Банктік несие туралы

Кiрiспе

1. Банктiк несие түсiнiгi және оның теориясы.
1.1. Банктiк несие мәнi және экономикалық ролi.
1.2. Банктiк несиенiң функциялары мен түрлерi
1.3. Банктiк несиенiң принциптерi
1.4. Банктiк несиенiң жiктелуi

2. Қазақстан Республикасының экономикалық жағдайына банктiк несиенiң даму тенденциясы
2.1. Банктiк несиенiң объективтiк қажеттiлiгi
2.2. Банктiк несиенiң экономикаға тигiзетiн ықпалы
2.3. Банктiк несиелеудiң өзектi мәселелерi мен даму перспективалары

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Осы курстық жүмыстың тақырыбы «банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi» өзектi тақырыбтардың бiрi болып табылады. Өйткенi, қазiргi нарықтық экономика жағдайында түрғындар өз қажеттiлiктерiн қанағаттандыру үшiн несие алуға ұмтылады, ал коммерциялық банктер өз қызметiн пайда табу мақсатында несиелеу процесi арқылы жүзеге асырып отыр.
Республикамызда нарықтық қатынастар қалыптасқалы берi, көптеген экономикалық-әлеуметтiк өзгерiстер болды. Банктер жекелендiрiлiп, әр түрлi меншiк нысанындағы кәсiпорындар дами бастады. Сәйкесiнше, уақытша босаған ресурстарға деген қажеттiлiк одан сайын өсiп, банктердiң несиелiк әрекетi жаңа мазмұнға ие болды. Кәсiпорындардың қарқынды дамуы экономикамызға оң ықпалын тигiзерi сөзсiз. Банктер уақытша босаған ресурстарды жеке және заңды түлғаларға мерзiмдiлiк, төлемдiлiк, қайтарымдылық негiзде уақытша пайдалануға беру арқылы кәсiпорындардың, яғни экономикамыздың қозғаушы күшiне айналды.
Несие нарығы ақшаның экономикадағы мол өндiрiсiнен пайда болды. Несие тұтынушыларға көп уақытқа пайдаланатын тауарлар алу, үй қүрылысын жүргiзу, т.б. Үшiн керек. Өндiрушiлер өздерiнiң инвестицияларын қаржыландыру үшiн ақшаны қарызға алады. Мемлекетте өз шығындарын жабу үшiн несиенi пайдалануға мәжбүр болады. Несиенiң өнiм өткiзу мен өндiрiс процесiнiң үздiксiздiгiн қамтамасыз етуде ролi зор. Өндiрiстiң кеңеюiне, ақша айналымы сферасында да, инфляция кезiнде де несие ролi зор болып табылады.
Банктiк несие экономиканың дамуына үлкен әсер тигiзедi. Банктiк несиенiң қазiргi жүйесi нарықтық қатынастардың қалыптасуы мен дамуына, өндiрiстiҢ тиiмдiлiгiн жоҚарлатуҚа, мемлекеттiк экономиканың нығаюына, айналымдағы ақша массасының негiзсiз көбеюiн шектеуге, инфляциялық процестердi болдырмауға және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Курстық жүмыстың мақсаты- ҚР-ғы қазiргi таңдағы банктердiң несиелеу процесiнiң экономикада алатын орнына баға беру, несиелеумен байланысты туындайтын проблемаларды анықтап, олардың шешу жолдарын қарастыру.
Курстық жұмыс кiрiспеден, 1- несие түсiнiгi және оның теориясы, 2- ҚР- ның экономикалiқ жағдайына банктiк несиенiң даму тенденциялары, қорытындыдан тұрады.
1. Г.С. Сейтқасымов. Ақша, несие, банктер. Алматы. Экономика 2001 жыл.
2. Ш. Қашықов, О. НүрҚалиев. Экономикалық теория негiздерi. ҚараҚанды 1997 жыл.
3. Г.Т. Қалиева. Кредитное дело. Алматы. Қаржы-Қаражат. 1997 жыл.
4. М.Т. Давлетова. Кредитная деятельность банков в Казахстане. Алматы. Экономика. 2001 жыл.
5. С.В. Галицкая. Денежное обращение, кредит, финансы. Москва. Международные отнашения. 2002 жыл.
6. Г.С. Сейткасимов. Банковское дело. Алматы. Қаржы-Қаражат. 1998 жыл.
7. О.И. Лаврушина. Банковское дело. Москва. Финансы и статистика. 1998 г.
8. Е.Ф. Жукова. Банки и банковские операции. Москва. Банки и биржи. 1997 г.
9. И.Т. Балабанова. Банки и банковское дело. Санкт-Питербург. 2001 г.
10. А.М. Бабич, Л.Н. Павлова. Финансы. Денежное обращение, кредит. Москва. 2000 г.
11. Банки Казахстана. Номер 2-2002 г.
12. Г.Т. Калиева. Коммерческие банки в Казахстане: проблемы устойчивости. Алматы. 1999 г.
13. О.Қ. Шеденов. Жалпы экономикалық теория негiздерi. Алматы-Ақтөбе. 2001 жыл.
14. Баймүханов С.Б., Балапанова. Бухгалтерлiк есеп. Алматы. Қазақ университетi. 2001 ж.
15. Қ.Қ. Кеулiмжаев әҚаржылық есепә. Алматы, экономика, 2001 жыл.
16. ⅩⅪ ҚасырдаҚы үлттық экономиканыҢ даму проблемалары мен тенденциялары. Республикалық Қылыми конференция материалдары 14-15 қараша 2002 жыл. Алматы.
17. Статистический бюллетень Национального банка Республики Казахстана. Алматы 2002 г.
        
        Жоспары:
Кiрiспе
1. Банктiк несие түсiнiгi және оның теориясы.
1. Банктiк несие мәнi және экономикалық ролi.
2. Банктiк несиенiң функциялары мен түрлерi
3. Банктiк несиенiң ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайына банктiк несиенiң даму
тенденциясы
2.1. Банктiк несиенiң объективтiк қажеттiлiгi
2.2. Банктiк несиенiң экономикаға тигiзетiн ықпалы
2.3. ... ... ... ... мен даму ... әдебиеттер
Кiрiспе
Осы курстық жүмыстың тақырыбы «банктiк несие және оның ... ... ... өзектi тақырыбтардың бiрi болып табылады. Өйткенi,
қазiргi нарықтық экономика жағдайында түрғындар өз ... үшiн ... ... ұмтылады, ал коммерциялық банктер ... ... табу ... ... ... ... жүзеге асырып отыр.
Республикамызда нарықтық қатынастар қалыптасқалы берi, ... ... ... ... жекелендiрiлiп, әр түрлi
меншiк нысанындағы кәсiпорындар дами бастады. ... ... ... деген қажеттiлiк одан сайын өсiп, банктердiң ... ... ... ие болды. Кәсiпорындардың қарқынды дамуы экономикамызға оң
ықпалын тигiзерi сөзсiз. ... ... ... ресурстарды жеке және
заңды түлғаларға мерзiмдiлiк, төлемдiлiк, қайтарымдылық негiзде уақытша
пайдалануға беру ... ... яғни ... ... ... ... ... экономикадағы мол өндiрiсiнен пайда болды. Несие
тұтынушыларға көп уақытқа пайдаланатын тауарлар алу, үй ... ... Үшiн ... ... өздерiнiң инвестицияларын қаржыландыру үшiн
ақшаны қарызға алады. Мемлекетте өз ... жабу үшiн ... ... болады. Несиенiң өнiм өткiзу мен ... ... ... ... ролi зор. ... ... ақша ... да, инфляция кезiнде де несие ролi зор болып табылады.
Банктiк несие экономиканың дамуына ... әсер ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына,
өндiрiстiҢ тиiмдiлiгiн жоҚарлатуҚа, мемлекеттiк экономиканың нығаюына,
айналымдағы ақша ... ... ... ... ... болдырмауға және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Курстық жүмыстың мақсаты- ҚР-ғы қазiргi таңдағы банктердiң ... ... ... ... баға ... несиелеумен байланысты
туындайтын проблемаларды анықтап, олардың шешу ... ... ... ... 1- ... ... және оның ... 2- ҚР-
ның экономикалiқ жағдайына ... ... даму ... тұрады.
I.Банктiк несие тҮсiнiгi және оныҢ теориясы.
1. Банктiк несие мәнi және экономикалық ролi.
Ұдайы өндiрiс фазаларыныҢ ... мен ... ... ... ... ... ж„не ақшалай формаларыныҢ бар болуымен
қамтамасыз етiледi.
Удайы өндiрiс процесi фазаларыныҢ өзара ... ... ... ... ... ж„не оныҢ м„нiн ашуда елеулi м„нге ие. ... ... ... ... процеске несиелiк қатынастардыҢ
тек бiрiншi жаҚы –алынҚан несиенi өндiрiстiк мақсатқа ... ... Қана ... ... ... жақ – кредитор өндiрiстiк процестiҢ
сыртында қалады. Демек, ... ... ... ... ... ... экономикалық байланысты бiлдiредi. Сондықтан ... ... ... ... бiр сатысымен Қана байланыстыруҚа болмайды. Несие
тек өндiрiсте Қана ... бола ... ... ... өнiм „лi ... ал оныҢ ... үдайы өндiрiс процесiнiҢ с„йкес ... ... жоқ. ... ... ... ... ... емес
өнiмнiҢ қозҚалысыныҢ келесi сатылары бередi. Осы ... ... бүл ... ... ... оныҢ ... ... табылады
Несие айырбас сатысында пайда бола отырып, қарыз м„мiлесiнiҢ ... қүн ... ... ... ... тиiс. Қүн ... қозҚалысыныҢ ядросы болып табылады. Айырбас процесiнде м„мiленiҢ 2
тҮрi ажыратылады: қарыз ... ... алу - сату ... ... ... ... тауар айналысыныҢ процесiне себепшi бола алады. Қарыз
м„мiлесi тауар айналысыныҢ ерекше ... ... ... алу-сату м„мiлесiне
қарсы қатып салыстыру арқылы ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату кезiнде эквиваленттiҢ қайтарылуы кейiнге
қалдырылады. Несие ақшаныҢ төлем қүралы функциясындаҚы ақшаныҢ ... ... Ал, ... ... ... қалдырылуы қүн қозҚалысыныҢ
сатып алу-сатудан дербес, сапалық жаҚынан ерекше қозҚалыс формасын жасайды.
Сондықтан қарыз м„мiлесiн ... ... ... бiр тҮрi деп ... 2 контрагентiнiҢ бiрегей келiсiмi ретiнде алынҚан сатып
алу-сату м„мiлесi олардыҢ арасындаҚы кездейсоқ, өткiншi ... ... ... ... ... қарыз м„селiсi негiзiнде
көрiнетiн ж„не дамитын өндiрiстiк қатынас арқылы анықтау керек. ... ... ... категория ретiнде өз бетiнше сипатталмайды,
оны м„лiм негiзiнде пайда болатын өндiрiстiк байланыстар ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк қатынастар сипаттайды.
Несие шаруашылық жҮйелердiҢ ауысуына жаҚдай жасап отырып өзi де ауысып
отырады,өз мазмүнын өзгертедi.
Қарыз м„мiлесi ретiнде несиенi екi ... ... ... оныҢ ... заҢдылық белгiлерi көзқарасынан, екiншiден,
„леуметтiк мазмүны, яҚни осы келiсiм негiзiнде өсетiн ж„не дамитын немесе
онда өз ... ... ... байланыстар типiн сипаттайтын белгiлер
түрҚысынан бүл екеуi бiр-бiрiнен бөлiнгiсiз, олар өзара ... ... ... экономикалық талдау Үшiн маҢыздысы қарыз ... ... яҚни ... ... ... бiр формалармен
байланысты шаруашылық ... ... ... ... өндiрiстiк
қатынастардыҢ өзi болып табылады.
Бүл жаҚдайда былайша тҮсiндiруге болады. Мысалы, машина өндiрiсiн таза
техникалық тиiмдiлiгi түрҚысынан қарастыруҚа ... ... ... сол
машина өндiрiсi негiзiнде ... ... ... ... өндiрiстiк
байланыстардыҢ формалары мен типтерi түрҚысынан, бүл бiр ... ... ал ... жаҚынан, олар оны анықтайды. Бiрiншi жаҚдайда, бiз
машина өндiрiсiн ... ... ал ... ... ... ретiнде қарастырамыз.
Несие-өндiрiстiк қатынастарды бiлдiретiн экономикалық категория. Несие
экономикалық категория Қана емес, сонымен ... ... ... ... өту ... Ол ... ... тек белгiлi бiр дамуында пайда
болады. Экономикалық категориялар - ... ... ... ... несиелiк қатынастардыҢ пайда болуына табиҚи негiз, тауар шаруашылыҚы
болып табылады.
Қолдан-қолҚа тауарлардыҢ ... ... ... ... ... ... жайындаҚы қатынастыҢ пайда болуына негiз болып
табылады. Ақша қажеттiлiгiн ... ... ... ... де ... ... табылады.
Несие үдайы өндiрiс процесiнiҢ ... ... ... ... ... Несие берiлген сайын ол шар, субъектiлердiҢ
өндiрiстiк капиталы ақшалай, өндiрiстiк ж„не тауарлық формаларда болады.
НесиенiҢ м„нiн ашу-бүл ... ... ... ... ... ... ... оныҢ м„ндi анықтыҚын бiлдiретiн
сапаларын тану болып табылады. Сондықтан несиенiҢ м„нi ... ... ... ... ... оныҢ қүрылымын, ... ... ... ... ... қарыз берушi ж„не алушы ... мен ... ... ... ... өндiрiсi мен тауар айналысы
негiзiнде жҮредi.
Кредитор-несиелiк м„мiленiҢ қарызды ... ... ... беру ... қарамаҚында белгiлi бiр қаражаттар болуы керек. ОныҢ ... ... ... өз ... ... ... ... өндiрiс
процесiнiҢ басқа субъектiлерiнен алынҚан ресустар бола алады. ... ... ... ... тек өз ... ... Қана ... оныҢ шаттарында сақтаулы тартылҚан қаражаттар есебiнен
де, сонымен қатар акция ж„не облигацияларды ... ... ... ... де бере алады.
БанктердiҢ қүрылуымен кредиторлардыҢ шоҚырлануы жҮредi. Банкирлер
басқа барлық ... өкiлi ... ... үжымдық кредиторлар
ретiнде бола отырып, несиелеу Үшiн шаруашылықта уақытша пайдаланылмайтын
ресустарды жинақтай ... ... ... эмиссия жасай алады. Кейбiр
жаҚдайларда босаҚан ... ... ... ... да ... ... ... басқа шаруашылық иесiне белгiлi бiр мерзiмге
ресурс берушi түлҚа болады. ... ... ... ... ... жаҚдайда несиелiк келiсiмнiҢ ерiктiлiгi ... ... ... ... ... „кеп соҚады.
Қарыз алушы-несиелiк қатынастыҢ, несиенi алушы ж„не алҚан қарызды
қайтаруҚа мiндеттi жаҚы болып келедi. Борышқор ... ... ... ... ... ... ... тҮсiнiк емес. Борыш-мiндеттi жалпы сипаттайтын
анаҚүрлым кеҢ тҮсiнiк. Несиелiк м„мiлеге ... ... ... ... ... ... айту ... алушыныҢ кредитордан айырмашылыҚы ол несиелiк м„мiледе
төмендегiдей ... ие. ... ол ... берiлетiн
қаражаттардыҢ меншiк иесi болып табылмайды, олардыҢ уақытша ретiнде болады;
өзiне тиiстi емес ... ... ... ... iстейдi. Екiншiден,
қарыз алушы қарызҚа алынҚан қаражаттарды айналыс сферасында да, ... да ... ... алушы өзiнiҢ шаруашылыҚында шеҢбер
айналымын аяқтаҚан қарызҚа алынҚан қаражаттарды ... ... ... ... ... есеп ... қоса қайтарымды толық өтеу
Үшiн үдайы өндiрiс процесiн өркендете тҮсу керек. ... ... ... пайдалануҚа алынҚан қүнды Қана қайтарып қоймай, сонымен қатар қарыз
пайызында төлейдi. Бесiншiден, қарыз ... ... ... ... орындауҚа т„уелдi болады.
Кредитор мен қарыз алушы несиелiк қатынас жасай отырып, өз мақсаттары
мен мҮдделерiнiҢ ... ... ... ... ... ... қарыз алушыныҢ орындары ауысуы ... ... ... ... ... кредиторҚа айналады.
1.2.Банктiк несиенiҢ функциялары мен тҮрлерi.
К„сiпорындарды, фирмаларды, мекемелер мен түрҚындарды несиемен
қамтамасыз етудi ... ... ... ... етуi ... дамуында ерекше маҢызды орын алады. Несие механизмi қызмет
етуiнiҢ Үздiксiздiгi мен тиiмдiлiгiнен тек жеке ... ... дер ... алуды Қана емес, ... ... ... ... даму ... де ... болады.
ЕҢ алдымен, өнiм өткiзумен өндiрiс ... ... ... несиенiҢ ролi зор.
К„сiпорындар, үйымдар ж„не басқа да шаруа жҮргiзушi субъектiлердiҢ
несиеге деген ... өнiм ... ... ... ... материалдық қүндылықтарды сатып алу, еҢбекақы төлеу мен қызмет
көрсетулерге төлем жасауҚа кеткен ... өтеу ... ... ... ... Бүл шыҚындарсыз өндiрiс тоқтап қалуы мҮмкiн.
Мүндай қаражаттыҢ бар болуы мен оларды түтыну арасындаҚы ... ... ... шешiледi, яҚни несие арқылы өнiм өткiзу мен
өндiрiс процесiнiҢ Үздiксiздiгi қамтамасыз етiледi.
Қаражаттарда уақытша қажеттiлiк маусымдық ... пен, ... ... ... ... ... ... мҮмкiн. Ондiрiстiк шыҚындарында
маусымдық Үзiлiс өндiрiстiҢ ... ... ... ... ... ... кеҢеюiнде несие Үлкен роль ойнайды. Несие негiзгi
қорларды сатып алу Үшiн (қаражат көзi ... ... жаҢа ... алу Үшiн, ... жаҢа техналогияны енгiзу Үшiн, таҚы да басқалары
Үшiн қаражат көзi ретiнде көрiнiс табады.
Белгiлi бiр баҚытта ... ... ... ... ... артықшылыҚы бар. Капиталды салымдар Үшiн қаражаттарда
қажеттiлiктi ... Үшiн ... ... ... барынша көп
қаражаттарды алуҚа ж„не оларды бақылаусыз тиiмсiз ... ... ... ... ешкiм талап етпейдi. Ал, несиенi пайдаланҚанда үмтылыс
болмайды, өйткенi қарызҚа алынҚан қаражаттар пайызбен ... ... ... ... ... роль атқарады. Қолма-қол
ақшаны несиелiк операциялармен ауыстыру функциясын ... ... ... ақша ... ... оҢ „серiн тигiзедi.
Нарық қатынасы қалыптасуыныҢ қазiргi жаҚдайында ... ... ... ... ... ... ... үлҚайып жатыр, осылай
экономикалық дамуында несиенiҢ ролi жоҚарлайды.
Қазiргi кезде бюджеттiк қаржыландыру ... ... ... ... ... ... мен басқа да шаруашылық
субъектiлерiнiҢ, сонымен ... жеке ... ... ... мен
кеҢейтуге ж„не т.б. инвестициялау, банк несиелерi арқылы жҮзеге асырылып
жатыр.
Нарықтық ... ... ... ... кеҢейту Үшiн
басқа да мҮмкiндiктер пайда болады. Көбiнесе коммерциялық ж„не ипотеклық
несиелер, вексельдер. Сонымен қатар акциялар мен ... да ... ... беру ... ... ... болады.
Инфляция кезiнде де несие ролi зор болады. Себебi несиелеу арқылы
айналымдаҚы ақша массасын реттеуге мҮмкiндiк туады ... ақша ... ... ... ... ... ... несиелiк қатынастардыҢ кеҢеюiне несиелеудiҢ жаҢа
„дiстерiн, мысалы проекттi қаржыландыру сияқты, қолдану оҢ ... ... б„рi ... ... ... „дiстерi кезiнде несиенiҢ
қажеттiлiгi кҮшейедi, оныҢ ролi ... ... ... ... м„нi ... ... көрiнедi. Қазiргi экономикалық
„дебиеттерде несиенiҢ 2 функциясын ажыратады. Олар қүнды қайта болу ... ... ... ... алмастыру.
Қайта бөлу функциясы. Кредитор мен борышқор ... ... қүн ... ... уақытша босаҚан қаражатты борышқорҚа
берумен, сосын осы қүн ... ... ... жолымен қайта бөлу
стадиясында пайда болады.
Шаруашылық субъектiлерi мен ... ... ... ... ... қолдануҚа беру, қүнды қайта бөлу процесiн бiлдiредi. Бүл
процесс несие арқылы ... ... ОҚан осы ... бөлу ... бөлу салалық ж„не территориялық белгiлерi бойынша жҮруi мҮмкiн.
Несие арқылы қүнды қайта бөлу ... ... ... ... ... өнiм мен ... табыс қайта бөлiнедi.
НесиенiҢ екiншi функциясы нақты ... ... ... ... ... ... ... ақша» сөзi келедi. Себебi
айналымда қүны жоқ ақша белгiлерi ... ... ... ... ... тек оларды алмастыратын ақша бiрлiктерi болып табылады.
Қазiргi несие шаруашылыҚында осындай алмастыруҚа ... ... ... есеп ... мен ... бiр ... екiншi
шотқа ақшаны аудару (несие негiзiнде жҮзеге асырылатын) ... ... ақша ... ... мҮмкiндiк бередi.
БiздiҢ көз қарасымыз бойынша тек көрсетiлген осыдан басқа ... ... 2 ... ... ... ... мен ... ж„не бақылау.
Капиталды орталықтандыру мен шоҚырлануын жылдамдату ... ... ... ... ... ... процесiне ықпал тигiзедi
ж„не жеке жинақтау шекарасын кеҢейтедi. Ондiрiс масштабыныҢ Үлкеюi Үшiн
жеке шаруашылық субъектiлерiнiҢ ... ... ... қосымша
қүнныҢ бөлiктерi аҚылып несиелiк мекемелерде жинақталады ж„не ... ... ... ... өндiрiстi кеҢейту процесiне белсендi „сер етедi.
Несие ... ... ... роль атқарады. Ол жеке
к„сiпорындардыҢ меншiктiҢ үжымдық формасына айналуына ... ... ... ОныҢ ... өзiне алҚан мiндеттi Үақытында
орындалуды болдырмауҚа баҚытталҚан ... ... ... ... Сондықтан несиелiк процесс уақытында несиелеудiҢ ... ... ... Сол ... ... ... ... ж„не несиелеудiҢ т„ртiбiн қатаҢдату туралы немесе қарызды уақытынан
бүрын қайтаруды талап ету туралы шешiмдi ... ... ... ... несиенiҢ функцияларын қолдана отырып банк
жҮйесi арқылы бар ресурстарды Үнемдi қолдануҚа ... ... ... ... ... барлық қоҚомдық өндiрiстiҢ тиiмдiлiгiн жоҚарлата
алады.
Несие экономикалық категория ретiнде формаларҚа ие. Форма „р уақытта
қандай да бiр ... т„н ... ... ... ... ... ... негiзi 2 формасы қарастырылады:
коммерциялық ж„не банктiк. Сонымен қатар көптеген ... ... ... мемлекеттiк, халықаралық, Үкiметаралық, фирмалық ж„не
т.б. жатқызады.
Коммерциялық несие-бүл жеткiзушiнiҢ сатып алушыҚа үсынҚан ... ... ... Үшiн ... ... ... НесиенiҢ осы
формасыныҢ объектiсi ретiнде тауарлық капитал қызмет атқарады. Коммерциялық
несиенiҢ ерекшелiгi ... ... ... ... ... ал оныҢ мақсаты-тауарларды өткiзудi жылдамдату. Коммерциялық
несиенiҢ қүрылымы ... ... ... ... ... ... ... белгiлi бiр уақыт өткеннен кейiн, ... ... ... ... талап етуге қүқық бередi.
Коммерциялық несие Жапонияда ж„не Францияда кеҢ ... ... ... ... ... ... германиялық компаниялар кiредi.
Банктiк несие- бүл банктердiҢ, арнайы несие-қаржылық мекемелердiҢ
қарыз ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық несиенiҢ шектеулерiн жояды. Бос ақшалай
капиталдар кез-келген өндiрiс саласына берiледi ж„не несие ... ... ... ... алады. Тоқыма фабрикасыныҢ иесi өзiнiҢ бос ... ... ... ... ал банк бүл ... ... қүрылыс
к„сiпорнына қарызҚа бередi.
Түтыну несиесi-бүл түрҚындарҚа ... ... ... алу ... ... ... Үшiн коммерциялық ж„не банктiк ... ... ... ... ... ... ... қолдау көрсету. Түтыну несиесi негiзiнен қымбат түратын тауарларды
сатып алу кезiнде: автомобильдердi, электр түрмыстық қүралдарды, ... т.б. ... ... ... ... сайын, несие де ... ... жеке ... ... формада беретiн банктiк
қарыздар. Бүл несиелердi көбiнесе жас ... ... бiлiм ... ... ... 5 жыл ... өтеу Үшiн ... тҮскен студенттер алады.
Ипотекалық несие-жылжымайтын мҮлiктердi, жердi, түрҚын Үй ж„не
өндiрiстiк Қимараттарды кепiлдiкке ала ... ... ... ... азаматтарҚа ж„не заҢды түлҚаларҚа қатысты қарыз
алушы немесе ... ... ... ж„не жергiлiктi билiк органдары
болатын несиелiк қатынастар жиынтыҚы.
Халықаралық несие-валюталық ж„не тауарлық ... ... ... ... ... беру бойынша байланысты халықаралық
экономикалық қатынастар сферасындаҚы қарыз ... ... ... ... бүл ... бiр тҮрдегi экономикалық қатынас ретiнде
несиеден келiп шыҚатын белгiлi бiр қасиеттерге ие оныҢ бiр тҮрi.
Несие тҮрлерi төмендегiдей жiктеледi:
1. ... ... а) ... ... ... ... „) ... жылдан 3-5 жылҚа дейiн); б) үзақ мерзiмдi (3-5 жылдан
жоҚары)
2. Несиелеу объектiлерi ... а) ... ... ... ... ... берiлетiн несие.
3. Несиелеу „дiстерi бойынша: а) қалдық бойынша несиелеу; „) айналым
бойынша несиелеу. Мысалы, түтыну несиесiнiҢ тҮрлерi ... ... ... ... ... ... тҮрлерi дамыҚан:
1. Улттық БанктiҢ несиелерi:
-аукциондық- үлттық банктiҢ ақша несие саясатыныҢ уақытша қүралы болып
табылатын ж„не ... ... ... ... негiзде,
республика банктерiнiҢ 1 айдан 3 айҚа ... ... ... ... ... ... мақсатындаҚы берiлетiн
несие;
-ломбарттық- үлттық банктiҢ мемлекеттiк баҚалы қаҚаздарды кепiлге ... ... ... барiлетiн қысқа мерзiмдi несиенiҢ тҮрi.
-бюджеттiк-үлттық банк ҚР Қаржы Министырлiгiне қайтарымдылық шартымен
беретiн несиесi:
2. Екiншi деҢгейдегi банктердiҢ несиелерi:
-өз айналым ... ... ... ... ... қаржыландыруҚа;
-импорттық бойынша котрактiлердi төлеу Үшiн берiлетiн импорт;
-импотекалық;
-несиелiк желi негiзiнде- қарыз алушыныҢ бiрiншi талап етуi ... ... бiр ... бойында келiсiлген лимит шегiнде оҚан несие
беру туралы банктiҢ заҢдық р„сiмделген мiндеттемесi;
-консорциялық- несиелiк, ... ... ... да ... ... жҮзеге асыру Үшiн қандай да бiр iрi банктiҢ
қамқорлыҚы мен уақытша бiрлескен екi ... одан да көп ... ... бүл ... бiр ... мҮмкiншiлiгi қандай да бiр
себептерге байланысты бүл функцияларды дербес жҮргiзуге ... ... ... ... ... үйымдастырылҚан банкаралық
нарықта аукциондық сатуда арқылы үсынылады. Негiзгi кредитор ... ... ... ... ... ... болады.
1.3.Банктiк несиенiҢ принцiптерi
Несие-бiр заҢды түлҚаныҢ екiншi бiр заҢды түлҚаҚа немесе жеке ... ... ... ... ... ... немесе өсiм алу Үшiн белгiлi
бiр уақытқа заттай немесе ақшалай уақытша ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Нарықтық экономика жаҚдайында несие коммерциялық ж„не ... ... ... ... ... 2-шi субъектiге сатқан тауарыныҢ
қүнынан алынатын төлемiнiҢ кейiнге қалдырылуына байланысты туындайды.
Банк несиесi-субъектiге ақша қаражаты тҮрiнде ... ... ... ... ... ... Үшiн ... несие сферасы коммерциялық несие сферасына қараҚанда несиенi
қолдану өрiсi кеҢ. Коммерциялық ... тек ... ... ... ... ... несие қоҚамыныҢ барлық топтарыныҢ ақшалай табыстарынан ... ... ... ... ... ... ... етедi.
Банктiк несие „мбебап болып келедi, өйткенi банк арқылы қайта
бөлiнген қарыз ... ... ... ... ... ... ерекшелiк оныҢ жедел даму себебi қызметiн атқарады. Қарыз м„мiлесiнiҢ
дербес сипаты бар, онда ... ... ... ... ... ...... тҮрiнде табыс алу. Қарыз ... ... ... ... ... ... қарыз капиталын
үсынушы банктiк мекеме кредитор ретiнде көрiнедi.
Кредитор ретiнде банктердiҢ ... Үшiн ... бiр ... ресурстарҚа мүқтаж болады. Банк арқылы меншiктi ж„не тартылҚан
ақша қаражаттары банк несиесi келiсiм шартына ... ... ... ж„не қайта бөлiнедi. Сонымен қатар тартылҚан ресурстармен бөлу
несие ретiнде болса, онда банк ... ... ... ... Сол сияқты
депозиттер мен клиент ... ... ... онда банк ... ж„не оларды қайтаратын кепiл ролiнде болады. Қарыз алушыдан
төленетiн ... Үшiн ... банк Үшiн ... ... көзi ... банк ... ставкаларын максимумдеуге баҚытталады. Пайыз
ставкаларын ... ... ... ... ... ... ставкалары
табылады.
Шаруашылық субъектiсi банк мекемесiнен несие сүрамастан бүрын несие
алудыҢ қажеттiлiгiн, оны ... ... ... ... ... ... беру, өтеу, өсiм процентi ставкалармен ж„не
басқадай талаптармен ... ... ала ... алуы ... ... ... сүраушы субъектiнiҢ өтем қабiлеттiлiгiмен өтемпаздыҚын ... ... ... ... - бүл, субьектiнiҢ өндiрiстiк
ж„не сауда айналымы капиталыныҢ жетiспеушiлiгiнен туындайды.
Банктiк несиенiҢ принциптерi несиелеу жҮйесiнiҢ ... ... Олар ... қатынастар тҮрi ретiнде несие мазмүнын көрсетедi.
Сондықтан принциптер объективтi болады. ПринциптердiҢ объективтiлiгi ... ... ... ... бiлiп, несиелеудiҢ тиiмдiлiгi жөнiнде
ойлап, несие саясатына зиянын келтiрмей кез-келген принциптi жоя ... ... ... ... ... ... қозҚалысын
қамтамасыз етуге щақырады. Кредитор мен қарыз алушыныҢ ... ... ... ... ... ... ... берiлген қүнныҢ
қайтарылатын ... ... ... ... белсендiлiгi несиелiк
қатынастар мазмүнын тереҢ танып бiлу негiзiнде ол ... ... ... ... ... ... принцитерi түрақты болады. Олар тек несиенiҢ
„леуметтiк – экономикалық м„нiнiҢ ... ... ... ... несие мазмүнымен байланысы (осыдан олардыҢ
объективтiлiгi) таҚы да бiр ерекшелiктi туындатады. Несие ... ... ... оныҢ ... белгiлерi де ашады. Егер несиенiҢ жалпы белгiлерi
оныҢ басқа экономикалық категориялармен байланысын көрсетсе, онда ерекше
белгiлерi ... ... ... ... ерекшелейдi. Осыдан
принциптердi екi топқа бөлуге болады, жалпы экономикалық ж„не несие м„нiн
ашатын ... ... ... ... ж„не саралау жатады.
Несие м„нiн ащатын принциптерге несиенi қайтару мерзiмi, несиелеудiҢ
материалдық қамтамасыз етiлуi, несиенi төлеу жатады.
Мақсаттылық принципi. ... беру ... ... ... ... ... несиелеудiҢ „леуметтiк – экономикалық ... ... ... ... ... мен ... ... – теҢ емес. НесиенiҢ мақсаты несиелеу мақсатына қараҚанда жалпыҚырақ
категория болып ... Ол ... ... ... анықтайды. Жеке категория ретiнде несиелеудiҢ ... ... ... ... ... ... банк қарыз алуҚа өзiнiҢ нақты
талабын бiлдiретiн нақты борышқормен iс жҮргiзедi.
НесиелеудiҢ мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бiрақ, егер
несиелеудiҢ мақсаты тек ... ... ... ... ... ... болса, онда ол автоматты тҮрде борыш қордыҢ кез
– келген қажеттiлiгiн қанаҚаттандыратын мiндеттi актке ... ... ... ... ... туҚызатын қаржылық қиындықтардан, сонымен қатар
шыҚындардыҢ көпшiлiгiнен, ресурстарды ... ... жеке ... ... ... болуы мҮмкiн. Бүл несиемен ... ... екi ... сай ... ... Бiрiншiден, мүндай
қажеттiлiктер объективтi мазмүнда болуы керек, яҚни ... ... ... ... ... ... дүрыс процесiнен пайда
болуы ... ... ... ... ... ... ... болмауы керек. Екiншiден, кредитор несиелеген ... ... ... оҢ „серi тигiзетiнiне сенiмдi болуы керек.
Күнделiктi несие т„жiрибесiнде несиелеудiҢ мақсаты борышқордыҢ ... ... ... ... байланысты. Олар: өнерк„сiпте,
саудада, көлiкте ... - ... ... ... ... өндiрiстiҢ шыҚындары, машиналар мен жабдықтарды сатып алу,
негiзгi қүралдарды көбейту мен ... Банк ... ... ... м„мiлелерiн жҮзеге асыруҚа, ... ... ... ... жетiспеушiлiгiн жабуҚа да бередi. ОлардыҢ негiзгi
мақсаты тек борышқордыҢ қажеттiлiгiн ... Қана ... ... ... ... ... етуге баҚытталҚан.
Саралау принципi. Бүл принцип банктердiҢ қарыз алушыныҢ несиенi өтеу
қабiлетiне байланысты к„сiпорындарды несиелеуге деген ... ... ... мерзiмi принципi. Қүнды жоспарлы қайтарылатын
қозҚалысы ретiнде ... ... ... ... ... ... шарттайды. Несиелеу мерзiмiнiҢ экономикалық табиҚаты екi
тҮрлi. Бiрiншiден, ол ... ... ... ... ... ... ... Бүл қайтарымныҢ шарты
болып тек қана үсынылҚан қаражаттарды қайтарудыҢ жалпы талабы Қана ... ... ... ... ... ... ... мҮмкiн. Карл Маркс
айтқан:әНесие тек қүнныҢ табысталуы бiржақты ж„не ... ... ... асырыладыә.
Екiншiден, несиелеу мерзiмi несие есебiнен қанаҚаттандырылатын
қажеттiлiктерден туындайды.
Несие мерзiмi бiр жаҚынан ... ... ... ... ... ... ... ресурстарыныҢ қысқа мерзiмдiлiгi
борышқор пайдалынатын қарыздыҢ мерзiмiн ... ... ... ... ... бастап, оныҢ қайтарылуына дейiнгi уақытқа дейiн есептеледi.
Қарызды жабу шаруашылық ... ... ... ... ... аяқталуымен қамтамасыз етiледi. Несие мерзiмi- бүл
банктiҢ тауарлы- материалдық ... мен ... ... ... бекiткен қарызды қолдану мерзiмi.
НесиелеудiҢ материалдық қамтамасыз етiлуi принципi. Бүл ... ...... өндiрiстiк қорларыныҢ айналымы мен
шеҢбер айналымынан несиелеудiҢ ... ... ... Бүл ... материалдық қүндылықтар мен шыҚындардыҢ қозҚалысымен қаржыланҚан
процесс ретiнде көрiнедi.
Несиелеудi төлеу принципi. Бүл „рбiр борышқордыҢ банкке ... ... бiр ... ... тиiс жөнiндегiнi бiлдiредi.
1.4.Банктiк несиенiҢ жiктелуi.
Банк несиелерiн несиелеудiҢ мақсаттылыҚына, қарызданушылардыҢ типiне
ж„не қызмет ету санасына байланысты бiрнеше топтарҚа жiктеуге ... ... ... банк ... жiктеудiҢ негiзгi
критерийлерi үсынылҚан:
- борышқорлар типiне ... ... ... ... қамсыздандыру, сипатына қарай;
- қолдану жаҚдайларына байланысты;
- несиенi өтеу „дiстерiне байланысты;
- пайыздық мөлшерлеменiҢ сипатына қарай;
- пайызды төлеу „дiсiне ... ... ... ... несиелердiҢ санына қарай;
- несиенi өткiзу шарттарына қарай;
- несиелердiҢ объектiсiне қарай;
ЖоҚарыда келтiрiлген банк несиелерiнiҢ топтпрын жекелеген ... ашып ... ... ... ... ... жiктеу банк т„жiрибесiнде
кеҢiнен таралҚан. Банк ... осы ... ... ... ... к„сiпорындарҚа несиелер к„сiпорынныҢ айналым ж„не
негiзгi капиталдарын толтыруҚа капиталды шыҚындарды жабу көзi ... ... ... ... ... ... ... ж„не тамақ өнерк„сiбi,
сауда-жабдықтау, дайындау салаларындаҚы к„сiпорындар кеҢiнен пайдаланылады.
Ипотекалық несиелер қүрылыс фирмаларына қүрылыс цикл ... ... ... ретiнде берiледi. Шетел т„жiрибесiне ... ... ... ... ... үзақ мерзiмдi несие арқылы
өтеледi.
Ипотекалық несие категориясына сонымен қатар жеке ... ... ... ... ... ... үсынылатын несиелер жатады.
Банктiк ипотекалық несиелердiҢ ерекшелiктерi келесiден көрiнедi:
-несие беруде салыстырмалы төмен ... ... бүл ... ... ... ... ... ие.
-банк Үшiн бүл несиелер түрақты клиентураны қалыптастырады.
-банк өзiнiҢ несиелiк портфелiн ... ... ... ... ауылшаруашылыҚы к„сiпорынына мал ... ... ... ... ... үсынылады, оныҢ
iшiнде түқым дайындау, жүмысшы кҮшi ... ... май, ... ... мал ... алу, т.б. ... ... салыстырмалы
аз мөлшерде болып, егiнмен, ауылшаруашылыҚы техникасымен, малмен қамтамасыз
етiледi.
АуылшаруашылыҚы техникасын, қүрал-жабдықтарды алуҚа банктiк ... ... үзақ ... ... ие ... яҚни ... үсыну кепiлдiкпен
қамтамасыз етiледi. Шетел т„жiрибесiнде кепiлдiк ... ... ... ... ... қолданылады.
Банк несиелерiн пайдаланушы банктiк емес қаржылық үйымдарҚа қаржылық
компаниялар, инвестициялық банктер, несие жинақтаушы ассоциациялар, несие
одақтарын, ... ... Бүл ... Үшiн банк несиелерi
нарықтық қордыҢ негiзгi көздерiнiҢ бiрi болып табылады.
Коммерциялық ... ... ... ... ... арасындаҚы несие ресустарын қайта бөлу қүралы ретiнде
қызмет етедi.
Банк аралық несиелердi қолдану екi жаҚдаймен шартталады. ... ... ... банктердiҢ шоттарында қаражаттардыҢ шамадан
тыс артып ... орын алып ... бүл өз ... банк ... ... ... ... үсынатын несиесiне
сүраныстыҢ артуы оларды банк-корреспонденттерден несие алуҚа итермелейдi.
Брокерлер мен ... ... ... ету ... сом баҚаны
қаҚаздарды сатып алуҚа берiледi.
Банктер баҚаны қаҚаздарҚа несие үсына отырып, элементтiҢ қаржылық
түрақтылыҚына ж„не ... ... ... көз жеткiзу қажет. Акция
ж„не облигацияҚа ... ... ... ... өз ... ... ... ж„не жаҢа акцияларды сатып алуҚа жүмсауы ... ... ... ... ... ... ... несиелер мемлекеттiк бюджет ... ... ... ... ... iрi ... инвестицияныҢ жобаларды
жҮзеге асыруҚа берiледi.
Шетел банкiлерiне несиелер де iрi ... ... ... Үшiн ... ... банктiк несиелер салықтық тҮсiмдер аралыҚында
ақшаҚа уақытша қажеттiлiктердi жабуҚа байланысты берiледi.
Жеке түлҚаларҚа банк несиелер ... ... ... берiледi.
Мүндай несиелер үзақ мерзiмдi қолдануҚа ... ... алу ... несиелерi соҢҚы түтынушы-жеке түлҚалардыҢ ... ... ... ... ... бүл
несие түрҚындардыҢ өмiр сҮру деҢгейiн жоҚарылатумен ... ... ... мерзiмiне байланысты банктiк несиелер „детте 4 ... ... ... ... ... ... мерзiмдi-3 ж.жоҚары
-талап етуге шейiнгi несиелер
Мерзiмсiз несиелердi онкальды деп атап ... ... ... етiлгенге шейiн үсынады. Мүндай несиелердi борыщқор ... ... ... керек. Егер банк талап ету шараларын жҮзеге асырмаса, ... өз ... ... ... ... сипатына қарай банктiк несиелердiҢ қамсыздандырылҚан
ж„не қамсыздандырылмаҚан ... ... ... ... мыналар қамсыздандыруы мҮмкiн:
-мҮлiктiк кепiлдiк
-кепiлдемелер мен кепiлгерлiк. (поручительство)
-банктiҢ пай ... ... ... ... ... ... талаптарыныҢ, келiсiмдерiнiҢ көшуi.
-өтелмеген несиелер Үшiн борышқордыҢ жауапкершiлiгiн сақтандырушы келiсiм-
шарттар
-жол ж„не тауар қүжаттарымен, баҚалы қаҚаздармен қамсыздандыру
-вексельмен қамсыздандыру
-өмiрдi сақтандыру калитерiмен ... ... ... ... бере ... ... Қазақстанда кепiлдiк ... ... ... ... ҚР ... заҢ кҮшi бар ... ... туралыә жарҚысына сай реттеледi. Кепiлдiк банкке несие
өтелмейiнше ... ... ... ... ... ... жаҚдайда банк
келiсiмге ж„не заҢҚа с„йкес мҮлiктi өз ... ... ... ... ... ... ... жылжымалы мҮлiк, жылжымайтын
мҮлiк, қымбат талдар мен металдар, егiн, т.б.
Кепiлдемелер мен кепiлгерлiк. ... ... ... ... ... ... ... мынада: егер кепiлдеме заҢды түлҚаныҢ
мiндеттемесi бола, кепiлгерлiк-банк алдындаҚы жеке ... ... ... ... ... табылады.
Кепiлдемелер мен кепiлгерлiктер борышқорлар арқылы ... ... ... ... тиiс, бүл ... банк борышқордыҢ „л-
ауқат жаҚдайын, сенiмдiлiгiн, ... м„н ... ... ... ... ... шоттарыныҢ, талап,
келiсiмдерiнiҢ банк пайдасына көшуi.
Борышқор алдындаҚы ... ... ... ... банкке өзiнiҢ
несиесiн жабу қүрамы ретiнде барiлуi мҮмкiн.
Отелмеген несиелер Үшiн борышқордыҢ жауапкершiлiгiн сақтандырушы
келiсiм-шарттар несие беру ... ... ... ... етуi ... Бүл ... 2 iс-„рекет жасалады:
-банк борышқордан несиенi өтемеген ... ... ... сақтандыру компанияларыныҢ басқа да қүжаттарды
талап етедi.
-банк несие бергеннен кейiн осы соманы сақтандыру компаниясында өз ... ... ... ... аударады.
Жол ж„не тауар қүжаттарымен, баҚалы ... ... ... ... тауар тиелiмiн растайтын жол ж„не ... бола ... ... ... мен накладной-жҮк қүжаттары
жатады.
Вексельмен қамсыздандыру. Банктiк несиелердi вексельмен қамсыздандыру
2 тҮрде ... ... ... дисконттық ж„не қысқа мерзiмдi
сипатқа ие банк несилерiн үсыну ... ... ... ... 80%-i мөлшерiнде берiледi. Несие өтелмеген жаҚдайда вексель
банк ... ... ... ... қамсыздандыру. ДамыҚан нарықтық қорҚанысы
бар елдерде банктер несиенi қамсыздандыруҚа өмiрдi сақтандыру полистерiн
қабылдай бередi.
4) Қолдану ... ... банк ... бiр ... ... ... ... келедi.
Бiр жылҚы несие жаҚдайында несие беру өз бетiнше, ... ... ... заҢды оқшауланҚан тҮрде жҮзеге асырылады. ... ... ... банк пен ... ... үзақ ... берiлiп, несие шегi енлгiзiлiп, ортақ уақыты көрсетiледi.
5) Несиенi өтеу „дiсiне ... ... ... ... ... несиелер, яҚни несие ... ... сай ... ... ... өтелiп отырады.
-Прогрессивтi „дiс. Бүл жаҚдайда несие өтеу ... өсiп ... ... ... ... яҚни ... бiр мерзiмде өтеледi.
6)Пайыздық мөлшерлеменiҢ сипатына қарай банктiк несиелердiҢ екi тҮрi
ажыратылады.
-түрақты пайыздық ставкалы несие
-қалқымалы пайыздық ... ... ... ... ... мерзiмi бойына өзгерiсiз қалады.
Банктер пайда алу ... ... ... ... ... ... ... „дiсiне қарай банктiк несиелер:
-қарапайым несие
-дисконтты несие болып бөлiнедi.
Қарапайым несиелерге қараҚанда дисконттық несиелердiҢ мынадай тҮрлерi
бар:
-бiр банк ... ... ... ... ... несиелер
Қазiр де бiр банк арқылы үсынылатын несиелер кеҢ ... ... ... ... ... банктердiҢ қосылуы қажет болады. Бүл жаҚдайда
арасында бiр банк ... яҚни ... банк ... ... ... ... көп банктер арқылы берiледi. Консорциалды несилерге қараҚанда
параллельдi несиелердi ... ... ... өз ... ... ... ... орындалҚаннан соҢ ортақ шоттарҚа сай несие келiсiм-шарты
қүрылады.
Несиенi өткiзу шарттарына с„йкес:
-қолма-қол несиелер ... ... ... ... (банк траттаны акцептiлеуге келiседi)
НесиелеудiҢ обьектiгiне байланысты:
-Айналым қорларына шыҚындарды ... ... ... ... ... ... ... жабу.
Қазақстан Республикалық экономикалық жаҚдайына банктiк ... ... ... ... ... жаҚдайына банктiк несиенiҢ
объективтiк қажеттiлiгi.
2.1.Банктiк несиенiҢ экономикаҚа тигiзетiн ықпалы.
Қазiргi уақытта ҚазақстандаҚы банк сферасы-бүл ... ... ... ... бiрi. ... ... 2 деҢгейлi банк
жҮйесi бар. Бiрiншi деҢгейде ... ... ... ... табылатын
Қазақстан РеспубликасыныҢ үлттық банкi, ал ... ... ... ... бүрын қатаҢ тҮрде реттелген, ал қазiр дербестiк
алып кҮшейтiп бара ... ... ... жаҚдайында қызмет етiп отыр.
ДаҚдарыс қүбылыстары мен инфляциялық ... ... ... ... қазiргi проблемалары банк жҮйесiнiҢ одан арҚы дамуы
мен жетiлуi Үлкен т„жiрибелiк м„ндi бiлдiредi.
Қазiргi банктер ... кеҢ ... ... ... ... жаҢа ... қолданады, қызмет көрсетудiҢ ... ... ... ... ... ... функциясы –
жеке түлҚалардыҢ, мемлекеттiк органдарды, к„сiпкерлiк ... ... ... ... ... ... жҮзеге асыратын несиелеу болып табылады. Қаншалықты банктер
өздерiнiҢ несиелiк қызметiн жақсы атқарса, ... ... ... да жақсы болады. Себебi банк несиелерi жаҢа
к„сiпорындардыҢ ашылуына септiгiн ... ... ... ... ... ж„не олардыҢ экономикалық өмiрге икемдiлiгiн қамтамасыз етедi.
Шаруашылық ... ... ... несиенiҢ негiзгi нысаны
болып банк несиесi саналады, яҚни тҮрлi ... ... ... ... ... – бүл ... қарыз берушiмен немесе қарыз алушымен
с„йкес үсынатын немесе тартылатын несиесi.
БанктiҢ несие м„мiлесiне ... ... ... нысаныныҢ дамыҚанын
көрсетедi. Банк – бүл маманданҚан несиелiк үйым. ОныҢ ... ... ... беру ... ... ... банк ... мен қарыз алушы
Үшiн еҢ қолайлы жаҚдайларды қалыптастыруҚа максималды бейiмделген. ДамыҚан
банк инфрақүрылымы банк несиесi мен несие ... ... ... етуi ... БанктердiҢ техникалық жабдықталу деҢгейiнiҢ қаншалықты жоҚары болса,
соншалықты ... ... ... ... ... ... қатынастардыҢ субъектiсi
к„сiпорындар, үымдар, ... ... ... ... ... болып
табылады.
Ақшалай нысанда үсынылҚан банк ссудасы банк пен ... ... ... ... ... ... Бүл экономикада уақытша
бос ақша қаражаттарын щоҚырландыру ж„не оларды ... ... ... байланысты.
Республикада банктердiҢ қызметi тҮрлi факторлардыҢ ... қиын ... ... ... ... МысалҚа, инфляция,
төлем даҚдарысы, төлем балансыныҢ дефицитi сияқты, т.с.с. Осы факторлардыҢ
„рқайсысы банктердiҢ несиелеу ... керi ... ... ... ... несиелiк қарызды жабу мҮмкiндiктерiнiҢ төмендеуiмен қоса
жҮредi. Инфляция үсынылҚан қарыздардыҢ ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастардыҢ қалыптасуы мен
дамуына, ... ... ... ... экономиканыҢ
ныҚаюына, айналымдаҚы ақша ... ... ... ... процестердi болдырмауҚа ж„не үлттық валютаны ныҚайтуҚа
баҚытталҚан.
Нарықтық қатынастардыҢ ... ... ... Қазақстан
экономикасыныҢ салыстырмалы түрақтылыҚында коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... етiлген
несиелерде көбейедi. МысалҚа, әТүран…лемБанкiнiҢә 01.09.2001 жылҚы берiлген
көрсеткiштерi кепiл бойынша 162324 мыҢ ... ... 2000 жылы ол ... теҢге болҚан, ал 2002 жылда 1271312 мыҢ ... ... ... ... ... ... 2001 жылы ... қараҚанда азайды, 2000 ж.-286 мыҢ тг., 2001 ж.-147 мыҢ тг.
Кепiлдiктер бүрынҚыдай банктерде Үлкен сенiмге кiрмеген: ... ... ... ... 29781 мыҢ тг., ал 2001 ... тг. ... 2002 жылы кепiлдiктер-300000 мыҢ тг. болса да олардыҢ Үлес
салмаҚы көбеймеген (18,2%).
Халықтық түтыну тауарларыныҢ Үлесi тез көбейiп кеттi: 2000 ... тг., 2001 ... мыҢ тг. ... 2002 ... мыҢ тг. ... б„рi ... банк ... қайтарымдылыҚын қамтамасыз
етуде кепiлдi пайдаланҚанды жөн көретiнi көрiнiп түр.
2.2. Банктiк ... ... ... мен даму перспективалары.
БанктiҢ несиелiк қызметi оны банктiк емес ... ... ... бiрi ... ... …лемдiк т„жiрибеде банктiҢ
пайдасыныҢ маҢызды мөлшерi ... ... ... таҢда несиелеу негiзiнен қысқа мерзiмдi сипатқа ие болып
отыр, бүл республикадаҚы экономикалық түрақсыздыққа ... ... ... ... мерзiмде Қана жҮзеге асырылуымен тҮсiндiрiледi. Ал
борышқорларҚа қысқа мерзiмдi несие ... ... ... ... ... пайыздық ставка арқылы қамтамасыз етуге мҮмкiндiк
бередi. Сонымен қатар, борышқор Үшiн маҢызды ... ... ... ... ... ... салық заҢнамаларына с„йкес, банкке
төленетiн төлемдер шыҚындарҚа жатқызылуы ... ... ... ... 50% аташы қысқа мерзiмдi несие Үлесiне тиедi, оныҢ iшiнде
экономиканыҢ сауда секторына –1/3, өндiрiстiк секторҚа –1/4 ... ... ... ... ... ... қараҚанда айналымдылыҚы мен
реитабельдiлiгiмен тҮсiндiрiледi.
Қазiргi таҢда несиелеудiҢ негiзгi мақсаттары болып: айналым қаражатын
толықтыру, негiзгi ... ... ... ... ... ... ... қанаҚаттандыру табылады.
Қысқа мерзiмдi несиелер өзiнiҢ пайдалылыҚына қарамастан экономикалық
түрақсыздық жаҚдайында жоҚары ... ... ... табылады.
Қазiргi кезде банктерге несиелердiҢ кеш өтелуi, кейде тiптi өтелмеуi орын
алып жатады. Бүндай м„селелердiҢ туындауына жол ... Үшiн ... ... ... тереҢ, толық зерттеп, ... ... ... ... ... ... үсынылатын қүжаттардыҢ тҮп
нүсқалыҚына көз жеткiзу керек, ол Үшiн „рдайым қүқық қорҚау ... ... ... ... қажет.
Сонымен қатар, клиенттiҢ менеджементiк талдау маҢызды, өйткенi
несиенiҢ өтелмеу жаҚдайлары басқарушыныҢ қабiлетсiздiгiне, ... ... ... ... БорышқордыҢ несие қабiлеттiлiгiне талдау жасауды
жақортуҚа болар едi, егер ... ... ... ... туралы
ақпарат жинау жҮйесi дүрыс дамыҚан болса. Мысалы, Францияда клиенттердiҢ
алҚан ж„не өтемеген несиелерi жөнiнде ақпараттарды ... ... ... ... ... ... …рбiр банк борышқор жөнiнде
ақпарат алу Үшiн, осы үйымымен байланысады.
Осы секiлдi ... ... ... жҮзеге асыру керек. Бүл жаҚдайда
коммерциялық банктер өз клиенттерi ... ... алуы ... жҮйе ... ... ... ... шыҚып, санаулы
секундтарда өзiне қажет клиенттiҢ қаржылық жаҚдайлары туралы ақпараттарды
ала алады.
Негiзiнен, бүндай жҮйенi ... ... ... ... алынҚан.
Американдық әДан энд Брэдстритә корпорациясы Қазақстан нарыҚына шыҚып,
коммерциялық банктерге ... ... ... ... Алайда, бүныҢ б„рi
Үлкен бiр проблемаҚа келiп тiрелдi: коммерциялық ... ... ... мен ... ... туралы ақпарат беруден бас тартты. ДамыҚан
елдерде компанияҚа бүндай ақпарат үсынудан бас тарту ... ... ... ... ... ... ... өздерi туралы ақпаратты
үсынуҚа қорықса, ... ... жҮйе ... ... ... ... Бүл жаҚдайда ҚР-да дамыҚан өркениеттi
нарықта қалыптастыру Үшiн, заҢ органдарын тартып кешендi iс-шаралар ... ... таҚы бiр ... ... ... ... жетiлмегендерi болып табылады. Егер несие өтелмеген ... ... ... ... шарт бойынша несиенi қайтарып алу ... бола ... ... ... ... таба ... немесе
негiзгi қарызды ж„не пайыздық төлемдерды өтеуге нақты қаржы көздерiнiҢ жоқ
болуы мҮмкiн. Көптеген несиелiк келiсiм-шарттар ... ... ... қүрылҚан,
кейде оларҚа жауапты емес түлҚалар қол қойып ... ... ... ... екi жақтыҢ мiндеттемелерi мен қүқықтарын реттейтiн
маҢызды қүжат болып табылады.
Келесi проблема - ... ... ... дүрыс жетiлмегендiгi,
мысалы, мҮлiктiк кепiлдiкке қолдану түрақты заҢшылар ... ... ... ... ... ... ... кепiлдiк мҮлiктiҢ қүнына сай ... Егер ... ... қүны ... өтеу Үшiн ... ... банк пайыздар
мен өсiмақыларды ескере отырып, борышқордыҢ басқа мҮлiктерiн ... ие ... ... ... банкрот болып қалҚан жаҚдайда банкке
ештеҢе де тиiсiлi ... ... Бүл ... ... негiзгi
принциптерiнiҢ бiрi-кепiлдiк қажеттiлiктердi басқа ... ... ... қарсы келедi. Бүдан, яҚни ... ... Үшiн, еҢ ... ... ... жетiлдiрудiҢ
маҢызы арта тҮспек.
Б„рiмiзге белгiлi болҚандай, банктiк операциялар экономикалық өмiрдiҢ
серпiндi ... ... ... ... ... ... қажет етедi.
Көптеген м„селелердiҢ шешiмiнiҢ табылуы тек қана ... ... ... ... ... банк ... ... мен т„жiрибесiне байланысты.
Жалпы, несиелеу негiзгi принциптерге сҮйене отырып жҮзеге ... Бүл ... ... ... ... ... қатал тактиканы үстану маҢызды. Еуропа Даму ж„не қайта жаҢҚыру
банкi әҚатал, бiрақ адал!ә үранымен несиелеудi ... ... ... ... д„л осындай үран қажет, өйткенi,
банк ... ... ... ... ... ... тиiс.
Несиелерiн қайтармайтын ж„не ... ... ... ... ... ... ... ие болуына сенiмiн азайту керек.
Қорыта келе, бүныҢ барлыҚы ... ... ... ... нарықтық қатынастарды қалыптастыруҚа, экономиканы реттеудiҢ
қаржылық-несиелiк тетiктерiнiҢ ... оҢ ... ... келе ... ... ... ... үдайы өндiрiс
процесiнiҢ Үздiксiздiгiн қамтамасыз ету қажеттiлiгiнен ... ... ... ... ол шаруашылық субъектiлерiнiҢ өндiрiстiк капиталы ақшалай,
өндiрiстiк ж„не тауарлық формаларда болады. Несие ж„не ... ... ... ... ... уақыты мен қүн айналысы уақыты арасындаҚы,
оныҢ ақшалай шоттарда уақытша түрып қалуы мен ... ... ... ... ... ... шешудiҢ табиҚи
процесi ретiнде пайда болҚан. Бiрiншiден, қоҚам босатылҚан ресурстардыҢ
бекерге ... ... ... ... өндiрiстiҢ Үздiксiз
жҮзеге асуына мҮдделi болады.
Банктiк несие ... ақша ... ... ... ... ... қарыздарын төлеу Үшiн берiледi. Банктiк несиенiҢ
принциптерi объективтi болады. Олар ... ... ... ... мазмүнын
ашатын принциптер болып бөлiнедi. Банк ... ... ... ... ауыл ... ... емес ... коммерциялық банктерге, брокерлер мен дилерлерге, т.с.с. болып
жiктеледi.
Банктiк несиенiҢ қазiргi кездегi нарықтық қатынастардыҢ қалыптасуы
мен ... ... ... ... ... экономиканыҢ
ныҚаюына, айналымдаҚы ақша ... ... ... ... ... ... ж„не үлттық валютаны ныҚайтуҚа
баҚытталҚан.
Қаншалықты банктер өздерiнiҢ несиелiк ... ... ... ... ... жаҚдайы да жақсы болады. Себебi, банк
несиелерi жаҢа ... ... ... ... жүмыс орындары
саныныҢ көбеюiне „келедi ж„не олардыҢ экономикалық өмiрге ... ... ... қызметi туралы ... ... қиын ... ... ... ... Мысалы, инфляция, төлем
даҚдарысы, төлем балансыныҢ дефицитi сияқты, т.с.с. Осы ... ... ... ... керi „серiн тигiзедi. Осыдан төлем
даҚдарысы несиелiк қарызды жабу мҮмкiндiктерiнiҢ төмендеуiмен қоса ... ... ... ... „кеп соқтырады.
БүныҢ бүрынҚы бiздiҢ банктiк т„жiрибеде дамыҚан, өркениеттi нарықтық
қатынастарды ... ... ... ... ... оҢ ... ... банктердiҢ несиелеумен байланысты қызметiн жақсарту ... ... ... ... жылдық пайыздық ставканы төмендету,
несиелеуде кепiлдiк механизмдерiн жетiлдiру, несие қайтымдылыҚын қамтамасыз
етудi жетiлдiру, ... ... ... ... т.с.с.
Осыларды үсынамын.
ҚолданылҚан „дебиеттер:
1. Г.С. Сейтқасымов. Ақша, несие, банктер. Алматы. Экономика 2001 жыл.
2. Ш. Қашықов, О. НүрҚалиев. ... ... ... ... жыл.
3. Г.Т. Қалиева. Кредитное дело. Алматы. Қаржы-Қаражат. 1997 жыл.
4. М.Т. Давлетова. ... ... ... в Казахстане. Алматы.
Экономика. 2001 жыл.
5. С.В. Галицкая. Денежное ... ... ... ... ... 2002 ... Г.С. ... Банковское дело. Алматы. Қаржы-Қаражат. 1998 жыл.
7. О.И. Лаврушина. Банковское дело. Москва. Финансы и ... 1998 ... Е.Ф. ... ... и ... ... Москва. Банки и биржи. 1997
г.
9. И.Т. Балабанова. Банки и ... ... ... 2001 ... А.М. ... Л.Н. ... Финансы. Денежное обращение, кредит. Москва.
2000 г.
11. Банки Казахстана. Номер 2-2002 г.
12. Г.Т. Калиева. ... ... в ... ... ... 1999 г.
13. О.Қ. Шеденов. Жалпы экономикалық теория негiздерi. Алматы-Ақтөбе. 2001
жыл.
14. Баймүханов С.Б., ... ... ... Алматы. Қазақ
университетi. 2001 ж.
15. Қ.Қ. Кеулiмжаев әҚаржылық есепә. Алматы, экономика, 2001 жыл.
16. ⅩⅪ ... ... ... даму ... мен тенденциялары.
Республикалық Қылыми конференция материалдары 14-15 қараша 2002 ... ... ... ... ... ... ... 2002 г.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Банктік емес кредиттік ұйымдар."16 бет
"Банктік қызметтер нарығының теориялық негіздері."67 бет
Ішкі банктік бақылау әдістері мен тәсілдері41 бет
Алматы қаласының АҚ “Темірбанк” Алматы-2 банктік қызмет көрсету орталығы35 бет
АҚШ-тың банктік жүйесі19 бет
Банк және банктік қызметтері58 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi жайлы22 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi туралы26 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi34 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi жайында27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь