Демократия жайлы

Кіріспе 3
Демократия жайлы жалпы түсінік 4
Қазақстан Республикасындағы қоғамды демократияландыру және мәдени саясат 6
Саяси мәдениеттің қалыптасуы 10
Қорытынды 15
Пайдаланған әдебиеттер 16
Демократия деген сөз гректің “демос” – халық және “кратос” – билік деген сөздерінен тұрады, яғни халық билігі деген мағынаны білдіреді.
Демократияның көпшілік таныған бірыңғай анықтамасы жоқ. Әр дәуірдегі ойшылдар оны әр түрлі түсінген. Оның үстіне әр түрлі елдерде олардың ұлттық, тарихи және т.б. ерекшеліктеріне байланысты демократия сан түрлі рең алуы мүмкін.
Қазіргі демократиялық процесте мынадай демократиялық рәсімдер де қарастырылған: барлық сайлаушылардың тең дауыс құқығы, сайлаудың еркіндігі, балама үміткердің болуы, тізім бойынша сайламау, демократияның үздіксіз қоғамдық бақылау аясында болуы, мемлекеттің дау-дамай, шиеленістерді реттеудегі ықпалды тетіктерін табуы және т.с.с.
Демократия болу үшін саяси, экономикалық, құқықтық, мәдени, идеологилық кепілдіктер жүйесі болуы шарт. Оның маңызды кепілдігіне әр түрлі демократиялық елдерде қалыптасып жатқан азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекеттер жатады. Сонымен қатар шешім қабылдағанда ерте заманнан демократияға азшылықтың көпшілікке бағынуы жататын. Кейінірек мұндай бағыну шектелді, азшылықтың өз пікірі болуы, оны сыйлау, онымен санасу керектігі мойындалды.
Сонымен, демократия деп халық билігі, теңдік, құқық, әділдік, еркіндік принциптеріне негізделген мемлекеттік құрылысты айтамыз.
1. Демократия дегеніміз не?. 1992ж
2. Шынтемірова.Б.Ғ, Шайхиев Т.Т. Құқық теориясының негіздері. Алматы.1999 ж.
3. Жамбылов. Д Саясаттану негіздері. Алматы 1998 ж.
4. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995.
5. Н.Ә.Назарбаев. Ғасырлар тоғысында. Алматы, 1996.
6. Н.Ә.Назарбаев. Тәуелсіздігіміздің бес жылы. Алматы, 1996.
7. А.А.Мурадян. Двуликий Янус. Введение в политологию. М,1994.
8. Основы политической науки. Учебное пособие под ред.проф. В.П.Пугачева. М,1994.
9. Политические партии и общественные движения современного Казахстана. Справочник. Алматы, 1994.
10. Қазақстан Советтік Социалистік Республикасының мемлекеттік егемендігі туралы Декларация. Алматы, 1991.
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
Демократия жайлы жалпы түсінік 4
Қазақстан Республикасындағы қоғамды демократияландыру және мәдени саясат ... ... ... ... ... ... 16
Кіріспе
Демократия деген сөз гректің “демос” – халық және “кратос” – билік
деген сөздерінен тұрады, яғни халық ... ... ... ... ... таныған бірыңғай анықтамасы жоқ. Әр дәуірдегі
ойшылдар оны әр түрлі түсінген. Оның ... әр ... ... ... ... және т.б. ... байланысты демократия сан түрлі
рең алуы мүмкін.
Қазіргі демократиялық процесте мынадай ... ... ... ... сайлаушылардың тең дауыс құқығы, сайлаудың еркіндігі,
балама үміткердің болуы, тізім ... ... ... ... ... аясында болуы, мемлекеттің дау-дамай, шиеленістерді
реттеудегі ықпалды тетіктерін ... және ... болу үшін ... ... ... мәдени,
идеологилық кепілдіктер жүйесі болуы шарт. Оның ... ... ... ... ... ... ... азаматтық қоғам мен құқықтық
мемлекеттер жатады. Сонымен қатар шешім ... ерте ... ... ... ... ... ... мұндай бағыну
шектелді, азшылықтың өз пікірі болуы, оны сыйлау, онымен ... ... ... деп ... ... ... құқық, әділдік, еркіндік
принциптеріне негізделген мемлекеттік құрылысты айтамыз.
Демократия жайлы жалпы түсінік
Қазір бұл сөз ... ... ... 1) ... ... мен ... ... жүйесі; 2) мүшелерінің теңдігіне, ... ... ... және көпшілік дауыспен шешімдер қабылдау
принциптеріне ... кез ... ... ... ... ... құрылымның мұраты (идеалы) және соған сәйкес көзқарастар.
Демократияның көпшілік таныған бірыңғай анықтамасы жоқ. Әр ... оны әр ... ... Оның ... әр ... ... олардың
ұлттық, тарихи және т.б. ерекшеліктеріне байланысты демократия сан түрлі
рең алуы ... ... ... ... көп ... олардың ортақ белгілері болады. Ондай белгілерге төмендегілер
жатады.
1. Халықтың заң жүзінде мемлекеттік ... ... ... Ол ... ... ... ... тән екендігіне көз жеткізеді. Ол жоғарғы органдарға өз
өкілдерін сайлайды және жүйелі түрде ауыстырып ... ... ... ... және ... ... заңдар
жетілдіреді және қабылданады. Сондықтан АҚШ-тың төртінші президенті
А. Линкольн демократияға “халық үшін халық сайлаған халық билігін”
жатқызды.
2. Халық билігін орнату үшін оған ... ... ... Ондай жағдай
теңдік болған жерде ғана болады. Б.з.б. V ... өмір ... ... ... Геродот сол кездің өзінде демократия деп
теңдікке ... ... ... ... ... ... ... - халық жиналысында, мемлекеттік істерге қатысуда, заң
шығаруда, оны орындауда және т.т. ... ... ... әлеуметтік, саяси, мәдени және т.с.с. ... ... әр ... ... Солардың бәрін қалай
теңестіруге болады? Ол үшін заң, құқық алдындағы ... ... Заң және ...... және ... ... қоғамдық және
саяси өмірдегі демократиялықтың негізі және ... ... ... ... жүріс-тұрыс, іс-әрекеттер
ережелерін орнатады. Қажетті деген ... ... ... ... ... ... ... тыйым салады, оларды
бұзғандарды жазалайды. ... ... ... ... ... рұқсат етпеуі, біреулерге басымдық беріп, басқаларға
қысым ... ... ... иелері (күштілер, байлар, ақсүйектер)
заң мен құқықты өз мақсаттарында пайдаланғылары келеді. Сондықтан
құқықтық теңсіздікті ... ... Оны ... жасауға болады?
4. Оның кепілі - әділдік. әділеттіліктің де бірыңғай ұғымы жоқ. Ол
жөнінде әр ... ... ... әр ... өзіндік түсінігі
болады. Мысалы, алғашқы қауымдық қоғамда қарт, ауру адамдарды
өлтіру әділеттікке жатты. ... ... үшін ... ... отқа жағу - ... іс. ... ... ұжымдастыру барысында қазақ халқының жартысына жуығы
қырылып, біразы ... ... 1986 жылы ... ... ... ... әділетті көрінді. Әйтпесе, сол
жазаушылар ... ... ... емес пе? ... ... ... қатынастармен, қоғамдағы саяси құрылыспен, оның
мемлекетілігінің ... ... ... ... Ал ... ... ... Желтоқсан көтерілісінде бостандық, еркіндік
үшін алаңға шыққан болатын. Бұл – демократияның бесінші белгісі.
Қазақ ... ... жету үшін ... бойы ... адамзат
қоғамына демократияны шектейтін, теңдік пен ... ... ... ... ... азат ... үшін мыңдаған
жылдар бойы күресуіне, реформалар, революциялар, өзгерістер
жасауына, сан рет жеңілуге, жеңіске ... тура ... ... еркіндікке, демократияға, олардың принциптеріне сәйкес
өмір сүруге үйретіп және үйрену ... ... пен заң ... ... ... ... міндетті. Сайып келгенде,
осының бәрі еркіндік, бостандыққа байланысты.
Сонымен біз халықтың мемлекеттік билікті жүргізуге қатысу керектігі,
құқық, ... ... ... ... ... Осы принциптердің бәрі түгел
болғанда ғана әділдік болады. Бұл - әділдіктің демократиялық ... ... ... ... ... да арман-мұраттары сияқты бірден толық
орындала бермейді.
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... жүйелі
түрде мемлекеттің негізгі органдарын сайлау жатады. Ең алдымен жоғарғы заң
органы сайланбалы ... ... Одан соң ... ... ... дейін сайланбалы болғаны дұрыс.
Сонымен қатар шешім қабылдағанда ерте заманнан демократияға азшылықтың
көпшілікке бағынуы ... ... ... ... ... ... өз
пікірі болуы, оны сыйлау, онымен санасу керектігі мойындалды.
Қазіргі ... ... ... демократиялық рәсімдер де
қарастырылған: барлық сайлаушылардың тең дауыс құқығы, сайлаудың еркіндігі,
балама үміткердің болуы, тізім ... ... ... үздіксіз
қоғамдық бақылау аясында болуы, мемлекеттің дау-дамай, шиеленістерді
реттеудегі ықпалды тетіктерін ... және ... болу үшін ... экономикалық, құқықтық, мәдени,
идеологилық кепілдіктер жүйесі болуы шарт. Оның ... ... ... демократиялық елдерде қалыптасып жатқан азаматтық қоғам мен құқықтық
мемлекеттер жатады.
Сонымен, ... деп ... ... ... ... әділдік, еркіндік
принциптеріне негізделген мемлекеттік құрылысты айтамыз.
Халықтың билігі ретіндегі демократия ... ... ... ... оған ... ... көкжиекте көрініп
тұрғандай көрінеді, біреулерге оған жету жолы ... ... ... Дегенмен, ол-шындық, өмірдегі бағдар, нысаны, қоғамның саяси
дамуының мақсаты.
Қазақстан ... ... ... және мәдени саясат
Қоғамдағы болып жатқан өзгерістердің сапалық жағдайын неғұрлым толық
және шынайы бейнелейтін мәдени ... ... ... - ... ... ... қатарынан орын алады. Қазақстанның жаңа мәдени
саясатын қалыптастыру бүкіл әлеуметтік таным салаларында, оның ... ... ... ... ... ... ... саясат
мәселелерін зерттеудің өзектілігі Қазақстанның тәуелсіздік алуымен
байланысты ... ... ... ... кеңестік дәуірде әлеуметтік
саясатқа ... ... ... одақтық орталық арқылы іске асса,
қазіргі кезде қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... мен құндылықтық бағдарлардың
дифференциясы, қоғамдық сананың плюрализациясы, ... мен ... әр ... ... ... ... трансформация
жағдайында мәдени саясат үлкен өзектілікке ие болады. Тұрғылықты халықтың
қалыптасқан құндылықтар ... ... ... ... ... ... ... жатқан жағдайында мәдени саясат қоғамды жан-жақты
социомәдени модернизациялау шаралары мен соған қатысты ғылыми ... ... ... ... ... ... ахуалда мәдени саясаттың объектісі бүтіндей
алғандағы бүкіл қоғам болып табылады. ... ... ... жаңа ... ... жаңа қоғамдық сананы қалыптастыруда, оның менталитетін,
социомәдени аксиологиясын, өзіндік бірегейліктің образдары мен ... ... ... орны ... ... ... қоғамдық
социомәдени санаға, әлеуметтік танымдылықтың құндылықтық басымдылықтары мен
бағдарларына осынша жан-жақты және ... ... ... ... біздің
пікірімізше, тез арада, шапшаң түрде жүргізілетін ... ... ... ғана ... тиіс. Мұндай шараның тиімділігі
кешегі күні өтіп кеткен, ал бүгін ол ... ... ... оны ... жоқ. ... бұл ... бейберекетсіздік пен ... ... ... және ... кері ... ... ... сұрақ туындайды: мәдениетті басқаруға бола ма? Бұл
сұрақтың шешімін табу үшін ... ... ... өз баламаларын ұсынған екі
қарама-қарсы жақтардың ... ... ... әлі ... ... ... Оның бір ... мәдени жаратылыс сияқиы ... ... іске ... немесе өзге де тысқары институттың араласуын
үнемі теріске шығаратын тікелей мәдениет қайраткерлері бар. ... үшін ... ... қысатын барлық тәкаппарлық және
идеялық ... ... мен ... ... ... ... ... өнімдерді пайдалануы үшін күрес – ... ... алып ... ... өмірді бағыттаушы, кейде қолдап демеп отыратын, кейде шектеп
басып отыратын әртүрлі реттеуші институттар болды. Алайда, бұл ... ... сол ... ... ... ... ... сүйенішінің сипатына және бүтіндей алғанда, қоғамның ... ... жаңа ... ... ... ... дамуының
әртүрлі бағыттарының әр алуандылығымен және ашық бәсекелестігімен
сипатталады. ... ... ... және ... ... ... жанама тәсілдеріне көше бастады. Сондықтан мәдениет
қоғамдық іс-әрекет пен реттеудің өзге де салаларымен, оның ... ... ... ... мәдениет рыногымен, шаруашылықпен өзара
әрекет ете ... ... ... бастады.
Мәдени орталықтарды, мұражайларды, көрмелерді, интерьерлерді және т.б.
құру арқылы көркем ... ... әр ... ... ... ... Сонымен қатар, мәдениетті қамтамасыз етудің ерекше салалары
қатарында ... беру мен ... ... ... қала береді.
Өйткені, шығармашылықтың қалың бұқарамен қатынасы, ... ... ... осы ... ... ғана іске ... ... жаңа жағдайларда мемлекеттің рухани салаға ... ... ... ... ... ... Мемлекет реттеу
процестерінің күрделі механизмдерін демократияландыру және плюрализациялау
принциптерін практикалық тұрғыда іске асыра отырып, бүгінгі күні ... ... ... ... ... мен технологиялар арқылы өзекті
мәдени формаларды барынша кеңейтіп өндіруді ... етуі ... ... ... Республикасы тәуелсіздігін алып және
дамудың ... ... ... ... өз ... ... ... ақпаратты еркін алу мен тарату құқығын ... ... мен ... ... цензура мен мен партиялық бақылаудан бас
тартты”. Оның үстіне, демократиялық мемлекет мәдениет саласындағы ... ... ... ... таңдаудың еркіндігін
қорғамай тұра алмайды. Бұл принциптер қоғамда іске аса отырып, ... және ... ... ... ... ... қалыптастырады.
Барлық осы жағдайларды ескергенде, өкіметтік органдардың мәдени
ұйымдар мен топтардың жұмысына араласу ... ... ... тарапынан
реттеу мен қолдау мәдениет пен өмір, ғылым мен ... ... өмір ... және өз ... ... ... ... болады. Кез
келген қоғамда мемлекет мәдениет саласын белгілі бір ... ... ... да, ... ... ... пен ... заң
шығарушылық арқылы да демеп отырады.
Бұл ... ... ... мәдени саясат мемлекеттік
институттар арқылы қоғамның социо-мәдени санасына салиқалы және мақсатты
түрде ықпал ететін ... ... ... ерекше бағыты деген түйін
шығаруға болады. Бұл қызмет бір жағынан, ... ... ... ... ал ... ... олардың кейбірін нақты өркениеттік
даму мен қалыптасудың стратегиялық жолдарына лайықтауға бағытталған.
Мұндай мәдени саясат ... ... ... және ... ... ... ... және мәдениет сақтаушы әлеуметтік
институттармен және адамдардың ерекше тобымен атқарылады.
Мәдени саясаттың негізгі ... ... ... ... ... ... ... беру, қоғамдық және гуманитарлық
ғылымдар, көркем шығармашылық, мәдени-тарихи мұраны сақтау және ... ... және ... ... салт-дәстүрлік
шаралар, шұғыл ақпаратық ағымдар, идеология және насихат, ... ... ... Дәл осы ... ... ... ... иерархиясын жүйелі, мақсатты ... ... ... және оны ... ... ... іске
асырады.
Мемлекеттік тапсырыс – ... ... ... ... ... ... де, ... мәдениеттің қызметі мен дамуы
мәселелері бойынша нақты шешімдер мен ... ... де ... ... ... саясат бүтіндей алғандағы мемлекеттік саясаттың басқа
да бағыттары сияқты оның ажырамас ... ... ... Оның ... және ... ... бейнелей отырып,
мәдени саясат өзінің бітім-болмысына бұқаралық рухани-құндылықтық сананы,
құндылықтық-нормативтік ... ... ... ... ... басқарып реттеуге бағыталған практикалық заң
шығарушылық шаралар мен идеологиялық принциптердің жиынтығы ... ... ... және ... ... ... ... саясат өзінің бітім-болмысында бұқаралық рухани-құндылықтық
сананы, құндылықтық-нормативтік қондырғыларды қалыптастырушы ... ... ... ... реттеуге бағытталған практикалық заң
шығарушылық шаралар мен идеологиялық принциптердің жиынтығы болып көрінеді.
Әрине, мұндай мәдени ... ... ... ... да бір ... ... ... министрлігі немесе соған ұқсас мекеме/ емес, ... ... ... ... және ... ... тәрбиелік,
ағартушылық және білім беру мекемелерімен, діни ... ... ... оқу орындарының зиялы қауымдарымен биліктің ... ... ... ... ... ... саясаттың негізгі бағдарларын даярлау – бұл төменнен
жоғарыға дейінгі барлық ... ... ... социомәдени
негіздері мен нақты мақсаттарын қалыптастыратын ... ... ... ғана ... ... деген қорытынды шығады. Мәдени саясат, шын
мәнінде, ... бір ... ... мен ... ... объективті қажеттіліктерінің комплексіне жауап ретінде пайда
болады.
Адамның әр алуан ... ... зор ... ... ... ... нормалар мен ұстанымдардың кең комплексін
даярлауда үлкен рөлді дін және зайырлы мәдениет атқарады.
Қоғамдық өмірдің ерекше саласы ... ... ... ... мәселелермен ғылыми түрде айналысатын ғылыми мекемелердің функциясы
сан алуан ... ... ... ... және
жүйелеумен сипатталады. Олардың қатарына қоғамның ... ... ... ... социомәдени талаптарының динамикасына ... ... ... ... жүргізу, сондай-ақ, мұның барлығын елдегі мәдени
саясаттың негізгі принциптері мен бағыттарына қатысты сәйкес ... және ... ... ... түрінде билік органдарына ұсыну
сияқты шараларды жатқызуға болады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз Қазақстанның барлық ... ... ... ... ... ... ... табылады. Дәл осының арқасында ғана қоғамдық
менталитетті өзгертуге, өзін-өзі ақтамайтын ескі стереотиптерді күйретуге,
жаңа қоғамдық сана мен ... ... ... ... ... бұқаралық санаға жаңа мәдени мәндерді енгізуде, отандық
мәдениетті мазмұнды түрде реформалаудың негізгі міндеттерін ... ... ... ... рөл ... ... түйін түюге болады. Біздің ойымызша,
дәл осы ғылым өзге ... гөрі ... ... ... ... ... ұйымдасу процесін жаңа шынайы формаларда
синтездеуге және бағыттауға бейімірек болып келеді.
Мемлекеттік мәдени ... ... ... ... ... ... ... зерттеумен, болжаумен және
жобалаумен, жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа өмір ... неғұрлым мүмкін
болатынбелгілері мен өлшемдерін ... ... ... пен мәдениет
саласында заң шығарушылық ... ... ... ... ... ... ... мәні, бағыттары,
мақсаттары, міндеттері, құралдары көбіне ... ... ... ... ... оның негіз құраушы рөлі мен ... ... Бұл ... ... ... ... ... мәдениеттің өсіп келе жатқан рөлін түсінумен қатар, ... ... ... ... ... ... ... мойындауға тура келді. Қоғамның дамудағы мәдениет рөлінің өсіп
ұлғая түсуіне ... ... ... ... ... оның әлеуметтік болмысының басылымдықтар жүйесінің базалық
параметрлерін ... ... ... ... ... ... арасындағы өзара әрекеттің социомәдени нормаларға баса назар
аударылады.
Қоғамдық ... ... ... ... ... жағдайында жаңа
қазақстандық аксиология мен бірегейліктің өзекті ... ... ... ... мемлекеттік саясаттың барлық бағыттарының ... ... ... тиімді мәдени саясатты қалыптастыру, бүтіндей
алғанда, бүкіл қазақстандық қоғамдық болашақ дамуын көп ... ... ... ... ... ... саяси жүйесінің бөлінбейтін элементі болып
табылады. Саяси жүйе мен маяси мәдениет саясат әлемінің бір-біріне ... ... ... ... ... ... арасында
ешқандай шекара жоқ. Олар бір-біріне ықпал ете отырып, ... ... ... ... жеке дара өмір сүре ... ... жоғарылығы саяси жүйенің сапалығын білдіреді.
Саяси мәдениеттің өзіндік бір ерекшелігі – ол адамның ішкі субъективті
көзқарастарымен ажырамастай ... ... және ... шығу тегі ... ... ... сияқты көрінеді. Саяси мәдениет заңды
тұлғалардың, азаматтардың, қоғам мүшелері мен саяси ... ... ... ... және ... ... мінез-құлықтарын білдіре
отырып, саяси және мемлекеттік институттардың жұмыс істеуіне зор ... ... ... ... береді, мемлекет пен азаматтық
қоғамның өзара байланыстылығын білдіріп, анықтайды.
Кейбір зерттеу нәтижелері көрсетіп отырғандай, қоғамдық саяси ... ... ... ... ... ... ... практикасы және
соның нәтижесінде пайда болған саясаттың мәні мен маңызы туралы жүйелі
білімнің, ой-пікірлердің және ... ... жеке ... ... ... ... өздерінің қоғам өміріндегі орны мен рөлі
жөніндегі мәселелерге деген көпғасырлық ... ... ... ... ... Қазақстанда да көп партиялық қалыптасып, дамуына
байланысты отандық зерттеушілер саяси партиялар және ... ... ... ... ... ... ... ұғындырып-түсіндірудің
маңызы зор. Себебі, саяси мәдениет нақтылы саяси ... ... ... ... ... ... ... саяси санасы мен іс-әрекетерінің
ерекшеліктерін, саяси процестердің даму ... және ... ... ... ... мәдениет адамдардың жүріс-тұрысы мен ... ... ... ішкі және ... ... құбылыстарын ұғынуға,
саяси болжам жасауына тікелей әсер ... ... ... мазмұны мен мәнін анықтау үшін, оның
құрылымын талдаудың мәні зор. “Саяси мәдениет ... ... ... ... саяси өмірдің барлық саласын – саяси ойлаудан бастап, жеке адам ... ... ... ... ... ... бірге қамтиды.
Қазіргі отандық және шетелдік саяси әдебиетте саяси сана жекелеген
азаматқа тән ... ... ... сол арқылы әртүрлі азаматтарға,
топтарға, таптарға және тұтас қоғамға тән құбылыс ретінде ... ... ... ... ... құқықтық,
экономикалық, діни және т.б. – ... ... ... ... ... ... – “қоғамдық сана” пайда болады. Ал “саяси сана-
сезімінің өзіндік бір ерекшелігі – мемлекет пен ... ... ... ... және ... таптар мен қалың бұқара топтық мемлекетпен және
үкіметпен бірлескен әс-ірекетерінің ... ... Шын ... ... ... ... талаптары мен мәдделеріне
назар аудартады. Басқаша сөзбен айтқанда, қоғамдық сана, соның ішінде саяси
сана, тек материалдық ... ... ғана ... ... ... ... даму заңдылықтары, әртүрлі әлеуметтік топтардың ... ... ... ... сананың қалыптасуына
институттандырылған саяси мекемелер мен бірлестіктердің (мысалы, мемлекет,
саяси ... ... ... қызметі ықпал етеді.
“Қарама-қарсы жақтардың әлеуметтік күштерінің ... ... ... ... ... қоғамдық өмірдің тоқайласпалы
өзіндік адамгершілік, діни, саяси мәселелері саяси сананың мазмұнын үнемі
өзгертіп ... Оның ... тек ... ... ған ... ... ... бір жағдайда тікелей үстемдік үрдісі, яғни, мемлекеттік қызметке
араласу, басқару, жекеменшіктік ... ... ... ... ... ... айтқанда, бүгінгі жағдайда саяси сананың сапасына
қоғамның және жеке ... ... ... ... ... ... ... сана қоғамның саяси мәденитімен тығыз ... ... ... ... ... жоғары деңгейлі және бір мезгілдес
өзекті құрамдас бөлігі болып ... ... сана адам ... бүкіл
білімдік мен іс-әрекеттің жиынтығын бейнелейді, жеке адамның саяси ... ... білу ... анықтайды, оның саяси тұрғыдан икемділігіне,
басқару орындарымен бірлесіп әрекет жасау, заңды тұлға ретінде заң ... сөзі мен ... ... беру және тағы сол ... ... ... ... Бұған қосымша айтатын, саяси сана қоғамның саяси
мәдениетінің тұрпаты мен деңгейін анықтайды.
Саяси мәдениет ... ... ... өмірінің әртүрлі жақтарын
бейнелейтін әдеттігі ұғым-түсініктер кіреді. Олар саяси жүйе мен ... ... ... ... тетіктері мен басқару, шешімдерді
қабылдау мен іске асыру, билік өкілдігінің иелері, саяси өмірдегі өз ... ... ... ... мен ... жөніндегі және т.б.
ұғым-түсініктер.
Саяси мәдениеттің келесі ұрамдас бөлігіне саяси құндылықтар жатады. Ол
“еркіндік”, “теңдік”, “әділдік”, “әлеуметтік ... ... ... ... ... қайсысына басымдық, артықшылық
беруінен байқалады.
Саяси мәдениеттің тағы бір ...... ... ... мен ұйымдарға қатынасы. Саяси мәдениетке саяси бағдар да кіреді.
Ол субъектінің ... ... ... ... ... ерекше белгісіне символдар да жатады. Әр халық
өздерінің ғасырлар бойғы дәстүрлеріне сай ... ... Оған ең ... ... ... әнұран, ата заң, ақша белгілері
және т.б. ... ... ... ең ... ... ... Ол ... заң шығару, атқару және сот органдары арқылы атқарады. Мемлекет
ұлттық саяси символдарын, адамның ... ... ... ... ... ... ... мәдениетті қалыптастыруға қоғамдық
ұйымдар, саяси партиялар қатысады.
Саяси мәдениетті қалыптастырушы күштерге ... ... ... да қосады. Саяси мәдениетті қалыптастыруда елеулі рөл ... ... ... ... ... ... және ... тұрғанмен, саяси мәдениеттің мазмұныны ... ... ... құрылымдық элементтерінің мәнін, ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі саяси ғылым пайымдауларына
қарағанда, ... бір ... ... ... ... қоғамға тән саяси
мінез-құлық көп жағдайда адамның ішкі көңіл күйінің біртұтас ... әрі оның ... ... бір ... ... ие ... қалыптасады, ал оның қызметі іс-әрекеттің ажырамас компоненттік
элементтері: субъект, іс-әрекеттің нақты өту ... ... ... қызметтену объектісі болып табылады.
Саяси мәдениеттің саясатқа қатынасын және саяси мінез-құлықтың ... ... ... ... біздің пікірімізше, назар
аударарлық екі нәрсені ... алып ... ... ... ... ... мінез-құлық – бұл билікке қатысты саяси ойлау мен іс-әрекет.
Саяси мінез-құлық ішкі ... ... ... ... түсіну, ой жүгірту,
көз жеткізу) және соның негізінде пайда болатын іс-әрекеттер (сайлауға
қатысу, ... ... ... қатынасу, науқаншылдық,
ұйымдастырушылық, ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін қолдау неммесе белгілі саяси іс-
әрекет үстінде өзінен өзі туындайды. Дегенмен, саяси қызмет үстіндегі мінез-
құлықты практикалық тәжірибемен бірлікті ... ... ... ... ... ... компонентінің мәнін түсінуге негіз қалайды
әрі іс-әрекетті нәтижелі етеді. ... ... өз ... ... ... ... ... түсінгенде ғана қалыптасады. Саяси мінез-
құлық сонымен бірге саяси үрдіске қатысушы жеке тұлғаны (немесе ... ... ... мақсатымен, олардың саяси мүдделерін жоғары деңгейде
насихаттап, білдіруге байланысты да қалыптасып, дамиды.
Сяси мінез-құлық пен ... ... ... қатынасында екі аспектіні
бөліп қарастыруға болады. Бір жағынан, ... ... ... ... ... мазмұны болып табылады, ал оның сипаттамасының тұғырлы түбірі
болып табылатындықтан, тек ... ... ... ... ... ... ... түрлеріне байқалмайтынын, тек
белгілі бір ... ... ... ... ықпалының нәтижесінде
байқалатын еске салғымыз келеді. Екінші жағынан, саяси мәдениеттілік тек
мінез-құлық арқылы ғана емес, сана ... сол ... ... ... ... қалыптасады. Бұл
тұрғыда “саяси мәдениет” ұғымы кең мағынада қолданылады.
Сонымен, “саяси мәдениет” ұғымының құрылымында саяси мінез-құлық оның
құрамдас бөлігі, ... ... ... ... Дей ... ... ... анықтағанда, саяси қызмет қалайда саяси мәдениеттің ... ... ... ...... ... тек саяси саланың сапалық
сипаттамасы болып саналады, сондықтан ол қоғамдағы ... ... ... ... атап ... ... мәдениет сана мен мінез-
құлыққа тән ... ... ... емес, тек олардың саясатқа қатысты
құбылыстарын ғана өзіне қосып алады.
“Саяси мәдениет ұғымы, бұрын айтып өткеніміздей, жій ... сана ... ... ғана ... ... ... ... нақтылы іс-
әрекетке негізделген әдет пен іскерлік қосылған өзара бірліктегі қоғамдық
практиканың қандай бір ... ... ... қосып алады. Бірақ мұндай тұжырым
да “саяси мәдениет” ұғымының мазмұнын толық ашып ... бере ... ... ... ... ... мазмұнын құрайтын негізі
компоненттік элементтерін бөліп-бөліп алып қарастыру ... ... өз ... ... мәдениет” ұғымының мазмұнын толық
ашып көрсетіп бере алмайды. Оның ... ... ... ... ... ... ... элементтерді енгізеді:
1) Әлеуметтік-саяси негіздер;
2) Саяси өмірдің, саяси сананың субъектілерін сипаттау;
3) Саяси сана.
Бірінші топқа төмендегі құрылымдық элементері:
● қоғамның аяси ... ол – ... ... ... ... мен ... ұлттық мәдениет орталықтары мен ұйымдар,
сонымен қатар саяси ... ... ... және ... ... ... ... яғни қоғамдағы жұмыс істеп тұрған саяси
институттардың жиынтығы;
... ... ... яғни саяси партиялар ... ... және ... ұйымдардың, т.б. жұмыс істеуінің
және өзара байланысының ерекшеліктері кіреді.
Екінші топтағы құрылымдық элементтерді негіздегенді, ... ... ... ... ... қажет, себебі, субъектінің мінездемесіне
қарап белгілі бір саяси партияның немесе белгілі бір қоғамдық ... ... адам ... ... ... ... ... Субъектінің ең жалпы
сипатамаларын атап ... ... ... ... дамуының әлеуметтік бағытылығы;
- билеуші партияның саяси өмірдегі мәні мен ... ... ... ... ... ... саяси жүйедегі
қалыптасқан және дамушы саяси дәстүрлер.
Саяси ... ... ... ... ... басқа да
әлеуметтік қауымның, жеке адамның саяси дәстүрлері маңызды рөл атқарады.
Дәстүрлер дегеніміз – бұл ... ... ... және ұзақ ... ... ... жіне мәдени мұра элементтері. Міндеттелген
дәстүрлер - әлеуметтендірілуінің нақты ... ... ... Бұл ... ... отбасы, мектеп. Дәстүрлер әлеуметтік ортада, біріккен әлеуметтік
қауым арасында қалыптасады және бір-біріне беріледі. ... ... ... және ... ... ... дәстүрлер
адамдардың мінез-құлқына және саяси жүйенің жұмыс істеуіне елеулі ықпал
етеді. ... ... ... және ...... ... және оның ... дамуының басты шарттарының бірі.
Жеке адамның саяси мәдениетінде негізгі ... ... ... атқарады.
Олар жеке адамның білімінің, сезімінің және ... ... ... және жеке ... ... ... сенімдік интегралдық
рөліне басымдық береді. Дүниетанымдық ... – бұл ... ... ... Олар оған ... бүтіндікті береді және ... ... ... ... ... тұлғасыз жиынтыққа
айналдырады.
Саяси мәдениеттің мінез-құлықтық элементі қоғам немесе саяси қондырғы
топтары үшін типті ... ... ... ... ... ...... саяси құбылыстарға қарым-қатынасы, ол көріністер мен
құндылықтардың ... ... ... ... асырылуына мүмкіндік
жасайды. Жекелеген саяси мәдениеттің ... ... ... ... ... ... ... лидерге қарым-қатынасы болып табылады.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, демократия болу үшін ... ... ... идеологилық кепілдіктер жүйесі болуы шарт. Оның маңызды кепілдігіне
әр ... ... ... ... ... ... қоғам мен
құқықтық мемлекеттер жатады. Сонымен қатар ... ... ерте ... азшылықтың көпшілікке бағынуы жататын. Кейінірек мұндай бағыну
шектелді, азшылықтың өз пікірі болуы, оны ... ... ... керектігі
мойындалды.
Сонымен, демократия деп халық билігі, теңдік, құқық, әділдік, еркіндік
принциптеріне негізделген мемлекеттік құрылысты айтамыз.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Демократия дегеніміз не?. 1992ж
2. Шынтемірова.Б.Ғ, ... Т.Т. ... ... ... ... Жамбылов. Д Саясаттану негіздері. Алматы 1998 ж.
4. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995.
5. Н.Ә.Назарбаев. Ғасырлар тоғысында. Алматы, 1996.
6. Н.Ә.Назарбаев. ... бес ... ... ... ... ... ... Введение в политологию. М,1994.
8. Основы политической науки. Учебное пособие под ... ... ... ... и ... ... ... Казахстана.
Справочник. Алматы, 1994.
10. Қазақстан Советтік Социалистік Республикасының мемлекеттік егемендігі
туралы Декларация. Алматы, 1991.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVII – XVIII ғасырлардағы демократиялық педагогиканың дамуы6 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет
«Серке» газеті – қазақ қоғамындағы алғаш демократия жаршысы48 бет
Бірінші орыс революциясы және ұлттық демократиялық қозғалыстың өрістеуі7 бет
Бірінші орыс революциясы және ұлттық-демократиялық қозғалыстың өрістеуі11 бет
Демократия6 бет
Демократия және оның пайда болуы кезеңдері19 бет
Демократия - қоғам мен мемлекеттің өркениетті дамуының негізі35 бет
Демократия адамзаттың болашағы немесе батыстық идеология13 бет
Демократия және оның түрлері20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь