Кедендік-тарифтік саясат

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Тарау 1 Кедендік.тарифтік реттеудің сыртқы экономикалық қатынастардағы орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Сыртқы экономикалық қызметті кедендік.тарифтік реттеу құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Кедендік.тарифтік реттеудің әлемдік тәжірибесі ... ... ... ... ... 14
Тарау 2 ҚР.ң кедендік.тарифтік саясатының қалыптасуы, мәні және СЭҚ.дағы рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.1 ҚР.ң кедендік.тарифтік реттеу саясатының даму кезеңдері және
оның қазіргі таңдағы жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 19
2.2 ЕурАзЭҚ жүйесіндегі Қазақстан Республикасының кедендік.тарифтік реттеу саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Мемлекет көздейтін мақсатқа байланысты сыртқы сауданың белгілі бір құралдарын пайдаланады. Халықаралық сауданы реттейтін мемлекеттік құралдар өзіне тән сипатына қарай екіге бөлінеді: тарифтік, бұл кедендік тарифті қолдануға негізделеді және тарифтік емес әдістер. Сыртқы сауданы реттеудің тарифтік емес әдістері, өз кезегінде, мөлшерлік, қаржылық, үкіметаралық келісім әдістері мен жасырын протекционизм әдістері болып бөлінеді [1,б.200].
Сыртқы сауданы реттеудегі мемлекеттің алдына қоятын басты мақсаты елдің салыстырмалы артықшылығы болып табылатын тауарларды экспорттауға көмек көрсету немесе ұлттық өндірушілерге зиян келтіретін импортты шектеу. Сондықтан мемлекеттік реттеудің әдістерінің көбі ішкі рынокты шетел бәсекеден қорғауға бағытталған.
Кедендік тарифтің мәнін, рөлін, оның ұлттық экономикаға тигізетін пайдасы мен мезханизмін, сонымен бірге елдің сыртқы саудасына әсерін тигізетін тарифтік емес құралдарды түсіну үшін бұл сұрақтарды тереңінен қарастырған жөн.
Кедендік тарифке сауда саясатының қай бағыты маңызды деп анықталғанына байланысты келесідей анықтама беруге болады:
- әлемдік нарықпен өзара әсерлесу кезіндегі сауда саясатының және мемлекеттік реттеудің құралы;
- сыртқы экономикалық қызметінің тауарлық номенклатурасына сәйкес жүйеленген кедендік шекара арқылы өтетін тауарларға қолданылатын кедендік баж салықтарының қойылымдар тізбесі;
- тауарды мемлекеттің кедендік территориясына алып келгенде және шығарғанда төленетін кедендік баж салығының нақты қойылымы.
Кез келген елдің кедендік тарифі, кіргізілетін немесе шығарылатын тауарларға салық салу мақсатында қолданылатын кедендік баж салықтарының нақты қойылымдарынан құралады.
Кедендік баж салығы - импорт пен экспорттың шарты болып табылатын тауарды импорттау немесе экспорттау кезінде кедендік органдардың алатын міндетті жарнасы.
Кедендік баж салықтың негізгі үш қызметі бар: фискалды, реттеуші және қорғаушы.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
........................... ... 1 ... ... ... ... ... Сыртқы экономикалық қызметті кедендік-тарифтік реттеу
құралдары...................................................................
............................. ... ... ... әлемдік тәжірибесі....................
14
Тарау 2 ҚР-ң кедендік-тарифтік саясатының қалыптасуы, мәні және СЭҚ-дағы
рөлі........................................................................
........... ... ҚР-ң ... ... ... даму ... және
оның қазіргі таңдағы жүзеге
асырылуы............................................. ... ... ... ... ... ... реттеу
саясаты.....................................................................
................... 30
1.1 Сыртқы экономикалық қызметті кедендік-тарифтік реттеу құралдары
Мемлекет көздейтін мақсатқа байланысты сыртқы ... ... ... ... ... сауданы реттейтін мемлекеттік құралдар
өзіне тән сипатына қарай екіге бөлінеді: тарифтік, бұл кедендік тарифті
қолдануға ... және ... емес ... ... ... ... емес әдістері, өз кезегінде, мөлшерлік, қаржылық, үкіметаралық
келісім әдістері мен жасырын протекционизм ... ... ... ... реттеудегі мемлекеттің алдына қоятын басты мақсаты елдің
салыстырмалы артықшылығы ... ... ... ... көмек
көрсету немесе ұлттық өндірушілерге зиян ... ... ... ... ... ... көбі ішкі ... шетел
бәсекеден қорғауға бағытталған.
Кедендік тарифтің мәнін, рөлін, оның ... ... ... мен ... ... ... елдің сыртқы саудасына әсерін
тигізетін тарифтік емес құралдарды түсіну үшін бұл ... ... ... ... ... ... қай бағыты маңызды деп анықталғанына
байланысты келесідей анықтама беруге болады:
- әлемдік нарықпен өзара әсерлесу кезіндегі сауда ... ... ... құралы;
- сыртқы экономикалық қызметінің тауарлық номенклатурасына сәйкес
жүйеленген кедендік шекара арқылы өтетін тауарларға қолданылатын
кедендік баж ... ... ... тауарды мемлекеттің кедендік территориясына алып келгенде және
шығарғанда төленетін кедендік баж салығының нақты қойылымы.
Кез келген ... ... ... кіргізілетін немесе шығарылатын
тауарларға салық салу мақсатында қолданылатын кедендік баж ... ... ... баж салығы - импорт пен экспорттың ... ... ... импорттау немесе экспорттау кезінде кедендік органдардың алатын
міндетті жарнасы.
Кедендік баж салықтың негізгі үш қызметі бар: ... ... ... ... ... ... жіктеу кеңінен таралған, оны 1 кестеден
көре аламыз [1, ... 1 - ... баж ... ... салу |Арнайы ... ... ... қарай | | | ... салу ... ... ... ... | | | ... | | | ... қарай |Сезондық ... ... ... болуына |Автономдық |Конвенциондық ... ... | | | ... ... ... |Құбылмалы | ... | | | ... ... ... | ... | | | ... ... мен М. ... ... ... ... сақтау үшін
импорттық салықты енгізудің пайдасын зерттеді. Нәтижесінде, ол зерттеу ... ... әсер етуі ішкі ... көлемі мен әлемдік ұсыныстардың
қатынасына байланысты екенін ... ... ... ... ... жоғары елдің тарифі әлемдік бағаны төмендетуі мүмкін, ... ... ішкі ... ... емес ... ... әлемдік бағаны
төмендете алмайды. Ішкі баға тарифтің толық сомасына өседі.
Кіші мемлекетке тарифтің тигізетін әсерін ресейлік экономист А. ... Кіші ... ... баж ... ... оның әлемдік
нарықта тауарды сатып алу ... аз ... ... ... ... ... әсер ... [1, б.212].
Қазақстан Германиядан тракторлады импорттайды делік. 1 суретте ... ... ... ... ... ... ... [1, б.212].
Сурет 1 - Импортық баж салығының кіші ел ... ... ... ... ... ... (ЖІӨ көлемі
жағынан), салынатын баж салық импорттайтын ... ... ... ... яғни ... Pw+t-ға дейін өседі. Мұндай жағдайда,
өндіріс ... S2-ге ... ... ал ... Д1 – ден Д2-ге ... Импорттық тракторларға салынатын тариф ... ... ... ... Бұл ... ... басты мақсаты шетел
бәсекелестерінің әсерінен туатын ұлттық өндіруші ... ... ... ... ... ... ... деңгейі өзгермейді, себебі,
кішкентай мемлекет болып табылатын ... ... ... ... ... ... алмайды. Тарифтің әсері:
- бағалардың өсуінен болатын тұтынудың ... ... ... ... ... ... ... ішкі
өндірудің қажеттілігі (шетелден арзан трактор алса, шығын азаятын
еді);
- мемлекеттік бюджеттің кірісін ұлғайту;
- ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан сауда шарттарынан да пайда таба
алмайды және Германиядан келетін ... ... ... де ... ... ... үлкен және кіші мемлекеттерде баж салықты енгізудің пайдасы
мен кері әсерін сараптайды. ... ... әсер ете ... ... баж ... ... елдің тауарының бағасын
жоғарылатады, ал экспорттауда ол ... ... ... ... ... импорттайтын елде ұтылады, ал экспорттайтын елде
пайда көреді. Өндірушілер, керісінше, ... елде ... ... елде ... Кедендік баж салықты енгізетін мемлекет табыс
алады [2, б.199].
Үлкен экономикалы ... ... ... ... ... ... ... импорттайды деп есептейік. 2 ... ... ... енгізудегі шығындар айқын көрініс табуда [2, б.199].
Сурет 2 - ... ... ... ... әсері
Енгізілген баж салық ішкі бағаны Pw-ден Pt-ға дейін көтереді, бұл Pw-
дан P*t-ға дейін экспорттық бағаны төмендетеді. ... ішкі ... ... –ге ... ... ал оны ішкі ... ... Д2ге дейін төмендейді.
Әлеуметтік топтар үшін ... мен ... а, b , с, d, e – мен ... ... ауданының сомасы ретінде бейнеленуі мүмкін.
Алғашқы кезекте американ ... ... ... Олар ... ... ... ... болғандықтан, олардың ұтысы да жоғарлайды.
Олардың ұтысы а-ға тең, ол а ұсыныс қисығының астындағы ... ... ... ... ... ... алып ... айырмашылық. Американ
тұтынушылары жоғарғы бағамен сатып ... ... ... 2 ... ... a, b, c ,d ... сомасын құрады, яғни геометриялық
тұрғыдан бұл сұраныс қисығы мен ... ... ... ... оның мөлшері Р*Q көлемімен анықталады.
АҚШ өндірушілері мен ... ... бұл ... тағы бір жақ ... ... Мемлекет баж салықтың төленуінен табыс алады. Ол табыс тариф
қойылымының t бидай импортының көлемінің Qt=D2-S2 көбейтіндісіне тең. ... ... ... ... с және е аудандарының сомасына тең.
Атақты экономист П.Х. Линдерт отандық өндірушілер үшін ... ... ... ... ... сараптайды. Кейбір салалардағы
қорғаушы тарифтің деңгейі, номиналды қорғаушы тариф деңгейінің ... ... ... ... ... немесе оның қосымша құны импорттық өнімнің ғана емес,
осы саланы ... ... ... материалдардың нарығына енген
сауда кедергісінің әсеріне ілінеді. Егер ... ... ... саланың
соңғы өніміне жоғары салық салынса, тарифтің дәрежесі оның номиналды
дәрежесін артық ... [3]. Онда ... ... ... ... ... салааралық өнімдердің және табиғи ... ... ... жеңілдік беріп, баж ... ... ... өндірушілердің қорғау деңгейін жоғарылатады.
Кедендік қорғаныс неғұрлым жоғары болса, дайындалған зат пен шикізаттың
баж салығының ... ... ... ... әрі дайын ... ... де ... болады. Тиімді кедендік қорғау деңгейі мына
формуламен анықталады ...... ... ... кедендік баж салығының номиналды
деңгейі.
а1 – тариф болмаған жағдайда соңғы өнімнің ... ... ... ... – импортталған шикізаттың номиналды тарифі.
Формулада қорғау деңгейі тек дайын заттар мен шикізаттардың баж салық
арасындағы айырмашылықтарға ғана ... ... ... ... да қатысты артатынын көрсетеді, яғни қосымша құнның кемуі.
Тарифтік ... ... ... ... ... ... ... саясаттың құралы ретінде, тарифтің қарсыластары, тарифке
қарсы көптеген дәлел келтіреді.
1) Тарифтер экономикалық дамуды бәсеңдетеді;
2) ... ... ... ... ... ... Тауар импортына салынатын тариф жанама түрде елдің экспортына кері
әсер тигізеді;
4) Тарифті ... ... кей ... ... соғыстарына әкеледі.
Тарифті қорғаудың дәлелдеріне төмендегі дәлелдемелер жатады.
1) Тариф – жаңа салаларды қорғайды;
2) Тариф – отандық ... ... ... ...... ... ... қайнар көзі;
4) Тариф – елдің халықаралық ... ... ... ... ... және ... ... түрлілігіне
байланысты экспорттық-импорттық операцияларды ... ең ... ... ... ... Импорттық баж ... шара ... өте жиі ... ... елдерде ол бюджет
кірісінің ұлғаюында маңызды рөль атқарса, дамыған елдерде, бүгінгі күні,
сыртқы сауданы реттеуде маңызды рөль ... баж ... ... ... тауарлардың құнын
қымбаттатады және шикізатқа қолданылады, бұл ... ... оған ... бар немесе бұл тауарларды елден ... ... ... елдер әлемдік нарыққа шикізатты ... ... үшін ... мен қазына табысын ұлғайту үшін экспортты баж салықтарды
қолданады. Мәселен, Тайланд пен ... ... ... ... ... ... ... баж салықтар бүгінгі күнде әлемде қолданылмайды деп айтуға
болады, кейбір дамушы елдерді ескермесек.
Антидемпингтік баж салықтар ... ЕС ... ... ... ... қорғау үшін өте жиі қолданылады.
Біздің еліміздегі кедендік-тарифтық реттеу нормативті – құқықтық
құжаттарға негізделеді. Кедендік ... бұл ... ... баж ... ... Ол тауарларды кодтауға және бейнелеу жүйесінде
қолданылатын кедендік істің нормалары мен ... ... әлі ... ... ... жоқ (Брбссель, 1983 ж 14
маусым), ... ел ... ... (ГЖ) ... келетін ТМД
елдерінде қолданылатын Сыртқы Экономикалық ... ... (СЭҚ ТН) ... мен СЭҚ ТН негізінде тауар белгілерінің жиынтығы жатады:
- ... ... ... ... химиялық құрамы;
- тауарларды өңдеудің сатылылығы;
- әлемдік сададағы тауардың мәні.
ГЖ-де тауарларды классификациондық топтамаларға жатқызудың ... ... ... ... ... ... анықтауда
Халықаралық ақпарат алмастыруды жылдамдатуға мүмкіндік ... ... ... ... ... мен
деректер базасына кез келген импорттерге кеңес бере алады, себебі СЭҚ ТН-ң
алты таңбалы коды ... ... ... ... 3 үлкен топқа жіктеледі:
1. Баж салықтар:
- арнайы кедендік баж салық;
- сезондық кедендік баж салық;
- компенсациондық баж салық;
- антидемпингтік баж ... ... ... ... ... тауарларды сақтау алымы;
- тауарларды кедендік бақылау үшін алым;
- кедендік органдардың ... беру үшін ... ... ... маманы туралы куәлік беру үшін алым.
3. Көрсетілген қызмет үшін төлемдер:
- ақпарат беру мен ... беру үшін ... ... ... ... ... үшін ... кедендік аукционға қатысу үшін төлем.
Егер Қазақстанның территориясына ... ... ... ... мөлшерде немесе қауіп төндіретін шарттар негізінде
тауарлар әкеленетін болса, арнайы кедендік салық қолданылады.
Сезондық баж ... ... ... ... бір ... ... келу мен шығаруды оперативті реттеу мақсатында қолданады, мұндай баж
салықтың қолдану мерзімі ҚР-ның заңнамасы бойынша 4 айдан ... ... баж ... ... ... өндіруде субидиялар
қолданған жағдайда (тікелей немесе жанама түрде) қолданылады, сонымен ... ... ... импорты Қазақстандағы ұқсас тауарды шығаратын
өндірушілерге зиян ... баж ... осы түрі ... ... ... ... ... бағадан төмен
бағамен тауарлар әкелінгенде, ... баж ... ... ... ж тамызындағы ресейлік активтер ... ... ... ... ... Ресейде басқа елдерге қарағанда 2-3 есе төмен
болды. Бұл ТМД елдері мен Қазақстанда демпингтік ... ... ... ағымдарын туғызды. Осыған жауап ретінде Қазақстан Үкіметі Ресей
тауарларының импортына қатаң шектеулер енгізді, яғни азық ... ... ... және кейбір тауарларға антидемпингтік баж салықтарды салды.
Қазақстанда халықаралық құқық нормаларына сай ... баж ... ... ... ... баж салықтардың қойылымын Кедендік – тарифтік
Кеңестің ұсыныстары ... ... ... ... ... ... құны ескеріледі. Импорттық тауарлар үшін қолданылатын
кедендік салық төмендегідей ... ... ... баж ... ... ... ... қойылымы.
Қазақстандағы импорттық тауарлардың кедендік құны тауардың ... және ... ... ... тұратын СИФ бағасының
котировкасына негізделеді. Қазақстанда импорттық тауарларының кедендік ... және ... ... Бас келісімінде (ГАТТ) белгіленген ... ... ... ол ... ... ... (ДСҰ) деп аталады.
Қазақстанның кедендік заңнамасы декларанттың құқықтар мен міндеттер
көлемін реттейді. ... ... ... ... декларант мәлімдеген
кедендік құнның дұрыстығы жөнінде шешім қабылдауға құқылы, егер тауардың
кедендік құны ... ... ... онда бұл құн қайта қарастырылады.
Заңға сәкес кедендік төлемдер кедендік ... ... ... ... күні ... де, ... бюджетке түседі. Кедендік
қызметтен түсетін қаржының 70 % ... ... 10 % ... және 20 % ... ... ... ... баж салықтардан басқа сыртқы ... ... емес ... ... ... оларды шартты түрде ... ... ... ... әдістері, үкіметаралық келісім және
сауданы реттеудің жасырын әдістер деп бөле аламыз.
Мөлшерлік шектеулер бұл сауда айналымын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бұл ... пен импортқа
рұқсат берілген тауарлар көлемін және номенклатурасын анықтайды. Мөлшерлік
реттеудің келесідей түрлері бар: квоталау, лицензиялау және экспортты ... ... ең көп ... түрі ... ... ... Квота бұл
белгілі уақыт аралығында белгіленген мөлшер мен ... ... ... ... емес ... ... ... мен кедендік баж салықтың арасындағы басты айырмашылық үкімет
квота енгізген кезде табысқа ие ... ... ... енгізгенде
табыс тұтынушылардан импорт компанияларының пайдасына бөлінеді. Олар квота
шеңберінде төмен әлемдік бағалармен тауардың белгілі бір ... ... ... жоғарғы бағамен сата алады.
Ипорттайтын компаниялардың квота рентасы ... ... ие ... ... бір ... бюджетке алу үшін үкімет квота шеңберінде тауарды
импорттау мен ... ... ... лицензияларды сату жөніндегі
аукцион ұйымдастырады. Лицензияларды сатудан жинақталған қаржы мемлекеттік
бюджетке түседі.
Тариф пен квотаның экономикалық айырмашылығы тек ... ... ... ... ... импортқа әсер ететін тариф пен ... ... ... – бұл ... ... және неғұрлым күшті әсер етеді,
импорттың тікелей ... ... ... түрі «экспортты еркін шектеу» (ЭЕШ) ... ... бұл ... ... ірі ... ... ... ықпалымен,
экспортты еркін шектеуден бас тартқан жағдайда біржақты шектеу шараларын
қолданудан қауіптенгеннен енгізеді. ЭЕШ – бұл ... елі ... ... ... ... ЭЕШ ... елдерге баж салық төлеуден де жоғары
шығындарға әкеледі.
Сауда саясатының қаржылық әдістері субсидия, несиелеу және ... ... ... бәрі ... ... бағытталған және
ұлттық өндірушілер мен экспортерлерге тиімді жағдай туғызатын ... ... ... ...... ... қолдануға және импортты жанама
дискриминациялауға бағытталған ... ... ... ... ... ... ... пен шығындардың арасындағы айырмашылық
көлеміндегі соманы экспортерге төлеу ... ... Мұны ... ... шығатын өндірушілердің дотациясы деп атауға ... ... - ... ... ... беру, сақтандыру жағдайын
жеңілдету, нарықтық қойылымнан төмен қойылыммен қарыз беру, ... ... ... т.б. секілді жеңілдіктерді беру ... ... ... ... ... ... ... және экспорттық тауарларды өндірушілерге берілуі мүмкін.
Экспортты несиелеуде мемлекет ұлттық фирмаларды экспорттық жағынан ... ... ... ... ... ... формалары болуы мүмкін:
- ұлттық экспортерлерге берілетін субсидияланған несиелер, яғни
мемлекеттік банктердің төмен қойылыммен ... ... ... ... ... несиесі, яғни несиені берген елдің
фирмаларынан тауарларды міндетті түрде алуға негізделген ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық және саяси тәуекелдер.
Экспорттық несиелеуді әдетте, экспорттық несиелеу ... ... ... асырады, олар экспортты қаржыландыру үшін ... ... ... ең ірі ... ... Экспорттық топ және
несие мен инвестицияны сақтандыратын Халықаралық Одақ болып ... ... ... ... төмен экспорттық бағаларды кеміту
арқылы сыртқы нарыққа тауарды шығаруға негізделеді. ... ... ... ... де, ... ... ... есебінен
де жүзеге асуы мүмкін.
Демпинг төменде көрсетілген формаларда бола алады:
- спорадикалық демпинг, оның негізіне сыртқы нарықта тауарлардың артық
қорын сату ... ... ала ... ... ... ... ... мен
монопольді бағаларды орнату мақсатында экспорттық ... ... ... ... ...... бағамен тауарлардың тұрақты экспорты;
- кері демпинг – ішкі рыноктағы ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік Сауда Ұйымының көлеміндегі ... жіне ... ... ... ... ... ... тыйым
салған. Қазақстанда да антидемпингтік заң өз күшінде.
Соңғы кезде әлемдік тәжірибеде тарифтік емес ... ... ... ... ол – ... ... Бұл орталық мемлекеттік
немесе жергілікті үкімет органдарының ... ... ... сауда
кедергілері. Оларға техникалық кедергілер, ішкі салық пен жинақтар,
мемлекеттік сатып ... ... ... компоненттердің құрамы туралы
талаптар және т.б. жатады.
Ұлттық, техникалық, әкімшілік және басқа да ... ... ... ... ... ... бөгет жасау үшін
қолданылады. Техникалық сипаттағы ең көп ... ... – бұл ... ... ... талаптар, импорт өнімі ретінде сертификат
алу, тауарларды ... және т.б. Ішкі ... мен ... ... ішкі ... ... және сол арқылы ішкі нарықта оның
бәсекеге қабілеттігін төмендетуге бағытталған.
Мемлекеттік ... алу ... ... ... мен ... ... ... тауарлар бағасының төмендігіне қарамастан,
ұлттық фирмалардан сатып алуды ... ... ... ... құралы ретінде
пайдаланылатын жергілікті компоненттердің құрамы жөніндегі ... ... ... ... олар кейін импорттан бас тарту үшін
импортталған ... ... ... ... ... ... етеді. Бұл
әдістің маңызы – мемлекет ұлттық өндірушілер өндірілетін ... ... ... белгілейді, алайда мұндай тауар ішкі нарықта сатылған жағдайда
ғана жоғарыдағы әдістің маңызы зор.
Мемлекет сауда саясатының ... ... ... ... ... ... әсер ... өз тауарларын әлемдік нарыққа шығару
немесе өз нарығын шетел бәсекелестерінен қорғау үшін ... ... ... ... ... ... әлем ... сыртқы сауда тарифтік және тарифтік емес
шаралар арқылы реттелінеді. ... ... ... ... ... тариф сыртқы сауданы бір қалыпқа келтірудің негізгі құралы болып
қалыптасуы керек [7, б.57].
Бұл ұйымның негізгі қағидасы ... ... ... және ... баж
салықтарын төмендету жолымен максималды либерализациялау болатынын айта
кеткен жөн. ... ... АҚШ, ... ... елдері мен Жапония сияқты
дамыған елдер әлемдік ірі өндірушілері бола отырып, сәйкесінше сыртқы сауда
айналымының көлемі ... ... ... ие. ... да, біздің
ойымызша, осы халықаралық сауданың ірі ... ... ... ... ... ... реттеу жүйесін қарастырған жөн.
АҚШ –тың жаңа үлгідегі импорттық ... ... ... ... ... ... жүйесі негізінде сегіз таңбалық номенклатураға
ие. Ол баж салықтар екі ... ... ... ... және
арнайы). Екінші баған -1930 жылы тариф туралы заңда бекітіліп, әлі күнге
дейін өзгеріссіз қалған қойылымдар. Бұл ... АҚШ ... ... (БҚР) ... ... ... ... қолданылады.
Оларға бұрынғы КСРО, кейін Қазақстанның импорты жатты ( БҚР ... ... Бұл ... ... қатар, Ауғанстан, Албания,
Вьетнам, Камбоджи, ҚХДР, Куба, Лаос, Латвия, Монғолстан, ... ... да ... ... ... қойылылдар 25%-дан 60%-ға
дейін құрады, бірақ кейбір тауларға (мысалы, тоқымаға) 90%-ға ... ... ... ... [8, ... ... бағанасы екі қосымша бағаналарға бөлінеді. Олардың
біріншісіне БҚР ... ... ... ... ... ... Бұл режимді американдық заңнамасы бойынша қолдану үшін
арнайы келісім-шарттардың қажеті жоқ, оны ... ... ... ... ... қолдана береді. БҚР-ге Қазақстанның құқығы
1974 жылғы сауда туралы Заңына Джексон ... ... ... әр ... ... отырылуы керек еді. Бірақ АҚШ президенті бұл түзетуді
алып тастау туралы ұсыныс ... ... баж ... қойылым деңгейі ауылшаруашылық
өнімдері үшін 3% , ал өндірістік өнімдер үшін 5% ... ... ... үшін (темекі, көк-өніс, керамика, бензолды
химикаттар, киім мен тоқыма) орташа ... ... ... ... (кейде 20% болады). Тәжрибеде ең жоғары баж салықтар арнайы баж
салықтары болады. 1989 жылы ... баж ... ... ... табак өнімдеріне 1775%, какао мен одан жасалған өнімдерге -338%, ал
кейбір қол және ... ... ... - 151% ... жетті [8, б.53].
Кейбір тауар түрлеріне (қант, сүттің кейбір түрлері, ... ... және т.б.) ... ... квоталар бекітілді. Осы квоталар
негізінде тауарларды әкелуде салық қойылымдары 70-75 % төмендейді.
Сүт, май, ... пен ... ... ... ... ... баж салықтар салынады. ... ... ... уақытша өсуі немесе төмендеуі байқалады, ... ... ... ... ... Одақтан әкелінетін
сиыр етіне, консервленген томаттарға, сусындарға ... ... ... мен тері ... ... да бұл ... қолданылады.
Бірінші бағананың екінші қосымша бағанаға американдық ... ... (ЖПЖ) ... ... салық қойылымдары
жатады. АҚШ-та Жалпы преференциялар ... 1976 ... ... қолдануда.
1993 жылдан бастап осы жүйеге ГЖ-ң сегіз ... ... ... ... позициялары кіреді, бұл тауарлар 131 ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер Жалпы преференциялар
жүйесінен алынып тасталуы мүмкін. Бұл ... егер ... адам ... ЖҰӨ-нің белгілі бір деңгейге ... оның ... ... алға ... ... жүзеге асырылады.
Жалпы преференциялар жүйесіне түсетін тауарлар мен мемлекеттер жыл
сайын қарастырылып отырады.
ЕС-тің біріккен ... ... жыл ... ... Одақ Комиссиясымен
екі нұсқада шығарылады: ресми шығарылым және анағұрлым толық ақпаратты
қамтитын интеграцияланған (кеңейтілген) шығарылым.
1988 жылы 1 ... ... ... ГЖ ... ... сегіз
таңбалық (хххххх – 6 ... ... ... хх – ... детализация)
номенклатура. Интеграцияланған тарифте номенклатура 13 таңбаға дейін
кеңейген. ... ... ... ... 9-шы ... ... жеке
мемлекеттерінің статистикалық мақсатына негізделген, 10 және 13 сандары
тарифтік позицияны ... ... ... ... ... ... категорияларының импортын реттеу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Тарифтің ресми ... екі ... ... ие. ... ... баж
салықтарының автономдық қойылымдары жатады. Бұл ... ... ... да ... ... Көптеген тауарларға баж салықтар
қойылымы 4 %-дан 25 % -ға ... ... ... ... құралдарына 29 %,
қантқа – 80 %, темекі ... – 180 %. ... ... ... ... өнімдер, ағаш және т.б. баж салықсыз импортталады [8, б.60].
Екінші бағанада конвенционалды қойылымдар ... Бұл ... ... ДСҰ ... ... ... ... тауарларына қолданылады.
Жалпы БҚР қойылымы кез-келген өнімге қолданылады. Бұл қойылымдар азық-түлік
өнімдері мен ауылшаруашылық өнімдерге қолданылатын автономды ... ... % ... ал олардың орташа арифметикалық деңгейі 12,4 % ... ... үшін БҚР ... 25 %-дан 70 %-ға ... ... ал ... ... - 6,4 %.
Интеграцияланған тарифте тек қана кедендік баж ... ... ... сонымен қатар сыртқы сауданың басқа да реттеу құралдары да
туралы деректер ... Бұл ... 7-ші ... баж ... ... ... БҚР ... бекітілген жерлерде осы
нақты қойылымдар қолданылады, ал егер де ... ... ... жоқ ... салық автономды қойылым бойынша алынады. БҚР қойылымы
ет, құс, сүт ... ... ... ... ... ... ... қолданылмайды [8, б.60]. Сонымен қатар, берілген бағанада
кедендік баж салығымен ... ... оның ... ... ... ... ... бағана тарифтік квоталар негізінде әкеленетін тауарларға салынатын
баж ... ... ... Мұндай квоталар негізіндегі
төмендетілген баж салықтар ірі қара малға, ... ... ... ... ... ... көк-өністерге, кофеге, какаоға,
гүлдерге, гүл шоғына, орамдалған ... ... ... ... қолдан
жасалған өнімдерге, сонымен бірге түсті металдарға қолданылады.
ЕС-е преференцияны берудің 6 кестесі бар. Оның ішіндегі ең жалпыланған
түрі – дамушы ... ... ... ... ... (ЖПЖ) ... ЖПЖ бойынша баж салықтардың қойылымдары интеграцияланған тарифтің
сегізінші бағанасында көрсетілген.
ЖПЖ жүйесінен шекарасынан шыққан кейбір ... ... ... металдар, тоқыма), барлық дамушы елдер өндіретін
өндірістік өнімдер мен ... ... ... баж ... ... ... ... квота көлемімен немесе қорғаныс
ескертпесіне сәйкес ... ... ... ... ... мүмкін, 47
дамыған елдер үшін, сонымен бірге Боливия, Колумбия, Эквадор, Перу, Коста-
Рика, Сальвадор, Гватемала, Гондурас, Никарагуа және ... үшін ... ... ... ал ... кең ... ... Ал Қытай мен Ганконгқа қолданылатын шектеулер өте қатал.
Дамушы ... ... ... ... ... 700 ... үшін ЖПЖ ... салынатын баж салықтар 20%-дан 60%-ға дейінгі
көлемге төмендетілген. Бұл ... ... ... ... ... ... да жүзеге асырылады. ЖПЖ ... ... ет, үй ... сүт өнімдері, жеміс-жидек, қант, шарап ... ... ... ... ... кофе, шай, сонымен бірге ... ... ... тарифтік квоталар көлемінде преференциалды қойылыммен
импортталады [9, б.82].
ЖПЖ кестесін барлық дамушы елдер қолдануда.
Олар:
- Ломей Конвенциясының негізінде Африканың, Кариб ... мен ... ... 69-на берілген жеңілдіктер. Бұл елдерден кейбір минералды
және аграрлық өнімдерін (күріш, жүгері, сиыр еті, апельсин)санамаған ... кез ... ... баж салықсыз кіргізіледі. Ерекше тәртіп ромға,
қант пен бананға да орнатылған;
- Солтүстік Африка мен Таяу ... ... ... ... ... ... Ирия) елдеріне берілген жеңілдіктер. ЕС-ке өндірістік, ал
1995 ж бастап дәстүрлі ауыл шаруашылық ... ... ... ... бірге:
- Норвегия, Исландия және Швейцария ... ... ... ... қол ... Осы ... өндірілетін жартылай фабрикаттар мен кез
келген өндірістік ... баж ... ... (Исландияда
өндірілетін қара металдардан басқа). Преференциалды ... ауыл ... мен ... ... ... ... ... Мальта, Кипр елдерімен ассоциациялық ... ... ... баж ... ... ... ... өнімдерімен еркін саудаласу келісімі жасалған
[9, б.85].
Жапонияның кедендік – тарифтік саясаты. Жапонияның импорттық кедендік
тарифінің баж салық қойылымның төрт түрі бар: ... ... ... ... ... ... ... болады және өте сирек
қолданылады. Уақытша қойылымдарды уақытша тарифтік шаралар туралы ... ... және ... ... ... түрде орнатылған
қойылымдардың категориясына жатады.
Олардың деңгейі 0 %-н 55 %-ға ... ... ... Баж салықтар
деңгейі кейбір ет және сүт өнімдері, көк-өніс, жеміс-жидек, алкогольды
сусындар және ... үшін ... ... (40-50 %). ... ... ... жалпы қойылымдардан төмен болады. Заңды түрде бекітілген
қойылымдар БҚР ... ... ... ... ... ... Андорра,
Албания, Экваториалды, Гвинея, Ботсвана, Лесото) импортына қолданылады [7,
б.57].
ДСҰ қойылымдары – бұл көпжақты сауда келіссөздеріне ... ... ... ... БҚР-ны қолданатын елдердің тауарларына не ДСҰ-ң
қойылымы,не ... ... егер олар ... ... қолданылады.
Қойылымдардың орташа деңгейі 1992 ж. бастап 3,4 % құрайды.
Тарифтік ... ... баж ... ірі қара ... ... ... өңдеу үшін қолданылатын, шоколадты өндіруге, соустарды ... ... ... ... ... ... этил ... тері мен теріден жасалған аяқ-киімге
салынады. Апельсинге, бананға және грейп жемістеріне ... баж ... ... баж ... ЖПЖ жүйесінің шегінде қолданылады.
Олар ГЖ-ң төртаңбалық ... 77 ... ... ... Преференциялар ГЖ-ң төртаңбалық жіктеуі бойынша 27 позициядан
басқа ... ... ... ... ... ... ... жібі,
сүйек пен қабықтан жасалған желім, жібек ... ... ... киім ... жасалған киім, фанера, резенке табаны бар аяқ киім). Преференциялар
таратылатын аграрлық өнімдердің үштен бір бөлігі және ... ... баж ... ... [7, б.70].
Жапонияның Жалпы преференциялар жүйесі ... ... ... ... ... ... Ол 134 мемлекет пен 25 ... 41 ... ... ... ... ... ... мөлшерлік
шектеусіз, баж салықсыз импортталады.
1993 жылдың 1 ... ... ... ... жүйесі Чехияға,
Словакияға және Словенияға таратылған. 1999 ж бастап оны Қазақстанға,
Украинаға, ... ... ... Грузияға, Молдавияға
тарату жөнінде сұрақ қарастырылып, оң нәтиже алды.
Шетел елдерін кедендік-тарифтік реттеу ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұйымы
шеңберіндегі жүргізілген көпжақты сауда келіссөздері, ... ... ... ... ... тәртібінің либерализациялауына әкеп соқты.
2.1 ҚР-ң кедендік-тарифтік реттеу саясатының даму кезеңдері және
оның ... ... ... ... Қазақстанның сыртқы экономикалық қызметін және ... ... оның ... кедендік-тарифтік реттеу жүйесінің дамуы мен
қалыптасуын ... ... ... ... онда ... ... ... саты (1987-1990 жж.) – бұрынғы кеңестік мемлекеттердің әрі
қарай ... ... ... ... КСРО құрамындағы
реформалар.
Екінші саты (1991-1994 жж.) - сыртқы экономикалық қызметті ... ... ... ... ... саты (1995-1997 жж.) - ... ... ... ... ... қадамдары және ТМД мен ... ... ... ... мен келісімдеріне қол қою.
Төртінші саты (1998-1999 жж.) - ... ... ... ... ... ... өзгеріп, қайта құрылуы, сыртқы сауда
режимінің ... саты (1999 ... ... ... ...... өсуімен сипатталатын, ең ... ... ... ... мен минералды ресурстарға ... ... ... сауда саясатының дамуының жаңа сатысы.
Жоғарыда аталған даму сатыларының шеңберінде ... ... ... ... құруларды нақтырақ қарастырып өтейік.
Бірінші саты. 1986 жылы 19 тамызда КСРО-ның Министрлер ... ... ... басқаруды жетілдіру шаралары» туралы
Қаулысы сыртқы экономикалық қызметті реформалаудың алғашқы актісі ... ... ... ... ... кеңейіп, кейбір кәсіпкерлік
мекемелеріне сыртқы сауда нарығына шығуына рұқсат берілді.
1987 жылы 13 қаңтарда КСРО ... ... ... бірлескен
кәсіпорындарды (БК) құруға және КСРО территориясында шетелдік ... ... ... ... Сыртқы экономикалық қызметтің (СЭҚ) дамуы мен
либерализациялануында КСРО Министрлер Кеңесінің 1988 жылы 12 ... ... ... және ... да ... бірлестіктер
мен ұйымдардың сыртқы экономикалық қызметінің алдағы уақытта дамуы» туралы
қаулысы мен 1988 жылы 26 ... ... ... «КСРО-дағы
кооперациялар» туралы Заңы ерекше орын алды [10].
Осылайша ҚР-ң сыртқы сауда ... ... 1991 ... ... ... бұрынғы КСРО-ның орталықтанған жүйесі арқылы жүзеге
асқанын ... жөн. ... ... басқа мемлекеттеріне
энергетикалық ресурстарды, астық, ауылшаруашылық өнімдерін ... яғни ... ... ... ие ... ... ... және сыртқы сауда мемлекеттік тапсырыс
жүйесімен реттеліп отырылды. Экспорттық лицензиялар мен квоталар 200 ... ... ... ... экспорты тек одақтық деңгейдегі
сыртқы экономикалық, монополиялық ... ... ғана ... ... КСРО ... ... сауда екі жақты ... бір ... ... клирингтік негізде өткізілді.
Екінші саты. Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан сыртқы экономикалық
қызметті либерализациялау жолына түсті. ҚР-ң ... ... және ... ... Заңы 1991 жылы 24 желтоқсанда қабылданды [11]. 1991 жылы
«Қазақ КСРО-ң сыртқы ... ... ... ... дамыту» туралы
бағдарлама қабылданды. Бұл бағдарлама «ҚазКСР сыртқы экономикалық қызметтің
даму Концепциясы» негізінде жасалған. Кейінірек Президенттің ... күші ... ... экономикалық қызметін экономика қалыптасуы кезеңі ... ... ... ... ... ... ... шықты. Бұл
Үкім 1992 жылдың 25-қаңтарында қабылданып, жоғарыда айтылған концепция мен
СЭҚ дамыту бағдарламасының ... ... ... [12]. ... ... әр
түрлі өнім түрлерінің баға ... ... ... ... ... ... ... қадам 1993 жылы квота саны 34 атауға,
ал ... 61-ге ... ... ... ... квоталар мен
лицензияларды сатуға аукциондық тәртіп енгізілді. Республикаралық ... ... ... 60%-ға ... Мемлекеттік тапсырыс
жүйесін экспорттық өнімге келісімдік бағалары ауыстырды, 145 өнім түрлеріне
экспорттық салықтар енгізілді, салықтардың ... ... 15% ... ... ... 5 ... ... 0,5%-дан 21%-ға дейін салық
салынды. 20 ... ... ... ... ... ... ... режим экспорттық режиммен салыстырғанда әлдеқайда
либералды болды. Көп ... бұл ... ... ... төмендеуімен
байланысты болды.
Қазақстан үкіметінің 1993 жылы 15 қарашада ұлттық валютаны енгізуі мен
қатаң монетарлық саясат ... ... ... қабілеттілігін
төмендетті, осының нәтижесінде импорттық шектеулер рөлі артып кетті. 1993
жылы импорттық ... баж ... ... ... ... ... ... Орташа салмақталған импорттық тариф ... ... ... ... ... 20% ... Қосылған құн салығы
(ҚҚС) салынды.
ҚР-ң экономикалық дамуының бұл кезеңі ... ... ... ... ... ... ... сипатталады.
Қатаң ақша-несие саясаты 1993 жылы 2265% деңгейден 1997 жылы 11,2% ... ... ... ... ... [43]. 1998 жылы инфляция
деңгейі 1,9% дейін төмендеді, яғни бұл дегеніміз жиналған ақша массасының
ЖІӨ-нің 8,5% ... ... ... ж. – 10-11%) [15, ... жылы ... мен ... ... тауарлар саны азайды (34
атауға және 7 атауға сәйкесінше). ҚР-ң Президенті ... ... шығу мен ... ... ... бағдарлама қабылданды
[16]. 1994 жылғы 15 сәуірдегі шыққан «алдын-ала жүктеу ... ... ... мен мұнай өнімдеріне бағалық либерализациялау
жүргізілді [17].
Үшінші саты. 1995-1997 жылдарда ҚР-ң сыртқы саудасын либерализациялауда
келесі қадамдар жасалды: ... ... ... ... ... ... және ... алынып тасталды, сыртқы саудада стратегиялық
тауарлар үшін монополия ... ... ... ... ... алынды, аукциондық және биржалық сауда кеңейді.
Экспорттық салықты енгізу экспорттық бағалардың төмендеуіне әсер ... ... ... сақтап қалу капиталдың басқа ... ... ... ... баж ... баға ... кері әсер ететінін, ал
валюталық ... ... ... сату ... ... ... ... сатылатынын түсінгеннен кейін, Үкімет 1994 жылдың 1 қаңтарынан бастап
экспорттық салықтарды ... ... ... шешімін қабылдады. Ұлттық
валютаны енгізуіне байланысты аукционды валюталық нарықта ... ... сату ... 50%-ңа тең ... ... ... ... еркін болды. 1993 жылы
лицензиялауға тек аз тауарлардың импорты жатқан болатын, ... ... ... ... үшін пестицид пен гербицид,
алмаздар және басқа да зергерлік бұйымдар, ... ... ... ... 1994 жылы ... ... ... Лицензиялау жүйесі импортты
шектеуге емес, ... ... мен ... ... ... ... ... приватизациялау, банктік, қаржылық
салалардағы реформалар және тағы ... ... ... ... сыртқы
сауданы біртіндеп либеризациялануына, әкімшілік ... ... ... ... ... 1995-1996 жж. сыртқы сауда
жүйесінде ірі реформаларды жүзеге асыруға мүмкіндік берді, яғни:
- тауар ... ... ... ... лицензияланған өнімдер тізімінің қысқаруы;
- экспорттық кедендік баж салығының ... ... 4,9% -дан ... дейін төмендеуі;
- кедендік және салықтық жеңілдіктерді беру тәжірибесінің жойылуы;
- экспорттық табысының 50%-ын ... ... ... ... тасталуы;
- бос экономикалық аймақтардың пайда болуы.
1995 жылы маусымда «Қазақстан Республикасының кеден ісі» туралы сыртқы
сауда жүйесіне жауап беретін заң қабылданды [18]. ... ... ... бап бар және ... ... ... элементтеріне таралады, соның ішінде
тауар импортының кедендік қызметіне, кедендік бағалау ережесі мен кедендік
баж ... ... ... ... аясындағы ережелерді бұзғандығы үшін
санкциялар, интеллектуалдық меншік құқығын кедендік қорғау бойынша ... ... ... ... ... ... қатар кедендік
органдардың ұйымдасуы мен құрылуы, кеден қызметкерлерінің құқықтары мен
міндеттері.
1995 жылы ... ... ... ... ... мен
Ресей Федерациясының арасында Кедендік одақ құру туралы Келісімге қол
қойылды. Көрсетілген ... ... ... ... ... ... екі
сатыда реформалауы керек: 1995 жылы наурызда жүзеге асырылан бірінші саты
барлық төрт ... ... ... ... ... ... Үшінші мемлекеттермен ортақ сыртқы тарифті құруға бағытталған екінші
саты қазіргі жағдайда гормонизациялану үрдісінде.
1996 жылы орта ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Үкіметі 1996-1998 жылдары реформаларды тереңдету саясатын
жүргізді. Бұл саясат сыртқы экономикалық және ішкі шаруашылық ... ... ... ... жақсартуға бағытталған еді. Сыртқы сауда
тәртібіне көптеген өзгерістер енгізетін мемлекеттік Үкімдер ... ... ... ... ... ... ... экспорты мен импортын ынталандырып, тауар шығаруды біршама
жеңілдетіп тастады.
Елдің кедендік-тарифтік реттеу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... айналды.
1996 жылдың 1 тамызынан бастап экспорттық операциялар ... ... ... ... экспорттық мәміленің қорытындысын мақұлдайтын
құжат арқылы ғана шығарылатын тауарлар саны ... Бұл ... ... мен ... ... арналған
тауарлардың көп бөлігі жатқызылды.
Импортты реттеу саласында маңызды жағдайлардың бірі кедендік ... ... ... ... ... баж ... ... импорт
тауарларының номенклатурасы мен импорттық кедендік ... ... ... ... ... экономикалық мүдделеріне толығымен
сәйкес келмей, республиканың кәсіпкерлік мекемелерінің ... ... ... ... максималды қойылымы 35%-дан 30%-ға дейін, ал
кедендік тариф салынатын тауарлық ... саны ... 27-ге ... кедендік баж салықтар қойылымдары ... ... ... ... ... 12 атаудан тұрды.
1995 жылы 11-қаңтарда Президенттің «Сыртқы экономикалық ... ... заң күші бар ... ... ... жылы 23 наурызда Президент ... ... ... туралы заң қабылданды, бұл заң Қазақстан экономикасына
шетел инвестицияларды тартудың ... және ... ... ... қорғауға мемлекеттік кепілдік берді [20].
1996 жылы ... ... ... импорттық тарифтер
төмендеді. Сыртқы экономикалық қызметті бақылауды күшейте түсу үшін ... ... ... шығарылуы оларды рсепубликалық тауар биржасында
сату келісім-шартын ... ғана ... асты ... ... ... Республикасы ДСҰ-ның құрамына кіруге ресми
түрде ұсыныс жасады да, сыртқы сауда режимі туралы меморандум және ... ... ... ... ... бері ... бес жылда мемлекеттің экспорт көлемі
екі есеге көбейді. Бұл СЭҚ- саласындағы жұмыстардың өзгеруіне ... СЭҚ ... ... бір ... ... ... қызмет жасады. Сыртқы
сауда либерализациясының көрнекті нәтижелерінің бірі оның ... ... ... қатар аймақтық құрылымының да кеңеюі болып табылады. 1993
жылы ... ... ... 8 ... ... ... ал ... 62
елімен жасалған болатын, 1996 жылы сауда жасаушы сыбайлас ... ... ... ... тауар айналымы 12 млрд. долларды құрады. Кестеде
2 1992-1996 жылдар аралығындағы ЖІӨ-дегі сыртқы сауда айналымының ... ... 2 - ... ... ... ... айналымының үлесі (%)
| |1992ж. |1993ж. |1994ж. |1995ж. |1996ж. ... ... |27,4 |54,0 |53,5 |54,1 ... | | | | | ... |12,8 |14,5 |28,0 |30,5 |32,1 ... |2,4 |12,9 |26,0 |23,0 |21,9 ... 2 ... ... ... ... ... ... 1996 жылы республика ЖІӨ-нің жартысынан көбін құрады, сонда экспортқа
32,1 % тиді [24]. ... ... ... бұл ... ... ... ... рөлінің өскендігін куәландырады.
Осыған орай, көптеген мәселелер туындады. Жеке және заңды тұлғалар
сыртқы нарықтарға шығу ... ала ... ... ... ... ... болмады және мемлекеттік қолдау қажет болды. Әр түрлі
сапалы импорттық тауарлармен, әсіресе жаппай сұраныс ... ... ішкі ... импортты реттеудің механизмнің болмауының белгісі еді.
1999 жылға дейін ... ... ... ... ... ... кестеде
3 1999 жылдан 2005 жылға дейін сыртқы сауда ... ... 3 - ... ... сыртқы сауда айналымы (1999-
2005жж.) [23]
| ... |ТМД ... ... ... |
|Тауар айналымы | | | ... |8827,2 |5149,3 |3677,9 ... |12803,8 |7753,6 |5050,2 ... |13844 |8426,1 |5417,9 ... |15004,6 |7327 |7677,6 ... |13785,2 |6287,7 |7497,5 ... |11068,5 |3878,3 |7190,2 ... |14191,6 |5147,7 |9043,9 ... | | | ... |3542,5 |2075,5 |1467 ... |5912,7 |3378,1 |2534,6 ... |6720,3 |3796,2 |2924,1 ... |7188,7 |3469,3 |3719,4 ... |6046,5 |2591 |3455,5 ... |5746,3 |1610,1 |4136,2 ... |9139,5 |2390,4 |6749,1 ... | | | ... |5284,7 |3073,8 |2210,9 ... |6891,1 |4375,5 |2515,6 ... |7123,7 |4629,9 |2493,8 ... |7815,9 |3857,7 |3958,2 ... |7738,7 |3696,7 |4042 ... |5322,2 |2268,2 |3054 ... |5052,1 |2757,3 |2294,8 ... | | | ... |-1742,2 |-998,3 |-743,9 ... |-978,4 |-997,4 |19 ... |-403,4 |-833,7 |430,3 ... |-627,2 |-388,4 |-238,8 ... |-1692,2 |-1105,7 |-586,5 ... |203,9 |-819,4 |1023,3 ... |4087,4 |366,9 |4454,3 ... ... саласындағы мәселерінің бірі республикада антидемпингтік
және компенсациялық баж салықтарын қолдану менахнизмнің болмауы еді. ... ... ... олардың отандық өндірушілеріне қауіп төнетін
болса, антидемпингтік және компенсациялық баж салықтарын қолданудың тиімді
механизмдері ... еді. ... ... 7-9 жылда АҚШ-та 500 антидемпингтік
баж салықтарын салу үрдістері жүзеге асырылды, соның ішінде 4-і Қазақстанға
қарсы болған [25].
1996 жылы ... баж ... ... ... ... ол 1995 жылмен салыстырғанда 35% өсті. Экспортты ынталандыру
экспорттық компанияларға шектеулер мен ... баж ... ... ... ... ... ... асты және инвестициялық
жобаларға қажетті құрал-жабдықтар мен ... ... баж ... ... ... ... босату көзделген.
1997 жылы 20 маусымда ҚР-ң Кедендік Комитеті мен Ұлттық Банкі «ҚР-дағы
экспорттық-импорттық ... ... ... ... қаулы
қабылдады, бұл қаулы ... ... ... жүзеге
асыруды реттейді, сонымен қатар импорт ... ... ... ... ... жылы 30 ... ҚР ... «ҚР-дағы тауар, қызмет импорты мен
эксопртын лицензиялау ... ... ... ... жылы 28 ... «ҚР ... инвестициясын мемлекеттік қолдау
туралы» заң қабылданды. Осылайшы ... ... ... ... ... ... ... түсті [28].
Сыртқы сауданың либеризациялануы тек қана ішкі нарыққа тиген ... ... ... ... емес экономикалы елдерге
қолданылған көптеген санкциялар мен кедендік баждар ... ... ... Қазақстан Еуропа Одағы, АҚШ, Канада, ... ... да ... ... БҚР ... ие болды. 1993 жылы ... 1992 жылы – ... 1994 жылы АҚШ ... бас ... ... ... ... сыртқы сауда саясатын дамытудағы келесі
саты ... жж.) ... ... ... ... ... экспортерлердің валюталық табыстың 50% мөлшерде сатылу
міндеттемесі ... рет ... ... валютаға сұранысты шектеу
мақсатында валютаны шет елге ... ... ... Ал 2001 ... табысты 50% мөлшерінде міндетті сатылуы қайтадан алынып тасталды.
1998 жылы сауда ... ... ... ... ... Оның құрылымындағы алыс шет елдермен сауда операцияларының
сальдосы – оң, бірақ ТМД ... ... ... ... ... жоғары. ТМД елдері валюталарының девальвациясымен сипатталған
1998 жылы ... ... ... ... ... үшін сауда
шарттары нашарлай түсті.
Егер 1997 жылы макроэкономикалық тұрақтылығымен сипатталса, 1998 ... ... ... қаржылық дағдарысының әсері тиді. Дағдарыс
салдарлары деп мына ... ... ... ... үшін сауда
шарттарының нашарлауы, валюталық нарықта ... ... ... ... ... ... ... балансының нашарлауы, экспорттың
төмендеуі, инвестициялық климаттың бұзылуы.
Әлемдік қаржылық дағдарысымен байланысты ... ... ... қалды.
Негізгі экспорт тауарлар бағаларының төмендеуі алыс шет ... 1997 ... ... алыс шет ... ... ... алып ... әсіресе Азия-Тынық мұхиты аймағында
қазақстандық қара және түсті металдарға деген сұраныс ... ... ... ... ... әкелінетін тауардың өсуімен сипатталды,
себебі ресейлік рубль девальвацияға ұшырап, Кедендік Одақ ... ... ... ... ... бағаларымен
әкелінуін ынталандырды. Өз кезегінде РФ-на ... ... ... ... жылы ... ... ДСҰ-на кіруі Қазақстан экономикасына кері
әсер етті, себебі Қырғызстан ортақ ... ... 10-20% ... ... ... ала отырып, Қазақстан антидемпингтік
шаралар қолдануға мәжбүр болды. Осылайша ҚР-ң Үкіметінің 1998 жылы ... ... №869 ... ... ... енгізу туралы» қаулысына
байланысты 1998 жылының 15 қыркүйек пен 31 желтоқсан ... ... 10 мың ... ... ... ... ... [29]. 1998
жылдың аяғында ҚР «Тауар ... ... ішкі ... ... ... ... заң ... бұл заң отандық өндірушілерді қорғауға
бағытталған еді [30].
1999 жылы қаңтарда ҚР мен РФ ... ... ... категориялы
тауарды әкелуге уақытша тыйым салу туралы» қаулысына қол қойды, ... мен ... ... ... 200 % кедендік тариф
енгізілді.
Сыртқы сауданы реттеу саласындағы келесі маңызды оқиға 1999 жылы ... ҚР-ң ... мен ... ... ... бағамды еркін ағынға
жіберу туралы қабылдаған шешімі болды. ... ... ... ... ... девальвациясы, демпингтік бағаларымен импорттын ағымы,
сонымен қатар ХВҚ мен Дүниежүзілік Банк нұсқаулары – осының барлығы ... ... әсер ... бұл шара ... ... салаларға қолдау көрсету,
импортты шектеу, нақты айырбас бағамын құру, отандық өндірушілерді қорғау
мақсатында қолданылды.
Бесінші саты. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... жылдың екінші жартысынан қазіргі күнге дейін). Бұл саты елдегі
экономикалық ... ... ... ... ... алыс және жақын шет елдермен сауда айналымының ... ... ... ... ... ... жақсару жағына қарай ауыса бастады.
1999 жылы Қазақстанның сауда ... ... ... ... ... 1999 жылы 1 шілдедегі «1999-2000 жылдар кезеңінде ҚР-
на тікелей инвестицияларды тарту ... ... ... қаулысы,
1999 жылы 13-шілдедегі «Антидемпингтік шарттар туралы» ҚР-ң заңы, 1999 жылы
16 шілдедегі ҚР-ң «Стандартизациялау туралы» заңы, 1999 жылы 16 ... ... ҚР-ң ... 1999 жылы 16 ... ҚР «ҚР ... туралы» заңы. Осы шаралардың бәрі мемлекетіміздің нормативті-құқықтық
базасы ... ... ... ... мен ... сай болуына алып
келді, ал бұл сыртқы экономикалық ... оңды ... ... жыл ... үшін барлық көрсеткіштер бойынша табысты болды. ҚР-ң
экономикасының өсуі 2000 жылы 9,6% құрады. ЖІӨ құрамындағы тауар өндірісі
42,9 %-дан 45,9% ... ... ... уақытынан бастап экономика мен сыртқы сауда
жүйесі көптеген өзгерістерді басынан ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметтің
либерализациясы мен ... ... ... ... стандарттарға
сай келуін атап айтуға болады [15].
Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанның егеменді мемлекет ретіндегі
экономикалық кеңістіктің қауіпсіздігін және ... ... ... ... мәселелердің біріне айналды.
Сыртқы экономикалық қатынастарды орнату мақсатында ... ... ... ... ... ... экономикалық пен сыртқы сауда
саясатты қалыптастыруын және жүргізілуін қажет етті. Бұл бірінші ... ... ... жаңа ... саясаттың
қалыптасуына және жүзеге асырылуына алып келді.
Республикамыздың кедендік саясатын ... ... ... құру және сол ... ... ... ... өтетін
тауарларға қолдану арқылы мемлекеттің ... ... ... саласы деп анықтауға болады. Кедендік ... ... ... ... ... ... ... мен көлік кұралдарын
кедендік рәсімдеу, кедендік ... ... ... валюталық бақылау,
алым шаралар және кедендік статистиканы біріктіретін ... ... ... ... ... ... Республикасының кедендік ісі» туралы Заңына сәйкес кедендік
саясатының мақсаттары келесідей:
- қазақстандық нарықты қорғау;
- Қазақстандық ... мен ... ... ... ... ынталандыру;
- экономикада қайта құруды жүргізуге жәрдемдесу;
- бәсекеге қолдау көрсету және монополизацияға қарсы ... ... ... ... және ... ... ... қолдау;
- шетел инвестицияларын тарту;
- сауда саясатының тапсырмаларын орындау.
Қазіргі кезде қолданылатын импорттық ... ... ... ... негізгі құралы болып табылады. Қазақстанның кедендік
тарифтің негізгі мақсаттары төмендегідей:
- тауардың импорттық құрылымын рационализациялау;
- ұлттық ... және ... ... ... өзгерістер үшін
қолайлы жағдай қамтамассыз ету;
- ... ішкі ... ... және ... ... ... ... балансының құрылымын жетілдіру.
Халықаралық тәжірибені ескере отырып, негіз ретінде келесі импорттық
кедендік тарифтің құрылымы таңдалып алынды: ... пен ...... жартылай фабрикаттар мен құрамдас бөлшектер – 5-10%, дайын өнімдер-15-
30%.
Қазақстандық тариф көптеген ... ... ... импорттық
тарифтерді құру қағидаларына негізінде құрылған. Біріншіден, тарифтік
экскалация - өнім өндеу ... ... ... баж салықтар қойылымының
жоғарылауы. Екіншіден, тиімді тариф – жаңа құрылған құнның үлесі жоғары
өндірістің ... ... ... ... баж ... ... жылы қолданылған кедендік тариф 0-ден 30 %-ға ... ... ... 1995 жылы ... ... ... тарифі 12,07 %, ал 1996 жылы 12 % құрды.
Қазақстан БҚР режимінде сауда қатынастарын жүзеге асыратын елдер ... ... ... ... ал ... ... келетін тауарлар
үшін тарифтік қойылым екі есе жоғары.
Дамушы елдерден келетін белгіленген тауар тізіміне преференциалды ... яғни ... ... 25 %-ға ... Төмен дамыған
елдерден әкелінетін осы тауарларға баж ... ... ... ... баж салықтары ғана емес, сонымен қатар
Қазақстан Республикасының территориясында өндірілген тауарларға ... және ... құн ... салынады. Оған қоса, кедендік өңдеу мен
басқа да ... үшін ... және ... ... пен арнайы баж салықтар ... ... ... ... қосылған құн салығынан босатылған, 26 тауар түріне акциздер
төлінеді. Арақ-шарап ... мен ... ... ... ішкі ... акциздік алымдар қойылымдары бірдей. Импорттық лицензиялар тек
қана белгіленген тауар категорияларына керек ... ... ... ... ... ... техника мен қару-
жарақ).
Импортқа салынатын қосылған құн салығының ... 2002 ... ... ... ... ... құнынан 16%-ға тең. Акциздер қойылымы
тауардың құнынан немесе көлемінен пайыз түрінде белгіленеді.
Кедендік тарифтер реформасының қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... қатар,
кедендік тарифтердің фискалдық рөлі төмендеп кетті. Бірақ, мысал ... мен ... ... ... ... ... ... табыс ұлттық бюджет жалпы кірісінің 20-30%-ын құрайды [32].
Республиканың сыртқы сауда айналымының көлемі соңғы жылдары жылдам ... ... тек қана 1998 және 1999 ... ... сауда
айналымының төмендеуі байқалды.
Кесте 4 - Қазақстанның экспорт және импортының өсу динамикасы
(млн.долл)*
| |2000 |2001 |2002 |2003 ... | | |124,5 |1073,4 ... | | | | ... ... |4627 |5249,5 |6743,4 ... ... | | |308,9 |353,5 ... ... |7110,7 |12788,3 |17776,4 ... |1936,4 |821,1 |762,8 |2140 ... |21343,9 |25628,3 |39533 |74230,9 ... |33313,6 |38187,6 |58768 ... |
** 2002 ж. ... ҚР-ң ... Комитетінің мәліметі
бойынша есептелген.
2001 жылдан бастап экспорттық кедендік төлемдер мен ... ... ... баж ... ... ... ... болды. 2001
жылы экспорттық кедендік төлемдер 124,5 ... ... ... ... ... Бұл ... 2002 жылы 11 ... ішінде сәйкесінше 962,2
және 339,4 млн. теңгеге өсті.
2002 жылдың барлық кедендік табыстың жалпы сомасы 102,5 млрд. ... бұл ... ... 14% ... ... ... 1996 ... деңгейі 3% шамасында болды.
Жеңілдіктер мен салықтардан босату бюджетке едәуір соманың ... ... 2001 жылы олар ... ... ... ... ... олар 91,1% болды.
2.2 ЕурАзЭҚ жүйесіндегі Қазақстан Республикасының кедендік-тарифтік реттеу
саясаты
ҚСРО-ның құлауы ортақ ... ... ... ыдырауына,
посткеңестік кеңістіктің дезинтеграциялауына әкеліп соқтырды.
Тәуелсіз мемлекеттердің әкелінетін тауарларға баж салықтар, квоталар
және ... ... ... ... салуларды қолдануы, кедендік, шекаралық
пен санитарлық бақылаулар, валюталардың конвертациясы, ... ... өсуі және т.б. – ... бәрі де ортақ болған
экономикалық, кедендік кеңістіктің ыдырау қарқын тездетті.
Осының нәтижесінде, ... ... ... ғана ... ... айналымы үш есе қысқарды. Көптеген ... өз ... ... ... орнатуға бетбұрыс алды. Қазіргі таңда
ТМД мемлекеттерінің жиынтық тауар айналымындағы ... ... ... ... ... 1991 жылы бұл ... 60%-ға ... жеткен.
Сонымен қатар, ТМД елдерінің әлемдік экономикадағы рөлі біраз
төмендеді, олардың ... ... ... ... ... ... ... жылдар аралығында өзара сауда айналымы 138 млрд.
доллардан 56 млрд. долларға, немесе 2,3 ... ... ... үзілуінен пайда болған зардаптар ТМД
шеңберінде интеграциялық үрдістердің қажет екендігін ... ... ... ... ... ... түрде, бір
интеграциялық кезеңнен екіншіге өтіп жақындай түседі. Мемлекетаралық тауар
мен қызметтер ... ... ішкі ... ... ... интеграцияның бірінші кезеңі еркін сауда аймағы. Екінші кезең
... ... яғни ... ... ... ... үшін келісілген сыртқы тариф енгізіледі. ... ... ... ішкі ... ... жоятын кедендік одақтың келесі
сатысы – ортақ нарық. Ортақ ақша жүйесі, орталық банк, унификацияланған
салықтық және ... ... бар - ... одақ, интеграциялық
үрдістердің соңғы сатысы.
Тарихтағы ең алғашқы еркін сауда қағидалары негізінде құрылған сауда-
экономикалық одақ – Еуропалық Одақ. Оған ... ... саны 450 млн. ... ... және ... ... 25 елі ... 1994 жылы 1 қаңтарда
Солтүстікамерикандық еркін сауда аймағы ... ... өз ... ... ... потенциалы бар бұл одақ үш мемлекетті – АҚШ, Канада
және Мексиканы біріктіреді.
1994 жылы ... ... ... экономикалық ынтымақтастық ұйымының
құрылуы аяқталды, АҚШ, Жапония, Қытай және ... да ... ... ... ... күш-қуатына қарасақ, 2020 жылға қарай бұл
әлемдегі ең ірі еркін сауда ... ... ... ... ... ... ... және Парагвай мемлекеттері
арасындағы Пакт «МЕРКОСУР» атты ... одақ пен ... ... ... Ливия, Мавритания, Марокко және Тунис мемлекеттері қатысымен
Солтүстік Африкада 1989 жылы Араб ... ... ... Барлық
тропикалық Африка территориясында «Африкалық ... ... құру ... ... 2025 жылға қарай ортақ парламенті мен ортақ ... ... ... Қауымдастық құру көзделген.
15 жылдан астам уақыт бойы ... Азия ... ... табысты жұмыс жасауда, оған Сингапур, Индонезия, Малайзия, Тайланд,
Филиппин, Бруней ... ... ... ... ... ... да ... Мемлекттер Достастығының
шеңберінде ортақ кедендік кеңістік, ортақ нарық құру жолында интеграциялық
үрдістер қарқынды түрде жіруде.
Посткеңестік мемлекеттердің ... ... ... ... ... сақтап, сол арқылы посткеңестік, экономикалық кеңістікті басқару
болатын. Алайда бұл концепция шындыққа ... ... 1999 ж. ... ... ... ... Оның ... еркін сауданың
мемлекетаралық кезеңдерінен өтетін экономикалық одақтың құрылуы, ... ... ... (тауар, қызмет көрсету, капитал және жұмыс күші), ақшалай-
валюталық одақ ... ... ... ... ... ... екінші кезеңі 1993 жылы 29 қыркүйекте басталды.
Осы жылы ТМД ... ... ... ... ... одақ құру
туралы Келісім-шартқа қол қойылды. 1994 ж. ... ... ... ... жөніндегі Келісімге, ал сол жылдың қазан айында Кедендік Одақ (КО)
пен ... ... (ТО) құру ... ... қол ... Алайда, қажетті
саяси еркіндіктің болмағандығынан, келісімдер ұзақ тіршілік ете алмады.
Интеграцияның үшінші кезеңі 1995 ж. қаңтарынан басталады. Бұл ... мен ... ... ... одақ ... ... қол қойылды.
Қаңтар айының соңына қарай бұл одаққа Қазақстан, 1996 ж. ... ... ж. ... ... ж. наурыз айында аталған төрттік экономика және ... ... ... ... келісім қабылдады.
Төртінші кезең ТМД-мен бірге жаңа аймақтық одақтар мен ұйымдардың пайда
болуымен байланысты. Ол 1997 ж. басталған. Ол ... ТМД ... ... және қол ... ... ... ТМД ... зерттеуінде, 1997 ж. соңында ТМД территориясындағы қабылданған
880 ... тек 130-ы ғана ... ... ж. ... ... Украина, Өзбекстан, Әзірбайжан және Молдава
Страсбург қаласында «Еуропа-Кавказ-Азия» атты таранспорттық желіні құру
және ... ... ... жаңа ұйым құру ... ... қол ... 1998 ж. Орта-Азиялық экономикалық қауымдастық
(ОАЭҚ) құрылған, оның құрамына Өзбекстан, Қазақстан, ... ... де ... ... 1997 ж ... ... Ресей мен Белоруссия
одағы жөнінде Келісім қабылданды, бұл 1999 ж. желтоқсан айында Одақтастық
мемлекет құру ... ... ... өсті. 2000 ж. қазан айында Кедендік
одақ Еуразиялық экономикалық қауымдастыққа (ЕурАзЭҚ) қайта құрылды. 2001 ж.
маусым ... ... ... оның ... ... ... ... 2000-2001 жж. ТМД елдерінде ЕСА бойынша жүргізілген
жұмыстар күшті болды.
ТМД кеңістігінде үш сауда ... ... олар ... (КО),
Закавказ және Ортаазиялық.
Еркін сауда аймағын қалыптастыру жөніндегі Келісімнің басты мақсаты –
сыртқы экономикалық қызметті ... және ... ... ТМД елдерінің сауда ынтымақтастығының тең құқылы және өзара
тиімді дамуының құқықтық ... ... ... ... ... кедендік кеңістіктің қалыптастырудың ... ... ... одақ (КО) пен ... территорияны құруды
аяқтау.
Ортақ кедендік территория (ОКТ) ...... ... ... ... тарифтік және тарифтік емес шаралар, унификацияланған
кедендік ережелер қолданылатын, ішкі ... ... ... ... ... кедендік территориясынан тұратын территория.
Ортақ Кедендік Тариф (ОКТ) дегеніміз ТМД сыртқы экономикалық қызметінің
біртұтас тауар номенклатурасына сәйкес жүйеленген, басқа елден КО ... ... ... ... әкелінетін тарауларға қолданылатын
келісілген кедендік баж салықтар қойылымдарының тізімі.
Екінші кезең - ... ... ... және ... ... нарығын,
біртұтас инфрақұрылым құруды, ортақ экономикалық ... ... ... ... ... ететін әр елдің заңнамаларын гармонизациялауды
қамтитын Ортақ Экономикалық Кеңістікті құру.
ОЭК – ... ... мен ... ... ... ... ... реттеу механизмі қызмет ететін елдердің
территориясынан құрылған,ортақ инфрақұрылымы бар, тауар, қызмет, капитал
мен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... валюта-қаржылық саясат жүргізілетін кеңістік.
ОЭК-ті құрудың мақсаты:
- ортақ тауар, қызмет, капитал және еңбек ... ... ... ... ... ... өмір сүру ... жоғарылату үшін экономиканың
құрылымына қайта құру жүргізілуіне тұрақты жағдайын жасау;
- келісілген салықтық, ақша-несиелік, ... ... және ... саясатты жүргізу;
- ортақ көліктік, энергетикалық және ақпарат жүйесін дамыту;
- экономиканың приоритетті ... ... және ... кооперацияларын дамыту үшін мемлекеттік қолдаудың ортақ
жүйесін құру.
ОЭК-і құрудың ... ... ... өзара тиімділік қағидасы;
- жалпы қағидалар: өзара ... ... ... тең құқықтық,
қабылданған міндеттерге жауапкершілікпен қарау, ашықтық.
Көпжақты негізде келісілген еркін сауда тәртібінен басқа, ... ... ... мен ... ... тауарлар
реэкспорты, өндірістік кооперацияның ... ... ... ... ... ... ... алмасу және т.б. мәселелер
секілді детальді түрде өз ... ... ... даму ... ... 1995 ж. 10 ақпанында Достастық мемлекеттерінің
кедендік заңнамалық негізі; 1995 ж. 3 қарашасында ... ... ... ортақ тауар номенклатурасы жөніндегі келісімі; 1994 ж. 9
желтоқсанында ... ... ... ... ... ... 1996 ж. 12 ... преференциялардың ортақ жүйесінде тарифтық
преференцияны беру кезіндегі дамушы ... ... ... ... ... ... тәжірибе көрсеткендей, еркін сауда аймағын ... ... қол ... ... әрі дами ... мемлекеттерінің аймақтық сауда блоктары шеңберіндегі екіжақты
сауда ынтымақтастық үрдісі, соның ішінде көпжақты ... ... ... ... мен ... ... кейбір
баптардың конкретизациясын және оны ... ... ... ... ... көрсетті. Арнайы мемлекетаралық форумда мемлекеттердің
Кеңес ... ... ... ... ... сауда аймағын құру
сұрақтарымен айналысатын Қызметтік топ, еркін сауда аймағын ... ... ... ... қосымша мен өзгеріс ... ... ... мемлекеттерінің Кеңес басшысы соған сәйкес Протокол
қабылдады.
Келісімнің ... әр ... ... ... ... тәжірибесі
ескерілген өзара саудада мөлшерлік шектеулер мен ... ... ... фомасындағы қорғаушы шараларды қолдану процедуралары мен шарттары
белгіленген жағдайлар енгізілді. Өтпелі кезеңге байланысты жеке тауарларды
импорттау мен ... ... және ... шектеулер сақталып
қалған, бірақ кейін сатылап алынып тасталуы қаралған. Келісімге ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу мен
арнайы сауда шараларын ... ... ... ... ... ... кедергілерді жою сияқты жағдайлар енгізілді.
Еркін сауда аймағының ... ... ... ... ... шығатын және соларға арналған тауарларға ғана
таратылды. Бұл тауарларға, отандық тауарларға тән барлық ... ... ... ... ол ... ішкі ... ... алу, тасымалдау,
бөлу және қолдану кезінде байқалады.
Кедендік баж салықтары мен эквиваленті және ... ... ... мен алымдарды алып тастау; тауарлар мен қызметтердің ... ... жою; ... және өзге де ... ... ... пен ... айырылысу тиімді жүйесін құру және дамыту; өндірістік, ауыл
шаруашылығқ, көлік, қаржы, инвестиция, әлеуметтік ... ... ... ... жету үшін сауда-экономикалық саясат ... ... және ішкі ... кооперация мен ғылыми-
техникалық ынтымақтастықты жетілдіру; еркін сауда аймағында ... ... ... ... заңнамаларын гармонизациялау немесе унификациялау
деген секілді еркін сауда аймағын ... ... ... ... өз ... ... қорғау және
халықаралық келісімдердегі шарттарды орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... шараларын
қолдануға құқығын сақтады.
ЕСА-ң қатысушылары арнайы сауда шараларын қолдана алады. Олар – егер
тауар импорты экономиканың кез ... бір ... ... тигізетін болса,
арнайы импорттық, компенсациялық, антидемпингтік баж ... ... ... ... ... шараларды қолдану үшін қатысушы -
мемлекеттер алдын ала ... ... ... ... қажет. Осы
кезде импорттық тауарларының көлемі немесе олардың бағасы сол мемлекеттің
өндірушілеріне зардап келтіретіндігін растайтын құжат болуы керек.
Техникалық ... мен ... ... сапасына орнатылған талаптар,
санитарлық және фитосанитарлық нормаларға, ... және ... ... келумен байланысты мүмкін болатын тауар импортын шектеуін
алдын алу мақсатында ... ... және ... саласындағы
ынтымақтастықты және ақпарат алмасуды дамыту көзделген.
Келісімнің қатысушы-мемлекеттерінің территориясы арқылы тауар транзиті
еркін транзит қағидасы негізінде жүзеге ... яғни баж ... мен ... және ... ... ... ... мен унификациялау үшін кедендік және тауарларды
құжаттау ортақ нормаларын ... ... және ... емес ... ... ... ... алмасуы үшін, сонымен бірге кедендік бақылау мен құжаттау үшін,
тауарды кодтау мен ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Яғни ортақ экономикалық және кедендік кеңістікті қайта құруы бойынша
күрделі және ауқымды ... ... және ол ... ... жаңа ... ... деп ... болады.
ЕСА –ның құру үрдісінің созылып кетуі Қазақстанның Кедендік Одағын ТМД-
ң басқа ... ... ... әсерін тигізді. Өзара сауда
кедергілерді жоюға талпыныс көптеген ... ... ... және ... ... Л.Р. ... ... кедендік одақтарының құрылуы, кедендік территорияларды анықтауда
әсер тигізді [34]. Оның пікірінше, Кедендік Одақ бұл екі немесе одан да ... ... ... шекараларды жою мен тауар айналымы
еркін, басқа елдерге қатысты ... ... және ... емес ... бар ... ... құру туралы келісім. Сондықтан да,
кедендік одақ ... ... ... ... ... ... олардың одағы ортақ одақтың кедендік территорияны береді. Н.
Исингариннің айтуынша, Қазақстан ... Н. ... ... ... ... және таяу ... ...
қатынасты дамытуға негізделген интеграцияның жаңа ашық түріне ... ... ... үрдістерді дамытуда Орта Азиялық аймақта,
барлық ТМД аймағында, сонымен қатар «Шанхай бестігі» шеңберінде түркітілдес
мемлекеттер арасында экономикалық ... және ... ... және ... ... ... ... жатыр.
1995 жылы қаңтарда ТМД белсеңділері ЕСА – на қарағанда интеграцияның
деңгейі жоғарғы, ... ... ... және ... күшінің еркін
қозғалысын, ... ... ... ... ... ... ... Кедендік Одақ құру туралы шешім қабылдады.
Исингариннің ... КО құру ... ... ... ие ... ... ... әкелді. 1999 жылы қабылданған
Кедендік Одақ пен ортақ экономикалық ... құру ... ... ...... ... ... тәжірибесі, халықаралық
қағидалар мен нормалар, ЕО ... ... ... қатынастарды құрудың анық, әрі жаңа концепциясын көрсетілген
алғашқы ... ... ... ... ... ... КО – қа қатысушы
мемлекеттердің территориясындағы ортақ ... ... ... ... ... және т.б туралы келісім шарттар қалбылданды.
КО шегінде негізінен көп көңіл еркін ... ... ... көлемде
жүзеге асыру мен ортақ кедендік территорияны құруға ... ... ... ... баж ... қойылымдарын қолдану, ортақ
тарифтік және сауда саясатын құру ... ... ... ... ынтымақтасу негіздірі туралы келісім қол қойылды,
көліктік одақ құру шаралары ... ... ... мен ... барлығы 2001 жылы КО
шеңберіндегі тауар айналымы 1994 жылмен салыстырғанда 88 %-ға ... ал ТМД ... тек 10 %-ға ... кездегі КО ішінде қарым – қатынастарды тереңдету бойынша
тұрақты жұмыс жүргізілді. Ұлттық ... мен ... ... және
басқа да салалардағы нормативті – құқықтық актілердң ... ... ... ... жаңа құқықтық жүйесі
құрылды.
Кедендік одақ жұмысы ... 44 ... ... ... ... ... енді. Кедендік-тарифтік және тарифтік емес
реттеу жөніндегі Комиссия, ... ... ... ... ... ... метерология және сертификация жөнінде
Комиссия ... ... Одақ ... ... ... ... қарамастан,
қабылданған шешімдерін жүзеге асырудың одан да тиімді шарттар ізденісі
ортақ тариф пен ... ... ... ... және ... ... ... байланысты, халықаралық экономикалық ұйымның
қызметін ... ... Одақ ... ... ... құрылуына әкелді.
ЕврАзЭҚ-ң құрылуы Кедендік Одақ мақсаттарын жүзеге асырудың күшті
ұйымдық-құқықтық ... бар, ... ... ... ... ... ... сатысы болды.
ЕурАзЭҚ халықаралық құқықтың басқа субъектілерімен қарым-қатынасқа түсе
алатын заңды тұлға. Бұл өз кезегіде қатысушы ... ... ... ... ... ... мемлекеттермен өзара тиімді
келісім-шарттар жасалуына әсерін ... жылы 10 ... ... ... ... ... ... айтуы бойынша, ЕврАзЭҚ Кедендік Одақтың дамуындағы тарихи
бетбұрыс, Еуропалық Одаққа жақын жаңа ... ... құру ... ... ... ... қатар ЕурАзЭҚ шегінде сыртқы тарифтік ... ... ... болды. Импорттық тауар номенклатурасының 70 % ... ... ... ... Л. Вардомский «ортақ кедендік режимді посткеңестік аймақта
бекіту және ұлттық заңнамалардың унификациялауы бірыңғай құрылымдық ... ... ... ... десе де ... пессимизмге
ЕврАзЭҚ-та негіз жоқ.
1994 жылы 30 сәуірде ... ... ... ... ...... экномикалық одақты (ОАЭО) құру туралы
келісімшартқа қол қойды.
Қазіргі таңда ЕврАзЭҚ – тың ... және ... ... ... ... және ... қатысушы – мемлекеттердің күн тәртібіндегі өзекті
тапсырмалардың бірі болу ... ... ... дамып келе жатқан
Қазақстан ұлттық нарықтың тарлығымен кездесіп, өз ... ... ... ... нарықтарына өткізу үшін ... ... емес ... алып ... ... ... ... отыр.
Өзара кедергілерді алып тастау, сауда қатынастарында бәсекелестіктің
артуына әсер ... ... ... ... ... мемлекеттерінің
келісімсөздері жүзеге асқан жағдайда кеден шекараларын біршама кеңейтер
еді. ... мен ... ... ... ... ... ... істеп, қол жеткізген келісімдерді тәжірибе ... ... ... посткеңестік территориясында кедендік кеңістіктің ... ... ...

Пән: Кеден ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кедендік бақылау22 бет
Кедендік одақтың пайдасы7 бет
Мемлекеттің кіріс жүйесіндегі кедендік төлемдерінің мәні, түрлері және алу ерекшеліктері57 бет
Сыртқы экономикалық қызметті мемлекеттік реттеу91 бет
Сырқы экономикалық сауда26 бет
Қазақстан Республикасы кеден ісі негіздері55 бет
Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясаты36 бет
Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық қызметін дамытудағы кеден баждары мен тарифтері13 бет
Қазақстанның сыртқы экономикалық қызметі24 бет
Адамның жеке басын тексеріп қарау кедендік бақылаудың ерекше нысандары ретінде47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь