Қаржылық институттардың қызметін реттеу

Кіріспе


3
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ҚАРЖЫЛЫҚ ИНСТИТУТТАР ҚЫЗМЕТІН РЕТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

5
1.1 Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарының қызметін мемлекеттік реттеудің қажеттілігі, мақсаттары мен міндеттері
5
1.2 Қаржылық институттардың қызметін реттеу ерекшеліктері 8
1.3 Шетел тәжірибелерінде қаржылық инситуттар қызметін реттеу ережелері
10

2
ҚАРЖЫЛЫҚ ИНСТИТУТТАРДЫҢ ҚЫЗМЕТІН РЕТТЕУДЕГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ РОЛІ

15
2.1 Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қаржы ұйымдары қызметін бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру тәртібі
15
2.2 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің реттеушілік қызметінің жағдайын талдау 18
2.3 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қаржы институттарының қызметін реттеудегі орта мерзімдегі саясаты
22

3
ҚАРЖЫ ҰЙЫМДАРЫН РЕТТЕУ ЖӘНЕ ҚАДАҒАЛАУ РӘСІМДЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

29

ҚОРЫТЫНДЫ
38
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 39
Еліміз тәуеліздік алғаннан бері Қазақстанның ұзақ мерзімді перспективадағы әлеуметтік – экономикалық дамуы қаржылық қамтамасыз етуден және оны жүзеге асыру механизімінен тәуелді тиімді ұлттық экономиканы құру стратегиясын анықтайды. Қазақстанда қаржы институттарының қызметін мемлекеттік реттеудің барлық қадағалау және реттеу функцияларын мамандандырылған бір органның аясына біріктіруді көздейтін жаңа жүйе құрыла бастады. Осы жүйені құру шеңберінде кшенді реттеудің және қадағалаудың үйлестірілуі мен тиімділігінің, ақпараттылығының, қаржылық қызметті тұтынушылардың құқықтары мен мүдделерін қорғаудың жоғарғы дәрежесін қамтамасыз ету қажет. Қаржы секторын толыққанды реттеу үшін оны құрған кезде ықпал ету, Ұлттық банкпен және басқа мемлекеттік органдармен ақапарт алмасу рәсімдері мен өзара іс-қимыл сызбаларын айқындау қажет.
Қазақстанда бүгінгі күні қаржылық қызмет көрсетуге қажеттілікті толық дәрежеде қанағаттандыруға мүмкіндік беретін қаржы институттарының көп деңгейлі жүйесі қалыптасты.
Ұлттық Банктің негізгі мақсаты Қазақстан Республикасында баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Сол себепті қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын, сондай-ақ құзыреті шегінде өзге де тұлғаларды реттеу, бақылау және қадағалау Ұлттық банктің негізгі міндеттерінің біріне жатады.
Қаржы ұйымдарының қызметiн реттеуде уәкiлеттi орган болып Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі табылады.
Қазақстан Ұлттық Банкі және оның ведомствосы Қазақстан Республикасының банк қызметі, сақтандыру және сақтандыру қызметi, валюталық реттеу мен валюталық бақылау, ақша төлемдері мен аударымдары, зейнетақымен қамсыздандыру, бағалы қағаздар нарығы, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік, мемлекеттік статистика, кредиттік бюролар және кредиттік тарихты қалыптастыру, почта, Қазақстанның Даму Банкі, микроқаржы ұйымдары туралы заңнамасында белгіленген талаптарды қаржы нарығының субъектілері мен қатысушыларының сақтауын бақылауды жүзеге асырады, сондай-ақ өздерінің бақылау функцияларын жүзеге асыру барысында көрсетілген талаптарды бұзушылықтар анықталған жағдайда әкімшілік іс қозғайды не Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де шараларды қолданады.
Жұмыстың негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің қызметін бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру тәртібін зерттеу, реттеушілік қызметін талдау, және Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі, оның қаржылық институттардың қызметін реттеудегі орнын зерттеу.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін мынадай міндеттерді шешу көзделген:
- Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарының қызметін мемлекеттік реттеудің қажеттілігі, мақсаттары мен міндеттері;
- Қаржылық институттардың қызметін реттеу ерекшеліктері;
1. Жалпы ережелер «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі» 2011 жыл
2. Қ.Р. Нұрғалиев Қазақстан экономикасы: Оқу құралы-Алматы: Қазақ университеті, 2011жыл 184 б.
3. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30 наурыздағы N 2155 Заңы
4. А.Т. Абдрахманова Особенности финансового рынка Республики Казахстан Аль Пари, 2012. - № 1-2. – С. 123-125
5. Р.С. Ансабаева Шет мемлекеттерінің қаржылары: Оқулық-Алматы, 2011 жыл 39 б.
6. Ұ.М. Искакова,Д.Т. Бохаев, Э.А. Рузиева «Қаржы нарығы және делдалдары» Алматы, 2011 жыл 19-21 б.
7. О. Баймұратов «Қазақстан қаржы нарығы» Изд-во «Экономика» 2010 жыл, 78 б.
8. С. Құлпыбаев, В.Д. Мельников, Қаржы негіздері: Алматы: LEM. 2010 жыл, 295-298 б.
9. http://www.nationalbank.kz/
10. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің 2013-2015 жылғы жылдық есебі, 39-52 б.
11. С.Б. Мақыш Ақша,несие,банктер теориясы: Оқулық-Алматы: Жеті жарғы , 2011 ж. - 552 б.
12. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 29 тамыз № 954 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы»
13. М.Т. Жоламанова Ақша. Несие. БанкАлматы, 2011 жыл, 353 б.
14. Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 1 ақпандағы №923 Жарлығымен мақұлданған «Қазақстан Республикасының қаржы секторын дағдарыстан кейінгі кезеңде дамыту тұжырымдамасы»
15. Б.Н. Исабеков «Өтпелі кезеңдегі мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясаты және негізгі бағыты» 2010 жыл, 64-69 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе
3
1
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ҚАРЖЫЛЫҚ ИНСТИТУТТАР ҚЫЗМЕТІН РЕТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
5
1.1
Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарының қызметін мемлекеттік ... ... ... мен міндеттері
5
1.2
Қаржылық институттардың қызметін реттеу ерекшеліктері
8
1.3
Шетел тәжірибелерінде қаржылық инситуттар қызметін реттеу ережелері
10
2
ҚАРЖЫЛЫҚ ИНСТИТУТТАРДЫҢ ... ... ... ... ... ... РОЛІ
15
2.1
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қаржы ұйымдары қызметін бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру тәртібі
15
2.2
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің қаржы институттарының қызметін реттеудегі орта мерзімдегі саясаты
22
3
ҚАРЖЫ ҰЙЫМДАРЫН РЕТТЕУ ЖӘНЕ ҚАДАҒАЛАУ РӘСІМДЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ТІЗІМІ
39
КІРІСПЕ
Еліміз тәуеліздік алғаннан бері Қазақстанның ұзақ мерзімді ... ... - ... ... ... ... етуден және оны жүзеге асыру механизімінен тәуелді тиімді ұлттық экономиканы құру стратегиясын анықтайды. Қазақстанда қаржы институттарының қызметін мемлекеттік ... ... ... және реттеу функцияларын мамандандырылған бір органның аясына біріктіруді көздейтін жаңа жүйе құрыла бастады. Осы жүйені құру ... ... ... және ... ... мен ... ... қаржылық қызметті тұтынушылардың құқықтары мен мүдделерін қорғаудың жоғарғы дәрежесін ... ету ... ... ... ... реттеу үшін оны құрған кезде ықпал ету, ... ... және ... мемлекеттік органдармен ақапарт алмасу рәсімдері мен өзара ... ... ... ... ... күні қаржылық қызмет көрсетуге қажеттілікті толық дәрежеде қанағаттандыруға ... ... ... ... көп ... ... қалыптасты.
Ұлттық Банктің негізгі мақсаты Қазақстан Республикасында баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Сол себепті қаржы нарығы мен қаржы ... ... ... ... өзге де тұлғаларды реттеу, бақылау және қадағалау Ұлттық банктің негізгі міндеттерінің біріне жатады.
Қаржы ұйымдарының қызметiн реттеуде уәкiлеттi ... ... ... ... ... банкі табылады.
Қазақстан Ұлттық Банкі және оның ведомствосы Қазақстан Республикасының банк қызметі, сақтандыру және сақтандыру қызметi, валюталық реттеу мен валюталық ... ақша ... мен ... ... ... бағалы қағаздар нарығы, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік, мемлекеттік статистика, кредиттік бюролар және ... ... ... ... ... Даму ... ... ұйымдары туралы заңнамасында белгіленген талаптарды қаржы нарығының субъектілері мен ... ... ... ... асырады, сондай-ақ өздерінің бақылау функцияларын жүзеге асыру барысында көрсетілген ... ... ... ... ... іс қозғайды не Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де шараларды қолданады.
Жұмыстың негізгі мақсаты - ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдастыру тәртібін зерттеу, реттеушілік қызметін талдау, және Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі, оның қаржылық институттардың қызметін реттеудегі ... ... ... қол жеткізу үшін мынадай міндеттерді шешу көзделген:
* Қаржы нарығы мен ... ... ... ... реттеудің қажеттілігі, мақсаттары мен міндеттері;
* Қаржылық институттардың қызметін реттеу ерекшеліктері;
* Шетел тәжірибелерінде ... ... ... ... ... Қаржылық институттардың қызметін мемлекеттік реттеу мен қадағалау тәртібі. Қазақстан Ұлттық Банкiнiң ... ... ... бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру тәртібі
* Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің реттеушілік қызметінің жағдайын талдау
* Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... орта ... саясаты
* Қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау рәсімдерін жетілдіру перспективалары.
Жұмысты орындау барысында ақпараттық негіз ретінде ... және ... ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің сайтынан статистикалық көрсеткіштері қолданылды.
Жобалық жұмыс кіріспе, тақырыпты теориялық аналитикалық тұрғыдан ашатын бөлімдер және қорытындыны ... ... ... ҚАРЖЫЛЫҚ ИНСТИТУТТАР ҚЫЗМЕТІН РЕТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Қаржы нарығы мен қаржы ... ... ... реттеудің қажеттілігі, мақсаттары мен міндеттері
Қазақстанда бүгінгі күні қаржылық қызмет көрсетуге қажеттілікті толық дәрежеде қанағаттандыруға ... ... ... ... көп ... ... қалыптасты.
Қазіргі уақытта неғұрлым толық, жан-жақты және тиімді реттеу қажеттілігін түсіну өсіп отыр. Тұтастай ... ... үшін ... ... қызметтің барлық түрін қоса алғанда реттеу саласын және периметрін кеңейту, тәуекелдің реттеу периметрі шегінен тыс шоғырлануын болдырмау мүмкіндігін ... ... ... Бұл ... ... ... ... қызметтің түрлеріне бағдарлануы тиіс.
Қаржы нарығын мемлекеттік реттеу жүйесін реформалау мақсатында 2004 ... ... ... ... ... мен ... функциялары бөлек құрылған ведомство - Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен ... ... ... ... Банкке негізгі мақсат - баға тұрақтылығын қамтамасыз ету заңнамалық тұрғыдан бекітіліп ... ... ... ... мен ... ... ... реттеу, бақылау және қадағалау 2003 жылғы 4 шілдедегі № 474-ІІ ... ... ... негiзделедi және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттiк реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың мақсаттары:
1) қаржы рыногы мен ... ... ... ... қамтамасыз ету және тұтастай алғанда қаржы жүйесiне деген сенiмдi қолдау;
2) қаржы рыногында адал бәсекенi қолдауға ... ... ... ... үшiн тең ... ... ... болып табылады.
Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың қағидаттары:
1) реттеудің ... мен ... ... ... ... ... ... және қаржылық қадағалаудың ашықтығы;
3) қаржы ұйымдарының жауапкершілігі болып табылады.
Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың ... ... ... қызметiнiң стандарттарын белгiлеу, қаржылық ұйымдарды корпоративтiк басқаруды жақсарту үшiн ынталандыру жағдайларын жасау;
2) ... ... ... ... ... қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдардың мониторингi;
3) қаржылық тұрақтылықты қолдау мақсатында қаржы рыногының қауiпке неғұрлым бейiм салаларында қадағалау ресурстарын ... ... № 30-V ҚР ... 4) ... өзгертілді (бұр.ред.қара)
4) қаржылық қызметтерді тұтынушылардың мүдделерін қорғаудың тиісті деңгейін, сондай-ақ тұтынушылар үшін қаржы ұйымдарының қызметі және олар ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету болып табылады [2].
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес берiлген тиiстi лицензиясы жоқ ... ... ... ... қызметтi жүзеге асыруына жол берiлмейдi. Уәкiлеттi органның тиiстi ... ... ... ... көрсету бойынша мәмiлелер жарамсыз болып табылады. Ұлттық Банк өз қызметін Қазақстан Республикасының Үкіметімен үйлестіреді, өзінің қызметінде Үкіметтің экономикалық саясатын ескеріп ... және егер ... ... ... ... және ... саясатын жүзеге асыруға қайшы келмейтін болса, оны іске асыруға жәрдемдеседі.
Ұлттық Банктің ... ... ... ... баға ... ... ету болып табылады. Сол себепті қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын, ... ... ... өзге де ... ... бақылау және қадағалау Ұлттық банктің негізгі міндеттерінің біріне жатады.
Қаржы ұйымдарының қызметiн реттеуде уәкiлеттi орган болып Қазақстан Республикасының ... ... ... 1. ... ... ... банкінің мiндеттерi
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі қаржы ұйымдарының ... ... ... бақылау және қадағалау мақсатында:
1) Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларда қаржылық ұйымдарды ашуға (құруға), оларды ... ... ... құру мен ... оның ... банк және ... ... ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсат бередi және оны керi қайтарып алады, сондай-ақ аталған рұқсаттар мен келісімдердi беру тәртібін айқындайды;
2) ... ... заң ... көзделген жағдайларда қаржылық ұйымдардың, банк холдингтерінің, сақтандыру ... ... ... ... ... ... (тағайындауға) келісім бередi не келісім беруден бас тартады, сондай-ақ аталған келісімдi берудiң не беруден бас тартудың ... ... ... № 139-III ҚР ... 3) ... ... (бұр. ред. қара)2007 ж. 19 ақпанындағы өзгерістерді қара (ресми түрде жаряланған күннен бастап 6 ай ... ... ... ... Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларда қаржы рыногында кәсiби қызметтi жүзеге асыруға ... ... ... ... және керi ... алу ... белгiлейдi, аталған лицензияларды бередi, қолданылуын тоқтатады және керi қайтарып алады;
4) қаржылық ұйымдар, қаржылық қызмет ... ... ... да жеке және ... ... үшiн ... Республикасының аумағында орындалуы мiндеттi нормативтiк құқықтық актiлер шығарады;
5) қаржылық ұйымдар үшiн, оның ... ... ... ... ... және ... мiндеттi өзге де нормалар мен лимиттердi бекiтедi;
6) банктердің, банк холдингтерінің және банк ... ... ... ... ... ... уәкілетті органның талаптарын орындауын айқындауға арналған ішкі рәсімдерді бекітеді;2010.19.03. № 258-ІV ҚР Заңымен 6) тармақша өзгертілді (бұр. ред. ... ... ... мен олардың аффилиирленген тұлғалары есептілігінің (қаржылық есептiлiктi қоспағанда) тiзбесiн, ... ... ету ... мен ... ...
8) қаржылық ұйымдар, банк және сақтандыру холдингтері акционерлерінің ... ... ... үшін өз ... ... № 125-III ҚР ... 8) ... өзгертілді (бұр. ред. қара)
9) Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларда және шектерде, оның ... ... ... ... ... қаржылық ұйымдар мен олардың аффилиирленген тұлғаларының қызметiн тексередi;
10) қаржы рыногында қызметті жүзеге асыруға лицензия беру туралы уәкілетті органға өтініш ... ... ... ... ... заңдарында көзделген жағдайларда және шектерде тексереді;
11) қаржылық ұйымдарға, қаржылық ұйымдардың ірі ... банк және ... ... банк ... мен сақтандыру топтарының қатысушыларына Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген шектеулi ықпал ету шараларын, мәжбүрлеу шараларын және санкцияларды, оның ішінде тәуекелді азайту ... ... ... ... және ... ... банктердің, банк холдингтерінің және банк конгломераттарының қызметінде туындайтын тәуекелдерді бағалау ... ... ... ... заң ... көзделген жағдайларда Қазақстан Республикасының Үкіметімен келiсе отырып, қаржылық ұйымдардың лекцияларын мәжбүрлеп сатып алу туралы шешiм қабылдайды;
14) ... ... заң ... көзделген жағдайларда қаржылық ұйымдардың тарату комиссияларының қызметiн бақылауды жүзеге асырады;
15) ... ... ... мәлiметтердi (қызметтiк, коммерциялық, банктiк немесе өзге де заңмен қорғалатын құпияны ... ... ... оның ... ... ... ... туралы ақпаратты бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды [3].
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ақшамен немесе өзге де мүлікпен операциялар туралы ақпаратты тіркеу, сақтау және ұсыну ... ... ... ... жолмен алынған кірістерді заңдастыруға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын орындауын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының ... ... ішкі ... ... ... ... ... орган қадағалау функцияларын жүзеге асыру мақсаттарында банктерде, банк ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарында, сақтандыру холдингтерінде өз өкілінің болуына құқылы.2011.05.07. № 452-IV ҚР Заңымен ... ... ... ... ... ... үш ай ... соң қолданысқа енгізілді) (бұр.ред.қара); 2012.05.07. № 30-V ҚР ... ... жаңа ... ... ... орган қаржы ұйымдарын, банк және сақтандыру холдингтерін, банк конгломераттарын және сақтандыру топтарын мемлекеттік реттеу, бақылау және ... ... өзге де ... ... ... ... орган, Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда, қаржылық ұйымдардың қызметiне араласуға құқылы емес.
Уәкілетті орган бақылау және қадағалау ... ... ... мақсаттарында уәкілетті органның қызметкерлері арасынан өзі тағайындайтын өз өкілін банктерге, банк холдингтеріне, инвестициялық портфельді басқарушыларға, сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық портфельді басқарушыдағы, сақтандыру ұйымындағы өз өкілін кез келген уақытта ауыстыруға құқылы. Өкілдің негізгі міндеті уәкілетті органның ... және ... ... жүзеге асыруды қамтамасыз ету болып табылады.
1.2 Қаржылық институттардың қызметін реттеу ерекшеліктері
Әлемдік тәжірибиеде ... ... ... жолына байланысты қаржы нарығын реттеудің әр түрлі ... ... ... ... ... ... реттейтін өкілетті органдар: эмитенттер, инвесторлар,кәсіби қор делдалары, нарық инфрақұрылымының ұйымдары. Осы ... ... ... ... бекітулерді шешуге бағытталған.
Қаржы нарығын реттеу деп - қатысушылардың ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ олармен осы қызметтерге өкілетті ұйымдар тарапынан ... ... ... ... ... қызметтерінің барлық түрін қамтитын қатынастарды айтамыз.
Қаржы нарығын реттеу бірқатар бағыттар бойынша қаржы нарығының әрбір ... ... ... мен ... ... ... мен басқа да нормативтік актілердің орындалуын талап ету мақсатында жүргізіледі.
Экономикасы дамыған шетелдік мемлекеттердің тәжірибиесі ... ... ... ... функцияларды атқару қажет:
- Қаржы нарығын дамыту тұжырымдамасын және оны жүзеге асыру;
- Қаржы нарығын дамыту үшін заң ... ... және ... ... ... ету ... жасау және оларды жаңартып отыру;
- Инвестициялық институттардың қаржылық жағдайын бақылау;
Реттеу процесі алғашқы және қайталмалы нарықтарда жүргізіледі. ... ... ... ... міндеті айналымға қаржылық құралдарды шығарғанда және оларды тіркегенде біркелкі талаптарды қолдау. Қайталмалы нарықта мамандандыру туралы ... ... ... ... ... ... ... құқық беретін лецензия беріледі және нарықтың кәсіби қатысушыларының аттестациясы жүргізіледі.
Қаржы нарығын реттеудің мақсаттары:
* қаржы нарығының барлық қатысушыларының жұмыстары үшін тәртіпті ... және ... ... ... қатысушыларды әділетсіз және алаяқ жеке тұлғалардан немесе ұйымдардан қорғану;
* сұраныс және ұсыныс негізінде қаржылық құралдарға еркін және ашық баға ... ... ... ... ... үшін ... бар және ... тиісті сыйақыберетін тиімді қаржы нарығын құру;
* қоғамдық мақсаттарға жету үшін нарыққа әсер ету;
* жаңа нарықтарды ұйымдастыру, олардың құрылымын, бастауларын қолдау.
210121553340Қаржы ... ... ... ... нарығын реттеу тәсілдері
137731511112533870901111253129915111125
4530090121285Реттеу әдістеріне байланысты
Реттеу әдістеріне байланысты
-41910121285Мақсаттар және тәсілдер көзқарасы бойынша
00Мақсаттар және тәсілдер ... ... қай ... ... ... ... қай ... арқылы жүргізілуіне байланысты
21012158255* мемлекеттік
* қаржы нарығының кәсіби қатысушылары
00* мемлекеттік
* қаржы нарығының кәсіби қатысушылары
43014908255* тікелей немесе әкімшілік
* жанама немесе экономикалық
00* тікелей ... ... ... ... ... * ... ішкі
00 * ... ... 2. ... ... ... тәсілдері
Сыртқы реттеу нарықтың барлық институттарының қызмет етуін ... ... ... және ... ... орындалуына негізделеді. Ішкі реттеу тікелей нарық қатысушысымен қабылданған жеке нормативті құжаттарға, ... ... ... ... ... ... деңгейде осы елдегі ішкі реттеуде мемлекеттің өзінің барлық заңдары мен нормативтерінің орындалуы, ал ... ... ... ... ... актілердің орындалуы қажет.
Мемлекеттік реттеу - қаржы нарығында қалыптасатын қатынастарды мемлекеттік билік пен ... ... ... ... ... ... оны ... асыратындар: Қазақстан Республикасының Президентінің аппараты, Үкімет, Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен ... ... ... және ... ... ... Республикасының Қаржы министрлігі монополияға қарсы саясат жөніндегі мемлекеттік комитет, Қазақстан РеспубликасыныңӘділет ... және т.б. ... ... оның қызметіне тікелей араласуы немесе нарыққа шаралар арқылы әсер етуі мүмкін.
Тікелей ... ... ... ... субъектілерінің қызметіне міндеттерді талаптарды бекіткен заңды және нормативті актілердің шығарылуы;эмиссиялық бағалы қағаздарды шығаруды тіркеу және ондағы көрсетілген ... мен ... ... ... бақы лау; кәсіби қатысушылардың қызметін, қор биржасын, биржадан тыс нарықта айналыстаболатын қаржылық құралдар саудасын бағалайтын және техникалық ... ... ... ... ... нарығының кәсіби қатысушылар қызметін бақылау және заңнаманы бұзғаны үшін ... ... ... ... ... ... бұзатын тұлғаларды табу қаржы нарығы қатысушыларының кәсіби және ... ... ... ... жүйені ұйымдастыру болып табылады [4].
Қаржы нарығын жанама ... ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Олар: салық саясаты; ақша саясаты; мемлекеттік капиталдар; мемлекеттің меншігі мен ресурстары; сыртөы экономикалық саясат; сыртқы ... ... өзі ... бұл нарықтың кәсіби қатысушылар бірлестіктері тарапынан қаржы ... ... ... де ... рөл ... Ол қоғамдық пікір арқылы реттеу жүргізуді білдіреді.
1.3 Шетел тәжірибелерінде қаржылық институттар қызметін реттеу ережелері
АҚШ-тың федералдық резервтік жүйесі ... мәні ... ... ... ... эмиссиялық банктеріне балама болып келеді, бірақ оның ұйымдастырылуында осы елдің федералдық саяси жүйесінің ... ... ... құрылымы мен басқару қағидалары бойынша басқа елдердің орталық ... ... құру ... ... ... ... ... жергілікті банктердің мүдделерімен санасу және басқарудың шамадан тыс ... ... ... ... ... ... ... банк бір мекемеден ғана құрылмайды, ол Вашингтондағы Басқарушылар кеңесінің басшылығымен 12 ... ... ... ... ФРЖ-нің құқықтық мәртебесі де ерекше: АҚШ үкіметімен және бүкіл мемлекеттік мекемелер жүйесімен ... ... бола ... ... ... ... формалды түрде мемлекеттік болып саналмайды. Өйткені, олардың капиталдары коммерциялық банктердің үлес- жарна пұлдары есебінен құралған. Осыған қарамастан ФРЖ өзінің ... ... ... ... принциптері және жүргізілетін саясатының критерийлері бойынша АҚШ-тың ... ... ... ... ... үш ... ... органдарынан тұрады- Басқарушылар кеңесі; 12 федералдық резерв банктері; 6 мыңға жуық ФРЖ-нің мүше ... Одан ... ... екі ... ... ашық ... Федералдық комитеті (АНФК) және Федералдық консультативтік кеңес.
Барлық ақша және банк жүйелерінің өзегі- ... ... ... Ол ... ақша және банк ... ... ... және жұмысын бақылауға жауапты. Кеңестің жеті мүшесін ... ... ... ... Өкілеттік мерзімі - 14 жыл, әр екі жылда Кеңестің бір мүшесі ауысады. Бұл Кеңес жүйелі түрде ... ... үшін ... ... ... ... тәуелсіз болуы тиіс.
Басқарушылар Кеңесі ақша- кредит саясатының негізгі мәселелерін шешеді және оларды жүзеге асыруға қажетті өкілеттігі бар. 12 ... ... ... үш ... ... болады:
* олар орталық банктер болып саналады;
* квази- қоғамдық банктер болып есептелінеді;
* .
АҚШ аумағы 12 федералдық ... ... ... ... ... ... кеңесінің негізгі саясаттары жүзеге асырылады. Бұлардың ішіндегі ең маңыздысы - Нью- Йорк ... ... ... ... ... ... қоғамдық банктер болып табылады, яғни олар жеке меншіктің және қоғамдық бақылаудың нысанын бейнелейді. Олар коммерциялық ... ... ... мемлекетпен, яғни Басқарушылар кеңесімен басқарылады.
Федералдық Резервтік банктер- , өйткені олар орталық банктің барлық қызметін ... ... ... АНФК маңызды рөль атқарады. Ол ақша және қаржы нарығы арқылы коньюктураға әсер етудің негізгі оперативті огганы болып табылады. Ол ФРЖ ... ... ... ... алу- ... ... бойынша инструкциялар береді. Федералдық консультациялық кеңес коммерциялық ... 12 ... ... ... Ол Басқарушылар кеңесімен кездесулер жүргізіп, банктік саясат туралы өз ойларын айтып отырады.
Жеке коммерциялық банктермен ... ... ... 9 ... ... ... ... асырады (6-ы мүше банктер округынан, 3-і Басқарушылар кеңесімен ... ... ірі ... және ... компаниялар бар. Федералдық резервтік банктерінің негізгі қызметін: ақша эмиссиясы, банктердің міндетті резервтерін ... ... ... ... АҚШ қазанылығына қаржылық қызмет көрсету және т.б. атқарады.
Қеңес- ақша-кредит саясатының ... ... ... орын ... ... Кеңесті президент басқарады, кеңеске вице- президент, мүшелері және жергілікті орталық банктердің ... ... ... ... атқарушы орган. Ол кеңестің шешімдерін жүзеге асырады және басқа мемлекеттік ведомствалармен ... ... ашық ... ... валюталық операцияларды жүзеге асырады.
Жер орталық банктері- Неміс федералдық банкінің жергілікті басқармасы. Ол өзінің барлық ... осы ... ... ... ... Бұл дүние жүзіндегі ең тәуелсіз банк болып табылады, ол тек заңдарға бағынады. Бірақ, банкі капиталының 100%-ы ... ... ... Қаржы министірлігі банктің қызметіне араласуына құқығы жоқ.
Ағылшын банкі екі департаментке бөлінген- эмиссиялық және банктік. Эмиссиялық департамент банктің портфеліндегі ... ... ... қоя ... ... ... ... Ал, банктік департамент өзінің шоттарындағы банктік депозиттер есебінен коммерциялық банктерді есептік ... ... ... экономиканың нақты секторын барынша белсенді кредиттейді. Қазіргі уақытта банктердің барлық активтерінің 60%-нен астамы экономиканы кредиттеуге бағытталған, бұл көрсеткіш бір жыл ... ... ... ... ... сектордың жоғары өтімділігін ескере отырып, бұл фактіні оң бағалаған жөн. Дамыған елдердің әмбебап ... ... ... ... портфель де 60-65% шамасында.
Банктер активтерінің және кредиттік портфелінің сапасы күмән туғызбайды. Соңғы жылдары банктердің ... ... ... стандарттық кредиттер үлесі 70% жуық болғанда, үмітсіз кредиттердің үлесі 2-2,5%-тен ... ... ... ... көп ... ... ... кредиттік портфельдің сапасына қатаң талап қоюының арқасында банктердің өздері ... ... ... де ... ... сақталуы жақын жылдардың ішінде қазақстандық банк жүйесінің белсенді реформалау кезеңінен және халықаралық стандарттарға көшуден тұрақты ... және ... ... ... жаңа ... ... басатыны туралы тұжырым жасауымызға мүмкіндік береді.
Ол үшін ең алдымен, қаржылық институттардың, оның ... ... ... ... ... ... жолға қоюдың маңызы зор. Мәлім болып отырғанындай, Қазақстан болашақта қаржылық рынокқа барлық қатысушыларға ... бір ғана ... ... ... асыратын әдісті таңдап алды. Осыған байланысты өткен жылдың ортасында Қазақстанның Ұлттық Банкіне Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар жөніндегі ұлттық комиссиясының ... ... Осы ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметін реттеу функциясы да Ұлттық Банкке шоғырландырылуда, мұның өзі ... ... ... қатысушыларға қадағалауды Ұлттық Банктің жүзеге асыруына мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... және қадағалау туралы заңның жобасы әзірленді. Осы заңның жобасы ... ... ... ... агенттігі бөлек құрылады. Егер жаңа агенттіктің қарамағына Ұлттық Банктің қаржы институттарын реттеу және қадағалау жөніндегі барлық уәкілеттігі көшетін болса, ... Банк те ... ... ... ... банктері сияқты тек қана классикалық қызметтерді орындайтын болады (ақша-кредиттік және ... ... ... жүйесін ұйымдастыру, ақша-банктік статистика, төлем балансын қалыптастыру және болжау жәнет.б.).
Қазақстанның бұл ... ... ... ... атап ... жөн, ... ... мұқият зерделенді. Мысалы, Германия, Канада, Австралия, Бельгия сияқты ... ... және ... ... бар ... Венгрия, Эстония сияқты жетекші елдерде қаржылық секторды реттеудің осындай жүйесі табысты жұмыс істеп жатыр. Мұндай схема қаржылық секторды дамыту, ... ... ... және ... ... делдалдықтың сапасын жақсарту үшін неғұрлым тиімді [5].
Бұдан әрі қаржылық ... ... ... ... және ... ... ... сектордың басқа сегменттеріне банктік капиталды жедел енгізу үрдісі күшейе түседі. Сондықтан да Ұлттық Банк Банктерді қадағалау жөніндегі Базель ... ... ... мен ... ... және ... ... қызметтеріне шоғырландырылған қадағалау жүйесін енгізу бойынша ағымдағы қадағалауды жетілдіру шараларын жетілдіру бойынша жұмысты жандандыра түседі. Сонымен қатар банктердің халықаралық стандарттарға көшу ... ... ... ... ... қойылады. Банктер 2003 жылғы 1 сәуірге дейінгі мерзімде Ұлттық ... ... ... ... сай ... ... ... бірінің тәуекелдерді басқару жүйесін бағалауы мен жүйенің бар ... ... ... қорытындысын ұсынады.
Банктік секторды тұрақты дамыту үшін рыноктан коммерциялық икемсіз және проблемалы ... ... қол ... және өз ... адал әрі ... ... ... қолдау көрсету қажет. Сондықтан қадағалау үрдісі шеңберінде банктердің қаржылық жағдайының ... мен ... ... ... ... ... алу ... жедел қабылдау мәселелеріне ерекше назар аударылатын болады.
Бұл банктердің жоғары сапалы банктік қызмет көрсетуін және банктік институттар арасында шынайы бәсекелестікті дамытуды ... ... ... ... және ... субъектілердің банктік секторға сенімін арттыру мақсатында банктер жұмысының неғұрлым ... ... ету ... ... ... ... ақша ... жүзеге асыруға және көлеңкелі капиталдың банктік жүйе арқылы өткізілуіне бөгет жасайтын жүйені құру жөніндегі жұмыстар жүзеге асырылатын ... ... ... ... банктердің экономиканы кредиттеуін күшейте түсетін түрлі тетіктерге жағдай жасау және оларды әзірлеуге айрықша көңіл бөлінетін болады. Мұндай жағдайда банктердің ... ... ... ... ... және қаржылық делдалдықты, оның ішінде қаржы лизингін неғұрлым белсенді дамытудың маңызы бар. Ипотекалық ... және ... ... ... ... ... да сол сияқты мемлекеттің басым міндеттері болып ... ... ... ... ... ... ... негізі қаланғандықтан құрылыс жинақ банктерін құруды жеделдету және құрылыс жинақ ақшасы жүйесін еліміздің ... ... іске ... ... ... көрсететін қызметтерінің аясын кеңейту, қолма-қол жасалмайтын төлемді дамыту, сондай-ақ бөлшек саудада операциялардың айқындылығын ... ... ... ... жүйесін құру және төлем карточкаларының бірыңғай процессинг орталығының жұмыс істеуін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстар жалғаса түседі. Төлем ... осы ... ... артықшылықтары болады.
Банктер көрсетілетін сервистің деңгейін арттыра, төлем карточкаларын шығаруға қызмет көрсетуге байланысты қызмет тарифін азайта, төлем карточкаларын ... ... ... төлемді өңдеуге жұмсалатын уақытша шығындарды барынша азайта алады.
Жоғары емес тарифтер халықтың төлем ... ... және ... ... ... ... пайдалануына, олай болса, қолма-қол жасалмайтын төлем көлемінің ... жол ... ... практикадан көрініп отырғанындай, қаржылық сектордың қызмет көрсетуі ... ... ... мен ... ... қамтуы тиіс. Ірі, сол сияқты ұсақ клиенттермен жұмыс істейтін қаржы институттары желілерінің кеңейтілуі ... ... даму және ... ... ... ... банктік емес қаржылық ұйымдарды дамыту үшін қалыпты жағдайлар жасалады. Ең ... ... ... және ... ұйымдар сияқты қаржылық институттар туралы сөз болады. Мұндай қаржылық институттардың экономиканың қаржылық секторын дамытудағы ролі аса ...
2 ... ... ... РЕТТЕУДЕГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ РОЛІ
2.1 Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қаржы ұйымдары қызметін бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру тәртібі ... ... ... және оның ... ... Республикасының банк қызметі, сақтандыру және сақтандыру қызметi, валюталық реттеу мен валюталық бақылау, ақша төлемдері мен аударымдары, зейнетақымен қамсыздандыру, ... ... ... бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік, мемлекеттік статистика, кредиттік бюролар және ... ... ... ... Қазақстанның Даму Банкі, микроқаржы ұйымдары туралы заңнамасында белгіленген талаптарды қаржы ... ... мен ... сақтауын бақылауды жүзеге асырады, сондай-ақ өздерінің бақылау функцияларын жүзеге асыру барысында көрсетілген талаптарды бұзушылықтар анықталған ... ... іс ... не ... ... ... ... өзге де шараларды қолданады.
Қазақстан Ұлттық Банкі және оның ведомствосы бақылау мен ... осы ... ... ... жүргізу нысанында және өзге де нысандарда жүзеге асырады. Қазақстан Ұлттық Банкі басқа мемлекеттердің орталық банктерімен және ... мен ... ... ынтымақтастық жасайды және құпиялылық жөніндегі талаптарды ескере отырып, бақылау мен қадағалау ... ... ... үшін қажетті ақпарат алмасуға құқылы.
Ұлттық Банк банк қызметiн мемлекеттік реттеудi, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру мақсатында:
1) жеке және ... ... ... және ... ... ірі ... ... ие болуына келісім беру және келісім беруден бас тарту, банктердің және банк холдингтерінің еншілес ұйым құруына және оған ие болуына ... ... ... ... және банк ... ... ... капиталына қомақты қатысуына ие болуына рұқсат беру тәртібін айқындайды, ... ... және ... ... не ... бас тартады;
2) банктердiң меншiктi капиталының ең аз мөлшерiн белгiлейдi;
3) банктердiң резервтiк капиталын қалыптастыру жөніндегі талаптарды белгiлейдi;
4) банк конгломераттары үшiн ... ... және ... мiндеттi өзге де нормалар мен лимиттердi бекiтедi;
5) активтердi және шартты мiндеттемелердi сыныптау мен ... ... ... құру ... ... ... мен ... мiндеттемелердi күмәндi және сенiмсiз санаттарға жатқызу тәртібін мемлекет алдында салық мiндеттемелерiнiң орындалуына салықтық бақылауды қамтамасыз ететiн мемлекеттік органмен ... ... ... ... № 139-III ҚР ... 7) тармақша өзгертілді (бұр. ред. қара)
6) банктердiң тiзiлiмiн жүргiзедi;
7) банктiң аффилиирленген тұлғаларына Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген ... ... ... ... айқындайды және оларды қолдану туралы шешiм қабылдайды;
8) Қазақстан Республикасының банк заңдарында белгiленген жағдайларда банктi консервациялау туралы шешiм қабылдайды және ... ... ... ... ... ... ... № 185-IV ҚР Заңымен 9-1) тармақшамен толықтырылды (жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн ... соң ... енгі ... ... ... көзделген жағдайларда тұрақтандыру банкін құру және оның қызметін тоқтату туралы шешім қабылдайды;2007 ж. 19 ... ... қара ... ... ... ... бастап 6 ай өткенде қолданысқа енді)
9) Қазақстан ... банк ... ... ... ... ... банк ... көзделген барлық немесе жекелеген банк операцияларын жүргiзуге лицензияны керi қайтарып алу туралы шешiм қабылдайды және уақытша ... ... ... ... 2010.15.07. № 337-ІV ҚР Заңымен 11) тармақша өзгертілді (бұр. ред. қара)
10) Қазақстан ... ... ... өзге де ... ... ... ... мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалаудың қолданылып жүрген практикасы халықаралық стандарттарға сәйкес келеді. Интеграцияланған бірыңғай қадағалау қаржы ... мен ... ... ... және ... ... қадағалаудың функционалдық немесе институционалдық схемалары болған кезде орын алатын мүдделер қақтығысы тәуекелін ... ... ... неғұрлым перспективалық схемасы болып табылады. ... ... ... мен ... ... ... ... реттеуді және қадағалауды одан әрі жетілдіру реттеу мен қадағалаудың халықаралық стандарттарын өзгертуді ескере ... ... ... әрбір бөлігінің жұмыс істеу және даму ерекшеліктерін ескере отырып жүзеге асырылатын болады.
Қазіргі дағдарыс ... ... ала ... ... ... ... ... мен қадағалауды қатаңдатуды жүйелік тәуекелдерді болдырмау мақсатында алдын ала ... ... ... ... ... ... ... арқылы нығайту қажет. Макропруденциалдық тәсіл реттеу мен қадағалаудың жекелеген институттар мен нарықтардың сенімділігіне негізгі назар аударылатын қолданыстағы ... ... ... және ... болуы тиіс.
Қазіргі уақытта неғұрлым толық, жан-жақты және тиімді реттеу қажеттілігін ... өсіп ... ... ... экономика үшін тәуекелдер туғызатын қызметтің барлық түрін қоса алғанда реттеу саласын және периметрін кеңейту, тәуекелдің реттеу периметрі ... тыс ... ... ... ... ... ... Бұл ретте реттеу ұйымдарға емес, қызметтің түрлеріне бағдарлануы тиіс [7].
Қазақстанда бүгінгі күні ... ... ... ... ... дәрежеде қанағаттандыруға мүмкіндік беретін қаржы институттарының көп деңгейлі жүйесі қалыптасты. Көптеген елдердің халықаралық тәжірибесі ... ... ... ... ... осы ... ... бәсекеге қабілетті ортада жұмыс істеуіне қабілетсіздігін, мемлекет тарапынан тұрақты қолдау қажеттілігін дәлелдеп отыр. Тиісінше, Қазақстанда мамандандырылған салалық банктерді құру ... ... жоқ. ... ... ... ... істеу жүйесі қайта қаралады. Жаһандық инвестициялық банктердің банкроттығы олардың қызметін реттеудегі тәсілдерді түрлендіру ... ... ... байланысты инвестициялық банкингке қатысты жүргізуге рұқсат етілген операциялардың тізбесі белгіленді және ... ... ... ... және ... ... өсуіне жол бермеу мақсатында екінші деңгейдегі банктерге қатысты белгіленген жекелеген талаптар қолданылады.
Кредиттік серіктестіктер, ... ... банк ... ... ... ... асыратын басқа ұйымдармен қатар елдегі қаржы делдалдығы жүйесін дамытуға ықпал етуді жалғастыруы тиіс. Алайда, осындай ұйымдар ... ... ... ... ... ... кредиттерді жеткізушілер болып табылатынын ескере отырып, міндеттемелердің бір заемшыға арналған ең ... ... ... қаралатын болады. Сондай-ақ кредиттік серіктестіктердің және шағын кредиттік ұйымдардың жүйелік тәуекелінің өсуіне жол бермеу мақсатында ... ... ... ... ... ... асыру, депозиттер тартуды (кез келген нысандағы) қоса алғанда мүмкіндіктері заңнамалық түрде қайта қаралатын болады.
Өсімқорлық қызметті заңнамалық түрде ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қызметінің тиімділігін арттыру, оларды капиталдандырудың өсуін ынталандыру ... жеке ... ... ... ... сол ... тұтастай алғанда сақтандыру сыныбы бойынша да сақтандыру тәуекелдерінің мөлшері мен ... ... ... ... ... ... ... меншікті ұстау бойынша дифференцияланған лимиттер енгізіледі. Сондай-ақ қаржы жылы аяқталғаннан кейін резидент емес қайта сақтандыру ұйымдарына берілген қайта ... ... ... ... ... ... қайта қаралады.
Кредиттік тарихтарды қалыптастыру жүйесін жетілдіру мақсатында коммерциялық емес ұйым нысанында ... ... ... ... ... құру, кредиттік тарих субъектілері бойынша ақпараттың шынайылығын қамтамасыз ету, кредиттік бюроның лауазымды тұлғаларының ақпараттық қауіпсіздікті бұзғаны үшін жауапкершілігін ... ... ... ... мемлекеттік органдармен өзара іс-әрекет ету жөніндегі жұмысын жүзеге асыру, кредиттік бюроға ұсынылатын ақпараттың тізбесін кеңейту қажет [8].
Осылайша, реттеу шаралары өсу мен ... ... ... ... ... бағытталады, бұл қаржы секторы мен экономиканың теңдестірілген дамуына, ондағы пайда болуына жол бермеуге және қаржы ұйымдарының қызметінде теріс ... ... ... ... ... Жүйелік тәсілді қамтамасыз ету және қадағалау қызметінің тиімділігін арттыру мақсатында қаржы ұйымдарының алуан түрлерін реттеу мен қадағалау ... ... ... ... ... қызметтің түрлері бойынша қажетті дәрежеде бірегейлендірілетін болады.
Қаржы ұйымдарының лауазымды тұлғаларының заңсыз іс-әрекеттері нәтижесінде қазақстандық қаржы ұйымдарының ... ... ... және ... алу ... ... ұйымдарының күмәнды операцияларды жасауына қатысты алдын алу шараларының мониторингі, анықтау мен қабылдау жөнінде құқық қорғау органдарының қаржылық ... ... ... ... және ... тәртібі мен тетіктері заңнамалық деңгейде айқындалады.
Қадағалау органы шетелдік инвестицияларды және кредиттеуді жүзеге асыру бойынша шешімдер қабылдау ... ... ... ету ... ... ұйымдарына қосымша талаптар белгілейді. Қаржы ұйымдарының құқықтық ... ... ... және ... мен ... ... қорғаудың төмен деңгейі бар елдерде операцияларды жүзеге асыруына байланысты ... ... ... ... ... заңсыз операциялар жасағаны үшін қаржы ұйымдарының лауазымды тұлғаларына қатысты мүліктік және ... ... ... ... ... шетелге заңсыз әкетудің алдын алу мақсатында меншік иесі (бенефициар) туралы, сондай-ақ шетелде орналасқан (тіркелген) ... ... ... ... ақпараттың айқындылығын қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылданады. Бұл ретте осындай ақпарат болмаған жағдайда, ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету және пайдаланылуын (басқарылуын) шектеу бойынша, оның ішінде оларға ауыртпалық салу арқылы шаралар қолданылады.
2.2 Қазақстан Республикасы ... ... ... қызметінің жағдайын талдау
Ұлттық Банк банктердің өтімділігін реттеу үшін кері РЕПО және валюталық своп операциялары арқылы қысқамерзімді теңгемен өтімділікті беру жөніндегі ... ... Оған ... 2014 жылы ... ұзақ ... валюталық-пайыздық своп операциялары жүргізілді, бұл нарықтық мөлшерлемелердің құбылмалылығын төмендетуге ықпал етті. Валюта нарығындағы жағдайдың тұрақтануы Ұлттық Банкке 2014 ... ... ... АҚШ долларына қатысты айырбастау бағамының ауытқу дәлізін кеңейтуге және 185 +3/-15 ... ... ... ... мүмкіндік берді.
2014 жылы ең төменгі резервтік талаптар нормативтері бұрынғыдай ... ... бұл ... резервтік активтердің құрылымы 2014 жылы бірте-бірте өзгерді: банктердің теңгемен корреспонденттік шоттарының үлесі (2013 жылғы 30 ... ... 2014 ... 29 желтоқсандағы 44,5%-ға дейін) төмендеді. Резервтік активтер көлемінің төмендеуіне (2014 жылғы 29 желтоқсандағы жағдай бойынша жыл басынан ... ... ... ... 2014 жылы ... ... жалпы алғанда жүйе бойынша резервтеудің қажетті көлемінен орташа 2,2 есе асты.
Тарихи тәжірибе негізінде, осы ... ... ... ... қамтамасыз ету Ұлттық Банктің алтынвалюта резервтерін жұмсауды талап етеді және тұтастай алғанда, ашық нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... деп қорытынды жасауға болады. Оған қоса, валюта бағамын қатаң реттеу валюта нарығындағы ... ... үшін ... ... ... Ақша және ... ... қалыптасқан ахуал экономика субъектілеріне кредиттік қаражатты беру жөніндегі мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігін төмендетеді. Банктер негізінен осы ... ... ... ... табылады. Алайда қазіргі кезде олар резервтерін шетел валютасында ... жөн ... және ... ... бас ... ... алғанда, бұл инфляциялық таргеттеу режіміне сәйкес келетін ақша-кредит саясатын іске ... ... ... мақсатында мемлекеттік экономикалық саясатты қайта қарау қажеттілігіне себепші болады. Ұлттық Банк пайыздық дәліздің ішіндегі ақша нарығы ... күрт және ... ... болдырмау мақсатында операцияларды жүргізе алады. Банк секторы өтімділігінің жай-күйін бағалау нәтижелері бойынша Ұлттық Банк ... ... ... операциялар өткізу туралы шешім қабылдай алады [9].
Ең ... ... ... ... ... банктер банк жүйесіндегі өтімділікке сұраныс тарапынан ықпал ету үшін қолданады. Резервке алу нормасын өзгерте ... ... банк ... ... ... ... ... етеді және, осы арқылы, банктердің кредиттеу бойынша ... ... ... ... талаптар жүргізілетін ақша-кредит саясаты шеңберінде банк секторындағы өтімділікті және ақша нарығындағы пайыздық мөлшерлемелер деңгейін реттеудің қосымша ... ... ... жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша мəжбүрлеп тарату процесінде 2 банк ( акционерлік қоғамы, ... ...
2 ... ... ( ... компаниясы>> акционерлік қоғамы, акционерлік қоғамы) жəне 1 ЖЗҚ ( ЖЗҚ>> акционерлік қоғамы) болды.
2012 жылы СК>> ... ... ... ... ... ... ... қаржы ұйымдарының кредиторлары мен акционерлерімен есеп айырысуды жүзеге асыруға қатысты ақпарат кесте 1 ұсынылған.
Кесте 1. Таратылатын ... ... ... ... ... ... ... 1 қаңтардағы жағдай бойынша кредиторлардың талаптары тізіліміне сəйкес
жүргізілген төлемдер пайызы
1
АҚ ... ... ... ... ... берешектің жалпы сомасының 50,5%
2
АҚ
кредиторлардың талаптары тізілімінің 3-кезегі
бойынша ... ... ... 88%
3
СК>> АҚ ... тыс төлемдер санатына енгізілген 143
кредитормен есеп айырысу жүзеге асырылды
4
АҚ
кезектен тыс ... ... ... 8 ... есеп ... ... асырылды
5
ЖЗҚ>> АҚ
кредиторлардың талаптары тізілімінің ... ... ... ... ... 22% ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің ресми сайтынан
2014 жылғы 1 ... ... ... ... тарату процесінде 2 банк пен 3 сақтандыру ұйымы болды.
Таратылатын қаржы ұйымдарының кредиторларымен жəне ... есеп ... ... ... ... ақпарат кесте 2 ұсынылған.
Кесте 2. Таратылатын қаржы ұйымдары

Таратылатын қаржы ұйымдары
2014 жылғы 1 ... ... ... ... ... ...
Банк секторы
1
АҚ
кредиторлардың талаптары тізілімінің берешектің жалпы сомасының ... ... ...
2
АҚ ... ... тізілімінің берешектің жалпы сомасының 88%-ы
3-кезегі бойынша
Сақтандыру секторы
1
СК>> АҚ
кезектен тыс төлемдер ... ... ... ... ... есеп айырысу жүзеге асырылды
2
АҚ
кезектен тыс төлемдер санатына енгізілген кредиторлар талаптарының 22,5%-ын есеп ... ... ...
3
СК>> АҚ ... ... тізілімінің 3-кезегі бойынша берешектің жалпы сомасының 91%-ы
Ескерту: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ресми сайтынан
2015 жылғы 1 ... ... ... ... ... процесінде 2 банк пен 3 сақтандыру ... ... ... ... ... кредиторларымен есеп айырысуды жүзеге асыруға қатысты ақпарат кесте 3 ... ... 3. ... ... ...
Таратылатын қаржы ұйымдары
2015 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша кредиторлардың төлемдер пайызы
Банк секторы
1
АҚ
61,5% - ... ... ... ( АҚ-тың кепілдендірілген депозиттер бойынша төленген өтеу сомасы бойынша талаптары).
2
АҚ
88% - ... ... ... (жеке тұлғалардың депозиттер мен ақша аударымдары бойынша талаптары, АҚ-тың кепілдендірілген депозиттер бойынша төленген өтеу ... ... ... сондай-ақ жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы активтерінің есебінен жүзеге асырылған ... ... ... ... ... ... СК>> АҚ ... - кезектен тыс төлемдер санатына енгізілген кредиторлардың талаптары (соттың сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын тарату туралы шешімі заңды күшіне ... ... ... ... ... ...
2.
АҚ
21% - ... тыс төлемдер санатына енгізілген кредиторлардың талаптары (соттың сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын тарату туралы шешімі заңды күшіне енгенге дейін басталған ... ... ... ... СК>> АҚ
96,7% - 6-кезектегі кредиторлардың сақтандырудың өзге де жасалған шарттары бойынша талаптары, ... ... ... ... ... 3) және 4) ... көрсетілген, сондайақ сақтанушыларға (сақтандырылғандарға, пайда алушыларға) сақтандыру ұйымдарын сақтандыру шарттары бойынша, жүзеге асырылған ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқа сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымына Қазақстан Республикасының сақтандыру және сақтандыру қызметі туралы заңнамада көзделген тәртіппен және ... ... ... ... төлеумен байланысты шығыстар және оларды жүзеге асыруға байланысты өзге ... ... ... таратқан кезде сақтандыру төлемдерінің жүзеге асырылуына кепілдік беретін ұйымның талаптары.
Ескерту: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ресми ... жылы ... және ... ... ... ... ... 9 жоспарлы тексеру және сақтандыру ұйымын 1 құжаттамалық тексеру жүзеге ... ... ... және ... (қайта сақтандыру) ұйымдарын тарату процесстерін жетілдіру мақсатында 3 ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық банкінің қаржы институттарының қызметін реттеудегі орта мерзімдегі саясаты
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Әсіресе, бұл елдің банктік және зейнетақы секторларына ... ... ... ... және ... қаржы секторы үшін қазіргі дағдарыстың салдарлары аса ірі қаржы институттарының тәуекелдері бүкіл қаржы жүйесінің жай-күйіне жүйелік қысым көрсететін дәстүрлі ... тағы да ... ... ... ... ... ... негізгі басымдықтарының бірі қаржы секторындағы бәсекелестікті ынталандыру ... ... ... өзі ... шара ретінде бірінші кезекте банктердің капиталының ең төменгі мөлшерін біртіндеп ұлғайту қажеттілігін көздейді. ... ... және ... не ... ... ... түрлеріне қайта құру жаппай өнімдер бойынша ірі банктерге тиісті бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... себепші болады. Сонымен қатар банктерді және банк өнімдерін дамытудың неғұрлым табысты шарты олардың бәсекеге қабілеттілігі болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ауқымды тізбесін қамтуды кеңейту және халықтың қол жетімділігі тұрғысынан алғанда ... ... ... ... ... ... ұсыну, ең алдымен тиісті банкаралық инфрақұрылым жасау арқылы бүгінгі күні ... ... ... ... төлем қызметін ұсыну бойынша банктердің мүмкіндіктерін кеңейту үшін ... ... ... ... болады. Осы міндеттің шеңберінде негізгі күш-жігер тиімділікті және технологиялық үйлесімділікті арттыруға қол ... ... ... ... ... ... ... және өзара әлсіз байланысқан инфрақұрылымының құрамдас бөліктерін шоғырландыруға бағытталады.
Қажет болған жағдайда қаржы ... ... ... ... ... ... сегменті бойынша жеке-жеке жиынтық жарғылық капиталдың 50%-ынан аспайтын мөлшерде шектеу жөніндегі ... ... ... Адал бәсекелестікті дамыту мақсатында қаржы нарығының барлық бөліктерінде бәсекелестіктің жеткілікті деңгейіне қол жеткізген кезде оның толық шығуына дейін мемлекеттің ... ... ... ... ... ... және оның ... істеу талаптары қазіргі уақытта тұрақсыз және түрлі бағыттағы ... ... ... жаңа ... ... ... ... тұр. Қытай, Ресей және нарықтары қалыптасу үстіндегі бірқатар елдер экономикасының өсу қарқынының баяулағанын ... ... ... ... елдердің жағдайы мұнайдың әлемдік бағасының 2014 жылдың ортасынан бері байқалып отырған төмендеуімен қиындай ... ... ... ... отырған геосаяси белгісіздік ғаламдық экономикадағы ахуалдың нашарлауына ықпал ... тағы бір ... ... ... Қазақстан экономикасының 2015 жылы дамуына әлемдік қаржы және тауар нарықтарындағы құбылмалылықты және онымен байланысты капиталдың тұрақсыз ағындарын қоса ... ... ... ... әсер ... ... ... Қазақстан Республикасының ақша-кредит саясаты баға тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталатын болады. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі қысқамерзімді ... ... беру және алу ... ... ... құралдар жүйесін кеңейтуді, сондай-ақ өзінің ішкі ақша нарығына қатысуын ... ... ... ... беру және алу ашық ... ... (Ұлттық Банктің бастамасы бойынша) және тұрақты қол жеткізу операциялары (банктердің бастамасы бойынша) арқылы жүзеге асырылатын болады. Бұл ретте кері РЕПО ... ... беру ... ... ... ... ... Банк күш-жігерін нарықтық мөлшерлемелерді және олардың құбылмалылығын тиімді диапазонда ұстап тұру арқылы пайыздық саясаттың тиімділігін арттыруға ... ... ... экономикасының ішкі және сыртқы бәсекеге қабілеттілігінің арасында теңгерімді қамтамасыз ететін болады.
Ұлттық Банк сондай-ақ ... ... ... ... ... іске ... қарай ақша-кредит саясатының баға тұрақтылығы жөніндегі негізгі мақсаты мен қаржы жүйесінің тұрақтылығына жәрдемдесу ... ... ... ... 4. Ақша-кредит саясатының 2015 жылға арналған негізгі көрсеткіштері
(кезең соңында)
Негізгі көрсеткіштер
2014 жыл
2015 жыл
Бірінші
сценарий
(мұнайдың бағасы $50)
екінші сценарий
(мұнайдың бағасы ... ... ... (ҚР ҰЭМ ... ... ... ... кестенің жалғасы
Нақты ІЖӨ өсуі, жылдық көрсеткіш бойынша % -бен
4,3
1,5
2,0
Инфляция, ... ... ... % ... ... ... ... жылдық көрсеткіш бойынша %-бен
5,5
6-8
6-8
Ақша массасы, млрд. теңге
12 816
13 150
13 337
Резиденттердің депозиттері, млрд. теңге
11 694
12 003
12 174
Экономикаға кредиттер, млрд. теңге
12 ... ... ... монеталандыру деңгейі, %
31,8
31,8
31,9
Ескерту: Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің бағалау деректері бойынша
Ақша-кредит саясатының ... іске ... ... орнықты ұзақмерзімді өсуі және инфляцияны нысаналы дәлізде ұстап тұру үшін жағдайларды қамтамасыз ... ... Банк ... Республикасының ақша-кредит саясатының негізгі бағыттарын әзірлеу шеңберінде төменде келтірілген кестеде ұсынылған 2015 жылы ел ... ... екі ... ... ... ... ... орташа жылдық деңгейі сценарийлік нұсқаларға бөлудің негізгі критерийі деп белгіленді. Макроэкономикалық жағдайдың ... екі ... ... олар ... Республикасының Ұлттық экономика министрлігінің ІЖӨ болжамдарының негізінде Brent сұрыпты мұнайдың ... ... ... бір ... үшін 50 және 60 АҚШ ... ... көздейді.
Төлем балансының сценарийлік болжамдарын әзірлеу үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігінің халықаралық қаржы ұйымдарының қатысуы бар инвестициялық және ... ... іске ... қоса ... ... өндірісінің нақты көлемдері жөніндегі ақпаратын, сондай-ақ Ұлттық Банкте тіркелген валюталық операциялардың ... ... ... ... бағалауы бойынша қаралатын кезең бойы кредиттеу көлемдерінің тұрақты өсуі күтілуде. Кредиттеу көздерінің бірі ретінде 2015-2017 жылдары Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан ел ... ... ... ... болады. Сонымен қатар кредиттеудің көлеміне ортамерзімді және ұзақмерзімді кезеңдерде Ұлттық Банктің екінші деңгейдегі банктер активтерінің сапасын жақсарту жөніндегі шаралары да ... ... ... ... ... ... ... жақсарту және екінші деңгейдегі банктердің жұмыс істемейтін қарыздарының көлемін азайту жөніндегі қызметі шеңберінде Ұлттық Банк проблемалық ... ... ... ... операцияларды жүргізу кезіндегі әкімшілік кедергілерді төмендетуге, кепіл ... ... ... ... ... ... беру кезінде операцияларды жүргізу кезінде бейтарап салық жағдайларын жасауға бағытталған банктердің жұмыс істемейтін кредиттері мен активтерінің мәселелері ... ... ... ... ... ... ... Банк АҚ мен екінші деңгейдегі банктердің ынтымақтастығының тиімділігін арттыру үшін қолайлы жағдай жасау жұмысын жалғастыратын болады. Жұмыс істемейтін қарыздардың ... ... ... ... бойынша төлем мерзімі өткен қарыздар) деңгейін екінші деңгейдегі банктердің несие ... ... ... ... ... ... қол жеткізу Ұлттық Банктің осы бағыт бойынша негізгі мақсаты болып табылады.
Ұлттық Банктің бағалауына ... 2014 ... ... ... ... экспорты және импорты бір мезгілде төмендеген кезде, сауда балансы профицитінің 2013 жылғы деңгейде ... ... ... ... ... баптары бойынша қызметтер импортының және шетелдік инвесторларға кірістерді төлеудің төмендеуіне байланысты теріс ... ... ... ... жыл ... ... факторлардың айтарлықтай нашарлауына қарамастан, 2014 жылдың қорытындысы бойынша ... және ... да ... ... бойынша жоғары таза әкелінуі сақталған кезде ағымдағы шот профицитінің сақталуы ... жылы ... ... дамуының барлық сценарийлері іске асырылған жағдайда жылдық инфляцияны 6,0-8,0% дәлізінде ұстап тұру Ұлттық Банктің негізгі мақсаты болып табылады.
Мұнайдың әлемдік ... ... ... ... бір баррель үшін 50 АҚШ доллары болатын бірінші сценарий іске асырылған кезде нақты ІЖӨ-нің нақты өсу қарқыны 1,5% ... ... ... 2015 жылы іске ... ... импорты мен резидент еместерге кірістерді төлеу көлемі төмендеген кезде таза экспорттың төмендеуін көздейді. Осылайша алда болатын кезеңде ағымдағы ... ... ... ... аспайтын болады.
Банк секторын сауықтыру мақсатында мынадай шаралар қабылданатын болады:
1) банктердің проблемалық активтерінің деңгейін азайту ... ... ... АҚ ... ... 250 ... теңгеге қосымша ұлғайтылады, оның банктермен ынтымақтастығының тиімділігін арттыру бойынша жұмыс жалғастырылады.
Проблемалық активтермен жұмыстың басқа тетіктерін жетілдіру, оның ішінде ұйымдардың жұмыс ... ... ... ... ... ... салу мәселелерін (салықтық әкімшілендіру) жетілдіру де басым бағыттар болады;
2) реттеу саясаты саласында банктер капиталының ... ... жаңа ... ... ... Бұл ... жаңа ... біртіндеп және ауыртпалықсыз көшу мақсатында бірінші кезеңде банктерге капиталдың, капитал құрамдауыштарының ... ... ... ... ... ... белгіленеді. Ұлттық Банк қалыптасып отырған экономикалық жағдайды ескере отырып, банктердің капиталдың жеткілікті болуының жаңа нормативтерін орындауын ... ... ... ... 2015 жылы ... ... ... теріс факторлардың салдарын жұмсартуға, елдегі әлеуметтік-экономикалық жағдайдың тұрақтылығын нығайтуға бағытталады.
Қаржы секторын сауықтыру, макроэкономикалық тұрақтылықты сақтау және экономиканы әртараптандыру арқылы қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... шаралар елдің макроэкономикалық дамуының қол жеткізілген оң нәтижелерін сақтау және экономиканың одан әрі тұрақты өсуін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ахуал нашарлаған жағдайда Үкімет пен Ұлттық банк елдегі әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты сақтау жөнінде қосымша шаралар қабылдайды.
2015 жылы Ұлттық Банк резиденттік және ... ... ... ... ... ... (ұлттық және шетел валютасымен) бойынша міндеттемелерді бөлуді енгізу арқылы резервтік міндеттемелердің жан-жақты құрылымы енгізді. ... ... ... ... ... ... үшін ... алынған қағидатты сақтай отырып ең төменгі резервтік талаптарды есептеу тәртібі өзгертілді.
... ... ... ... ... 2015 ... 24 ... № 67 қаулысымен мақұлданды.
Көптеген елдердің халықаралық тәжірибесі мамандандырылған салалық банктерді құрудың тиімсіздігін, осы ... ... ... қабілетті ортада жұмыс істеуіне қабілетсіздігін, мемлекет тарапынан тұрақты қолдау қажеттілігін дәлелдеп отыр. ... ... ... салалық банктерді құру болжанып отырған жоқ.
Инвестициялық ... ... ... ... ... ... қаралады. Жаһандық инвестициялық банктердің банкроттығы олардың қызметін реттеудегі тәсілдерді түрлендіру қажеттілігін туғызды. Осыған байланысты инвестициялық банкингке қатысты жүргізуге рұқсат етілген ... ... ... және ... ... ... левередждің және жүйелік тәуекелдердің өсуіне жол бермеу мақсатында екінші деңгейдегі банктерге қатысты белгіленген жекелеген талаптар қолданылады.
Кредиттік серіктестіктер, ... ... банк ... жекелеген түрлерін жүзеге асыратын басқа ұйымдармен қатар елдегі қаржы делдалдығы жүйесін ... ... ... ... ... Алайда, осындай ұйымдар мөлшері бойынша шағын, бірақ ... ... ... ... ... ... ескере отырып, міндеттемелердің бір заемшыға арналған ең жоғары лимиті қайта ... ... ... ... ... және ... кредиттік ұйымдардың жүйелік тәуекелінің өсуіне жол бермеу мақсатында олардың қаржы операцияларының жекелген түрлерін жүзеге ... ... ... (кез ... ... қоса алғанда мүмкіндіктері заңнамалық түрде қайта қаралатын болады.
Өсімқорлық қызметті заңнамалық ... ... ... ... болады.
Отандық сақтандыру ұйымдарының қайта сақтандыру қызметінің тиімділігін арттыру, оларды капиталдандырудың өсуін ынталандыру мақсатында жеке қайта сақтандыру шарты бойынша, сол ... ... ... ... ... бойынша да сақтандыру тәуекелдерінің мөлшері мен сипатына байланысты резидент еместерден қайта сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ қаржы жылы аяқталғаннан кейін резидент емес қайта сақтандыру ұйымдарына берілген қайта сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық көлемі бойынша лимиттер ... ... ... ... жүйесін жетілдіру мақсатында коммерциялық емес ұйым нысанында кредиттік тарихтардың бірыңғай деректер базасын құру, кредиттік тарих субъектілері ... ... ... ... ету, кредиттік бюроның лауазымды тұлғаларының ақпараттық қауіпсіздікті бұзғаны үшін жауапкершілігін күшейту жөніндегі кредиттік бюроның мемлекеттік органдармен өзара ... ету ... ... ... ... ... ... ұсынылатын ақпараттың тізбесін кеңейту қажет [12].
Осылайша, реттеу шаралары өсу мен тұрақтылықтың оңтайлы арақатынасын ... ... ... бұл ... ... мен ... ... дамуына, ондағы пайда болуына жол бермеуге және қаржы ұйымдарының ... ... ... ... ... ықпал етеді. Жүйелік тәсілді қамтамасыз ету және қадағалау қызметінің тиімділігін ... ... ... ... ... ... реттеу мен қадағалау практикасы қажетті деңгейде қаржы нарығындағы қызметтің түрлері бойынша қажетті дәрежеде ... ... ... ... ... тұлғаларының заңсыз іс-әрекеттері нәтижесінде қазақстандық қаржы ұйымдарының ... ... ... және ... алу мақсатында қаржы ұйымдарының күмәнды операцияларды жасауына қатысты алдын алу шараларының мониторингі, анықтау мен ... ... ... ... ... ... мониторинг органдарымен өзара іс-әрекет және үйлестіру тәртібі мен тетіктері заңнамалық деңгейде ... ... ... ... және ... жүзеге асыру бойынша шешімдер қабылдау процесінің айқындылығын қамтамасыз ету жөнінде қаржы ұйымдарына қосымша талаптар белгілейді. Қаржы ... ... ... ... ... және ... мен кредиторлрдың құқықтарын қорғаудың төмен деңгейі бар елдерде операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... байланысты осындай заңсыз операциялар жасағаны үшін қаржы ұйымдарының ... ... ... ... және ... жауапкершілік көзделеді.
Сондай-ақ активтерді шетелге заңсыз әкетудің ... алу ... ... иесі ... ... ... шетелде орналасқан (тіркелген) активтерге ауыртпалықтың болуы туралы ақпараттың айқындылығын қамтамасыз ету ... ... ... Бұл ... ... ... ... жағдайда, қадағалау органы осындай активтердің сақталуын қамтамасыз ету және пайдаланылуын (басқарылуын) шектеу бойынша, оның ішінде оларға ауыртпалық салу ... ... ... нарығын дамытудың түйінді көрсеткіштері бойынша 2020 жылға қарай мынадай нысаналы бағдарларға қол жеткізу жоспарланып отыр.
Банктердің активтері мұнай емес ... ... 80 %-ын, ... ... - мұнай емес ЖІӨ-нің кемінде 60 %-ын құрайды, бұл олардың экономиканы, ... ... даму ... қаржыландыруға қатысуын кеңейтуді болжайды. Осы мәндер шетел банктерінің қазақстандық нарыққа көлемді өктемдік саясатын шектеу, отандық қаржылық ... ... және ... банктерге шетелдің қаржы институттарының кіруін толық ырықтандырудан отандық ... ... ... үшін ең аз ... деп ...
Нарық бойынша сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 2-2,5 есе ұлғаяды. Сақтандыру сыйлықақыларының көлемі халықтың бөлшек ерікті ... оның ... ... ... ... ... ... есебінен ұлғаятын болады .
Орта мерзімді перспективада Ұлттық Банк теңгелік құралдардың тартымдылығын, оның ішінде ақша-кредит саясаты құралдарының тізбесін және олар ... ... ... ... ... арқылы арттыруға бағытталған пайыздық саясат жүргізуді жалғастырады.
3 ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ЖЕТІЛДІРУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ.
Ағымдағы дағдарыс нәтижесінде әлемдік қаржы қауымдастығы жасаған және реттеу жүйесін ... мен ... ... жол ... мақсатында бұдан әрі айрықша көңіл бөлуді талап ететін негізгі қорытынды реттеудегі проциклдықты барынша аз ... ... ... ... ... ... ... секторын реттеу жөніндегі қызметтің басты бағыттарының бірі контрциклдық реттеу және қадағалау қағидаттарына, оның ішінде экономиканың ... өсуі ... ... ... ... ... резервтерді және өтімділікті ұлғайту және құлдырау кезеңінде жинақталған әлеуетті пайдалану арқылы одан әрі өту болып табылады.
Меншікті капиталдың жеткіліктілігіне ... ... ... ... ... және ... өсу ... пайда болуына қарай көтеру болжанады. Меншікті капиталдың жеткіліктілігін бағалау ... ... қана ... ... ... да ... болады, бұл қаржы ұйымдары капиталы құрылымының сапасын жақсартуды болжайды.
Жоғары тәуекелді операциялардың динамикалық өсуі, оларды шоғырландыру шектеледі және провизиялар мен ... ... ... ... арттырудан көрініс табады. Қажет болған кезде шоғырландыру лимиттерінің белгіленуі, сондай-ақ тәуекел ... ... ... жүргізуге тікелей тыйым салулар енгізілуі мүмкін.
Кредиттік тәуекелді бағалау рәсімін оңтайландыру және провизиялардың барабар деңгейін қалыптастыру шеңберінде ... ... ... ... болжанады, ол тәсіл кезінде экономикалық өсу кезеңінде ықтимал шығынға резервтерді қалыптастыруға қойылатын талаптар арттырылады, ал құлдырау кезеңінде - ... ... ... ... ... ... басталған жағдайда резервтерді қалыптастыру енгізіледі. Қаржы ұйымдарының міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ... ... алдын ала тану олардың қаржылық жай-күйіне қысымды төмендете және рецессия кезеңінде ... ... ... қамтамасыз ете отырып, кірістің жақсы болуы сақталып отырған кезеңге дейін буферлер құруға өз үлесін қосады.
Қазіргі бар ... ... ... ... ... ... арналған динамикалық резервтер енгізілді. Динамикалық резервтер нақты актив құнының шығынына қарсы, ал ... ... ... - ... ұйымының өз міндеттемелерін ықтимал орындауы бойынша шығынға қарсы құрылған ... ... ... ... ... ықпал ететін болады. Қаржы ұйымдарының активтері мен міндеттемелерінің ұлғаюымен бір мезгілде арнайы да және динамикалық та ... ... ... ... дүрбелеңмен қоса жүретін экономикалық өрлеу кезеңінде кредит бойынша маржа кредит берумен байланысты тәуекелдің бағалау деңгейінің төмендеуі салдарынан төмендеу үрдісіне ие ... ... ... ала ... банк ... тәуекелдердің жинақталуы және барабар емес баға белгілеу жүргізіледі. Даму кезеңін бағалауға балама тәсіл ретінде бір ... ... пен ... ... ... кредит бойынша маржа арасындағы кері байланыстың белгіленуі ықтимал. Бұл сондай-ақ банктер ... ... ... құнын белгілеуге әсер ететін болады.
Баланстан тыс міндеттемелердің өсуін ынталандырмауға қатысты шаралар қабылданатын болады. Бұл ретте бірінші кезеңде ... ... ... капитал жеткіліктілігіне кеңейтілген тәсілді есепке ала отырып капиталдандыруға қойылатын талаптар күшейтіледі. Кейіннен, егер осы шаралар күткен нәтижелерге әкелмесе, ... ... ... ... тыйым салуларды белгілеуге дейін, неғұрлым қатаң әрі батыл шаралар енгізілуі мүмкін.
Оффшорлық аймақтарда ... ... ... ... ... ... ... реттеудегі тәсілдерді күшейту болжанады.
Қаржы институттары өтімділігінің барабар деңгейін қалыптастыру мақсатында өтімділіктің жеткіліктілігін бағалау үшін сандық көрсеткіштер, ... және ... ... Банктер салымшылардың сенімдерін жоғалтқан жағдайда белгіленген мерзім ішінде (демалыс ... ... ... ... ... қабілетті және қаржы нарығында жалғасып отырған шиеленіскен кезеңдер ... ... ... ... ... ... деңгейінің артуы сондай-ақ өтімділігі аз активтер бағасының құбылмалылығына күйзелістердің ... ... ... ... ... ұйымдарына қатысты сондай-ақ қаржылық левередж коэффициенттері белгіленетін болады, себебі оған тән ... ... ... ... дағдарысының бастапқы себептерінің бірі болып табылды және айтарлықтай теріс салдарларға алып келді. Бұл ретте левередждің проциклдық ... жеке ... ... ... ... де ... ... және қайта қаржыландыру тәуекелдерін барынша азайту, сондай-ақ өтімділікті, оның ішінде валюталық өтімділікті жоғалтудың басқарылатын тәуекелдері бар міндеттемелердің құрылымын қалыптастыру мақсатында ... ... ... қайта теңестіруге қойылатын талаптар белгіленеді. Ұйымдардың және нарықтардың елеулі зияндарын алдын ала ескерту, портфельдерінің тұрақтылығын бағалау мақсатында ... ... ... ... ... әдістері енгізілетін болады.
Уақыт аралығы бөлігінде банктердің валюталық ... ... ... ... ... кредиттік тәуекелдің өтімділік тәуекеліне ықпалы активтері және тұрақты кірістері жоқ заемшыларға берілген валюталық кредиттерге ... ... ... ... неғұрлым қатаң талаптарды белгілеумен шектелетін болады.
Банктердің өтімділігін жақсарту және ... ... ... ... бойынша шаралардың шеңберінде сыртқы қарыз алудың артық деңгейін төмендету көзделеді, бұл банктердің сыртқы борыштың жиынтық міндеттемелерге ... ... ... ... ... мөлшерге жеткізуді болжайды. Өтімділікті қалыптастыру көздерін әртараптандыру мақсатында банктердің берілген кредиттердің депозиттерге оңтайлы арақатынасын ұстап тұру бойынша қосымша шаралар қабылданады. ... ... ... бұдан әрі ең төменгі резервтік талаптарды қолдануға қатысты да дамитын болады. ... ... ... ұйымдарының инвестициялық портфелінің құрылымына және сапасына қолданылатын болады.
Қаржы құралдары ... ... және ... ... мен ... ... байланысты тәуекелдерді толық бағаламау да әлемдік қаржы жүйесінде жаһандық жүйелік тәуекелдердің үдемелі өсуінің алғышарттары болды.
Кесте 5. Банк қызметтерін ... және ... ... мен ... шешу ... жолдары
Банктің пруденциалдық норматив-тердің сақтамауы, оның қаржылық жағдайына әсер етеді, ол сәйкесінше банк клиенттерінің сенімсіздігін туғызады;
-Банктердің ҰБ-пен бекітілген пруденциалдық нормативтерді сақтауын ... ... ... ... ... ... арттыру мақсатында жарнамалық жұмыстарды дамыту.
Банктің ресурстық базасының жетіспеушілігі;
Жаңа бизнес ортаны қалыптастыру жағдайы ... ... ... ... ... сәйкесінше банктегі ресурстар көлемі артады.
Банктік реттеу және қадағалау әдістеріндегі және заңдылықардағы жетіспеушіліктер;
Банктік қадағалау және реттеу заңдықтары мен әдістемесін ... мен ... ... ... ... ... ... дәрежеде орындалмауы;
Уәкілетті органның қалыптық құқықтық құжаттарын, жазбаша ұйғарымдарды тиісті дәрежеде орындамауы;
Банктердің пруденциалдық норма-тивтері мен банктің ережелерін сақтауын ... ... ... құны мен ... ... ... ... құрылымдық өнімдерді шығару мен сатып алуды реттеу қажет. Реттеу барысында оригинатордың (жасаушының) тәуекелді міндетті ... ... ... ішінара көтеру қағидаттары және тәуекелді қадағалау мүмкіндіктері іске асырылады. Шығаруға рұқсат ... ... ... ... тізімі айқындалады, сондай-ақ туынды қаржы құралдары туралы ақпаратты ... ... және ... ... талаптар белгіленеді. Қаржы институттарының қызметін капиталдандыру мен қорландыру мақсаттары үшін құрылымдық өнімдерді пайдалануға тікелей тыйым салу белгіленеді. ... ... ... ... ... тікелей шектейтін тетіктер енгізілетін болады. Ұйымдаспаған нарықтарда айналыста жүретін қаржы құралдарын шығаруға және сатып алуға шектеуді белгілеу бойынша шаралар ... ... ... ... ... ... ... мәмілелерді барынша азайту тетіктері әзірленетін болады.
Қадағалау тұжырымдамасы әлемдік практикада кеңінен пайдаланылатын, тәуекелдерді бағалауға негізделген тәсілге барынша жақындатылады. ... ... ... ... ... ... ... ертерек ден қою және тәуекелдерді шектеу бойынша жоспарларды ... ... ... әрі ... ... ... негізде қадағалауды бұдан әрі дамыту қадағалау, бағалау және ... ... орай ... тәуекелдерге қатысты шаралар қабылдау үшін жекелеген банктік конгломерат институттарының және ... ... ... көңіл бөлінетін реттеу мен қадағалау құрылымын бағдарға ... ... ... ... ... мен ... ... реттеуді жетілдіру және банктік конгломерат қатысушылары ұшырауы ықтимал ... ... іс ... ... ... топтарды инспекциялау арқылы күшейтілетін болады. Сондай-ақ басқа елдердің қадағалау органдарымен неғұрлым ... ... және ... ... алмасу арқылы трансшекаралық қадағалауды дамыту қамтамасыз етіледі.
Тәуекелдерді басқару деңгейін арттыру мақсатында қаржы ұйымдарындағы, ... ... ... ... ... ... бағалаудың сандық және статистикалық әдістерін енгізуге және қолдануды кеңейтуге қойылатын талаптар біртіндеп арттырылатын болады.
... ғана ... ... ... ... ... кепілдікті қамтамасыз ету құнына арақатынасы сияқты неғұрлым айрықша көрсеткіштер белгіленеді деп ... ... ... ... ... ... ... орай реттеуші осы коэффициентті өзгертуі мүмкін.
Барлық жүйелік маңызы бар қаржы институттарын, нарықтарын және құралдарын реттеу мен қадағалаудың тиісті дәрежесін ... ... ... ... ... Банкі олардың мөлшерін, левереджді, басқа қаржы ұйымдарымен, нарықтармен және құралдармен өзара байланысын, күйзелістерді ... ... ... ... реттеуші ықпал етудің талдау құралдарын қоса алғанда, кең ауқымды факторларды есепке ала отырып, ... ... жүйе ... айқындау әдістемесін әзірлейді.
Қаржылық қызмет көрсетуді тұтынушыларды қорғау, қаржы ұйымдарының тұрақтылығын арттыру арасындағы оңтайлы теңгерімді ... ... Бір ... ... тиімді жұмыс істейтін қаржы секторы қаржылық қызмет көрсетуді пайдаланушылардың мүдделерін қорғаудың ... ... ... ... Екінші жағынан алғанда, қаржы институттарының мүдделері мемлекеттік саясаттың мақсатты міндеттері мен басымдықтарына қайшы келмейтін тұрғыдан қорғалуы тиіс [13].
Тиісінше, қаржылық ... ... ... ... ... ... практикасын бағалау жүргізіледі. Атап айтқанда, қаржылық қызмет көрсетуді тұтынушылардың құқықтық режимі және құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау практикасы күшейтіледі. Осы ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің стандарттарын әзірлейді, сондай-ақ оны қаржылық қызмет көрсетуді тұтынушылардың қаржы ұйымдарына жеке шағымдарын сотқа дейін реттеу жөніндегі өкілеттіктерін бір ... бере ... ... ... ... реттеудің балама институтын - қаржы ... ... ... сай ... қаралатын болады.
Сондай-ақ қаржылық қызмет көрсетуді тұтынушылардың құқықтарын қорғау мақсатында қаржылық қызмет көрсетуді тұтынушылардың қызметтерді алу ... ... ... ... ұйымдарының қарау тәртібіне қойылатын талаптар белгіленеді.
Бағалы қағаздар ... ... ... одан әрі дамыту мақсатында акционерлік қоғам жасайтын мәмілелер туралы ақпараттың айқындылығын ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру, инвесторлардың алдында бағалы қағаздар эмитенттерінің және ... ... ... ... мәнін ашу арқылы акционерлік қоғамдардың лауазымды тұлғаларының жауапкершілігі күшейтіледі.
Манипуляциялық мәмілелерді бақылау және ... ... ... ... ... мен таратуға бақылауды күшейту бойынша, сондай-ақ бағалы қағаздар нарығында брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асыратын ... және ... ... ... басқару жүйесін жетілдіру бойынша жұмыс жалғастырылады.
Қаржылық қызмет көрсетуді тұтынушылар мен қаржы ұйымдары арасында туындайтын қатынастарды реттейтін және қаржылық қызмет көрсетуді ... ... ... ... ... алуға, қызмет көрсету туралы шынайы және айқын ақпаратты алуға, ағартуға, олардың ... ... және ... қорғауға арналған құқықтарын белгілеуге, сондай-ақ осындай құқықтарды іске асырудың тетігін айқындауға және қаржы ұйымдарымен жасалған шарттарға ... ... ... ... ... база ... ... депозиттеріне кепілдік беру жүйесінің тұрақтылығын ұлғайту үшін қатысушы банктердің күнтізбелік жарналарды төлеудің ... ... ... ... ... Тәуекелді және агрессивті стратегияларды қолдайтын банк, өз ... ... ... ... шаралар қабылдайтын басқа қатысушы банктерге қарағанда, әсіресе экономикалық циклдің көтеріңкі фазасы жағдайында ... ... ...
Сақтандыру нарығында сақтандыру төлемдерінің кепілдік беру жүйесіне тартылған сақтандыру сыныптарының (түрлерінің) аясын кеңейту мүмкіндігін қарастыру ... ... ... және ... ... ... мақсатында ауқымды түсіндіру жұмысын жүргізу бойынша жұмыс жалғастырылады. ... ... ... ... ... ... ... олармен өзара іс-әрекет жасайтын Қазақстандық қаржы ұйымдарының лауазымды тұлғаларының (Қазақстандағы қызметке ... ... ... қоса ... қызметіне, егер олардың қызметі заңда белгіленген тәртіппен заңсыз деп ... және ... ... ... қаржылық жай-күйіне және беделіне айтарлықтай зиян келтірсе (бірінші кезекте, Қазақстандық қаржы ұйымдары активтерінің шетелге шығуы бойынша схемалар құруы ... ... ... ... ... байланысты осындай схемаларды құруға қатысқан қаржы институттарының, сондай-ақ лауазымды тұлғалардың жасалынады және тиісінше, олардың ... ... ... ... шектеледі не тыйым салынады. Бұл ретте шығарылған активтер Қазақстанға қайтарылған жағдайда мұндай шектеулерден босату мүмкіндігі берілетін болады.
Бұдан басқа, ... ... ... ... ... ... дефолтқа әкелген эмитенттердің, олардың акционерлерінің, сондай-ақ лауазымды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... жинақталуын, нақты және қаржы активтері нарығындағы пайда болуын ерте анықтау және болдырмау, ... ... ... ... азайтудың оңтайлы тетігін әзірлеу өзекті бағыт болып табылады. Осы бағыттағы ... ... ... моделі макропруденциалдық реттеу жүйесін іске асыруға бағытталады.
Макропруденциалдық реттеу ... ... ... ... ... ... ... біртекті іс-қимылдары нәтижесінде туындайтын қаржы жүйесінің жүйелік тәуекелдерін ...
2) ... ... ... және олардың жүйе құрайтын сипатына байланысты әр түрлі реттеуді (барлық қаржы институттарына қатысты бірыңғай нормаларды белгілеуді болжайтын микропруденциалдық ... ... ... ... реттеу шараларының ішіндегі ең маңыздысы - пруденциялдық нормативтер
0Банк қызметін реттеу шараларының ішіндегі ең ... - ... ... Жарғылық қордың ең төменгі мөлшері;
2- Меншікті қаражаттардың жеткілікті коэффиценті;
3- Бір қарыз ... ... ... ең ... ... ... ... Ашық валюталық позиция лимиті;
6- Банктің негізгі құрал-жабдықтардағы инвестициясының барынша жоғары мөлшерінің коэффициенті және басқа қаржылық емес активтер;
7- ... ... ... ... ... банктердiң
капиталдандыруы
0 1- Жарғылық қордың ең төменгі мөлшері;
2- Меншікті ... ... ... Бір ... алушыға келетін тәуекелдің ең жоғары мөлшері;
4- Өтімділік коэффиценті;
5- Ашық валюталық ... ... ... ... ... инвестициясының барынша жоғары мөлшерінің коэффициенті және басқа қаржылық емес активтер;
7- ... ... ... алдындағы мiндеттемелерiне банктердiң
капиталдандыруы
358140146685
Сурет 3. Банк қызметін реттеудің пруденциялдық нормативтері
Макропруденциалдық реттеудің міндеті объектілер (қызмет, нарықтар) және жүйелік сипаттағы, қаржылық ... ... ... ... және ... ... ... қабілетті тәуекел аймақтары бойынша басты шешімдерді айқындау ... ... ... ... қаржы тұрақтылығын және макропруденциалдық реттеуді жүзеге асыруды қамтамасыз етуге жауапты орталық орган ретінде Ұлттық Банктің рөлі ... ... ... ... ... құзыретіне шешімдер қабылдау кезінде алқалылық қағидатын сақтай отырып мынадай мәселелер жатқызылатын болады:
* жүйелік тәуекелдерді пруденциалдық ... және ... ... ... ... секторалды қағидаттарын, тәсілдерін айқындау;
* жүйелік тәуекелдерді материалдандырған жағдайда дағдарысқа қарсы басқару шараларын және зиянды барынша азайту тетіктерін ... ... ... ... ... Банк ... қаржы тұрақтылығы индикаторлары базасында тәуекелдерді ерте анықтау ... ... ... тәуекелдердің бөлінуін бағалауды, экономиканың қаржы және нақты секторларындағы тәуекелдердің өзара байланысын және жүйе ... ... ... ... ескере отырып, жүйенің ықтимал шығындарды қаржы тұрақтылығы үшін айтарлықтай зиянсыз сіңіру қабілеттілігіне талдауды негізге алады.
Реттеу ... іске ... ... ... ... ... қадағалау агенттігінің қадағалануында болатынын және есеп беретінін сақтай отырып, микропруденциалдық реттеу шеңберінде жүзеге асырылатын болады.
Макропруденциалдық реттеу жүйесін тиімді іске ... және ... ... ... ... ... Ұлттық Банк Қаржылық қадағалау агенттігімен бірлесіп банктерді пруденциалдық реттеу шеңберінде негізгі мәселелерді пысықтау кезіндегі қосарлануды болдырмайтын және ... ... ... мен ... ... ... функционалды бірін-бірі толықтыратын өзара іс-қимылдардың тиісті рәсімдерін бекітеді.
Реттеушілер қызметінің және әртүрлі ... ... ... шешімдердің, мысалы дауыс беру рәсімін көпшілікке жариялау, айқындылығын арттыру жөнінде қажетті шаралар қосымша қабылданады.
Бұл тәсіл ... ... ... мен ... Банктің іс-қимылдарының оралымдылығын және өзара келісімділігін қамтамасыз етеді, бұл тұтастай алғанда банк ... ... ... ... және мемлекеттік ауқымда қаржы тәуекелдері мен қаржы жүйесінің ... ... ... барынша азайтуға мүмкіндік береді.
Жүйелік тәуекелдерді азайтудың екінші негізгі бағыты нарықтың қаржы ресурстарын алмастыруға қабілеттілігін, мемлекеттік ресурстарды пайдаланудың тиімділігін және ... ... ... ... ... іске асыру үшін қаржы делдалдығы институттарын пайдалануда мемлекеттің ұзақ мерзімді мүдделерін ескере ... ... банк ... бірте-бірте шығуын қамтамасыз ету болады.
Мемлекет бұрын болжанған мерзімнен барынша ұзақ мерзімге банктердің негізгі кредиторы ... ... бола ... мемлекеттік саясаттың мақсаттары мен міндеттерін іске асыру кезінде агенттер ретінде болатындардан ... орта ... ... ... ... ... ... қалуды жоспарламайды. Мынадай қағидаттарға негізделген шығу стратегиясы айқындалады:
* бір жағынан, салық төлеушілердің ... ... ... қалу - ... пайданы алу міндеттерінің теңгерімін ескере отырып мемлекеттің банктердің капиталына қатысуын іске асырудың баға критерийлерін, екінші жағынан, инвесторлардың ұзақ мерзімді экономикалық ... ... ... орта мерзімді болашақта банкті капиталдандыруды бұдан әрі ұлғайту кепілдігі болған кезде ішкі және ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар қаражатының және халықтың жинақ ақшасының қажетті көлемін тарту қабілеттілігін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... қайтарудың нақты орта мерзімді жоспарын айқындау;
* қаржы институттарының стресті активтер нарығын құруға және Стресті активтер қоры ... ... бар ... ... ... ... ... белсенді көмек көрсету;
* банктердің мемлекет индустриялық саясат шеңберінде ... ... ... ... ... кредиттік тәуекелдің тиімді деңгейі жағдайында, экономиканың жекелеген секторларын қаржыландыруда таңдауды және артықшылықты болдырмауда тең бөлу ... ... ... мен ... ... ... және ... қолданылып жүрген практикасы халықаралық стандарттарға сәйкес келеді. Интеграцияланған бірыңғай қадағалау қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеуге және ... ... ... функционалдық немесе институционалдық схемалары болған кезде орын алатын мүдделер қақтығысы тәуекелін болдырмайтын қаржылық ... ... ... ... болып табылады [15].
Қаржы ұйымдарының қызметі мен қаржы нарықтарының жұмыс істеуін реттеуді және қадағалауды одан әрі жетілдіру реттеу мен қадағалаудың ... ... ... ... ... ... ... әрбір бөлігінің жұмыс істеу және даму ерекшеліктерін ескере отырып жүзеге асырылатын болады.
Қазіргі дағдарыс сабақтарын негізге ала отырып, қаржы ... ... ... мен ... қатаңдатуды жүйелік тәуекелдерді болдырмау мақсатында алдын ала қабылданатын ... ... ... макропруденциалдық тәсілді күшейту арқылы нығайту қажет. Макропруденциалдық тәсіл реттеу мен қадағалаудың жекелеген институттар мен нарықтардың сенімділігіне негізгі назар аударылатын ... ... ... ... және ... болуы тиіс.
ҚОРЫТЫНДЫ
Курстық жұмысты қорытындылай келе, Ұлттық банк - еліміздегі барлық несие жүйесін реттеущі ұйым рөлін атқара ... ... банк ... басты орын алады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі Қазақстан Республикасының Орталық банкі ретінде басқа ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мүддесін көздейді.
Қазақстан Ұлттық Банкі және оның ведомствосы Қазақстан Республикасының банк ... ... және ... қызметi, валюталық реттеу мен валюталық бақылау, ақша төлемдері мен аударымдары, зейнетақымен қамсыздандыру, бағалы қағаздар нарығы, бухгалтерлік есеп пен қаржылық ... ... ... ... ... және кредиттік тарихты қалыптастыру, почта, Қазақстанның Даму Банкі, микроқаржы ұйымдары туралы заңнамасында белгіленген талаптарды қаржы нарығының субъектілері мен ... ... ... ... ... ... өздерінің бақылау функцияларын жүзеге асыру барысында көрсетілген талаптарды бұзушылықтар анықталған ... ... іс ... не ... ... ... көзделген өзге де шараларды қолданады.
Орта мерзімді перспективада Ұлттық Банк теңгелік құралдардың тартымдылығын, оның ішінде ... ... ... ... және олар ... ... ... етуді кеңейту арқылы арттыруға бағытталған пайыздық саясат жүргізуді жалғастырады.
Қаржы ... ... мен ... ... ... істеуін реттеуді және қадағалауды одан әрі жетілдіру реттеу мен қадағалаудың халықаралық стандарттарын өзгертуді ескере отырып, ... ... ... ... ... ... және даму ерекшеліктерін ескере отырып жүзеге асырылатын болады. ... ... ... ... ала ... ... ... субъектілерін реттеу мен қадағалауды қатаңдатуды жүйелік тәуекелдерді болдырмау мақсатында алдын ала ... ... ... ... ... ... күшейту арқылы нығайту қажет. Макропруденциалдық тәсіл реттеу мен қадағалаудың жекелеген институттар мен нарықтардың сенімділігіне негізгі назар ... ... ... ... алғышарты және факторы болуы тиіс.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Жалпы ережелер 2011 ... Қ.Р. ... ... ... Оқу ... Қазақ университеті, 2011жыл 184 б.
* Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30 наурыздағы N 2155 Заңы
* А.Т. ... ... ... ... ... Казахстан Аль Пари, 2012. - № 1-2. - С. 123-125
* Р.С. Ансабаева Шет мемлекеттерінің ... ... 2011 жыл 39 ... Ұ.М. Искакова, Д.Т. Бохаев, Э.А. Рузиева Алматы, 2011 жыл 19-21 б.
* О. Баймұратов Изд-во 2010 жыл, 78 ... С. ... В.Д. ... ... ... ... LEM. 2010 жыл, 295-298 б.
* http://www.nationalbank.kz/
* Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... 39-52 б.
* С.Б. Мақыш Ақша,несие,банктер теориясы: Оқулық-Алматы: Жеті жарғы , 2011 ж. - 552 б.
* ... ... ... 2014 ... 29 ... № 954 ... ...
* М.Т. Жоламанова Ақша. Несие. Банк Алматы, 2011 жыл, 353 б.
* Қазақстан ... ... 2010 ... 1 ... №923 ... мақұлданған
* Б.Н. Исабеков 2010 жыл, 64-69 б.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инвестициялық нарықтағы қаржылық институттардың орны мен рөлі28 бет
Ақша айналысының заңы және оны реттейтін институттар3 бет
Ақша айналысының заңы және оны реттейтін институттар жайлы6 бет
Құқық әлеуметтік реттеу институты23 бет
Инвестициялық қызметтің халықаралық және ұлттық құқықпен реттелуі39 бет
Шартты рефлекс6 бет
Әлеуметтік институт және процесс14 бет
Әлеуметтік институт түсінігін анықтау, негізгі белгілері15 бет
Әлеуметтік институттар түсінігі. Әлеуметтік институттар негізгі ұғымдары5 бет
Әлеуметтік инстуттардың қоғамда атқаратын қызметтері16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь