Қазақстан Республикасы үкiметiнiң 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзiмдi фискалдық саясаты туралы


Кiрiспе
1. Әлеуметтiк.экономикалық ахуал
1.1 Елдiң 2003 жылғы әлеуметтік.экономикалық дамуын талдау және 2004 жылға арналған маңызды көрсеткiштер серпiнiн бағалау
1.2 Салық саясатын iске асыру
1.3. Бюджет жүйесiн жетiлдiру
2. 2005.2007 жылдарға арналған фискалдық саясаттың мақсаты мен мiндеттерi
2.1 Фискалдық саясаттың мақсаты мен мiндеттерi
2.2 Фискалдық саясатты iске асырудың негiзгi бағыттары
3. Фискалдық саясатты iске асыру тетiктерi
3.1 Елдiң әлеуметтiк.экономикалық дамуының 2005.2007 жылдарға арналған негізгi көрсеткiштерi
3.2 Кiрiстер саясаты
3.3 Шығындар саясаты
3.4. Бюджеттiк кредит беру
3.5. Қаржы активтерiмен операциялар
3.6 Бюджетаралық қатынастар
3.7. Мемлекеттiк және мемлекет кепiлдiк берген қарыз алу мен борышты басқару
4. Фискалдық тәуекелдер
Қорытынды
Ағымдағы жылы қабылданған Бюджет кодексi бюджет процесiн жүзеге асырудың жаңа ұстанымдарын айқындады. Ең алдымен, мемлекеттің экономикалық саясатына сәйкес орта мерзiмдiк бюджетті жоспарлау қажеттiгіне назар аударылуда. Бюджеттi жоспарлау процесiне стратегиялық бағдар беру мақсатында алдағы үш жылдық кезеңге арналған салық-бюджет саясатын анықтайтын құжат - Орта мерзiмдi фискалдық саясатты жыл сайын әзiрлеу шешiмi қабылданды.
Бұл құжаттың қажеттiлiгi экономикалық реформалар жетiстiгінің қоғамның қаржы жүйесiн дамыту бағыттарына, жүргiзiлiп жатқан салық-бюджет саясатының заман талабына барабарлығына тiкелей тәуелділігiмен негізделген. Қазақстандағы экономикалық өсудің жоғары қарқындары, бюджет кiрiстерiнiң өсуi, қаржы институттарының нығаюы, Ұлттық қордың құрылуы, мемлекеттік бюджет тапшылығының ыңғайлы деңгейi мемлекеттің неғұрлым белсендi фискалдық саясатын жүргізудi талап етедi. Мұндай жағдайларда бюджет мемлекеттiң ресурстарын жұмылдыру мен жұмсаудың басты құралы ретiнде саяси билiкке экономикаға ықпал етуге, оның құрылымдық қайта құрылуын қаржыландыруға, экономиканың басым секторларын дамытуды көтермелеуге, халықтың неғұрлым аз қорғалған жiктерiн әлеуметтiк қолдаумен қамтамасыз етуге шынайы мүмкiндiк бередi. Тиiстi қаржы жылына арналған бюджеттi әзiрлеу кезiнде Орта мерзiмдi саясат негіз болып табылады.
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзiмдi фискалдық саясаты (бұдан әрi - Орта мерзiмдi фискалдық саясат) Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2003-2006 жылдарға арналған бағдарламасы, Қазақстан Республикасының әлеуметтiк-экономикалық дамуының 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзiмдi жоспары, мемлекеттік және салалық (секторалдық) бағдарламалар негiзiнде әрi Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабiлеттi экономика үшiн, бәсекеге қабілетті халық үшiн" атты Қазақстан халқына Жолдауын есепке ала отырып әзiрлендi.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң
2005-2007 жылдарға арналған орта мерзiмдi
фискалдық саясаты
Кiрiспе
      Ағымдағы жылы қабылданған Бюджет кодексi бюджет процесiн жүзеге
асырудың жаңа ұстанымдарын айқындады. Ең алдымен, мемлекеттің экономикалық
саясатына сәйкес орта мерзiмдiк бюджетті жоспарлау қажеттiгіне назар
аударылуда. Бюджеттi жоспарлау процесiне стратегиялық бағдар беру
мақсатында алдағы үш жылдық кезеңге арналған салық-бюджет саясатын
анықтайтын құжат - Орта мерзiмдi фискалдық саясатты жыл сайын әзiрлеу
шешiмi қабылданды.
      Бұл құжаттың қажеттiлiгi экономикалық реформалар жетiстiгінің
қоғамның қаржы жүйесiн дамыту бағыттарына, жүргiзiлiп жатқан салық-бюджет
саясатының заман талабына барабарлығына тiкелей тәуелділігiмен негізделген.
Қазақстандағы экономикалық өсудің жоғары қарқындары, бюджет кiрiстерiнiң
өсуi, қаржы институттарының нығаюы, Ұлттық қордың құрылуы, мемлекеттік
бюджет тапшылығының ыңғайлы деңгейi мемлекеттің неғұрлым белсендi фискалдық
саясатын жүргізудi талап етедi. Мұндай жағдайларда бюджет мемлекеттiң
ресурстарын жұмылдыру мен жұмсаудың басты құралы ретiнде саяси билiкке
экономикаға ықпал етуге, оның құрылымдық қайта құрылуын қаржыландыруға,
экономиканың басым секторларын дамытуды көтермелеуге, халықтың неғұрлым аз
қорғалған жiктерiн әлеуметтiк қолдаумен қамтамасыз етуге шынайы мүмкiндiк
бередi. Тиiстi қаржы жылына арналған бюджеттi әзiрлеу кезiнде Орта мерзiмдi
саясат негіз болып табылады.
      Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2005-2007 жылдарға арналған орта
мерзiмдi фискалдық саясаты (бұдан әрi - Орта мерзiмдi фискалдық саясат)
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2003-2006 жылдарға арналған бағдарламасы,
Қазақстан Республикасының әлеуметтiк-экономикалық дамуының 2005-2007
жылдарға арналған орта мерзiмдi жоспары, мемлекеттік және салалық
(секторалдық) бағдарламалар негiзiнде әрi Қазақстан Республикасы
Президентiнiң "Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабiлеттi
экономика үшiн, бәсекеге қабілетті халық үшiн" атты Қазақстан
халқына Жолдауын есепке ала отырып әзiрлендi.
      1. Әлеуметтiк-экономикалық ахуал
      1.1 Елдiң 2003 жылғы әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау және 2004
жылға арналған маңызды көрсеткiштер серпiнiн бағалау
      2003 жылы ЖIӨ-нiң нақты өсуi 9,2%-ды құрады, ал орташа жылдық
инфляция 6,4%-ға деңгейiнде қалыптасты.
      Өткен жылы болжамдалғандай, әлемдiк экономика үрдiстерiнiң негiзiнде
мұнайдың жоғары бағасының және доллардың еркiн айырбасталатын басқа
валюталарға қатысты 20%-дан астам құнсыздануының әсерiнен теңгенiң АҚШ
долларына қатысты айырбас бағамы күшейді.
      Саудадағы негізгі әрiптес елдер валюталарының қоржынына (евро, ресей
рублі, қытай юанi) қарағанда, теңгенiң АҚШ долларына қатысты күшейуiне
қарамастан, теңгенiң нақты мәнi 2,5%-ға құнсызданды.
      Елдегi макроэкономикалық тұрақтылық экономиканың дамуына
ынталандырушы ықпал етуiн жалғастырды, бұл тауарлар мен қызметтер көрсету
өндiрiсiн, тiкелей шетелдiк инвестициялардың едәуiр ағыны мемлекеттiк
бюджетке кiрiстер түсiмiн ұлғайтудың және, сайып келгенде, ел халқының әл-
ауқатын арттырудың басты факторына айналды.
      Бағалау бойынша 2004 жылғы бiрiншi жарты жылдықта өткен жылдың
осындай кезеңiмен салыстырғанда жалпы iшкi өнiмнiң (ЖIӨ) өсуi 9,1%-ды
құрады. 9,4%-ға өнеркәсiптегi, 5,2%-ға ауыл шаруашылығындағы көлемнiң
ұлғаюы өсудi қамтамасыз етті. Қызметтер көрсету секторында барлық көлiк
түрiмен жүк тасымалдау көлемi 9,3%-ға, бөлшек тауар айналымының көлемi 7,1
%-ға ұлғайды.
      2004 жылғы бiрiншi жарты жылдықта 2003 жылғы осындай кезеңмен
салыстырғанда ЖIӨ құрылымында айтарлықтай өзгерiс болған жоқ. Бағалау
бойынша, тауарлар өндiрiсiнiң ЖIӨ-гі үлесi 40,6%-ды құрады (2003 жылғы
қаңтар-маусымда 39,1%), қызметтер көрсету өндiрiсi - 53,3 % (55,5 %).
      Ағымдағы жылдың бiрiншi жарты жылдығының қорытындылары бойынша
инфляцияның орташа деңгейi 6,6 %-ды құрады және өткен жылдың тиiсті
кезеңiмен салыстырғанда айтарлықтай өзгерiске ұшыраған жоқ (6,7 %).
      Әлемдiк рыноктағы қазақстандық негізгi тауарлардың әлемдiк
бағаларының жоғары деңгейi экспорттық түсiмдер көлемiнiң едәуір ұлғаюына
ықпал еттi. Ағымдағы жылдың бес айы iшiнде сыртқы сауда айналымы 11,5 млрд.
АҚШ долларын құрады және 2003 жылғы осындай кезеңнен 46 %-ға артық болды.
Экспорт 7 млрд. АҚШ долларын құрады, импорт - 4,5 млрд. АҚШ доллары, өсу
тиiсiнше 42 және 52 %.
      Мұнай өндіру саласында шетелдiк инвесторлардың қатысуымен iрi
инвестициялық жобаларды, Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын iске
асыру, сондай-ақ бiрқатар салалық бағдарламаларды жүзеге асыру экономикаға
тартылатын инвестициялардың көлемiн жоғары деңгейде сақтап қалуға мүмкiндiк
бердi. Өткен жылғы осындай кезеңмен салыстырғанда негiзгi капиталға
инвестициялар 12,1 %-ға ұлғайды.
      Мұнайдың сақталып отырған жоғары бағалары және елге валюта түсiмiнiң
iрi көлемiнiң ағыны теңге бағамы нығаюының негiзгi себебiне айналды.
Осылайша, 2004 жылғы бiрiншi жарты жылдықта теңгенiң орта өлшенген айырбас
бағамы 1 АҚШ доллар үшін 138,42 теңге құрады. Жыл басынан берi АҚШ
долларына номиналды көрiнiстегi теңге 5,07 %-ға нығайды.
      Бағалау бойынша 2004 жылы инфляцияның орташа деңгейi 5,6-7%-ды
құрайды, бұл индикативтік жоспардың болжамына сай келедi.
      Бағалар өсуiне қатысты қайта қаржыландырудың ресми ставкасының
деңгейi әлсiз оң болып ұсталады (7 %), бұл iскерлiк белсендiлiктi кеңейтудi
көтермелеуге мүмкiндiк бередi.
      Елдiң сауда теңгерiмi нығайтылады. 2004 жылы оң сальдо 4,5 АҚШ
доллары мөлшерiнде бағаланып отыр.
      Өнеркәсiптiк өндiрiс көлемiнiң өсуi 9,2 %-ды құрайды, ауыл
шаруашылығының жалпы өнiмiнiң көлемi өткен жылғы деңгейге қарағанда 2,8%-ға
өседi. Негiзгi капиталға инвестициялар 10%-ға артады.
      Қызметтер көрсету саласындағы даму қарқындарының басып өсуi күтілуде.
      2003 жылғы деңгейге қарағанда көрсетiлетiн байланыс қызметтерi
көлемiнiң өсу қарқыны 30%-ды, көлiктiкi 8,6%-ды, сауданiкi 8,5%-ды құрайды.
      1.2 Салық саясатын iске асыру
      2003 жылы салық заңдарындағы өзгерiстер салық жүктемесiн азайту, жаңа
техника мен алдыңғы қатарлы технологиялар ағынын көтермелеу және оларды
енгiзу жолымен елдiң экономикалық өсуiн көтермелеуге, мемлекет пен салық
төлеушiлердiң өзара қарым-қатынастарын жақсартуға бағытталған және елдiң
инвестициялық тартымдылығын жоғарылатуға арналған.
      Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Iшкi және сыртқы саясаттың 2004
жылға арналған негiзгi бағыттары" атты Қазақстан халқына Жолдауына,
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015
жылдарға арналған стратегиясына сәйкес салық жүктемесін азайту және елдiң
экономикалық өсуiн ынталандыру, сондай-ақ белгiлi бір санаттағы
азаматтардың кiрiстерiн заңдастыруын ынталандыру және еңбекақыны ұлғайту
мақсатында 2004 жылдан бастап жеке табыс салығының ставкалары азайтылды,
әлеуметтiк салық бойынша ставкалардың кемiмелi шәкілі енгізiлдi, қосылған
құн салығының ставкасы азайтылды, арнайы экономикалық аймақтар аумағында
салық салудың ерекше режимi белгiлендi, арнайы салық режимдерiн қолдану
салалары кеңейтiлдi.
      Экономиканы одан әрi тұрақты дамыту, жүргiзілiп жатқан реформаларды
тереңдету мақсатында мұнай операцияларына, қаржы лизингiне, резидент
еместерге, қаржы құралдарына салық салу, сондай-ақ салықтық әкiмшiлендiру
нормалары жетiлдiрiлдi.
      Жер қойнауын пайдаланушыларға салық салудың жаңа шарттарын енгізудiң
негiзгi мақсаттары: бюджет кiрiстерiн мұнай операцияларынан барынша көп
алу, жер қойнауын пайдаланушылардың экономикалық ниеттерiн сақтай отырып,
тараптар мүдделерiнiң ең жоғарғы теңгерiмiне қол жеткiзу болып табылады.
      Қаржы лизингiне салық салуды жетiлдiру Қазақстанда негізгi құралдарға
инвестицияларды қаржыландырудың аса маңызды құралдарының бiрi ретiнде
лизингті одан әрi дамытуға ықпал етедi.
      1.3. Бюджет жүйесiн жетiлдiру
      Бюджет жүйесiн жетiлдiру мақсатында соңғы жылдары Қазақстанда
бiрқатар шаралар кешенi жүргізiлдi.
      Тұрақты негiзде жұмыс iстейтiн бюджет комиссиялары құрылды, олардың
мақсаты бюджеттер жобаларының уақтылы және сапалы әзiрленуiн қамтамасыз
ету, бюджеттердi нақтылау және атқару жөнiнде ұсыныстар тұжырымдау,
әкiмшiлердiң бюджеттiк бағдарламалардың iске асырылуы туралы есептерiн
қарау болып табылады.
      Елдiң әлеуметтiк-экономикалық дамуының басымдықтарын көрсететiн
бағдарламалық, мақсатты бюджеттi қалыптастыру жүзеге асырылуда. Қазiргi
уақытта мемлекеттiк, салалық (секторалдық) бағдарламалар мемлекеттiң
әлеуметтiк-экономикалық саясатын iске асырудың негiзгi құралы болып
табылады.
      2003 жылдан бастап қолданыстағы және әзiрленетiн мемлекеттiк, салалық
(секторалдық) бағдарламалар тiзбесi Қазақстан Республикасының әлеуметтiк-
экономикалық дамуының орта мерзiмдi кезеңге арналған
индикативтiк жоспарының құрамында бекiтiледi. Бюджеттен қаржыландыруды
талап ететiн мемлекеттiк, салалық (секторалдық) бағдарламалардың бәрiнде
жылдар мен қаржыландыру көздерi бөлiнiсiнде қаржы қаражатының талап
етiлетiн көлемi айқындалған.
      Елдiң әлеуметтiк-экономикалық дамуының басымдықтарын көрсететiн нақты
бюджетті қалыптастыру мақсатында, 2002 жылдан бастап бюджет оның есебiнен
мемлекеттің ағымдағы мұқтаждарын орындауға бағытталған бағдарламалар жүзеге
асырылған ағымдағы бюджет және экономикаға инвестициялық шығыстарды, яғни
инфрақұрылымды дамытуға, қала құрылысына, ақпараттық жүйелердi, ғылымды,
адами капиталға инвестицияларды құру мен дамытуға және т.с.с. арналған
шығыстарды қамтитын даму бюджетi болып бөлiндi. Бюджеттің мұндай бөлiнуi
мемлекеттiң заңдарда айқындалған және мемлекеттiк мекемелердiң бар желiсiн
ұстауға бағытталған өзiнiң функцияларын орындау құнын және мемлекеттiң
әлеуметтік экономикалық дамуына оның инвестициялық салымының көлемiн нақты
бағалауға, сондай-ақ бюджеттiк бағдарламаларды жүйелеуге мүмкiндiк бердi.
      Бюджет қаражатын жұмсаудың ашықтығын қамтамасыз ету және олар бойынша
бюджеттiк бақылау жүргiзу үшiн 2002 жылдан бастап әкiмшiнiң өзiне жүктелген
функцияларды орындау жөнiндегi қызметiн бағалаудың негізгi құжаты ретiнде
бюджеттiк бағдарламаның паспорты енгiзілдi. Мұндай шараны ұтымды жоспарлау,
бюджеттiк бағдарламаларды орындау және әкiмшiлердiң бюджет ақшасының тиiмдi
пайдаланылуы үшiн жауапкершiлігін күшейту қажеттiгi айқындап бердi.
      Бюджет жүйесiн жетiлдiру жөнiндегi жекелеген iс-шаралар барысында
шешiмi жүйелiк ұстанымды талап ететiн көптеген мәселелер анықталды. Осыған
байланысты қолданыстағы заңдар нормаларын реттеуге және жүйелеуге, олардың
неғұрлым икемдi құрылымын қамтамасыз етуге мүмкiндiк беретiн Бюджет кодексi
әзiрлендi.
      Бюджет кодексiнде бюджет жүйесiнiң орнықтылығы мен тұрақтылығын
қамтамасыз ететiн жаңа қағидаттар бар, бұрын қолданылған бюджеттi жоспарлау
қағидаттары, барлық бюджет деңгейлерiнiң шығыс және кiрiс бөлiктерiн
қалыптастыру жөнiндегi ұстанымдар қайта қаралды.
      Қолданыстағы заң кесiмдерiне функционалдық талдау жүргiзу нәтижесiнде
және орталық пен өңiрлер арасындағы қатынастардағы жинақталған оң және
терiс тәжiрибенi ескере отырып, бюджетаралық қатынастар қағидаттары, ресми
трансферттердiң нысандары, республикалық бюджеттiң, облыстық бюджеттiң,
республикалық маңызы бар қала, астана, аудандар (облыстық маңызы бар
қалалар) бюджетiнiң кiрiстерi айқындалды. Барлық бюджет деңгейлерiне
қаржылық орнықтылық беру мақсатында Бюджет кодексiнде бюджет деңгейлерiнiң
шығыстық өкілеттiктерi нақты бөлiндi. Бюджеттердiң дербестен күшейту үшiн,
сондай-ақ бюджетаралық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз ету үшiн
бюджеттiк субвенциялар мен алып қоюлардың мөлшерi үш жылға арналып
белгіленетiн болады.
      Бюджет кодексiнде бюджеттiк бағдарламалардың тиiмділiгiн бағалау
туралы бап көзделген, оған сәйкес тиiстi есептердi жүргізу, бюджеттiк
бағдарламалардың негiздемесiн, олардың орындалу барысы мен олар көрсететiн
елдiң әлеуметтік-экономикалық жағдайына ықпал етуiн талдау және бюджеттiк
бағдарламалардың тиiмсiз бағыттарын айқындау болып табылады.
      Қазақстан республикасының Үкiметi әзiрлеген және бекiткен бюджеттік
бағдарламалардың тиiмділігіне бағалау жүргiзу әдiстемесi бюджетті
жоспарлау, атқару және оның атқарылуын бақылау процесiнде бюджеттiк
бағдарламалардың тиiмділігіне бағалау жүргiзу тәртiбi мен көрсеткiштерiнiң
жүйесiн айқындайды.
      2005 жылға арналған республикалық бюджетті қалыптастыру кезінде
бюджеттiк бағдарламалар әкiмшілерiнiң 2005-2007 жылдарға арналған бюджеттiк
өтiнiмдерiн қараған кезде Республикалық бюджет комиссиясы республикалық
бюджеттік бағдарламалардың 2003 жылы және 2004 жылғы республикалық
бюджеттiк бағдарламалардың 2003 жылы және 2004 жылғы бiрiншi жарты жылдықта
iске асырылуы туралы ақпаратты қарады. Қарау нәтижелерi нақты бюджеттiк
бағдарламаны алдағы қаржы жылында орындаудың орындылығына және оны
қаржыландыру көлемдерiне қатысты шешiмдер қабылдау үшiн негiз болды.
      Бюджеттiк инвестициялар ұғымы кеңейтiлдi, инвестициялық жобаларды
кезең-кезеңмен iрiктеу, сондай-ақ жобалардың тиiмдiлiгiн бағалау тәртiбi
енгiзiлуде.
      Жергiлiктi атқарушы органдардың тек жоғары тұрған бюджеттен ғана
қарыз алу құқығы сақталып, сыртқы және iшкi капитал рыноктарынан қарыз алуы
алынып тасталады.
      Ұлттық қорға қаражат аударудың жаңа тетігi енгiзiлдi, осыған сәйкес
Ұлттық қорды қалыптастыру көзi болып табылатын барлық ресми трансферттер
тiкелей мемлекеттiк бюджеттен аударылатын болады.
      2. 2005-2007 жылдарға арналған фискалдық саясаттың мақсаты мен
мiндеттерi
      2.1 Фискалдық саясаттың мақсаты мен мiндеттерi
      Орта мерзiмдi кезеңдегі фискалдық саясаттың негізгі мақсаты тұрақты
экономикалық дамудан және барлық өңiрлердегі азаматтардың әл-ауқатының
өсуiнен көрiнетiн ел экономикасының бәсекеге қабілеттiлiгiн арттыру болып
табылады.
      Орта мерзiмдi кезеңде бұл мақсатқа қол жеткiзуге мынадай негiзгi
мiндеттердi шешу:
      экономика салаларын әртараптандыру, ұзақ мерзiмдi жоспарда сервистік-
технологиялық экономикаға көшу үшiн жағдайлар дайындау;
      көлеңкелi экономика үлесiн азайту;
      ЖIӨ-ге қатысты мемлекеттiк борыштың мөлшерiн қысқарту, оның құрылымын
оңтайландыру;
      инфрақұрылымды және адами капиталды дамыту;
      мемлекет көрсететiн қызметтер сапасын арттыру ықпал етедi.
      Бұдан басқа, фискалдық саясат мемлекеттің жалпы экономикалық
саясатының маңызды құрамдаушысы бола отырып, жоспарланған кезеңде
инфляцияның орташа жылдық деңгейi бойынша белгiленген меженi, төлем
балансының орнықтылығын, тауарлар мен қызмет көрсетулердiң соңғы тұтынуының
өсуiн және капиталдың жинақталуын қолдауға ықпал етуi тиiс.
      2.2 Фискалдық саясатты iске асырудың негiзгi бағыттары
      Фискалдық саясат мiндеттерiн iске асыру мынадай негiзгi бағыттар
бойынша жүзеге асырылатын болады:
      салық заңдарын және салық әкiмшiлiгiн жүргiзудi жетiлдiру;
      мемлекеттiң мұнай кiрiстерiн Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры
арқылы пайдалану тетiктерiн жетілдiру;
      шығыстарды, бiр жағынан, мемлекеттiк функциялардың толық көлемде
тиiмдi орындалуын және, екiншi жағынан, макроэкономикалық тұрақтылыққа
жәрдемдесудi қамтамасыз ететін деңгейде ұстау;
      мемлекеттік шығыстардың нәтижелiлігі мен тиiмділігін, соның ішінде
бюджет процесiнiң барлық деңгейлерiнде бюджеттік бағдарламалау әдiстерiн
одан әрi енгізу жолымен арттыру;
      дамуға бағытталатын бюджет шығыстарын тиiмдi қалыптастырудың
жүйелілiгiн қамтамасыз ету мақсатында инвестициялық жобаларды дайындау,
қарау, iрiктеу процесiн реттеу;
      бюджетаралық қатынастарды жетiлдiру бюджет жүйесiнiң түрлi деңгейлерi
арасында кiрiс және шығыс өкiлеттіктердi нақты ажыратуды белгiлеу.
      3. Фискалдық саясатты iске асыру тетiктерi
      3.1 Елдiң әлеуметтiк-экономикалық дамуының 2005-2007 жылдарға
арналған негізгi көрсеткiштерi
      Мақсатты өлшемдердi, қолдағы даму резервтерi мен сыртқы және iшкi
факторлардың күтiлетiн әсерiн есепке ала отырып айқындалатын республиканың
әлеуметтiк-экономикалық дамуының ықтимал сценарийлерiн қалыптастыру
Yкiметтiң орта мерзiмдi перспективадағы салық-бюджет саясатының
мүмкiндiктерiн айқындауға, мемлекеттiк шығыстар туралы салмақты шешiмдер
қабылдауға және тиiсiнше мемлекеттiк қаржы ресурстарын пайдаланудың
тиiмдiлiгiн арттыруға мүмкiндiк бередi.
      Орта мерзiмдi фискалдық саясатты iске асырудың мiндеттерi мен негізгі
бағыттарын айқындау кезiнде ел экономикасын дамытудың 2005-2007 жылдарға
арналған базалық сценарийi негіз ретiнде алынды (1-кесте).
      Базалық сценарийде мұнайға әлемдiк баға бiр баррель үшiн 28-33 АҚШ
доллар аралығында болады деп болжанады. Сыртқы конъюнктура индексi 2003
жылмен салыстырғанда 2005 жылы тағы да 1,6%-ға одан әрi азая отырып, 5,4%-
ға кемидi. 2006-2007 жылдары индекс неғұрлым аз, жылына 0,5%-ға өсетiн
болады. Мұнайдың экспорттық бағасы бiр баррель үшiн 21-25 АҚШ доллары
деңгейiнде тұрақталады. Сауда теңгерiмiнiң оң сальдосы жылына орта есеппен
2,3 млрд. астам АҚШ долларын құрайды.
      Осы сценарийге сәйкес ЖIӨ-нiң орташа жылдық өсуi 2005-2007 жылдары
8,1 %-ды құрайды.
      Тауарлар өндiрiсiмен салыстырғанда қызметтер көрсетудiң басып өсу
үрдiсi сақталады. Болжанып отырған кезеңде тауар өндiрiсi орта есеппен
жылына 7,8 %-ға, ал қызметтер көрсету өндiрiсi 8,7 %-ға өседi.
      Кәсiпорындардың қаржы жағдайының жақсаруымен бiрге халықтың нақты
кiрiсiнiң ұлғаюы экономиканың нақты секторына инвестициялардың өсуi үшiн
қажеттi жағдайлар жасайды.
      Инвестициялық сұраныстың кеңеюi бiрiншi кезекте кәсiпорындардың
дербес қаражаты есебiнен алынатын инвестициялық қаржыландырудың iшкi
көздерiмен байланысты болады. Негiзгі капиталға инвестициялар көлемiнiң өсу
қарқыны жоспарланып отырған кезеңде 12-15 %-ды құрайды.
      Инфляция деңгейi орта есеппен 2004 жылғы 5,6-7 %-дан 2007 жылы 4,1-
5,5%-ға дейiн төмендейдi.
      Yкiметтiң фискалдық саясатының iске асырылуына тәуелсiз
макроэкономикалық факторлар өзгерген жағдайда оның негізгi параметрлерi
кейіннен мұндай өзгерiстердiң дәрежесiне қарай түзетiлетiнiн не
нақтыланатынын атап өту қажет.
1-кесте  
Қазақстан Республикасының макроэкономикалық
көрсеткіштерiнiң 2004-2007 жылдарға арналған болжамы
(базалық сценарий)
___________________________________ ________________________________
            Атауы          2003  2004   болжам
                          есеп  бағалау ------------------
----
                                          2005
2006  2007
___________________________________ ________________________________
ЖIӨ, млрд. теңге           4449,8   5138    5850    6640    7557
 ЖІӨ-нiң нақты өзгеруi,
 өткен жылға %-ен          109,2    109,0   107,9   108,0   108,5
 ЖIӨ дефляторы, %          107,9    105,9   105,5   105,0   104,9
ЖIӨ, млрд. АҚШ доллары     29,8     37,6    44,4    51,4    59,0
Жан басына шаққандағы
ЖIӨ, АҚШ долл.              1997,2   2504,5  2942,4  3378,3  3853,7
Тұтыну бағаларының
индексi, %-бен
 жылына орта есеппен       6,4      5,6-7   4,9-6,5 4,8-6,2 4,1-5,5
Теңгенiң АҚШ долларына
бағамы
 жыл соңына                43,3     133,6   130,0   128,4   127,6
 жылына орта есеппен       149,5    136,7   131,7   129,2   128,0
Ақша массасы, млрд. теңге  971,2    1325,0  1631,0  1938,0  2266,0
Экономиканы монеталандыру
деңгейi, %                 21,8     25,8     27,9    29,2    30,0
Ұлттық Банктің қайта
қаржыландыруының
ресми ставкасы, %
(кезең соңында)            7,0      7,0     6,8     6,5      6,0
Тауарлар экспорты,
млн. АҚШ долл. (ФОБ)       13203,4  16832   17566   17328,3 17872,2
Тауарлар импорты,
млн. АҚШ долл. (ФОБ)       9030,7   12324,2 13486,6 14237,0 15320,0
Сауда теңгерiмi,
млн. АҚШ долл.             4170,7   4507,9  4079,4  3091,3  2552,2
Қызметтер көрсету
теңгерiмi, млн. АҚШ долл.  -2251,5  -2302,0 -1972,0 -1887,0 -1723,0
Ағымдағы шот, млн.
АҚШ доллары                 -69      -357    -335    -1460   -1818
Негізгі капиталға
инвестициялар
 өткен жылға %-бен         10,6     110,0   112,0   115,0   114,0
Ауыл шаруашылығының
жалпы өнiмiнiң көлемi,
млрд. теңге                606,7    648,6   701,9   757,2  
810,3
 өткен жылға %-бен          101,4    102,8   103,3   103,4   102,9
Өнеркәсiптiк өнiм
көлемi, млрд. теңге        2794,4   3147,4  3445,1  3704,5  3898,6
 өткен жылға %-бен         108,8    109,2   107,3   108,1   107,4
 мұнай және газ
 конденсатын өндiру,
 млн. тонна                 51,3     56,1    59,0    64,4   
68,7
 оның iшiнде, экспорт,
 млн. тонна                44,3     48,6    50,9    55,5   
59,0
Мұнайдың әлемдiк бағасы
(Вrent қоспасы), бiр
баррель үшiн АҚШ доллары   28,9     32,6    32,9    29,0    28,5
Мұнайдың экспорттық
бағасы, бiр баррелль
Үшiн АҚШ доллары            21,6     24,5    24,7    21,8    21,4
Құрылыс, млрд. теңге       446,9    528,2   650,7   812,4   1027,6
 өткен жылға %-бен         109,3    111,5   112,0   113,5   114,0
Көлiк қызметтерi,
млрд теңге                 880,0    975,7   1069,8  1189,5 
1439,2
 өткен жылға %-бен         107,8    108,6   108,0   109,0   110,0
Байланыс, млрд. теңге      144,0    96,6    247,7   299,1   357,7
 өткен жылға %-бен         125      130,0   120     115     115
Сауда, млрд. теңге         1191,8    1411,3  1615,2  1892,5  2206,6
 өткен жылға %-бен         109,4    108,5   109,0   109,5   110,0
___________________________________ ________________________________
      2-кестеде Қазақстан Республикасының Бюджет кодексiнде айқындалған
құрылым* бойынша ел экономикасын дамытудың базалық сценарийi негiзiнде
жасалған 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттiк бюджет болжамы
көрсетiлген.
                                                             2-кесте
      2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттiк бюджет болжамы
                                                   (ЖIӨ-ге пайызбен)
___________________________________ ________________________________
                     Атауы                       Болжам
                                         -------------------------
---------------
                                         2005 жыл2006 жыл2007
жыл
___________________________________ ________________________________
Кiрiстер                                  24,30     24,03  
24,29
Шығындар                                24,19     23,78   23,97
Операциялық сальдо               0,11      0,25    0,32
Таза бюджеттік кредит беру    0,21      -0,05   0,14
 Бюджеттiк кредиттер            0,35       0,07    0,25
 Бюджеттiк кредиттердi өтеу    0,14      0,13    0,11
Қаржы активтерiмен жасалатын
операциялар бойынша сальдо  1,40      0,80    0,68
 Қаржы активтерiн сатып алу    1,44      0,83    0,71
 Мемлекеттiң қаржы активтерiн сатудан
 түсетiн түсімдер                        0,03       0,03    0,03
Бюджет тапшылығы (профициті)    -1,50     -0,50   -0,50
Бюджет тапшылығын қаржыландыру
(профицитін пайдалану)                1,50      0,50    0,50
___________________________________ ________________________________
      *Ескерту.
      Қазақстан Республикасының Бюджет кодексiне сәйкес салық және басқа да
мiндетті төлемдер, ресми трансферттер, мемлекетке өтеусiз негiзде
берілетiн, қайтарылатын сипатта болмайтын және мемлекеттің қаржы активтерiн
сатуға байланысты емес, бюджетке eceптелугe тиiстi ақша бюджет кiрiстерi
болып табылады.
      Қайтарылмайтын негізде бөлiнетiн бюджет қаражаты бюджет шығындары
болып табылады.
      Операциялық сальдо бюджет кiрiстерi мен шығындары арасындағы айырма
ретінде айқындалады. Бюджет шығындарында бюджеттік даму бағдарламалары
болған жағдайда терiс операциялық сальдоға жол беріледi.
      Бюджеттік кредит - бюджеттен қайтарымды мерзiмдi және ақылы негiзде
бөлiнетін ақша. Бюджеттік кредиттi өтеу - кредиттік шартқа және Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес бюджеттік кредит бойынша негізгi борышты
қарыз алушының өтеуi. Таза бюджеттік кредит беру бюджеттік кредиттердiң
және бюджеттік кредиттердi өтеудiң арасындағы айырма ретiнде айқындалады.
      Қаржы активтерiн сатып алу - заңды тұлғалардың, соның iшiнде
халықаралық ұйымдардың қатысу үлестерiн, бағалы қағаздарын мемлекеттік
меншiкке сатып aлу жөніндегі операциялармен байланысты бюджет шығыстары.
Мемлекеттiң қаржы активтерiн сатудан түсетiн түсiмдер - мемлекеттік
меншiктегі заңды тұлғалардың, соның iшiнде халықаралық ұйымдардың, мүлiктiк
кешен түрiндегi мемлекеттік мекемелер мен мемлекеттiк кәсiпорындардың
қатысу үлесiн, бағалы қағаздарын, сондай-ақ мемлекеттік кәсiпорындардың
жедел басқаруындағы немесе шаруашылық жүргiзуiндегі өзге де мемлекеттік
мүлiкті сату жөнiндегі операцияларға байланысты бюджетке түсетiн түсiмдер.
Қаржы активтерiмен жасалатын операциялар бойынша сальдо қаржы активтерiн
сатып алу мен мемлекеттiң қаржы активтерiн сатудан түсетiн түсiмдердiң
арасындағы айырма ретiнде айқындалады.
      Бюджет тапшылығы (профицитi) таза бюджеттік кредит берудi және қаржы
активтерiмен жасалатын операциялар бойынша сальдоны шегерiп тастағандағы
операциялық сальдоға тең.
      Бюджет тапшылығын қаржыландыру - қарыз алу және бюджет қаражатының
бос қалдықтары есебiнен бюджет тапшылығын жабуды қамтамасыз ету.
      Бюджет профицитiн пайдалану - қарыздар бойынша негізгі борышты өтеуге
бюджет профицитiн, қарыздар қаражатын, бюджет қаражатының бос қалдықтарын
жұмсау.
      3.2 Кiрiстер саясаты
      Салық саясаты
      Мемлекеттiң салық саясаты салық салудың нақты салық түрiне
экономикалық негiзделуiнен, кәсiпкерлiктi дамытуға тосқауыл болатын
кедергiлердi жоюдан, салық заңдары нормаларының қарапайымдылығы мен
айқындылығынан, сондай-ақ салық мәдениетiн одан әрi арттырудан бастау алуы
тиiс.
      Фискалдық саясаттың мiндеттерiн iске асыру шеңберiнде салық жүйесi
мемлекет қазынасын толықтыруға ғана бағдарланбай, сонымен бiрге экономиканы
басқарудың күштi құралы болуы тиiс.
      Орта мерзiмдi кезеңде:
      жоғары технологиялы және экспортқа бағдарланған өндiрiстердi салықтық
көтермелеу;
      инвестициялық салық преференцияларын беру нысандарын кеңейту
мүмкiндiгiн қоса алғанда, экономиканың шикiзаттық емес секторындағы
инвестициялық ахуалдың тартымдылығын күшейту үшiн шаралар қолдану салық
заңдарын жетілдiрудің негiзгi бағыттарына айналуы тиiс.
      Бұл мiндеттердi iске асыру үшiн Үкiмет Салық кодексiне 2005 жылдан
бастап өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жөнiнде ұсыныстар
тұжырымдады. Атап айтқанда, негiзгi құралдарды жаңарту мен жаңғырту
процестерiн ынталандыру және жеделдету, инвестициялық салық
преференцияларын беру нысандарын кеңейту, қосылған құны жоғары тауарлар
өндiрiсiн салықтық ынталандыру және халықаралық стандарттарға сай келетiн
сапа менеджментi мен қоршаған ортаны қорғау жүйелерiн енгізу, қаржы
операциялары мен қаржы рыногы субъектiлерiне салық салуды жетілдiру, салық
әкiмшiлiгiн жүргiзудi жақсарту мақсатында амортизациялық саясатты жетілдiру
мәселелерi бойынша өзгерiстер көзделедi.
      Мемлекеттiң салық төлеушiлермен өзара қатынастарын одан әрi жақсарту
салық салу саласындағы мемлекеттік саясаттың ерекше бағытына айналуы тиiс,
бұл қатынас екi тарап арасындағы өзара тығыз iс-қимылдан, жүргiзіліп жатқан
процестердің барлық маңызын өзара түсiнуден құралуы тиiс.
      Жүргiзілiп жатқан саясат нәтижесiнде, бiр жағынан, салық
төлеушiлердiң салық заңдарының нормаларын дұрыс түсiнуiне қол жеткiзу,
салық төлеушiлердiң салық тәртiбiн сақтау деңгейiн арттыру үшiн, екiншi
жағынан, салық жүйесiнiң транспаренттілігін, оның әдiлдігін, тұрақтылығын
және болжамдылығын қамтамасыз ету, салық төлеушiлердiң барлық санаттары
үшiн салық жүктемесiнiң теңгерiмдiлiгiне қол жеткiзу үшiн оңтайлы жағдайлар
жасалатын болады, бұл сайып келгенде, мемлекеттiң экономикалық және саяси
тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкiндiк бередi.
      2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бюджет кірістері
      Мемлекеттiк бюджет кiрiстерi 2005 жылғы 1 қаңтардан бастап ұсынылып
отырған өзгерiстердi есепке ала отырып, салық заңдары, республиканың
маңызды макроэкономикалық көрсеткiштерi, Қазақстан Республикасының
әлеуметтік-экономикалық дамуының 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзiмдi
жоспары негізiнде айқындалған.
   Мемлекеттiк бюджет кiрiстерiнiң болжамы 3-кестеде келтiрiлген.
                                                            3-кесте
                    Мемлекеттiк бюджет кiрiстерi
                                                     (ЖIӨ-ге %-бен)
___________________________________ ________________________________
                     Атауы                       Болжам
                                        ---------------------------
                                        2005 жыл2006 жыл2007 жыл
___________________________________ ________________________________
Кiрiстер                                  24,3     24,0      24,3
Салықтық түсiмдер                  23,2     22,9     22,9
Салықтық емес түсiмдер           0,7      0,6      0,6
Негiзгі капиталды сатудан түсетiн
түсiмдер                                   0,4      0,5       0,8
___________________________________ ________________________________
      Өткен жылға қарағанда 2005 жылы салықтық түсімдердің өсуі 14,6 %-ды,
2006 және 2007 жылдары тиісiнше 11,9 %-ды және 13,7 %-ды құрайды.
      Кiрiстер болжамының есептеулерiнде жоспардан тыс салықтық және өзге
де мiндетті төлемдерi Ұлттық қорға есепке алынатын шикiзат секторы
ұйымдарының тiзбесi ескерiлдi. Бұл ұйымдар бойынша салық түсiмдерiн есептеу
мұнайдың бiр баррель үшiн 19 АҚШ доллары болатын әлемдiк тұрақты есептеу
бағасы ескерiле отырып жүргiзiлдi.
      Бұдан басқа, Салық кодексiнiң ережелерiне енгiзiлген, тіркелген
активтер бойынша амортизациялық аударымдарды есептеу тәртiбiн реттейтiн,
2005 жылғы 1 қаңтардан бастап күшiне енетiн өзгерiстер 2005 жылы
корпорациялық табыс салығын шамамен 26,0 млрд. теңгеге азайтуға алып
келедi.
      Салықтық түсiмдер "Мiндетті әлеуметтік сақтандыру туралы" Қазақстан
Республикасының Заңына сәйкес Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк
әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтiк аударымдарды есепке ала отырып
айқындалған әлеуметтік салық ставкаларының өзгерiсiне түзетiлдi.
      Сонымен қатар, салықтық түсімдерде Қазақстан Республикасында тұрғын
үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттiк
бағдарламасын iске асырудан түсетiн қосымша салық түсiмдерi ескерiлдi.
      2006 жылдан бастап Қазақстан Республикасының Үкiметi мен
"Теңiзшевройл" ЖШС арасындағы Өзара түсiнiстiк туралы меморандумға сәйкес
2006 жылы "Теңiзшевройл" ЖШС 200 млн. АҚШ доллары мөлшерiнде роялти төлеудi
жүзеге асырмайды, ал 2007 жылдан бастап роялтидi - 200 млн. АҚШ долларын
төлеу есебiнен есепке алу жүзеге асырылады, бұл салықтық түсiмдердiң
болжамын қалыптастыру кезiнде де ескерiлген.
      2005 жылы салықтық емес түсiмдер 2004 жылғы бағалауға қатысты 48,8 %-
ға азаюмен, 2005 жылғы болжамға қарағанда 2006 жылы 2,1 %-ға азаюмен және
2007 жылы 1,8 %-ға ұлғаюмен болжануда.
      Өткен жылмен салыстырғанда 2005 жылы салықтық емес түсiмдердің
төмендеуi республикаға Agip Саsрiаn Sea В.V. 13,8 млрд. теңге сомасында бiр
жолғы өтемақы төлеуiмен, 2004 жылы "Байқоңыр" кешенiн пайдаланғаны үшiн
жалгерлiк ақы бойынша 9,2 млрд. теңге сомасында берешектiң өтелуiмен,
Ұлттық Банк кiрiсiнен түсетiн түсімдердiң 16,5 млрд. теңге сомасында
азаюымен және АҚШ долларына теңгенiң күшеюiмен байланысты.
      2006 жылы салықтық емес түсiмдердiң төмендеуi қаржылық көмек
шеңберiнде орталық мемлекеттiк органдар тартатын гранттар түсiмдерiнің
азаюымен байланысты.
      Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бюджетi кiрiстерiнiң
құрамындағы мұнай және мұнайдан тыс секторлардың кәсiпорындарынан түсетiн
түсiмдердiң ара қатынасын айқындау маңызды болып табылады (4-кесте). Бұл
қазiргi сәтте бiздiң ел экономикасының едәуiр дәрежеде мұнай экспортының
есебiнен қаржыландырылуымен негізделген. Фискалдық саясатты одан әрi жүзеге
асыру кезiнде Қазақстан Республикасының Үкiметi бюджеттiң кiрiс бөлiгiнiң
мұнайдың әлемдiк бағаларының күрт ауытқуына тәуелдiлігін азайтуға ұмтылуы
тиiс. Осыған байланысты бюджеттiң мұнайдан тыс тұрақты тапшылығының
тұжырымдамасы ерекше мүдденi бiлдiредi, мұнда мұнай кiрiстерiнiң түсiмдерi
ескерiлмейдi және тиiсiнше ол әлемдiк мұнай рыногында қалыптасқан жағдайға
тiкелей тәуелдi емес.
      4-кестеде көрсетiлгендей, салық саясаты мұнайдан тыс (әсiресе
шикiзаттық емес) секторды дамытуды ынталандыруға бағытталады. Мұнай
кiрiстерiне тәуелсіз салық базасын дамыту экономиканы әртараптандыру
жөніндегі мақсаттарға қол жеткiзуге ықпал етедi және жүргiзіліп жатқан
фискалдық саясаттың тұрақтылығын қамтамасыз етедi.
                                                           4-кесте
             Мемлекеттiк бюджет кiрiстерiнiң құрылымы
                          (мемлекеттiк бюджет кiрiстерiне пайызбен)
___________________________________ ________________________________
 Кәсiпорындардан түсетiн түсiмдер 2005 жыл 2006 жыл 2007 жыл
___________________________________ ________________________________
- мұнай секторынан                     22,2       18,9     
17,6
- мұнайдан тыс сектордан              77,8        81,1     
82,4
___________________________________ ________________________________
      Мемлекеттік бюджет қажеттiлiктерiн қаржыландыруға жiберiлетiн мұнай
кiрiстерiнiң ағынын реттеу жүйесiнде Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры
маңызды буын болып табылады. Ұлттық қордың жұмыс iстеуi елдi тұрақты
әлеуметтiк-экономикалық дамыту, болашақ ұрпақ үшiн қаржы қаражатын жинақтау
(жинақтау функциясы) және экономиканың қолайсыз сыртқы факторлардың әсерiне
тәуелдiлiгiн төмендету (тұрақтандыру функциясы) мақсатында жүзеге
асырылады.
      Қазақстан Республикасының Yкiметi мемлекеттiк бюджет пен Ұлттық қор
арасындағы өзара қатынастар тетiгін одан әрi жетiлдiру жөнiнде жұмыс
жүргiзу ниетiнде. Ұлттық қордың мынадай мiндеттердi шешудiң неғұрлым ұтымды
жолдарын айқындап беретiн тұжырымдамасын әзiрлеу ұйғарылып отыр:
      1. Бюджеттiң конъюнктураға тәуелдi түсiмдерi мен шығыстары арасындағы
терiс ара-салмаққа қол жеткiзу. Қолайлы конъюнктура кезеңдерiнде
мемлекеттің дағдарыс жылдарындағы қаржылық мiндеттемелерiн ұстап тұру үшiн
жеткiлiктi қаражат жинақтау.
      2. Болашақ ұрпақты қамтамасыз ету үшiн орны толтырылмайтын табиғи
ресурстарды пайдаланудан қаражат жинақтау.
      3. Валюта ағыны тудыратын шамадан тыс инфляциялық қысымды болдырмау
үшiн ақша массасын айықтыру.
      4. Шығыстарды бақылау жолымен iшкi сұранысты тежеу, экономиканың тым
қызып кетуiн болдырмау.
      Осыған байланысты және орта мерзiмдi перспективада мұнайдың әлемдiк
бағасының қолайлы болжамдарына орай Ұлттық қорда қаражат жинақтау саясатын
жалғастыру жоспарланып отыр (5-кесте).
                                                           5-кесте
                      Ұлттық қорға түсiмдер серпiнi
___________________________________ ________________________________
           Атауы             2005 жыл    2006 жыл    2007
жыл
                               болжамы     болжамы    
болжамы
                            -------------------------------
---------------
                            млрд.ЖIӨ-гемлрд.ЖIӨ-
гемлрд.ЖIӨ-ге
                           теңге%-бен теңге%-бен
теңге%-бен
___________________________________ ________________________________
Тұрақтандыру портфелi:
Республикалық бюджетке      70,2   1,2     63,3   0,9   64,4  0,8
шикізат секторы ұйымдары.
нан түсетiн іс жүзiндегі
түсiмдердiң олардың тиiсті
қаржы жылына арналған
республикалық бюджет
туралы заңда бекiтiлген
жылдық көлемiнен асып
түсуi ретiнде айқындалатын
республикалық бюджеттен
берiлетiн ресми трансферттер
Жинақтау портфелi:
І. Республикалық бюджетке   12,9    0,2     11,9    0,2   12,8   0,2
шикізат секторының
ұйымдарынан түсетін
түсiмдердiң республикалық
бюджетте жоспарланатын
сомаларының 10 % мөлшерiнде
есептелетін республикалық
бюджеттен берілетiн ресми
трансферттер
II. Республикалық меншiкке  2,8     0,05    2,8   0,04  1,2   
0,02
жататын әрi кен өндiрушi
және өңдеушi салаларға
жататын мемлекеттiк
мүлікті жекешелендiруден
түсетін түсiмдер есебiнен
айқындалатын республикалық
бюджеттен берiлетiн ресми
трансферттер
III. Ауыл шаруашылығы       0,4    0,01    0,4   0,01  0,4   0,01
мақсатындағы жер учаскеле.
рін сатудан түсетiн
түсiмдер есебінен айқын.
далатын жергілiкті
бюджеттен берілетiн
ресми трансферттер
Жинақтау портфелінің жиыны  16,1   0,3     15,1  0,2   14,4  0,2
Ұлттық қорға түсiмдердің
жиыны                        86,3   1,5     78,4  1,2   78,8 
1,0
___________________________________ ________________________________
      3.3 Шығындар саясаты
      Бюджет саясаты мемлекеттің түрлi экономика салаларына қатысты
тиiмділігін бағалауға негізделген және мемлекеттің қатысуы тән емес немесе
орынсыз бағыттар бойынша бюджет қаражатын жұмсауды қысқартуға бағытталған.
Бұл ретте ағымдағы мiндеттемелердi бiр мезгілде орындай отырып бюджет
ресурстарын түйiндi стратегиялық мiндеттердi кешендi шешуге шоғырландыру
маңызды болып табылды.
      Фискалдық саясаттың мiндеттерiн iске асыру шеңберiнде мемлекеттiң
қаржы ресурстарын мемлекеттiк басқару функцияларының барынша тиiмдi әрi
толық орындалуын қамтамасыз ететiндей түрде тарату қажет. Бұл үшін
экономикалық және бюджеттік жоспарлаудың нарықтық экономика жағдайларына
бейiмделген тұтас жүйесiн құру қажет. Бағдарламалық құжаттарды оңтайландыру
және бiрiздендiру, олардың iс-шараларының бюджет шығыстарымен нақты өзара
байланысын белгiлеу бұл жұмыстың ажырамас бөлігі болып табылады.
      Жоспарлаудың бағдарламалық-мақсатты әдiсiн одан әрi жетілдiру
мақсатында мемлекеттік, салалық (секторалдық) бағдарламаларды iске асырудың
тиiмдiлігін, олардың республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуына әсерiн
бағалау жүйесi әзiрленедi. Бұл бюджет қаражатын пайдалану тиiмдiлiгiн
едәуiр арттыруға мүмкiндiк бередi.
      Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Бәсекеге қабiлеттi Қазақстан
үшiн, бәсекеге қабiлеттi экономика үшiн, бәсекеге қабiлетті халық үшiн"
атты Қазақстан халқына Жолдауына сәйкес, Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң
2003-2006 жылдарға арналған бағдарламасы, Қазақстан Республикасының
әлеуметтiк-экономикалық дамуының 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзiмдi
жоспары, мемлекеттiк және салалық (секторалдық) бағдарламалар негiзiнде
орта мерзiмдi кезеңдер бюджет шығыстарының мынадай басымдықтары айқындалды:
      денсаулық сақтауды реформалау және дамыту;
      бiлiм берудi дамыту;
      әлеуметтік реформаларды одан әрi тереңдету;
      индустриялық-инновациялық даму;
      аграрлық секторды дамыту;
      жаңа тұрғын үй саясатын iске асыру;
      Астана қаласын дамыту.
      2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бюджет шығыстары мемлекет
функцияларының орындалуын, мемлекеттік саясаттың iске асырылуын көрсететiн
салалық белгілерi мен функционалдық бағыты бойынша бiрiктiрiлген.
Мемлекеттiк бюджет шығыстарының ЖIӨ-ге пайызбен болжанып отырған көлемi
функционалдық бөлiнiстегі Қосымшада көрсетiлген.
      2007 жылы шығыстардың жалпы көлемiнiң болжамды номиналды өсу қарқыны
2005 жылға қатысты 24 %-ды құрайды. Бұл ретте мемлекеттiк бюджет
шығыстарының өсу қарқыны ЖIӨ-нiң өсу қарқынынан төмен. Бұл әлемдiк, әсiресе
мұнай-газ секторындағы қолайлы конъюнктураға байланысты ЖIӨ-нiң жоғары
болжамды өсу қарқынымен негізделген. Мұнайдың жоғары әлемдiк бағалары
жағдайларында фискалдық саясат үстеме кiрiстердiң бiр бөлiгін Ұлттық қорда
шоғырландыру және кейiннен әлемдiк қаржы рыноктарына орналастыру жолымен
оларды айналыстан шығаруға бағытталады. Бұл инфляцияның өсуiне және
экономиканың "тым қызып кетуiне" жол бермеуге мүмкiндiк бередi.
      Мұндай ұстанымның дұрыстығын мұнай экспорттаушы елдердiң көп жылдық
тәжiрибесi растайды. Ол жекелеген қолайлы жылдардағы шамадан тыс жоғары
мемлекеттiк шығыстар кейiннен, мұнай бағаларының циклдық төмендеу
жылдарында көбiнесе, экономикадағы макроэкономикалық теңгерiмсiздiк
салдарынан төменгi тұрмыс деңгейiне және мемлекеттiк кiрiстер мен
шығыстардың тұрақты теңгерiмiнiң бұзылуына алып келетiндiгін көрсетеді.
Мұның алдын алу үшін жекелеген уақыт кезеңдерiнде табиғи ресурстардан
түсетiн кiрiстердi пайдалану теңгерiмiне қол жеткiзу жөнiндегі шараларды
үнемi қабылдау және жетілдiру қажет.
      Жалпы сипаттағы мемлекеттiк қызметтер көрсету
      "Жалпы сипаттағы мемлекеттiк қызметтер көрсету" функционалдық тобы
бойынша шығыстар 2005-2007 жылдары ЖIӨ-нiң 1,5 %-ы деңгейiнде болжанып
отыр.
      Жоғары технологиялы дамудың және Қазақстан азаматтарының әл-ауқатының
негiзi болып табылатын iргелi және қолданбалы ғылыми зерттеулердi
қаржыландыруды ұлғайтудың маңызы басым болады. Ұзақ мерзiмдi перспективада
тиiстi инфрақұрылымды дамыта отырып, ғылым мен инновацияға арналған
шығыстарды дамыған елдер деңгейiне дейiн ұлғайту қажет.
      Қазақстан Республикасының Президентi Қазақстан халқына Жолдауында
атап өткендей: "мемлекеттiң бәсекелестiк қабiлетi елдiң халықаралық
аренадағы рөлi мен беделiнiң артуынан, мемлекеттiң өз азаматтарының өзектi
проблемаларын шешу қабілетiнен, мемлекет ұсынатын қызметтер сапасының
артуынан көрiнедi".
      Сондықтан мемлекеттiк қызмет жүйесiн жетiлдiру - мемлекеттік
қызметтер көрсету сапасын халықаралық стандарттарға көшiру, қазiргi заманғы
ақпараттық технологияларды пайдалану, мемлекеттiк қызметшілердiң
кәсiпқойлығын айтарлықтай арттыру және оларды даярлау мен қайта даярлаудың
тиiмдi жүйесiн құру арқылы мемлекеттік басқарудың жинақы аппаратын
қалыптастыру мәселелерiн шешу жақын арадағы перспективада неғұрлым өзектi
болады.
      Мемлекеттік қызметтің қоғамдағы беделiн арттыру мемлекеттiк
қызметшілердiң мәртебесi мен әлеуметтiк қорғалуын күшейту саясатын мақсатты
жүргiзу жолымен iске асырылады.
      Бұдан басқа, мемлекеттiк басқару функцияларын орталықсыздандыруға
байланысты мемлекеттiк кадр саясатын жетілдiрудің жаңа міндеттерi
Мемлекеттік қызмет академиясының материалдық-техникалық базасын нығайту,
даярлау және бiлiктiлiктi арттыру жүйесiн жетiлдiру, мемлекеттiк
қызметшiлердi оқытудың бiрыңғай стандарттарын енгізу арқылы өңiрлiк
деңгейде шешiлетiн болады.
      Әкiмшiлiк реформа тұрғысынан ақпараттандыру мемлекеттiк басқаруды
жаңғырту мақсаттарына қол жеткiзу үшiн маңызды құрал болып табылады.
      Мiндет - бiрқатар мемлекеттік қызметтер мен мемлекеттік органдардың
функционалдық мiндеттерiн автоматтандырылған режимге ауыстыруда. Бұл жұмыс
сапасы мен жеделдiгiн, олар қабылдаған шешiмдердiң тиiмділігiн арттыруға
мүмкiндiк бередi.
      Қазақстан Республикасының Ұлттық ақпараттық инфрақұрылымын
қалыптастырудың және дамытудың мемлекеттiк бағдарламасына сәйкес 2005-2007
жылдары ақпараттандыру саласында:
      ұлттық бiрiздендiру жүйесiн, мемлекеттiк органдардың барлық
электронды қызметтерi мен ақпараттық ресурстарына "бiрыңғай қол жетiмділiк
нҮктесiн" бiлдiретiн "электронды Үкiметтiң" бiрыңғай шлюзiн (порталын) iске
асыруды қоса алғанда, "электронды Үкiмет" инфрақұрылымының негізгі
құрамдауыштарын қалыптастыруды, сондай-ақ Куәландырушы орталық құруды;
      орталық және өңiрлiк ведомстволық, ведомствоаралық ақпараттық
жүйелердi құруды және дамытуды, оларды республиканың ұлттық ақпараттық
инфрақұрылымына бiрiктiрудi;
      байланыс операторларының қатысуымен қазiргi заманғы технологиялар
базасында мемлекеттiк органдардың қорғалған бiрыңғай мультсервистiк
көлiктiк ортасын құруды көздейтiн инвестициялық жобаларды iске асыру
шығыстардың негiзгi бағыттары болады.
      "Электрондық Yкiмет" шеңберiнде қазiргі заманғы техникалық шешiмдер
негізiнде перспективалы ақпараттық кедендiк технологиялардың
қолданыстағыларын жетілдiру, жаңаларын енгізу есебiнен Қазақстан
Республикасы кеден қызметiнiң тиiмдi жұмыс iстеуiн арттыруға бағытталған
"электрондық кеденнiң" ақпараттық жүйесiн құру ұйғарылып отыр.
      Осыған байланысты: қолдағы ақпараттық ресурстарды бiрiктiру және
электрондық паспорттар, қол қою, құжат айналымы, сатып алу мен төлемдер
жүйесiнiң құрамында инфрақұрылымды қалыптастыру; мемлекеттiк ақпараттық
ресурстар мен қызметтерге әмбебап қол жеткiзудiң қоғамдық инфрақұрылымын
құру; мемлекеттiк органдардың қызметiн олардың өзара, сондай-ақ
жұртшылықпен ақпарат айырбасын оңтайландыру бағытында қайта ұйымдастыру
талап етiледi.
      "Электрондық Үкiмет" iс-шаралары мемлекеттiк аппараттың функциялары
мен штатын оңтайландыруға және оның жұртшылықпен өзара iс-қимыл жасау
нысандарын демократияландыруға әкелуi тиiс.
      Мемлекеттік басқаруды функционалдық қайта ұйымдастыру, ақпарат беру
үшiн қорғалған бiрыңғай орта құру және интернетке қол жетiмдiлiктiң
қоғамдық орталықтарын ұйымдастыру қажеттiгін ескере отырып, осы
бағдарламаны iске асыру мемлекеттiк қызметшiлердiң бiлiктiлiгін едәуір
арттыруды, мемлекеттiк органдар iшiнде функцияларды қайта бөлудi және
босаған құралдарды олардың қызмет ету процестерiн автоматтандыруға қайта
жiберудi, сондай-ақ әзiрленiп жатқан Қазақстан Республикасының "электрондық
Үкiметін" қалыптастырудың мемлекеттік бағдарламасына сәйкес жоғарыда
аталған iс-шараларға қосымша қаражат бөлудi талап етедi.
      Орта мерзiмдi кезеңде барлық деңгейдегi мемлекеттік органдарды толық
компьютерлендiрудi жүзеге асыру, оларды электрондық почтаға қосу және
мемлекеттік органдардың бiрыңғай электрондық құжат айналымы жүйесiн құру
қажет.
      Жаңа мүмкiндiктер арқылы барлық мемлекеттік органдарда, ұлттық
компанияларда және республикалық мемлекеттік кәсiпорындарда орта мерзiмдi
жоспарлаудың көп деңгейлi тұтас жүйесi қалыптасады.
      Қорғаныс
      "Қорғаныс" функционалдық тобы бойынша шығыстар өзiне қорғаныс
қажеттілiктерiне, төтенше жағдайлардың алдын алуды және жоюды
ұйымдастыруға, қорғалатын тұлғалардың қауiпсiздiгін қамтамасыз етуге және
салтанатты рәсiмдердi орындауға арналған шығыстарды қамтиды және ЖIӨ-ге
2005 және 2006 жылдары 1,2%-ды 2007 жылы - 1,5%-ды құрайды.
      Қазақстан Республикасы Президентiнiң Жарлығымен бекiтілген Қазақстан
Республикасының әскери доктринасы қорғаныс мұқтаждарына арналған шығыстарды
жоспарлаудың негізi болып табылады, бұған сәйкес қорғанысқа арналған
шығыстардың көлемi кемiнде ЖIӨ-нiң 1%-ы мөлшерiнде көзделедi, Қазақстан
Республикасының Қарулы КҮштерiн құру, реформалау кезеңдерi мен әскери-
экономикалық қамсыздандырудың негiзгi бағыттары айқындалған.
      Тұжырымдалған шараларды iске асыру мақсатында қорғаныс мұқтаждарына
арналған шығыстар көлемiн 2005-2006 жылдары ЖIӨ-нiң 1,0%-ы, 2007 жылы -
1,2% деңгейiнде белгілеу ұйғарылып отыр.
      Қарулы КҮштердi жасақтау мен қалыптастырудың келiсiм-шарттық жүйесiне
көшу жолымен армияны кәсiбилендiру болжанып отырған шаралардың негiзгi
мiндетi ретiнде қойылады, оның мақсаттары бөлiмдер мен бөлiмшелердiң әскери
дайындығын жоғарылату, әскери-оқытылған резервтi дайындау, әскери қызметтiң
және тұтастай Қарулы КҮштердiң беделiн арттыру болып табылады.
      Қазақстан Республикасының Қарулы КҮштерiн құру мен дамытудың өткен
кезеңдегi тәжiрибесi мерзiмдi қызметтегi әскери қызметшілердi "келiсiм-
шарттағыларға" ауыстыру армия қызметiне оң әсер ететiнiн көрсеттi. Мысалы,
Қарулы КҮштердегi адам шығыны мен қылмыс саны азаяды, моральдық-
психологиялық ахуал жақсарады.
      Армияны жасақтаудың келiсiм-шарттық жүйесiне көшудің бастапқы
кезеңiнде қосымша бюджет шығындары талап етіледi. Бұл көшу кейiннен халық
үшiн қосымша жұмыс орындарын құрудан көрiнетiн оң экономикалық әсерге ие
болады. Айтарлықтай үнемдеудi жергілiктi бюджеттер алуы тиіс, өйткенi 17-
ден 27-ге дейiнгi жастағы еркек жынысты азаматтар жылына екi рет мiндеттi
медициналық куәландырудан өткiзілетiн мерзiмдi әскери қызметке шақыруды
ұйымдастыруға арналған шығыстар және онымен байланысты басқа да шығыстар
қысқарады.
      Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерiн жасақтаудың келiсiм-шарттық
жүйесiне көшудi 2005 жылы солдаттар мен сержант лауазымындағы келiсiм-шарт
қызметiнiң әскери қызметшілерiнiң сандық құрамын штаттың 65%-ына дейiн
ұлғайту жолымен жүзеге асыру және 2007 жылға дейiн осы пайыздық ара
қатынасты тұрақтандыру көзделіп отыр.
      Жоспарланып отырған кезеңде Қарулы Күштердiң материалдық-техникалық
базасын жақсарту көзделуде. Бұл үшін қару-жарақ пен әскери техника санын
оңтайландыру жөнiнде шаралар қабылдау керек.
      Ұлттық қауiпсiздiкке төнетiн қауiпке, атап айтқанда, табиғи және
техногендi сипаттағы төтенше жағдайлар, iндеттер мен эпизоотийлер жатады.
Сондықтан халықты, қоршаған орта мен шаруашылық жүргізушi объектiлердi
дүлей апаттардан, авариялар мен опаттардан қорғау, олардың салдарын жою
мемлекеттiң ұлттық қауiпсiздігін қамтамасыз ету жүйесiндегі мемлекеттiк
саясаттың басым салаларының бiрi болып табылады.
      Қазақстан Республикасының халқын, экономикалық әлеуетi мен қоршаған
ортасын табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлар әсерiнен тиiмдi
қорғауды арттыруға және қамтамасыз етуге, олардың салдарының, оның iшiнде
iрi көлемдi жер сiлкiнiстерiнiң, су тасқындарының, селдiң және жер
көшкiннiң алдын алу, залалды төмендету мен жою үшiн күштер мен құралдарды
дамытуға қол жеткiзу мақсаттарында Табиғи және техногендiк сипаттағы
төтенше жағдайлардың алдын алудың және оларды жоюдың 2005-2010 жылдарға
арналған мемлекеттiк бағдарламасы әзiрленуде.
      Осы Мемлекеттiк бағдарламаны iске асыруға 2005-2006 жылдары
республикалық бюджеттен 4 млрд. теңгеден астам мөлшерде қаражат көзделедi.
      Қоғамдық тәртiп және қауiпсiздiк
      "Қоғамдық тәртiп және қауiпсiздігі" функционалдық тобы бойынша
шығыстарды 2005 жылы ЖIӨ-нiң 2,3 %-ы, 2006 жылы - 2,2 %-ы және 2007 жылы -
2,2 %-ы деңгейiнде болжау ұйғарылып отыр.
      Жеке тұлғаның, қоғам мен мемлекеттiң өмiрлiк маңызды мүдделерiнiң
сыртқы және iшкi қауiптерден қорғалуын қамтамасыз ету үшiн әлемдегi
террорлық агрессия жағдайларында мемлекеттiң қауiпсiздігін қамтамасыз ету
мәселелерiнiң зор маңызы бар.
      Жоспарланып отырған орта мерзiмдi кезеңде түзеу мекемелерiнде
ұсталатын сотталғандарды ұстау жағдайларын; қоғамнан оқшаулауға байланысты
емес жазаларды орындаудың сапасын; қылмыстық-атқару жүйесi қызметкерлерiнiң
кәсiби даярлығын жақсартуға бағытталған қазiргi уақытта қолданыстағы
Қазақстан Республикасының қылмыстық-атқару жүйесiн одан әрi дамытудың 2004-
2006 жылдарға арналған бағдарламасының iс-шараларын iске асыру жалғасады.
      2005-2006 жылдары осы бағдарламаны iске асыруға шамамен 5 млрд. теңге
бөлiнедi.
      Экономика саласындағы құқық бұзушылықтарға тиiмдi қарсы тұру арқылы
елдiң экономикалық қауiпсiздiгін қамтамасыз ету жөнiндегi шаралар жүйесiн
одан әрi қалыптастыруға, оның өсуiне ықпал етуге, адал кәсiпкерлiктi
дамытуға және бәсеке ортасын жақсартуға бағытталған әзiрленетін Қазақстан
Республикасында экономика саласындағы құқық бұзушылықтарға қарсы күрестiң
2005-2007 жылдарға арналған бағдарламасын iске асыру ұйғарылып отыр.
      Бiлiм беру
      "Білім беру" функционалдық тобы бойынша шығыстарды 2005 жылы ЖІӨ-нің
3,6%-ы, 2006 жылы - 3,6 %-ы және 2007 жылы - 4,0 %-ы деңгейiнде болжау
ұйғарылып отыр.
      Қазақстан Республикасы Президентiнiң Қазақстан халқына Жолдауына
сәйкес бiлiм беру саласындағы бюджет саясаты көп деңгейлi үздiксiз бiлiм
берудің әлемдiк білiм беру кеңiстiгiне бiрiктiрiлген әрi тұлға мен қоғам
қажеттіліктерін қанағаттандыратын ұлттық моделiн қалыптастыруға, сондай-aқ
ғылым мен өндірісті біріктіруге бағытталады.
      Осы мақсаттарда аталған бағыттағы негізгі стратегиялық мiндеттердi
көздейтін білім берудi дамытудың 2010 жылға дейiнгі мемлекеттiк бағдарлама
әзiрленуде.
      Mәселен, орта мерзiмдi кезеңде жоғары сатыдағы оқушыларды кәсiптiк
оқытуды көздейтін он екі жылдық білім беруге көшу жөніндегі шаралар
қабылданатын болады.
      Білім беру ұйымдарында оқитындардың бiлiм сапасын жоғарылату
мақсатында 2004 жылы білім беру сапасын бағалаудың ұлттық жүйесі
құрамдастарының бiрi - ЖОО-ға қабылдау емтихандарымен бiрiктiрiлген оқып
жатқандарды қорытынды мемлекеттік аттестаттау нысаны ретiнде ұлттық
бiрыңғай тестілеудi құру жөнiндегi жұмыс басталды. Бұл iс-шараны енгiзу
білім беру санасын объективті бағалау әрi жоғары және орта кәсіптiк бiлiмге
қол жетімділіктің әлеуметтік әдiлдiгi үшін бiрыңғай өлшеу материалдарының
көмегiмен бiлiм беру сапасын мемлекеттiк бақылауды және басқаруды
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
      Қазақстан Республикасының бiлiм беру жүйесiн ақпараттандыру
жақсармайынша, бiлiм сапасын жоғарылату мен оны әлемдiк ақпараттық бiлiм
беру кеңiстiгiне бiрiктiру мүмкiн емес.
      Қазіргі уақытта мемлекеттiк деңгейдегі ақпараттандыру бiлiм берудiң
тек бір деңгейін - орта бiлiм берудi ғана қамтыған. Осы уақытқа дейiн
мектепке дейінгі тәрбие мен бiлiм беруде, жоғары кәсiптік және ЖОО-дан
кейiн кәсіптiк білім беруде ақпараттандыру бойынша мақсатты жұмыс
жүргiзiлген емес, оқыту процесінде қолданылатын ақпараттық технологиялардың
мониторингi жүзеге асырылмаған.
      Бастауыш және орта кәсіптiк бiлiм беретiн оқу орындары жүйесiн
ақпараттандыру бағдарламасын iске асыру нәтижесiнде компьютерлік техникамен
қамтамасыз етiлу республика бойынша орта есеппен бiр компьютерге 64 оқушыны
құрады және ТМД елдерi арасында eң жоғарғы көрсеткiш болып табылады.
      Компьютерлендiрумен қатар мектептердi "Интернет" ғаламдық жүйесiне
кезең-кезеңмен қосу процесi жүзеге асырылды. Бүгiнгi күнi 3495 мектеп
немесе жалпы мектептер санының 44%-ы Интернетке қосылды, мұның 2208-i
ауылдық мектеп болып табылады.
      Алайда, ауыл оқушыларының сапалы бiлiм алудағы бастапқы
мүмкiндiктерiн теңестiру үшiн облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың
және астананың әкiмдерi 2004 жылы телефондандыру жүргiзеді және 2971
мектептiң Интернетке қосылуын қамтамасыз ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты
ҚР үкiметiнiң 2005 – 2007 ж арналған орта мерзiмдi фискалдық саясатын нақтылау
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы
Қазақстан Республикасының фискалдық саясаты
2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы туралы
Қазақстан Республикасы үкіметінің 2003-2006 жылдарға арналған бағдарламасы
Қазақстан Республикасы деңгейіндегі орта мерзімді жоспарлау мәселелері
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы
Қазақстан Республикасында «электрондық үкімет» қалыптастырудың 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қуру
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь