Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесі

Кіріспе 3

1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл.ой тәрбиесінің
теориялық негіздері

5
1.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл.ой тәрбиесінің зерттелуі 5
1.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл.ой тәрбиесінің маңызы мен міндеттері 11

2 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл.ой тәрбиесінің әдістемесі 14
2.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру 18
2.2 Мектеп жасына дейінгі балаларды ақыл . ой тәрбиесінің дамуы 21

Қорытынды 23
Пайдаланылған әдебиеттер 25
Зерттеудің өзектілігі. Ақыл-ой тәрбиесін жүргізу барысында мұғалімдер балалардың жеке ерекшеліктерін ескеріп отырулары тиіс. Кейбір балаларда дарындылықтары бір салада жақсы байқалса, басқаларыныкі – басқа салада байқалады. Жас ерекшеліктері бірдей болсада балалар арасында тез немесе өте баяу жұмыс жасайтын, ойлау, есте сақтау мүмкіндіктері және меңгерген теориялық материалды қайта айтып беру кабілеттері әр-түрлі балалар кездеседі.
Ақыл-ой тәрбиесі дегеніміз - балалардың ақыл-ой күшін, ойлауын дамыту және ақыл-ой еңбегі мәдениетін дарыту үшін тәрбиешінің атқаратын мақсатты іс-қызметі. Ақыл-ой тәрбиесі білім қорының жинақталуына, оқу-танымдық операцияларды меңгеруге тікелей ықпал етеді. Адамның ақыл-ойы -барлық адамдарға тән адам миы қызметінің өнімі. Педагогтар және психологтар ойды және оның жеке түрлерін дамытуды ұсынады.
Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны -балалардың ақыл-ой күшін дамыту: ақыл-ойдық даму деңгейі, адамның білімді жинақтай білу қабілеті, негізгі ойлау операцияларын меңгеруі, ақыл-ой іскерлігі. Ақылдық белгілі бір даму дәрежесін ақыл-ой күштері деп атайды.
Зерттеудің мақсаты. Балалардың ақыл-ой күштерін және интеллектуалдық қабілеттерін дамьпу. Жеке тұлғаның адамзат мәдениетіне ену процессінде білімнің ролі, ақыл-ой мәдениетінің құрамды бөлігі ретінде қарастырылатын тұлғаның ғылыми көзқарасы өте өзекті. Ақыл-ой тәрбиесі барысында балалардың танымдық қызығушылықтары, логикалық ойлау, есте сақтау, зейін қою, елестету қабілеттері, икевділіктері мен дарындылықтары дамиды.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- танымдық қызығушылықты дамьпу;
- танымдық белсенділікті қалыптастыру;
- белгілі білім көлемін меңгеру;
- ғылыми көзқарасты қалыптастыру;
- ақыл-ой күштерін, қабілеттерін дамыту;
- ғылыми ақпараттар ағысында өз бетінше білім алуға ынталандыру.
Зерттеудің негізгі кезеңдері.
Кіріспе бөлімде зерттеудің өзектілігі, ғылыми аппараты, зертеудің мақсаты, нысанасы, пәні, міндеттері мен зерттеу болжамы, әдістері, кезеңдері көрсетілді.
Бірінші кезеңде зерттеу мақсатында мәселенің теория мен практикадағы жағдайы зерттелді, теориялық тұжырымдамалар талданды,
1. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері.-А., 1991.
2. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. - А.. 1999
3. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.-123б .
4. Педагогика. Оқулық. Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б
5. М.Қалиева. Білім беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие үрдісінде енгізу жолдары. Алматы.2002.
6. Хмель Н.Д., Хайруллин Г.Т., Муканова Б.И. Педагогика: Оқулық/Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар авторлар ұжымы.- Алматы. 2005.430 б.
7. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер студенттеріне арналған оқу құралы. – Алматы, 2004-420б.
8. Педагогика Оқу құралы –Алматы: ҚазМҰУ, 2006
9. Ахметова Г.К., Исаева З.А., Әлқожаева Н.С.Педагогика:Оқулық.-Алматы:Қазақ университеті, 2006
10. Әлқожаева Н.С. Педагогика (оқу әдістемелік кешен) .-Алматы:Қазақ университеті, 2006
11. Педагогика. Оқу құралы (Ред. Пидкасистого.-М., 1998) Аударған Г.К. Ахметова, Ш.Т. Таубаева.-Алматы:Қазақ университеті, 2008
12. Педагогика. Дәріс курсы. Алматы: Нұр әлемі, 2003
13. Бекгалиев Т. Педагогика . Тараз. 2001
14. Балғымбаева З.М. Білім берудің практикалық психологиясы: оқу құралы, Алматы: Қазақ университеті, 2008.
15. Қалиев С, Майғаранова Ш., Нысанбаева Г. Тәрбие хрестоматиясы Алматы, 2001
16. Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазақстандағы педагогикалық ойдың антологиясы. -Алматы, Рауан, 1995.
17.Ж.Қоянбаев,Р.Қоянбаев. Педагогика.-Алматы, 1998, 2000.
18. Е.Сағындықұлы. Педагогика. - Алматы,1999.
19. С.Қалиев, Ш.Майғаранова, Г.Нысанбаева, А.Бейсенбаева. Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудық педагогикалық негіздері. - Алматы, 2001.
20. А.С.Макаренко. Тәрбие мақсаты. – М 1998.
21. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың тәрбие тұжырымдамасы. – А,1995.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
3
* Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің
теориялық негіздері
5
1.1 ... ... ... ... ... ... зерттелуі
5
1.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің маңызы мен міндеттері
11
2 ... ... ... ... ... ... ... Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру
18
2.2 Мектеп жасына дейінгі балаларды ақыл - ой тәрбиесінің дамуы
21
Қорытынды
23
Пайдаланылған ... ... ... тәрбиесін жүргізу барысында мұғалімдер балалардың жеке ерекшеліктерін ескеріп отырулары ... ... ... дарындылықтары бір салада жақсы байқалса, басқаларыныкі - басқа салада байқалады. Жас ... ... ... ... ... тез немесе өте баяу жұмыс жасайтын, ойлау, есте сақтау мүмкіндіктері және меңгерген теориялық материалды қайта айтып беру ... ... ... ... ... ... - ... ақыл-ой күшін, ойлауын дамыту және ақыл-ой еңбегі мәдениетін дарыту үшін ... ... ... ... Ақыл-ой тәрбиесі білім қорының жинақталуына, оқу-танымдық операцияларды меңгеруге тікелей ықпал етеді. Адамның ақыл-ойы -барлық адамдарға тән адам миы ... ... ... және ... ойды және оның жеке түрлерін дамытуды ұсынады.Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны -балалардың ақыл-ой күшін ... ... даму ... ... ... ... білу ... негізгі ойлау операцияларын меңгеруі, ақыл-ой іскерлігі. Ақылдық белгілі бір даму дәрежесін ... ... деп ... ... ... Балалардың ақыл-ой күштерін және интеллектуалдық қабілеттерін дамьпу. Жеке тұлғаның адамзат мәдениетіне ену процессінде білімнің ролі, ақыл-ой мәдениетінің құрамды бөлігі ... ... ... ... ... өте өзекті. Ақыл-ой тәрбиесі барысында балалардың танымдық қызығушылықтары, ... ... есте ... ... қою, ... ... ... мен дарындылықтары дамиды.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- танымдық қызығушылықты дамьпу;
- танымдық белсенділікті қалыптастыру;
- белгілі білім ... ... ... ... ... ... ... қабілеттерін дамыту;
- ғылыми ақпараттар ағысында өз бетінше білім алуға ынталандыру.
Зерттеудің негізгі кезеңдері.
Кіріспе бөлімде ... ... ... ... зертеудің мақсаты, нысанасы, пәні, міндеттері мен зерттеу ... ... ... ... ... зерттеу мақсатында мәселенің теория мен практикадағы жағдайы зерттелді, теориялық тұжырымдамалар талданды, зерттеудің ғылыми аппараты, болжамы мен жетекші ... ... ... зерттеудің теориялық негізі нақтыланып, мектепке дейінгі білім беру жүйесіндегі зерттеу мәселесіне талдау жүргізілді, тәжірибелік жұмыс жасалынды.
Қорытындыда курстық жұмыстың нәтижелері ... ... ... мен ... ... ... жұмысының құрылымы - кіріспеден, екі ... ... ... және ... тізімінен қосымшадан тұрады.
1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің теориялық негіздері
1.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ... ... ... дейінгі кезеңдегі тәрбие - адам қалыптасуының алғашқы баспалдағы. Бұл баланың әсерленгіш, еліктегіш, ойлауды, сөйлеуді ... ... рет ... ... ... ... кезең Мектеп жасына дейінгі тәрбиенің негізі бес жасқа дейін ... - деп ... ... ... кезеңдегі тәрбиенің маңызын анық көрсеткен.
Баланың ақыл - ойын жүйелеу, ойлау қабілетін жетілдіру, дәлдікке үйрету шындыққа ... ... ... ... - ... күн талабы.
Мектеп жасына дейінгі баланы дамытатын, өсіретін әрі тәрбиелейтін де ... іс - ... - ... Ойын арқылы бала өзін қоршаған ортамен, табиғатпен, қоғамдық құбылыстарымен, адамдармен, олардың еңбегімен, қарым - қатынастарымен танысады. Белгілі педагог А. С. ... ... ... ... атқаратын қызметі туралы; ''Үлкендер үшін жұмыстың, қызметтің маңызы қандай болса, балалар үшін ойынның маңызы сондай болады - ... ''Біз ... ... ... ... ... ... мамандық иелерінің қызметтерін атқарып жүретінін байқаймыз. Мектепке дейінгі кезең біз түсінгендей өмірдің тек ... ... ғана ... ... олар тек ... бүтін, қарны тоқ болса ойнап - күлуді білетін сияқты көрінеді.
Барлап қарасақ балалар өмірінде де ересектер ... ... ... ... кейде тіпті шешілмейтін проблемалар көп және олар балаларды ренжуге, қапалануға мәжбүр етеді. Қиыншылықтармен күресуге, жеңе білуге, қуануға ... ... үйді ... салу ... ... ... ... бөлісеміз?- деген болмашы сұрақтарды өздері олар ересектер ше ... ... ... ... ... - ... жеке тұлға болып өзін - өзі сезінуінің алғашқы сатысы демек адамгершілік ақыл - ой және басқа да ... ең ... ... Баланың мәдениетті сөйлей білуі үй ішінде, балабақшада, отбасында алған білім тәрбиесіне байланысты. Біздің басты міндетіміз баланы жан - ... ... ... тілін дамыту. Сөздік қорларын байытумен қатар есте сақтау қабілеттерін арттыру.
Баланың ана тілінде таза еркін сөйлеуін ... ... ... ... тиіспіз.
Ұлы педагог К. Д. Ушинский:"Кімде кім баланың тіл ... ... ... ең ... оның ой - ... қабілетін дамытуы тиіс "- деген. Әрбір ұйымдастырылған оқу іс - әрекеттерін өткізуде тәрбиешінің шығармашылығы, әдіс - ... ... ... оқу іс - ... ... ... ойындарды мақал - мәтелдерді, жұмбақтарды қолдануы балалардың қиялын ... ... ... ... баланың ойлау қабілеті ұштасады.
Ақыл-ой тәрбиесін беру жолдарын Л.С.Выготский, Л .В.Занков, т.б. терең зерттеді. ... ... ... ... үшін ... бере ... жеткіліксіздігін, ақыл-ой жұмысының тәсілдеріне үйрету керектігін дәлелдеді.Д.Б.Эльконин ақыл-ойды білімнің ... ... ... оған ... ... ... шектелмей, оқушы өзі білім алатын таным қызметін ұйымдастыру үшін сабақты мәселелі пікірталас әдісімен өткізуді ұсынды.
Л.В.Занков және оның ізбасарлары ұсынған дамыта ... ... ... тез ... ... оқушыларға жаңа білімдерді бере
беру. Ең бастысы - танымның үздіксіздігі және ... ... ... ... ... жетекші рөлі. Оқушылар таным, ақыл-ой жұмысымен айналысып, ... ... ... ... ... ... тәжірибеде қосарлданады. Мысалы, абстрактылық алгебралық операциялар тәжірибелік жұмыстар үшін қолданылады.
Зиялылық іскерліктерді қалыптастыруға көмектесетін тапсырмалардың негізгі түрлері:
:: ... ... ... ... ... ... сипатындағы тапсырмалар: бақылау, эксперимент жүргізу, саяхаттар, экспедициялар, ауылшаруашылық тәжірибелік жұмыстар, приборларды ... ... ... сөйлем құрастыру, шығарма, рефераттар жазу, сурет салу, т.б.
:: логикалық және жинақтай ... ... ... ... ... тапсырмалар: шығарма кейіпкерлерін, импметриялық фигураларды, оқиғаларды салыстыру.
:: ойлау әрекеттерін реттеуге бағытталған ақыл-ойдың алгоритімдік түрін дамытатын тапсырмалар: оқиғаны жоспар ... ... ... ... қарап сипаттау, есепті шығару жоспарын жасау, алгоритмдік нұсқамаларды пайдалану, оларды өз ... ... ... талдауға байланысты тапсырмалар: заттарды, құбылыстарды топқа бөлу.
Ақыл-ой тәрбиесін беру үшін мұғалімдер, ғалымдар ғылыми тақырыпта ... ... ... ... ... ... ... өткізеді, кітап көрмесін ұйымдастырады, физика, химия, математика, т.б. пәндерден ... ... ... ... ... шеберханаларда көрнекі құралдар жасайды. Үйірмеде қиын есептерді шығарып, оқушылар сөзжұмбақ, ребус, ... ... ... ... ғылыми кітаптар оқиды, техника жасайды, үлгілер құрастырады, шығармашылықты талап ететін тапсырмалар орындайды, ғылыми тақырыпта баяндама, рефераттар оқиды.
Ақыл-ой тәрбиесі мен ақыл ойды ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Мұғалім осы талап тұрғысынан оқушы тұлғасын қалыптастырғысы келсе, өзі бұл ... ... ... тиіс.
Ақыл-ой тәрбиесінің міндеттерін шешу мұғалімнің біліміне, жалпы және ... ... ... ... ... ... байланысты екендігі сөзсіз. Оқушыларды белсенді танымдық іс-әрекетке тарту, түрлі тапсырмаларды ... ... ... ... ... жалпы дамуын және рухани қажеттерінің өсуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қалыптастыру айрықша орын алады. Оқу еңбегінің мәдениеті оқушылардың ақыл-ой іс-әрекетінің сапасын сипаттайды. Еңбектену мәдениеті - бұл оқу ... ... ... және ... ұйымдастыру, оқу ережесін сақтау, жұмыс орнын және қажетті материалдарды реттеу, оқу ... ... ... ... ... ... ырғағы демалыс пен еңбек түрлерінің ретпен жүргізіліп отыруын қажет етеді. ... ... ... біріздік пен жүйелі түрде басшылыққа алып отырса, оқу еңбегінің тиімділігі артады.
Ғылыми және әдеби кітаптармен жұмыс істегенде оқушылардың ақыл-ой мәдениеті ... ... ... ... ... үшін оларды кітаппен жұмыс істеудің көптеген тәсілдеріне үйрету қажет. Олар: кітап мазмұнын ... ... ... ... ... бөлу, мәтінге сұрақтар қою, оларға жауап қайыру, жұмысты жоспарлау, конспектілеу, қысқаша желісін дайындау, т.б. Жұмыс барысында жинақы болу, ... ... ... ... ... ... әр ... нысандарын пайдалану - тұлғаның өзін-өзі ұстай білуіне және ... ... ... ... тез ... жан - ... алаңдағыш келеді. Сөзді мәнерлеп айтуда болсын, балалар тәрбиешіге, үлкендерге еліктейді. Тіл дамыту, Көркем әдебиет оқу іс - әрекеттерін ойын ... ... ... ... - ... қалыптастыруға ықпал етеді. Сәлемдесуге баулу, достыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеуге бейімдейді. Мен өз тәжірибемде балалар тілін дамытуда, ой - ... ... ... мына жобаларды негізге ала отырып жұмыс жасаудамын.
- Тілді дұрыс ... Ауыз екі ... ... ... ... үйрету және игерген білімдерін қолдана білу;
- Сөздік қорын молайту;
- Дыбыстарды анық ... ... ... ... бала ... табалдырығын аттауға емін - еркін сөйлей алатын деңгейге жетеді.
Мектеп ж. д. бала ... ... ... ... дұрыс қабылдап, елестете алады. Сондықтан баламен сөйлескенде, ... ... ... ... ... ... әңгімелеу өте әсерлі болмақ. Шығарма мазмұнына немесе балалардың іс - әрекетіне өмір мен ... ... ... ... ... ... сана ... жүйелі сөйлеуіне әсер етеді. Өмір құбылысын нақты көріп тануға жол ашады.
Мектеп жасына дейінгі бала көзбен көріп, таныған заттарды дұрыс ... ... ... ... ... сөйлескенде, әдеби шығармаларды оқығанда, оларға суреттер көрсетіп, әңгімелесу әсерлі болмақ. Шығарма мазмұнына немесе балалардың іс - әрекетіне, өмір табиғат құбылысына ... ... ... баланың сана - сезіміне, жүйелі сөйлеуге әсер етеді. Өмір құбылысын нақты көріп тануға жол ашады.
Бала оқыған әңгіме, ертегі мазмұнын сурет ... тез ... ... ... ... ... ... айқын, шығарма мазмұнына сай болуын ескерген жөн. Баланың тілін, сана - сезімін жетілдіру, эстетикалық талғамын байытуда теледидар арқылы берілетін ... ... ... ... ... шығармаға байланысты диафильмдер, компьютер қолдану пайдалы.
Балаға диафильм немесе теледидардан әр түрлі қызықты көрсетілімдерді көрсету қазіргі заманда өте қажет. Бала ... ... ... жан - ... ... ... әңгімелесу болмауын ескерген жөн. Көріп не тыңдап отырғанда бала жақсы түсініп, қабылдайтын болуы керек. Сонымен бірге баладан алған әсерін айтып ... ... ... ... күн талабы - баланың ақыл - ойын дамыту, ойлау қабілетін жетілдіру, өзіндік іскерлік ... ... ... ... сай ойы ... етіп тәрбиелеу.
Білім беру жүйесінің барлық сатыларының алдында тұрған көкейкесті мәселелерінің бірі - ... ... ... оның ... жетілдіру, жас ұрпақтың тұлғалық ойлауын дамыту болып табылады.
Заман талабына сай жас ұрпақ тәрбиелеуде мектепке дейінгі бала тәрбиесімен айналысатын қызметкерлер, тәрбиешілерге ... ... ... Бұл ... кең ... ... барлық мектепке дейінгі мекемелерде қызмет атқаратын мамандар ... ... ... ... - өте ... ... Оның күрделігі бесіктенбастау алып, үнемі уақытпен, бала көңіл-күйімен, жеке қабілетімен, икемділігімен, тізгінді үнемі ... ... ... , - дейді халқымыз. Иә, ұрпақтың тәрбиесі-қоғамның болашағы және оған аса ... - ... ... борышы. ,- деп М.Әуезов көрегендік - пен дәл ... ... Бала ... ... жолға түсуі оны қоршаған ортаға, әсіресе, отбасы мен ұстаздар қауымының парасаттылығына байланысты. Мемлекетімізде қазіргі таңда сапалы білім берумен қатар, ... ... ... ... де зор ... туындап отыр. Әлеуметтік жағдайлардың өзгеріске ұшырауы білім беру мекемелеріндегі тәрбие жұмыстарын тоқырауға әкелді. ... ... ... және ... ... ... ... көзқарас қалыптасуда, олардың ізгілік мәні тереңірек ашылуда.
Тәрбие жұмыстары әр баланы қайталанбас тұлға ретінде қарап, оның өзгеше ... ... ... ... бала - тұлға, өзінше бір әлем, ал, әр ... ... әр ... көре ... ... жол ... Бүгінгі күнде барлық ұстаздардың алдындағы мақсат өмірдің барлық саласында белсенді, шығармашылық іс-әрекетке қабілетті, еркін тұлға тәрбиелеу болып табылады.
Халықтың болашағы - ... ... ... - ... ... ... - жетілген, толыққанды азамат тәрбиелеу. Ал, толыққанды азамат қалыптасу үшін - ақыл-ой тәрбиесі, имандылық, еңбек, ... ... ... дене ... сонымен қатар, экологиялық, экономикалық, жыныстық, патриоттық тәрбие берілуі тиіс. Тәрбиенің қалыптасуы - ұстаз, бала, ... ... ... екендігі айқын. Демек, бұлар береке-бірлікпен жұмыс істеп, бұзылмайтын, айнымайтын темір тәртіпке бас игенде ғана іс оң нәтиже ... Бұл ... ... қыздың шіркіндігіне қойылатын жоғары талап. Сондықтан да, осы үш негіз бірлесе отырып жұмыс жасаса өкінбейтініміз ... ... ... ... ... мен ... ... жеке басының үлгісі, шешуші роль атқаратынын ұмытуға болмайды. Шәкірттер өз ұстаздарының жүріс-тұрысына, мінез-құлқына, іс-әрекетіне, дүниетану көзқарасына еліктемей тұра алмайды. ... ұлы ... ... ,- деп текке айтпаған.
Тәрбие мәселесін тек мектеп пен ... ... ... арта ... іс бітпейді. Оның нәтижелі болуы ата-аналар мен қоғамдық ортаның тәрбие ісінен шет қалмай белсене араласуына, адам тәрбиелеудегі жауапкершілікті бірлесе ... ... ... тікелей байланысты. Ол жөнінде Қазақстан Республикасының заң жобасында: ,- делінген.
Тәрбие үрдісінде ұстаздың білім өресі мен әдіскерлік шеберлігі, жеке ... ... ... роль ... ... болмайды. Шәкірттер өз ұстаздарының жүріс-тұрысына, мінез-құлқына, іс-әрекетіне, дүниетану көзқарасына еліктемей тұра алмайды. ... ұлы ... ... ,- деп ... ... ... ... тебірентіп, ой-сезіміне әсер ету үшін біріншіден, тәрбиеші ұстаздың саяси сауатты, жан-жақты энциклопедиялық мол білімі болуы шарт, ... ... ... өз ... ... оқушы жүрегіне еркін ұялата аларлықтай әдіскерлік шеберлігі қажет, үшіншіден, мұғалім оқу - тәрбие үрдісін жүргізу кезінде оқушының психологиялық ... өсу, даму ... ... ... тап ... ... сезімтал психолог болуы керек.
+ Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің маңызы мен міндеттері
Ақыл-ой тәрбиесі -- ... ... ... ... ... ақыл-ой санасын, дүниеге ғылыми көзқарасын жетілдіру, ой еңбегі мәдениетін қалыптастыруға бағытталған іс-әрекет. Ақыл-ой тәрбиесі жеке тұлғанықоғамның өркениетті даму бағытына сай ... ... ... ... бірі. Ол білім жүйесін меңгеруге, оқушылардың рухани күшінің дамуына ықпал ... ... ... ... ... ... ... қоғам, адам жайындағы ғылым негіздерімен қаруландыру; қоршаған ақиқат ... ... ... ... ... ... ойлау қабілетін (абстрактылы ойлау, ойлау операциялары -- талдау, ... ... ... топтау, негізгісін ажырату, жіктеу т.б.), таным іс-әрекетін (іскерлік, дағды, бақылау, жазу т.б.) ... Ол ой ... ... ... ... ... ұзақ шұғылдана білуге, оқушыларды дербес жұмыс істеуге дағдыландырады. Ақыл-ой тәрбиесі шәкірттердің ерекшеліктеріне қарай дидактикалық талаптар (саналылық, белсенділік, өздігінен ... ... ... ... т.б.) ... Бұл талаптар оқу жоспары, бағдарламалар, оқулықтар арқылы іске асады.
Ақыл-ой тәрбиесі дегеніміз - оқушылардың ақыл-ой күшін, ... ... және ... ... ... дарыту үшін мұғалімнің атқаратын мақсатты іс-қызметі. Ақыл-ой тәрбиесі ... ... ... ... ... ... тікелей ықпал етеді. Адамның ақыл-ойы -барлық адамдарға тән адам миы ... ... ... және психологтар ойды және оның жеке түрлерін дамытуды ... ... ... - ... ... күшін дамыту: ақыл-ойдық даму деңгейі, адамның білімді жинақтай білу қабілеті, негізгі ойлау операцияларын ... ... ... ... белгілі бір даму дәрежесін ақыл-ой күштері деп атайды. Ақыл-ой күштері адамды білім қорын жасауға, негізгі ойлау операцияларын жүзеге ... ... ... ... ... етеді. Ақыл-ой тәрбиесінің міндеттері де осыдан шығады.
Ақыл-ой тәрбиесінің міндеттері:
- ойлау іс-әрекетінің шарты болатын білім қорын жинақтау;
- ... ой ... ... негізгі ойлау тәсілдерін меңгеру;
- зиялылық біліктерді қалыптастыру
- дүниетінымды қалыптастыру.
Оқушы нақты оқу материалын - фактілерді, оқиғаларды, символдарды, ... ... ... ... меңгеріп, білім қорын жинақтайды. Білім оны қолдану саласымен, қолдану әдістемесімен байланысты. Білім қорын меңгеруде баланың ... ... ... ... ала ... ақыл-ой еңбегінің мәдениеті үлкен рөл атқарады. Мұғалім ақыл-ойды және оның жеке түрлерін дамытуға міндетті.
Ақыл-ойдың түрлері: диалектикалық, логикалық, абстрак-тылық, категориялық, ... ... ... ... ... ... және ... жүйелілік.
Диалектикалық ойлау - құбылыстардағы қарама-қайшылықтардың бірлігін көру, даму бағыттарын анықтау, жаңаның пайда болуын ... ... ... байланысын, пайда болу себептерін табу.
Логикалық ойлау - білімді өңдеудің ... ... ... ... ... теріскешығару, қорытынды, болжам жасау тәсілдері байланыстарды табуға, жаңа білім алуға көмектесіп, білімді жүйеге келтіреді.
Абстрактылы ... ... ... ... көріп, жалпы және мәндіні бөлуге, абстрактылы ұғым қалыптастыруға көмек-теседі.
Категориялық ойлау - ... мен ... ... ... ... біріктіру іскерлігі.
Теориялық ойлау - білімнің ғылыми негіздерін, даму принциптерін түсініп, ... ... ... ... ... ... ... іскерлігі.
Индуктивтік ойлау - ойдық жекеден - жалпыға, фактілерден - корытындыға қарай қозғалысы.
Дедуктивтік ойлау - ойдық жалпыдан - жекеге, қорытындыдан - ... ... ... ... - ... ережеге толықтай сүйеніп, міндеттерді бөліп, іс-әрекет стратегияларын анықтау.
Ақыл-ойдық ... ... ... жеке ... ойша ... ... ... тұтасқа ойша біріктіру), салыстыру (ұқсастықтарды және айырмашылықтарды табу), жүйелеу (заттарды, құбылыстарды топтарға бөлу) сияқты негізгі ... ... ... ... ... оқушының сапалы білім алуына көмектеседі. Оқу іскерліктері жалпы - ... оқу ... ... және арнайы - белгілі бір білім саласынан білім алуға керекті іскерліктерге ... Бұл ... оқу ... ... ... педагогикалық) іскерліктер - оңи білу, тыңдау, өз ойын ауызша баяндау, жазу, кітаппен жұмыс істей ... ... ... ... өз ... ... ... білу іскерлігіне үлкен маңыз берілуде.
Арнайы іскерліктер - ноталарды тез оқу, техникалық сызбалар, тарихи және жағрафиялық карталарды оқу, ... ... ... ... және анықтама әдебиеттерін қолдану. Бұл іскерліктерге оқушыларды үйрету керек. Оқулықтағы "Мәтіндібаянда", "Жоспаржаса", "Дәлелде" деген тапсырмаларды орындату үшін мұғалім ... ... ... ... Осы ... ... ақыл-ой еңбегі мәдениетін дамытады. Бұл: уақытты тиімді пайдалану, оңтайлы жұмыс ырғағы, жұмыстағы ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің ережелерін білу, жұмысқа кірісе білу, жұмысты зейін қойып, мұқият ... ... жеңе ... ... маңызды міндеті - оқушыларға табиғат пен қоғам дамуының заңдарын меңгертетін ... ... ... ... жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің әдістемесі
Баланың бүкіл болашақ өмірі үшін баланың ақыл-ой ... ... орын ... 3 пен 5 жас ... логикалық ойлаудың, дені сау қызығушылықтың және ойлануға, тануға ұмтылыстардың негізі қаланады. Балалардың ақыл-ой тәрбиесіне әлеуметтік ... - ... ... ... достары ықпал етеді.
Ақыл-ой тәрбиесі - баланың ақыл-ой ... мен ... ... онда ... ... мен ... ... жүйесін қалыптастыру бағытындағы тәрбиешілердің мақсатты түрдегі әрекеті.
Мектеп жасына ... ... ... тәрбиесінің міндеттері:
- балаларда қоршаған өмірдің заттары мен құбылыстары жайлы қарапайым білімдер жүйесін қалыптастыру;
- ақыл-ой әрекетінің дағдылары мен біліктерін ... ... ... мен ... дамыту;
- танымдық қызығушылықтар мен білгісі келушілікті қалыптастыру;
- балаларды ақыл ой ... ... ... ... ... ... ... теориясы болып табылады.
Танымның бірініші сатысында сезіну мен қабылдау көмегімен заттар мен құбылыстарды тікелей сезімдік ... ... ... ... ... ... кезеңде сезімдік қабылдау балалардың қоршаған орта туралы білімдерінің негізгі көзі болып табылады.
Танымның екінші және ... ... - ... ... Ойлаудың арқасында бала заттар мен құбылыстардың мәнін, олардың өзара байланысын түсінеді. Абстрактілі ... ... ... ... ... ... оның ... түсініктердің тұтас жиынтығын құруға мүмкіндік береді.
Объективті шындықты тануда тәжірибе маңызды рөл ... Ол адам ... ... ... ... ... ... тәрбиесі сәби өмірінің алғашқы күнінен, анасының алғашқы жылы сөзінен басталады. Сәби үшін ... ... өте ... ... бала тіл туралы, басты ұғымдар жайлы алғашқы білімдер алады. Екі-үш айлық кезінде сәби ойыншықтарды ... ... ... тікелей әсер ететін моторикасы іске қосылады. Кейін сәби өзін ... ... ... көмегімен тани бастайды. Баланың илеу, аппликация, сурет салу, құрастыру т.б.шығармашылығын неғұрлым ертерек ... ... ... ... ... ақыл-ой тәрбиесінің негізгі бағыттарына тоқталайық. Осы жастағы балалардың ақыл-ой тәрбиесінде сенсорлық тәрбиеге - ... мен ... ... ... бөлу ... ... тіл дамыту да маңызды - бала ақпаратты ана тілінде қабылдайды.
Мектеп жасына дейінгі балаларға көп оқу, ... ... ... ... ... айту және сипаттау қажет. Мектеп жасына дейінгі кезеңде балалардың есте сақтауы геометриялық прогрессия бойынша өседі, саналы түрде есте сақтауды ... есте ... ... үшін ... ... ... ... дамуы - жас ерекшелігіне, тәрбиелік әсер ықпалымен тәжірибені байытуға байланысты баланың ойлау әрекетінде жүзеге асатын сандық және сапалық өзгерістер.
Мектеп ... ... ... ... жинақтау үлкен қарқынмен жүреді, сөйлеуі қалыптасады, танымдық процестері жетілдіріледі, бала ойлау әрекетінің қарапайым тәсілдерін меңгереді. Мектепке дейіінгі жастағы ... ... ... ... ету оның одан арғы ... ... ... орын алады.
Қазіргі педагогика ғылымы ақыл-ой дамуының негізгі көрсеткіштері білімдер ... ... ... ... ... шығармашылық ойдауды дамыту және танымдық әрекет тәсілдерін игеру деп есептейді.
Мектеп ... ... ... ... ... ... ... үшін олардың ақыл-ой дамуының заңдылықтары мен мүмкіндіктерін білу қажет. Оларды есепке ала отырып, ... ... ... ... ұйымдастыру әдістері айқындалады.
Мектеп жасына дейінгі кезеңнің соңында балаларда қоршаған ... ... ... ... ... қоры жинақталады, олар негізгі ойлау операцияларын (салыстыру, жинақтау және т.б.) меңгереді, заттар мен құбылыстардың ... және ... емес ... ... ... себеп-салдарлы байланыстарды орнатуға қабілетті. Оларда оқу әрекетінің бастамалары қалыптасады. Толыққанды ақыл-ой дамуы тек ұйымдастырылған әрекет үдерісінде ... ... ... педагогтардың міндеті - қажетті жағдайлар жасау ғана емес, ... ... ... ... түрде тәрбиелік ықпал етуді жүзеге асыру.
Мектеп жасына дейінгі баланың ақыл-ой дамуындағы басты ерекшелік - танымның бейнелі ... ... ... ... ... ... ақылына әсер етуді көздей отырып, оның адамгершілік бейнесінің, эстетикалық дамуының қалыптасуына, салауатты өмір салты ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ой тәрбиесінің түрлі құралдары пайдаланылады: ойын, еңбек, құрастыру және ... ... ... ... - бала ... ... сондықтан онда, ең алдымен, баланың бұрын қабылдаған нәрсесі бейнеленеді.
Бірақ ойын ... бұл ... одан әрі ... ... білімнің арқасында сөйлеу жоспарына өтеді, жинақталады, білімдердің жаңа деңгейі - сөздік-логикалық деңгейге көшу жүзеге асады. Ойын барысында ... мен ... ... ой ... ... ... мен ... арқасында білімдердің толығуы жүзеге асады.
Ойын барысында балалардың танымдық қызығушылықтары қалыптасады. Ойын мазмұнына қызығушылық ... мен ... ... ... ... ... ақыл-ой әрекетіне бірқатар талаптар қойылады: затты мақсатты түрде қабылдау, оның бөліктерін көру, олардың ара-қатынасын байқау, затты көзбен жекелеген ... бөлу және ... бар ... ... ... ... және ... зат жайлы неғұрлым дәл, нақты түсініктердің қалыптасуына ықпал ... ... ... жалпы және өзіндік ерекшеліктерді көре білу білігін дамытады.
Бейнелеу ... ... ... ... мен ... ... ... қалыптастыру жүзеге асады (бүтінді бөліктерге бөлу, затты кеңістікте орналастыру, түсті қабылдау және т.б.).
Еңбек әрекетінің балалардың ақыл-ой тәрбиесі үшін мүмкіндіктері зор. ... ... ... ... ... білдіреді. Ол не істеу керектігін түсінуі, оны қалай істеу керектігін, тапсырманың орындау шарттарын, талдай ... ... ... ... ... ... бағалауы қажет. Балада белгілі бір білімдердің, біліктер мен дағдылардың болуы талап етіледі. Еңбек балалардың танымдық қызығушылықтарының дамуына әсер ... ... ... ... бірі - ... ... үдерісінде балалардың ойлауы мен сөйлеуі дамиды, танымдық қызығушылықтары қалыптасады. Балалар оқу-әрекетінің өзін меңгереді. Білімдер қорын ... ... ... ... ... ... мен ... меңгеру - мектептегі оқытудың маңызды алғышарты болып табылады.
Ақыл-ой тәрбиесінің құралдарын шартты түрде ... ... ... балалар әрекеті мен рухани және материалдық мәдениет шығармалары. Мектеп жасына дейінгі ... көп ... күн ... ... ... әрекетіне кетеді. Бұл әрекеттің мазмұны сенсорлық даму үшін қолайлы болып ... ... ... ... жылы және суық суды ажыратады, судың басқа да қасиеттерін танып біледі. Күн ырғағы процедураларын орындау барысында балалар кеңістікте бағдарлануға ... ... күн ... ... ... оларға күннің бөліктері жайлы алғашқы түсініктерді игеруіне көмектеседі.
Балалар ыдыс-аяқтармен аттарын біледі, олар дайындалған материалмен, оларды пайдалану ережелерін танысады. Тәжірибелі ... ... ... ... таныстыра отырып, талдау-жинақтау әрекетін дамытады. Балалардың ақыл-ой тәрбиесі ойын әрекетінде жүзеге асады. Ересектердің ... ... ... ... ... тиіс түрлі білімдер, ойлау операциялары, ойлау әрекеттері ... ... ... өздерінің қоршаған өмір жайлы әсерлерін бейнелейді. Ойын үдерісінде бұл білімдер жаңа деңгейге көтеріледі. Әрекеттің өнімді ... ... ... ... ... ... отырған функцияларын одан әрі дамыту үшін арнайы мүмкіндіктері жасайды. Бала өзі жасап отырған әрекеттің нәтижесін көре ... ... ... ... айқындауы, оны ұйымдастырудың тәсілдерін білуі тиіс.
Бес жастағы балалардың мінез-құлқында ... ... ... айнала қоршаған дүниеге қызығушылықтары мен білгісі келетін дүниелердің ... ... ... ... ... ... қызығушылығының артуы және әсіресе құрбыларымен араласу кезінде өзінің ортадағы орнын сезінуден көрінеді. Бала қажеттілігін қанағаттандыру үшін ... ... және ... да ... ... ... ... жақын ересек адамның, құрбы-құрдасының көңіл-күйін байқап, оған көңіл аударып, ниет білдіреді.
Ақыл-ой құзыреттілігі ойлау белсенділігінде сипатталады. Бес ... ... ... жағдайларды (тірі және өлі табиғаттағы өзгерістерді, адамның шығу тегі, ересектердің кәсіби іс-әрекеттерін) анықтап зерттеу әрекеттеріне қызығушылықтарын арттырады. Бала ойын бір ... ... ... ... ... ... біледі.
+ Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру
Мектеп жасына ... ... ... оқу ... меңгерту, ол танымдық белсенділікті дамытудың басты бағыты болып саналады.
Танымдық белсенділікті психологиялық ... ... ... анықтау, бұл мектепалды даярлық кезеңіндегі балалардың тұлғалық сапасының ерекшелігіне талдау ... ... мен ... ... ... жағдайлары мен құралдарын қарастыруға мүмкіндік береді. Себебі меңгерілген білімнің сапасы мен беріктігіне тек балаларды оқыту, дамыту және тәрбиелеудің нәтижесі емес, ... ... ... ... танымдық іс -әрекетіне қатынасының қатысуымен тәуелді болып келеді.
Танымдық белсенділік баланың психологиялық- денелік дамуының алғы шарты мен ... ... ... ... ... ... жоғары психикалық үрдісін қабылдау, зейін, ойлау ерекшеліктері анықтайды.
Барлық психикалық танымдық үрдістердің ... ... ... үрдіс болып табылады. Барлық танымдық процестер үрдістердің қасиеттері мен қатар бір-бірімен сипатын анықтай отырып, олармен ... және ... ... ... ... ... ... оқыту үрдісінде ынталандыру- бұл ең алдымен бала ... ... ... табылады.
Ойлау адам өмірінде аса қымбат орын ... ... ... ғана заттардың, көріністердің араларындағы байламды белгілеп, оларда бар себептерді табады, ... ... не ... ... шығарады. Келешекті болжай алады. Сондықтан тәрбиеші баланың дұрыс ойлап үйренуіне көп күш жұмсауы керек. Өйткені дұрыс ойлау ... ... ... ... ... оның ... тәжірибе арқылы да қалыптасады
Адамдарда тану екі негізгі формада жүзеге асады: сезімдік тану формасы және абстракциялық ойлау формасы. Сезімдік ... ... ... ... ... ... көрініс табады, оның көмегімен біз заттардың жеке қасиеттерін ажыратамыз. ... ... бұл тек ... бастапқы сатысы, адам дүниені түйсіне отырып қабылдайды.
Сонымен ойлау қызметінің белсенділігін арттыру үшін балалардың ... ... ... ... ... ... ... түрткі болатын ойындар ұйымдастыру қажет.
Ойын арқылы балалардың негізгі іс -әрекеті және ... ... ... ... білімдерін, әсерлерін жинақтаған тәжірибелерін өз бетінше іс жүзіне асырады. Ойын ... ... ... ... балалардың ақыл- ойы дамиды. Міне осыдан баланың логикалық ойлау, ... ... ... ойын ... ... ойындар ерекшеліктерін алуға болады. Балалардың ойлау қабілетін дамытатын, қызығушылықтарын арттыратын жұмыс түрі - ... ... ... ... баланы тапқырлыққа, логикалық ойлауға баулып, ойының ұшқырлығына, өздігінен шешім қабылдауға, салыстыруға, дәлелдеуге әсер етеді. Балалардың қызығушылығын арттыруда, танымдық қабілеттерін ... ... ... ... ... үрдістерін дамыту
-қиялдарын ұштау
-тапқырлыққа жетелеу
-қызықты ойындар мен тапсырмаларды орындауға қызығушылығын арттыру.
Міндеттер
-балалардың ойлау әрекетін дамытуға ықпал ... ... ... ... білік, дағдыларын қалыптастыру
-балалардың математикалық тілде сөйлеу қабілеттерін жетілдіру.
Баланың бойындағы қабілетті ашу шығармашылық бағытта дамуына жетелейді. Осы орайда логикалық ойлау ... ... ... іс -әрекетін ұйымдастырудың мынандай:
:, .
... ойын ... ... ... ... ... ізденпаздықпен орындаған балалардың білімділік дағдылары қалыптасып жақсы нәтиже береді.
Мектепалды даярлық, балаларының логикалық ойлауларын дамытудың негізгі кезеңіне жатқызуға болады. ... ... ... осы ... ... - ... ... ойлауға қарай дамиды. Сондықтан мектепалды даярлықта балалардың ой - өрісі қалыптасып және заттарды тиісті ... ... ... ... ... үйрене бастайды.
Дәлеледеу үшін бала тиісті жүйе - логикалық ойлануға сүйенеді - ... Ғ. ... ... логикалық ойлау қабілеті дегеніміз - қарапайым математикалық алғашқы ұғымдарын меңгертуден басталады десек қателеспейміз..Оны жүйелі түрде шыңдау ... ... ...
Педагогика және психология зерттеулері бойынша балалық шақ - баланың жеке ... ... өзін - өзі ... ... ... демек адамгершілік қасиеттер, ақыл - ойы, логикалық және ... ... ... ең ... ... ... табылады.
Баланың ақыл - ойының дамуы тек белгілі бір білім көлеміне емес, танымдық іс -әрекет амалдары мен ... ... ... еске ... ... елестету, танымдық шығармашылық қабілеттерінің дамуын тұтас қамтиды. Бала дамуы үшін есте сақтауы мен ойлау қабілетінің мәні өте зор. ... бәрі ... орта мен ... ... ... ... есте сақтау және ойлау қабілетімен тығыз байланысты. Баланың ойлау әрекетін ... ... ... ... ... қолданып, арнайы жұмыстар жүргізу қажет. Ойлау үрдісі ... ... ... ... ... тұжырымдау логикалық амалдарынан тұрады. Ойлаудың осы амалдарын қолдана ... ... оқу ... жемісі көрінеді. Бұл жөнінде М. Жұмабаев: -деген.
Логикалық ойлауды ... ... сөз ... ... ... ... қысқаша айтып кетейін. Логика (грек тілінен алынған logic - сөз, ой, ойлау, ақыл - ой) ... ... мен ... ... ... ... пікірлерге негізделген процесс логикалық ойлау деп, ал дұрыс ойлаудың формалары мен заңдары туралы ғылым логика деп аталады.
Ойлау аса ... ... ... ... ... психология мен логиканың орны ерекше.
Психология бірнеше жас ... ... ... ... даму, қалыптасу жолын, яғни жеке адамның ойлау ерекшелігі мен ... ... ... - ... адамзатқа ортақ ой-әрекет заңдары мен формаларын айқындайды, ол адам ... ... ... ... ... ... ... дәлел сияқты ой формаларының табиғатын зерттейді.
Ойлау ерекшелігін ... мен ой ... ... ... ... ... білім мен тікелей байланысты екенін айқындайды.
Баланың қажеттілігі мен ... ... ... ... ой - ... іс - қимылын жан - ... ... ... ... ...
Бүлдіршіндердің логикалық қабілетін дамытуда қарапайым математиканың алғашқы ұғымдарын ойын арқылы үйретудің заттары әртүрлі ... ... ... ... есеп шығарудың, көру арқылы салыстырудың, қиялдаудың жұмбақтар жаттаудың ... зор. ... ... ... ойдың нені меңзеп тұрғанын ойлап табу баланың ми қыртысының жұмысын шыңдайды, логикалық ойлау сезімін қалыптастырады. Логикалық ойдың ерекшелігі ... ... да ... ... сай ... ... ойлауға түскен құбылыс түсіндіріледі, себептері мен салдары қатесіз анықталады.
Логикалық ойлауы дамыған бала ... ... ... ... ... іс ... ... үйренеді.
+ Мектеп жасына дейінгі балаларды ақыл - ой тәрбиесінің дамуы
Ақыл- ойдың дамуы бұл бала ... ... ... мен ... ... ... ... ойлау әрекетінде пайда болатын сан және сапалық өзгерістердің жиынтығы. Мектепке дейінгі шақта білімнің қорлануы шапшаң қарқынмен жүреді. Таным процестері ... бала ақыл - ой ... ... ... әдістерін меңгереді. Баланың ақыл-ойы дамуын қамтамасыз ету оның ... ... ... үшін зор маңызы бар. Ақыл- ойды дамыту әлеуметтік үшін зор ... бар. ... ... ... ... ықпалымен жүзеге асырылады. Оны айналадағылар араласу барысында тілді қарым-қатынас құралы ... ... , ... ... ... ... ... игереді. Ақыл-ойды неғұрлым тиімді дамыту оқыту мен тәрбиелеу негізінде жүзеге асырылады. Қазіргі педогогика ғылыми ақыл-игеру , олардың ... ... , ... ойды ... және білімдер алуға қажетті танымдық қызмет әдістерін меңгереді деп есептейді.
Мектепке ... ... ... ... дамытуды дұрыс ұйымдастыру үшін олардың ақыл-ой дамуының заңдылықтары мен мүмкіндіктерін білу керек. Осыларды ескере отырып, ақыл-ой тәрбиесінің міндеттері, мазмұны, ұйымдастырылуы мен ... ... ... ... ... шешу ... бір ... баланың мүмкіндігін барынша пайдалану және екінші жағынан баланы шаршататын немесе ... , ... тыс ... ... ... болып табылады.
Ақыл-ой тәрбиесі-балалардың белсенді ойлау қызметінің дамуына ересектердің мақсаты ықпалы. Ол қоршаған дүние ... ... ... ... ... ... ... отыруды, танымдық мүдделерді зияткерлік дағдылар мен іскерлікті қалыптастыруды , танымдық қабілеттерді дамытуды қамтиді.
Ақыл-ой тәрбиесінің басты құралы-айналадағы адамдар, заттар, табиғат, ... ... ... ... ... ... көзқарасы кеңейіп,танымды дамиды. Ақыл-ой тәрбиесінің негізгі құралдарының бірі - ойын. Ол баланың ерекше ... Әр ойын ... ... әр қилы әсер етеді. Мазмұнды рөлді ойындар айналадағы дүние туралы түсінігін ... , ... ... ... ойындар көркем әдебиет шығармаларын терең түсініуіне , ... ... әсер ... Ақыл-ойды дамытудың пәрменді құралдарының бірі- оқыту процесі. Оқытуда бала жоспарлы ... ... ... дағдысын игереді. Оқыту баланың ойлауға күш сала білу қабілетін , еркін, табандылығын , ... , ... жеңе білу ... ... ... тәрбиелейді. Ақыл-ой тәрбиесінің тағы бір бағалы құралы - ... ... ... әр бала ... ... олардың пішіндері, көлемдерімен, сан алуан материалдардың қасиетімен танысады.
Ақыл - ой тәрбиесінің әдістері: ... пен ... ... ... ... және ... ұйымдастыру , әңгіме әдісі, көркем сөзбен әңгімелеу, көрнекіліктер пайдалану, қызықтыру, т.б. ақыл-ойды дамытуда сезім (сенсорлық) ... ... орны ... ... ... ... ... қабылдау, түйсіктің қабілеті деген сөздерінен шыққан. Сенсорлық процестер мен таным - ... ой ... ... ... ... тәрбиенің басты міндеттері- ақыл-ой тәрбиесінің алғашқы сатысы. Сенсорлық тәрбиенің басты міндеттері- ақыл - ой дамуының негізін салу және ... ... ... ... ... ... Айналадағы дүұниені тану түйсік пен қабылдаудан басталады. Сенсорлық тәрбие дегеніміз- түйсік пен қабылдаудың дұрыс ... ... ... сенсорлық процестерінің дамуына мүмкіндік тудыратын іс-әрекеттің тиімді түрі- көркемсурет салу, сазбалшықтан, ермексаздан (пластилин) мүсіндер жасау, салынған суреттерді, өрнектерді қиып, желімдеу ... ... ... ... ... басшылықпен ұйымдастырылған іс-әрекет болып табылады.
Сенсорлық тәрбие мазмұны-баланың түстерді ажырата алуы, олардың реңктері туралы, яғни бояуларды ... ... түс ... реңк ... ... Сондай-ақ, суреттерді қараған кезде бейненің түс арқылы қалайша көркемдік сипаи алатынын көре білу қабілетін дамытады. Мектепке дейінгі шақта , , , , т.б. ... ... ... ... ... туралы ұғымдарды: , , , т.б. арнайы мақсатты оқыту ... ... қол ... ... ... мазмұнына есту сезімділігін дамыту, қоршаған жағдайдадыбысты мұқият тыңдап , ажырата ... ... есту ... ... ... Сондай-ақ, заттың сапасын сипап сезу арқылы ажырата білуі және ... ... ... ... ... қатты, ауыр, жеңіл, суық, жылы, т.б. деп дұрыс атай білуге үйренеді.
Қорытынды
Ақыл-ой тәрбиесі әр ... ... ... ... ... ... болып келеді. Білім алуға және ғылымға ұмтылыс халық ... ... ... орын ... ... ... пен ... дамуының заңдылықтары бейнеленген ғылымның деректерін, түсініктерін және заңдарын мақсатты игерудің нәтижесі деп білді. Тек ақылды адам ғана ... ... ... ... ... ... ... , , деген халықтың даналық сөздерінен-ақ байқауға болады.
Халық педагогикасында оқыту мен білім берудің ... ... ... ... тұжырымдарымен ұштасып жатыр. Халық білім мен өмірдің тығыз байланысты болуын талап ... ... ... ... ... болуын ойдан шығарған жоқ. .
Халық педагогикасыңда тәрбие, оның бөліктері туралы ұғымдардың анықтамаларының да ғылыми педагогиканың анықтамаларымен сәйкес кенетіндігі байқалады. Халық ... ... ... ... деп ... ойлау қабілеттерін, сана-сезімін оқу және еңбек процесінде дамытуды ... ... ... ... ... ақыл-ой тәрбиесі деп оқушылардың ақыл-ой күштерін, ойлауын дамытудағы және ақыл-ой еңбек мәдениетін дарытудағы ... ... ... түсіндіруді айтамыз.
Бірақ оқушы өмірінің іс-әрекеті тек тәрбиешілердің мақсатты ықпалымен шектелмейді. Оған қосымша оқушыны қоршаған ортаның ықпалдары мен әсерлерін еске алу ... Бұл ... ... ... ... ... ... тұлғаның жан-жақты дамуының негізі. Ақыл-ой тәрбиесі еңбек өнімділігін арттыруга, ... ... зор ... ... Ең ... ол ... мен ... мәдениеттің жедел дамуыпың қайнар бұлағы екендігін үнемі есте ұстағанымыз жөн.
Ақыл-ой тәрбиесінсіз дүниеге ... ... ... ... пен ... ... еңбек нәтижесі, экономикалық білімдер, дағдылар, тіршілік ету ортасы, ... және ... ... талғампаздық, дене күш-қуатын арттыру жолдарын білу, қоғам өмірінің құқықтық негіздерін ... ... шешу ... ... айтқанда, ақыл-ой тәрбиесі -- адам зиялылығының негізі. Ақыл-ой ... екі ұғым ... зер ... ... және ... ... ... мен педагогтардың еңбектерінде ойлаудың түрлері, олардың мәні, мазмұны жеткілікті зерттелген мәселелердің бірі. Сондықтан біз жеке-жеке ойлаудың түрлеріне тоқталамыз. ... ... ... атап кеткен жөн.
Жалпы айтқанда ойлау дегеніміз не? Ойлау деп заттар мен құбылыстардың арасындағы ... ... және ... ... психикалық процесті атайды. Ойлау таным іс-әрекетіндегі күрделі процесс. Ал таным -- бұл әржақты процесс. Ол білмеуден ... ... ... ой қозғалысының адам миында бейнеленуі.Ойлау адам миы қызметінің нәтижесі. Ой-түңсіну, қабылдау, елестету арқылы алынған сезімдік деректердің адам миы ... ... ... ... Ойлау -- барлық адамдарға тән туынды түсінік. Жеке адам даму ... ... ... міндеттерге сай жедел дамитын ойлаудың нақты жақтарын немесе түрлерін қалыптастырады. Мұғалімнің міндеті ойлау түрлерінің ... ... ... ... ... педагогикалық процесте шебер қолдана білуі, оқушылардың ақыл-ой қабілетінің дамуына әсер ету ... жете ... ... ... ... жастағы балалар бірдей етіп өзінің ақыл-ой қабілеттерін барлық ойын әрекетінде көрсетеді деген санау қате болады. Көптеген себептерге , ең ... ... ... байланысты бір бала ойындар мен сурет салуды , екіншісі- ... ... ... ал ... мен ... ... Және ... дамуының көріністерін, ең біріншіден, баланың қызықтыратын аймақтардан іздеу керек. Міне, білімпаздық, ... ... ... ... түрлерін меңгеру деңгейі мен оқығандық деңгейі кіші жастағы баланың ақыл-ой дамуының негізгі көрсеткіштері ретінде қарастыруға болады. ... ... ... ... даму ... кең, және ... ... міндеті - жан-жақты дамыған жеке тұлға болып қалыптасуын қамтамасыз ететін, гармониялық дамуын бұзбайтын сол қорлардың жүзеге асуына ... ... ... ... ... ... Б. ... педагогтар идеялары мен тәжірибелері.-А., 1991. 2. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. - А.. 1999 3. Зимняя И.А. ... ... ... . 4. ... Оқулық. Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б 5. ... ... беру ... және ... оқу-тәрбие үрдісінде енгізу жолдары. Алматы.2002. 6. Хмель Н.Д., Хайруллин Г.Т., ... Б.И. ... ... ... ... Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар авторлар ұжымы.- Алматы. 2005.430 б. 7. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер студенттеріне арналған оқу ... - ... ... ... Оқу ... - ... ҚазМҰУ, 2006
* Ахметова Г.К., Исаева З.А., Әлқожаева Н.С.Педагогика:Оқулық.-Алматы:Қазақ университеті, 2006
* Әлқожаева Н.С. ... (оқу ... ... ... ... ... ... Оқу құралы (Ред. Пидкасистого.-М., 1998) Аударған Г.К. Ахметова, Ш.Т. Таубаева.-Алматы:Қазақ университеті, 2008
* Педагогика. Дәріс курсы. ... Нұр ... ... Бекгалиев Т. Педагогика . Тараз. 2001
* Балғымбаева З.М. Білім берудің практикалық психологиясы: оқу ... ... ... ... ... Қалиев С, Майғаранова Ш., Нысанбаева Г. Тәрбие хрестоматиясы Алматы, 2001
16. Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... Педагогика.-Алматы, 1998, 2000. 18. Е.Сағындықұлы. Педагогика. - Алматы,1999.19. ... ... ... ... ... ... ... дамытудық педагогикалық негіздері. - Алматы, 2001.20. А.С.Макаренко. Тәрбие мақсаты. - М 1998.21. ... ... және ... ... ... ... ... - А,1995.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің әдістемесі20 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды жыл мезгілдерімен таныстыру27 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды табиғатпен таныстыруда дидактикалық ойындарды қолдану34 бет
Мектеп жасына дейінгі дарынды балаларды оқыту және тәрбиелеу бағыттары78 бет
Ақыл ойы бұзылған балаларға білім беру6 бет
Ақыл-есі кем балаларды оқуға үйрету10 бет
Ақыл-ой тәрбиесі және оны қалыптастыру жолдары35 бет
Ақыл-ой тәрбиесінің негіздері20 бет
Ақыл-ой тәрбиесінің теориялық негіздері18 бет
Ақыл-ой әрекеттерін калыптастыру теориясының мәні36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь