Валюталық биржа

КІРІСПЕ
3
1 ВАЛЮТАЛЫҚ ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Валюталық қор биржасының түсінігі мен пайда болу алғышарттары 5
1.2 Қор биржасын қатысушылар және оның басқару органдары 8
1.3 Шетел тәжірибесіндегі валюталық қор биржасының қызмет ету ерекшеліктері
13
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚОР БИРЖАСЫ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасында қор биржасының дамуын салыстырмалы талдау 16
2.2 Қор биржасында атқарылатын валюталық операциялар жағдайын талдау
20
3 ҚАЗАҚСТАН РЕПУБЛИКАСЫ БИРЖАСЫНЫҢ НЕГІЗГІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
30
ҚОРЫТЫНДЫ
32
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 33
Қазақстанда нарықтық қатынастардың орнауы тек қана бұған дейін болған басқарудың формалары мен әдістерінің трансформациясы, тауар және қаржы нарықтарының функцияларының өзгеруі, экономиканың барлық саласының модернизациялануы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік экономика тұсында қажет болмаған кейбір экономикалық қызметтердің, атап айтқанда – қор биржасының және т.б. жандануына әкелді.
Жоспары экономика жағдайында қаржылық ағындардың жылжуы тек экономикалық ведомстволардың шешімімен анықталды. Сондықтан сол кездері қор биржасына қажеттілік те болмады. 90-жылдары Қазақстан Республикасында қор нарығын жаңғырту айналасында үдеріс басталды. Бүгінгі таңда қор нарығы, нарықтық экономиканың басқа сегменттерімен салыстырғанда өте жылдам қарқынмен дамып келеді.
Биржа дегеніміз бұл – ұйымдастырылған, дәйекті жұмыс істейтін нарық, онда сұраныс пен ұсыныстың негізінде ресми түрде белгіленетін бағалар бойынша бағалы қағаздар саудасы (қор саудасы), стандарттар мен үлгілер бойынша көтерме сауда (тауар саудасы) немесе валюта саудасы (валюта) іске асырылады.
Биржалық тауар түріне байланысты әлемдік практикада:
- Тауар (тауарлы-шикізат) биржасы;
- Қор биржасы;
- Валюта биржасы болып үшке бөлінеді.
Биржалық сауданың ерекшелігі ретінде, ондағы мәмілелердің әрдайым бір жерде, қатаң белгіленген уақытта – биржалық сеанс өткізу уақытында және де барлық қатысушыларға ортақ, нақты ережелердің болуын айтуға болады. Биржа биржалық құндылықтармен жасыланатын мәмілелердің келісілуі мен орындалуының анық ұйымдастырушылық құрылымын, анық механизмін және мәмілелердің орындалуының сенімділігі жоғары бақылау жүйесін қамтамасыз етеді.
Биржалар 15 — 16 ғасырларда пайда бола бастады. Алғашқы Биржалар әмбебап сипатта болды. Мысалы, 1608 жылы құрылған Амстердам Биржасы осы сипатын қазірге дейін сақтап келеді. Ұсынылатын тауар не қызмет түрлеріне байланысты Биржалар тауар Биржасы, қор Биржасы, валюта Биржасы, еңбек Биржасы, т.б. болып бөлінеді.
Валюта Биржа — валюталық операцияларды шоғырландыратын, валюта нарықтарын қалыптастырып, оның өзара байланысы мен динамикасын қамтамасыз ететін халықаралық валюталық-қаржылық қарым-қатынастардың құрамдас бөлігі. Биржалық сауда конъюнктурасы мен қор және валюта Биржаның жағдайы әлемдікэкономикаға, тауарлық және валюта пиасасының (рыногының) дүниежүзілік ахуалына және әлемдік баға деңгейіне тікелей қатысты. Дүниежүзілік валюта Биржасы Лондонда, Нью-Йоркте, Токиода, Цюрихте орналасқан.
1. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, кредит, банктер. Оқулық. – Алматы: «Экономика», 2013. – 480 бет.
2. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы және биржа ісі: Оқу құралы. – Алматы: «Экономика», 2013ж. – 374 бет.
3. Биржевое дело: Учебник/ Под ред. В.А. Галанова, А.И. Басова. – М.: Финансы и статистика, 2014. – 304 с.
4. http://fingramota.kz сайты
5. «Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногын дамытудың 2013-2014 жылдарға арналған бағдарламасын іске асырудың негізгі қорытындылары» баспасөз релиз
6. Алексеев М.Ю. Рынок ценных бумаг. - М: Финансы и статистика. 2013. - 352 с
7. http://www.kase.kz сайтының 2013-2015 аралығындағы статистикалық ақпараттар.
8. Биржевое дело: Учебник/ Под ред. В.А. Галанова, А.И. Басова. – М.: Финансы и статистика. 2014 – 241 c.
9. Килячков А.А., Чалдаева Л.А. Планирование организационного построения компаний // Финансы и Кредит. 2014. № 3.
10. Ценные бумаги: Учебное пособие / Берзона Н.И. - М.: Высшая школа экономики, 2013 – 25 c.
11. Ю.И.Фединский, Р.Т.Юлдашев "Биржа:вчера, сегодня завтра" 2013. – 145 c.
12. Д.Н.Таганов "Акции и биржа: как приумножить, а не потерять ваши деньги" // Москва "Нова-пресс",1991 – 36 c.
13. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок. - М.: Перспектива. 2014. - 532 с.
14. Воробьев П. В., Лялин В. А. Ценные бумаги и фондовая биржа. - М.: Филинъ, 2013. - 229 с.
15. Биржевая деятельность. / Под ред.проф. А.Г. Грязновой, Р.В. Корнеевой, В.А. Галанова. - М.: Финансы и статистика, 2013. - 240 с.
        
        Жоспар
|КІРІСПЕ |3 |
|1 ... ҚОР ... ... НЕГІЗДЕРІ | ... ... қор ... ... мен пайда болу алғышарттары |5 ... Қор ... ... және оның басқару органдары |8 ... ... ... ... қор ... ... ету |13 |
|ерекшеліктері | |
|2 ... ... ҚОР ... ... ... | ... Қазақстан Республикасында қор биржасының дамуын салыстырмалы |16 |
|талдау | ... Қор ... ... ... ... жағдайын талдау|20 |
|3 ҚАЗАҚСТАН РЕПУБЛИКАСЫ БИРЖАСЫНЫҢ ... ... ЖӘНЕ ... |30 ... ЖОЛДАРЫ | ... |32 ... ... ТІЗІМІ |33 ... ... ... орнауы тек қана бұған дейін ... ... мен ... ... тауар және қаржы
нарықтарының функцияларының өзгеруі, экономиканың ... ... ғана ... ... ... әкімшілік экономика тұсында
қажет болмаған кейбір экономикалық қызметтердің, атап ...... және т.б. ... ... ... ... қаржылық ағындардың жылжуы тек
экономикалық ... ... ... Сондықтан сол кездері қор
биржасына қажеттілік те болмады. 90-жылдары Қазақстан ... ... ... ... ... басталды. Бүгінгі таңда қор нарығы,
нарықтық ... ... ... ... өте ... ... ... дегеніміз бұл – ұйымдастырылған, дәйекті жұмыс істейтін ... ... пен ... ... ... ... белгіленетін бағалар
бойынша бағалы қағаздар саудасы (қор ... ... мен ... ... ... ... ... немесе валюта саудасы (валюта) іске
асырылады.
Биржалық ... ... ... ... практикада:
- Тауар (тауарлы-шикізат) биржасы;
- Қор биржасы;
- Валюта биржасы болып үшке бөлінеді.
Биржалық сауданың ерекшелігі ретінде, ондағы мәмілелердің ... ... ... белгіленген уақытта – биржалық сеанс өткізу уақытында және ... ... ... ... ... ... ... болады. Биржа
биржалық құндылықтармен жасыланатын мәмілелердің келісілуі мен орындалуының
анық ұйымдастырушылық құрылымын, анық ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Биржалар 15 — 16 ғасырларда пайда бола бастады. ... ... ... ... ... 1608 жылы ... Биржасы осы
сипатын қазірге дейін сақтап келеді. Ұсынылатын тауар не ... ... ... ... ... қор ... валюта Биржасы, еңбек
Биржасы, т.б. болып бөлінеді.
Валюта Биржа — валюталық операцияларды ... ... ... оның ... ... мен динамикасын қамтамасыз
ететін халықаралық валюталық-қаржылық қарым-қатынастардың құрамдас бөлігі.
Биржалық сауда конъюнктурасы мен қор және ... ... ... ... және валюта ... ... ... және ... баға ... тікелей қатысты.
Дүниежүзілік валюта Биржасы Лондонда, Нью-Йоркте, Токиода, ... ... ...... нарықтық экономика, соның
ішінде қазақстандық экономика, құнды қағаздар мен қор биржаларынсыз ... ... ... олар ... ажырамас бөлшегі болып табылады.
Қазіргі таңда қор биржалары нарықтық экономиканы тепе-теңдікте ... ... ... мақсаты – Қазақстан Республикасында қор биржаларының
қалыптасуының мәселелерін, оның қазіргі ... онда ... ... ... ... ... мақсатқа қол жеткізу үшін мынадай міндеттерді шешу көзделген:
- Валюталық қор биржасының түсінігін және ... болу ... Қор ... қатысушыларын мен басқару органдарын зерттеу;
- Шетел тәжірибесіндегі валюталық қор биржасының ... ... ... ... ... қор биржасының дамуын салыстырмалы
талдау;
- Қор биржасында атқарылатын валюталық операциялар жағдайын талдау;
- Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... ... ... ... кіріспе, тақырыпты теориялық аналитикалық тұрғыдан
бөлімдер және қорытындыны қамтыған.
1 ВАЛЮТАЛЫҚ ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕР
1 ... ҚОР ... ... МЕН ... ... ... ... ресурстардың бөлінісі жаңа экономикалық
шарттардың формасына сәйкес экономикада ... ... ... етіп қойып
отыр. Нарық қатынасы дамыған елдерде қаржы ресурстарын тиімді түрде қайта
бөлу қор биржалары ... ... ... [1, 231 ... ... - ... ... қалыпты айналымы үшін қажетті
жағдайлардың жұмысын қамтамасыз ететін ұйым. [1, 231 бет]
Қор ... - бұл ... ... ... ... және ... негізгі
орталандырылған, тіркелген сату орны бар нарық. ... ... ... ... ... болжамдар бар. Соның бірі ежелгі грек сөзі ... ... ... ол ... ... ... алаңнан (de borse)
шыққан; бұл алаңда XIII ғасырда көпестердің ... ... ... 100 жыл ... кейін, XVII ғасырда, биржалар Америка ... ... бола ... Алғашқы қор биржасы XVII ғасырда Голландияда бағалы
қағаздарды шығару және сату үшін пайда болған. Ал XVII ... ... және қор ... ... ... ... Қор биржаларының ең кең
дамыған кезі - капитализмнің ... ... өту ... яғни ... ... Ол ... қор ... негізгі операциялары өндіріс
кәсіпорындарының акцияларын шығару және жалпы елдің ... ... ... ... ... барометр сияқты. Сондықтан қор
биржасы өнеркәсіптің өрістеу ... ... ... ал ... ... ... болады.
1993 жылдың 15 қарашасында Қазақстанда ұлттық валюта – теңге енгізілді.
Осы уақиғадан кейін екінші күні – 1993 жылдың 17 ...... ... ... және ... үш ... қазақстандық коммерциялық
банктарымен бірлесе отырып, валюталық ... ... ... ... ... дейін қызмет еткен Валюталық операцияларды өткізу орталығы
(Валюталық биржа) Ұлттық Банктің құрылымдық бөлімшесі болған. Жаңа биржаның
алдына ... ...... ... ... ... валюталық
нарықты ұйымдастыру және дамыту ... ... ... ... ... 30 желтоқсанында "Қазақ Банкаралық Валюта
Биржасы" атауымен, ұйымдастырушылық-құқықтық ... ... ... ... ... тіркелді.
Алғашқы екі жыл бойы жаңа құрылған биржа тек шетел валюталарының сауда-
саттығын ұйымдастырумен айналысты. 1994 жылдың ... ... ... ... қағаздар нарығында биржалық қызметін дамыту
мәселесі бойынша сұрақтарды пысықтауды ... ал ... әрі ... бағытталуын белгілеу мақсатында акционерлердің жалпы жиналысы
шешімімен биржаның атауы "Қазақстан ... ... ... жазуы – "ҚАЗАҚСТАН БАНКАРАЛЫҚ ВАЛЮТА-ҚОР ... ... ... 12 ... ... тіркелді. 
Экономикасы дамыған мемлекеттерде биржалар бірнеше түрге бөлінеді, олар
сатылатын тауарға байланысты: қор биржасы, валюта биржасы, тауар ... ... ... қаржы құралдарын, сондай-ақ валютаны сататын және ... ... ... ... ... ... істейді. Бұл – ЖЗҚ-ның
зейнетақы жинақтарымен операция ... ... ... ... қаржы салуда, көбіне бұл құнды қағаздар түрінде болып келеді,
зейнетақы жинақтары зейнетақы активтеріне айналады.
Биржа ... әлем ... ең ... ... ... мен ... ... дәрежедегі халықаралық тәжірибесі бар кең ... ... ... ... қатар биржаның әр алуан әрі сапалы
қызметтерін пайдалануға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... биржа - нарықтың ұйымдасқан түрі, онда сұраныс пен ... ... ... ... ... ... және ... Ол - сатушылар мен сатып алушылар келсімге келу үшін кездесетін
орын.
Ұйымдастыру - құқықтық ... қор ... ... ... ... ... биржалық делдалдардың қатысуымен қор құндылықтарын
сатушылар мен ... ... ... ... ... ... ... тәртібі реттелген қаржылық делдал мекеме болып табылады. Мұндағы
ережелер мемлекет заңдарымен және биржа заңдарымен ... ... ... ... мәні ... ... ... кезінде көрінеді:
- қор нарығында биржалық делдалдармен бағалы қағаз-дарды сату жолымен
уақытша ... және ... ... ... ... ... ел үкіметінің шығындар мен өндірісті қаржыландыруы ... ... ... ... және ... пен ... ... бағаларды белгілеу, құнды қағаздармен ... ... ... ... бөлу мен ... ... ... етуші қор биржасы экономиканың маңызды буындарының бірі болып
табылады. Ол қаржылық және өндірістік ... ... ... ... ... және ... дамудың қозғаушы бірден бір күші болып
табылатын инвестициялық процеске ықпал жасайды. [1, 231 бет]
Қор биржасы мен оның ... ... ... ... ... ... айта ... жөн. Қор биржасы осындай мәмілелерді
өткізуге жағдай жасайды, ... ... ... мен ... ... ... орын ... кеңестік және арбитраждық ... ... ... ... сол ... жүзеге асыру
үшін бәрін жасайды.
Әлемде 200-ге жуық қор биржалары бар. Бірқатар елдерде өздерінің ұлттық
тарихи қалыптасқан қор ... ... бар. ... ... ... ... қор ... үш түрін кездестіруге болады: бұқаралық
құқықтық, жекеменшік және аралас.
Бұқаралық - ... ... қор ... ... ... ... ... Франция). Мемлекет биржа сауда ережелерін
құруға қатысады және олардың орындалуын қадағалайды, сауда кезіндегі ... ... ... ... биржа маклерлерін тағайындап, оларды
жұмыстан босатады.
Жекеменшік компаниялары ретінде қор ... ... мен ... ... түрінде құрылады. Мұндай биржалар мүлдем өз ... ... ... ... ... ... елдің заңдарына сәйкес
жүзеге асырылады, оны бұзу ... ... ... етеді. Биржалық
сауда тұрақтылығын қамтамасыз ету және сауда ... ... ... ... еш кепілдік бере алмайды.
Егер қор биржалары акционерлік қоғам ретінде құрылып, бірақ олардың
капиталының кем дегенде 50%-ы ... ... ... олар ... ... ... ... биржалар көшінің басында сайланбалы биржалық комиссар
биржа қызметін қадағалап, биржалық курсты ресми ... ... ... орталықта (моноцентрлік) және көп орталықты (полицентрлік) биржалық
жүйелерді айырады. Бір орталықты биржалық жүйе жағдайында ... ... ... орында елдің қаржы орталығында орналасқан бір ... ... ... ... ... ... алады (Лондон халықаралық қаржы
биржасы). Көп орталықта жүйе жағдайында елде ... қор ... ... ... ірі қор биржалары ... етуі ... ... ... АҚШ-та
биржалық сауданың дамуы бір орталықты жүйеге де, көп орталықты жүйеге де
жатқызуға келмейтін ерекше қор ... ... ... болуына алып
келеді. Бұл елде Нью-Йорк қор биржасының сәзсіз ... ... ... ... оның қосалқы бөліміне айналмай, өз
дербестігін сақтап, ... ... ... ... ... ... жүргізіп
келеді.
Қор биржасы қаржы нарығын реттеушілердің бірі болып ... ... рөлі ... және ... ... қозғалысына қызмет көрсетуде: бір
жағынан бұл капиталды жинақтап, шоғырландырса, екінші жағынан мемлекет пен
түрлі ... ... ... ... Қор биржасының ел
экономикасындағы ролі ... ... ... кету ... ... ... ішкі өнім ... акционерлік меншіктің
үлесімен анықталады. Сондай-ақ биржа ролі тұтасымен алғанда құнды қағаздар
нарығының даму деңгейіне байланысты.
1.2. ҚОР ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... неғұрлым ірі әрі дамыған болса, ол ... ... ... ... ... қатаң талаптар қояды. Ірі ... ... – бұл ... ... үшін бедел мәселесі және
жоғары деңгейінің көрсеткіші.
Биржаға шыққан компаниялардың деңгейі әр түрлі ... ... ... қай ... ... ... сәйкес келетінін көрсететін түрлі
санаттарды енгізеді.
Биржа оның құрушыларының (құрылтайшы) еркімен және ... ... ... ... ... ... құрылтайшылары деп өзара
құрылтай шартын жасасқан ерікті топ мүшелерін есептейді. [2, 199 бет]
Құрылтайшы ... көп ... ... ... қаржылық-материалдық
жағдайы мықты болады деп саналады. Әйтсе де құрылтайшылардың көптігі
биржаны басқаруды күрделендіреді ... де ... ... ... биржаның түріне байланысты болады. Мысалы,
тауар биржасын құрушылар жеке тұлға да, ... ... ... да ... ... оны ұйымдастырушысы ретіндегі міндеттері:
- биржаның ішкі нормативтік құжаттарын дайындау;
- биржалық сауданы ... үшін ... ... ... биржаның ұйымдық-құқықтық формасына сәйкес көлемде жарғылық капитал
жинақтау;
- биржа мүшелерін таңдап алу;
- ... ... ... ... ... ... ... сауданың ұйымдастырушысы құқығын беретін лицензия алу;
- биржа мүшелерінің жалпы жиналысын өткізу.
Биржаның ... сай оның ... ... ... ... не мүшелік жарна, не жабдықтарына мақсатты ... ... ... Жеке ... да, ... тұлға да биржа мүшесі болуы мүмкін.
Биржалық сауда-саттыққа кім қаласа сол ... ... тек ... ғана қатысады.
Биржаның мүшелері кейбір елдерде тек жеке тұлғалар, ... ... ... тұлғалар бола алады. Алғашқыларының қатарына бағалы қағаздармен жеке
дара ... ... ... ... біліктілік талаптарына сай келетін,
қаржылық және инвестициялық мәселелер жөніндегі маман) ... ... ... ... несиелік-қаржылық мекемелер өкілдік
етеді, олардың құрамына тар мамандандырылған биржалық фирмалар (брокерлік
фирмалар мен ... ... ... бір ...... ... мүшелері ондағы өздерінің
орындарын сатып алады. ... бұл ... ... мүше ... ... ... ... жайт болып табылмайды. Оның әр ... ... сай ... ... ... ... екі ... бөлінеді. Олардың бірін брокерлер
(биржалық маклерлер) құрайды, олар – бағалы қағаздарды, валюталар мен басқа
да ... ... ... алушылар мен сатушылар арасындағы мәмілелерді
жасаған ... ... ... ... үшін ... бір сыйақы
алады (белгіленген пайызға сәйкес комиссиялық сыйақы, ... ... ... сыйақыларының мөлшерлемесі мәміленің көлеміне
қарай құралады.
Брокерлер бағалы қағаздармен делдалдық мәмілелерді ... ... ... ... әрі ... ... ... етеді. Кейбір
жағдайларда олар мәмілелерді өз есебінен ... ... ... ... ... ... бөлігін банктермен тығыз байланысы бар ірі
брокерлік фирмалар жүзеге асырады.
Қор биржасының мүшелерінің екінші тобы дилерлерден құралады, бұлар ... ... ... ... ... жекелеген тұлғалар немесе
фирмалар, банктер. Олар өз атынан және өз есебінен ... ... ... тек өз араларында және ... ғана ... ... ... ... бағамы мен сатып алушының бағамының
арасындағы айырманың есебінен, ... ... мен ... ... өзгерістері есебінен, яғни, түптің түбінде өздері бағалы
қағаздарды сатып алатын және ... ... ... ретінде
қалыптасады. Делдалдық операциялармен дилерлер айналыспайды.
Биржа мүшелерінің құқығы мыналар:
- биржаның жалпы жиналысына ... және оның ісін ... ... және ... ... ... және оларға сайлану;
- биржаның мүлкін, ақпаратын және ... ... ... пайдалану;
- биржа залында өз атынан және өз есебінен ... ... ... ... ... және ... ... (брокер қызметін орындау)
сауда жүргізу;
- биржа жабылғаннан кейін оның қалған мүлкін алуға қатысу
Биржа мүшелерінің міндеттері:
- ... ... және ... да ішкі нормативтік қүжаттарын
орындау;
- жарғыда және нормативтік құжаттарда көрсетілген ... ... ... төлеу;
- биржаның мақсатын, міндеттерін орындауға және дамуын қамтамасыз
етуге атсалысу [2, 201 бет]
Бағалы қағаздармен ... ... ... ... мен «бұқалар» болып бөлінеді. ... ... ... ... өздерінде әлі жоқ бағалы қағаздарды мәміле жасау
кезінде ... баға ... ... ... да, ... мерзімі
аяқталардан сәл бұрынырақ бағалы қағаздарды төменірек бағам бойынша ... да, ... ... шартында белгіленген жоғарырақ бағаға сатамыз
деп үміттенеді. Көтеруге ойнайтын ... ... ... ... ... ... ... мерзімге сатып алады да,
соңынан оларды олжалы сатамыз деп үміттенеді.
Қор биржасы заңды тұлға болып табылады, ... ... ... ... ... ол ... ... әрекет етеді. Әр биржада дерлік
нормативтік құжаттардың тұтас бір тобы болады, олар биржаның ... ... оның ... үшін біліктілік талаптарын және компанияларға
қойылатын ең ... ... ... Ең ... ... бірі
биржалық сауданың ережелері болып табылады.
Қор биржасы коммерциялық мақсаттарды көздемейді. Оның қызметі өзін өзі
ақтау қағидасына негізделеді. Қор ... ... ұйым ... ... ... ... орындауға және биржалық сауданы
ұйымдастыруға шығынды аз ... ... ... ... олуы тиіс. [2,
201 бет] Қор биржаларының ұйымдық құрылымы және оның басқару органдары
бүкіл елдерде ... ... ... ... ... басқару органы – акционерлердің жалпы жиналысы. ... ... ... ... ... және ... ... мүшелерін сайлау және оларды
қызметінен түсіру;
- жарғыға және басқа реттеуші ... ... ... ... ... ... бекіту;
- жылдық есебін қарау және оны бекіту туралы шешімдер қабылдау.
Жалпы жиналыс аралығында биржа жұмысын қолма-қол басқару және ... ... ... Ол ... акционерлерінен сайланады. Оның
құрамына биржа президенті мен тексеру комиссиясының төрағасы кеңесші дауыс
құқығымен кіреді.
Қор ... ... ... ... ... ...... құрамына президент, вице-президенттер және ... ... ... ... бекіткен президент қор биржасының ... жеке ... ... ол ... ... бөлімдерінің
қызметіне де жауап береді. Қаржылық-шаруашылық қызметке ішкі бақылауды
тексеру комиссиясы жүргізеді. Ол ... ... және оның ... ... Комиссия құрылымдық ... ... ... ... одан ... биржаның жылдық есебі және
баланстары бойынша қорытынды жазады.
Биржаның келесі атқарушы органы – ... ... Ол ... ... шаруашылық мәселелердің құқықтық тұрғыдан дәл
шешілуін тексереді. Егер брокерлік ... ... ... ... жеткізу
мерзімдерін орындамаса, арбитраждық комиссия айыппұл төлеу, ресми ... ... ... ... тәрізді жаза қолданады.
Листинг бөлімі акционерлік компанияларды листинг тізіміне енгізу
жөнінде жұмыс ... Бұл ... ... ... қаржы
активтерін қор биржасына түсірмеу мақсатында бағалы қағаздарды ... ... ... ... және ... ... ... листинг
инвесторлардың мүддесін қорғауды және биржа айналысындағы бағалы қағаздарға
олардың сенімін ... ... ... Мыс, ... ... қагаздарды
20 мыңнан астам әртүрлі фирмалар мен компаниялар шығарады, алайда олардың
тек оннан бір бөлігінің ғана ... ... ... ... ... бар.[4]
Қор биржасындағы саудаға бағалы қағаздарды іліктіру меха-низмімен қатар
оларды ... алу ... яғни ... те бар. ... ... ... ... дағдарысқа ұшырауы, капиталының азаюы
есепті жыл ішінде шығындарының көбеюі, биржаның ... ... ... орындамауы және т.с. себептер әсерінен жүргізіледі. Делистингтің
уақытша және тұрақты түрі болады. Уақытша делистинг кезінде бағалы қағаздар
туындаған проблемаларды ... шешу үшін ... ... саудаға
түсіріледі. [5, 119 бет]
Компания делистинг кезіндегі шарттарды орындағасын биржа басқармасының
шешімімен бағалы қағаздар ресми тізімге енгізіледі.
Сауда және брокерлер ... ... ... ... ... үшін ... жасап, барлық істерді реттейді. Сауда менеджері мен оның
көмекшісі саудаға қатысушылардың қызметін ... ... ... ... соң қор ... ... ... қолма-қол ақшасыз формадағы есеп айырысу
операцияларымен ... ... ... ... типі ... есеп
айырысудың арнайы кестесі құрылып, сонымен қоса сатушы мен сатып алушы
арасында тікелей ... және ... ... жаңа ... жеткізіп беру
ұйымдастырылады.
Ақпараттық-талдау бөлімі орталықтанған ақпаратпен қам-тамасыз етумен
және ... ... ... ... ... бюллетеньді,
анықтамалықтарды, есептерді, жарнамалық проспектілерді талдап, олар бойынша
кеңес береді. Бағалы қағаздар бағамы және жасалған мәмілелер көлемі ... ... ... ... ШЕТЕЛ ТӘЖІРИБЕСІНДЕГІ ВАЛЮТАЛЫҚ ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Нью-Йорк қор биржасы (ағылш. New York Stock Exchange, NYSE) — әлемдегі
ең ірі және АҚШ-тың бас қор биржасы. АҚШ-тың қаржы қуаттылықтың және ... ... ... ... ... серіктестерге үшін акциялар (ағылш. Dow Jones ... ... NYSE ARCA Tech 100 ... ... 1972 ... мамырында қаржы құралдарымен жұмыс істеген 24
нью-йорктік брокерлер және олардың ... ... ... «Тонтин»), Нью-Йорк қор биржасын құру ... ... ... ... ... қол қойды. 1975
жылдан бастап 1366 жеке мүшелердің меншігінде болған коммерциялық ... ... ... ... ... алады, әрбір
орынның құны қазіргі кезде 3 миллион АҚШ ... ... ... ... ... NYSE ... ... биржасымен қосылуын аяқтады және өз тарихында бірінші рет
инвесторларға ... ... ... ... ... ... ... акцияларының сауда-саттығы биржаның өзінде ... ... ... ... ... ... айының басында Нью-Йорк қор ... ... ... кетуі туралы жарияланды. Бұл
қосылу 2014 жылдың 4 сәуірінде болды. Биржада акциялар мен басқа да ... ... ... ... ... ... 3 ... белгіленеді. NYSE-де сататын серіктестіктерінің
жалпы капиталандыруы, 2014 жылдың ... ... ... ... ... кеңесі төрағадан, президенттен, биржаның он мүжесінен және
iскерлер тобының он өкiлдерiнен ... иржа ... Wall Street, ... ... ... ... қор ... XIX ғасыр Лондон қор ... ... есте ... Бұл ... ... каналдар құрылысының,
ойын бизнесінің және сақтандыру қызметінің қарқынды дамуымен ... 1901 ... ... биржада түрлі компаниялардың 3 000 астам ... 1914 ... ... ... ... өз ... ... LSE
жарты жылға жабылуға мәжбүр болды. ... 400 ... ... қор
биржасындағы корольдік атқыштар батальоны құрылды. Олардың әрбір ... ... ... ... қалпына келтіру үшін Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
даму ... ... ... ол тек 1960 ... ортасына таман
жүзеге асырылды. 1972 жылы биржалық сауда-саттықты автоматтандыру басталды.
«Қуатты серпіліс» деп аталған ауыз ... ... ... 1986 ... қазанында жасалды. Сол күні кесімді комиссиялар жойылды, брокерлік ... ... ... ... ... ... бұл - ... түгел өзгертті әрі залдағы дауыспен сауда-саттық жасау жүйесінен
бүгінде біздің әрқайсымызға үйреншікті әрі ... ... ... ... жол ... ... ... өткізуден бөлек, биржаның ... ... ... мен ... ... ... әрі ... жүзеге асырады, листинг мехенизмін ... ... ... ... ... ... ... газетімен бірге FTSE қор индекстерін анықтайды.
2000 жылдың көтемінде Лондон қор биржасы ашық ... ... ... Ал 2001 жылы LSE ... ... ... ... орналастырды. Сол жылы биржаресми ашылған сәттен бергі 200 ... ... ... LSE-ге 400-ге жуық ... ... олар ... мен ... Биржадағы сауда-саттық жұмыс күндері Гринвич бойынша
сағат 08.00 мен 16.29-дің аралығында ... FTSE қор ... ... ... ... ... ... Federation of Exchanges (WFE) дерегінше, 2014 жылдың ... ... қор ... капиталы жағынан әлемде төртінші орын ... оның ... 2,4 ... ... бұл 2013 жылғы көрсеткіштен
4%-ға жоғары. 2013 ... ... ... ... капиталы 3,6
трлн долларға дейін өсті, бұл 2012 жылдың бірінші ... 9%-ға ... 3 000-ға жуық ... ... ... ... ... әлемдегі бүкіл жетекші қор биржаларының ішіндегі ең инернационалдысы.
LSE-ге листинг (кіруге рұқсат) алу үшін орындалуы тиіс шарттар ... ... ... ... 700 000 фунт ... кем
болмауы тиіс;
- шығарылған акциялары еркін айналымда болуы тиіс;
- акцияларының ең кемі 25%-ы ұйымның ... ... ... ... ... ... акционерлерінің ешбірі дауыстың 30%-дан астамына ие болмауы тиіс;
- компания коммерциялық, ... ... ... ... ... міндетті.
Жапон қор биржасы. Азиядағы ең ірі биржасы – Токио қор биржасы ... жылы ... ... ... 1943 ... ... биржалық сауда
нарығында талаптар қор биржасына да, тауарлық биржасына да бірдей, ал ... ... ... ұйым ... 1949 жылы ... құрылғаннан кейін қор
биржасы жаңа негізде өз қызметін бастады. 1986 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... ... Қаржы министірліктер бола алады. Токио қор биржасына және ұлттық
компанияларының ... ... ... ... ... ... ... көлемі(1 млрд иен), соңғы жыл бойынша табыстың мөлшері
(400 млн иен), 5 жыл ... ... ... етуіне байланысты рұқсат
етіледі.
Токио қор биржасының қаржы министірлігінің ... 1973 жылы ... ... ... ... ... сол кезден бастап
интернационалдық ... ... ... компаниялардың акцияларының
белгілеріне ұлттық акциялардан қарағанда қатаң талаптар жүргізіледі. 1990
жылдардың соңында Токио қор биржасында 2000 ... ... ... ... ... ... қарағанда комиссиялық
сыйақылары қолданады. Ол келісім-шарттардың көлеміне байланысты бірнеше
градациясына – 0,075-тен 1,15%. ... қор ... ... екі ұлттық
биржаның индексі көрсетеді: NIKEL және TOPIX. 2013 жылдың маусым айында
Токио қор ... ... ... мен ... ... көк ... болатын критериялары бойынша кіргендер: ... екі банк және ... ... ... қор ... ... атап кету ... қор
биржаларының толық жетілгендігі, эмитенттер, инвесторлар мен мемлекет
арасындағы жоғарғы дәрежелі ... ... ... сан түрлерінің
молшылығы; заманға сай интернет-технологиялардың ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың
қызығушылықтарын арттыруда; заң салықтарының мүлтіксіз ... ... ... ... ... дәрежелі инфраструктуралық
есептің қолайлы жағдайды ... ... қор ... ... ... ... қор биржаларын құру жолымен ең ірі қор
биржаларының консолидациясы.
Қарастырылып кеткен ерекшеліктер дамыған ... қор ... ... Бұл әлем қор ... ... ... ... корпорациялар мен үкімет мүшелерінің ... ... ... ... қор ... ... үшін шетел тәжірибесін қолдану өте тиімді ... ... ... Сонымен, қор биржаларында басқа да тиімді
құралдарды пайдалану, ... ... ... мен тиімділігі
қарастырылды, соның негізінде біздің елімізде маркет-мейкер қызметін
жетілдіру, ең ірі қор ... ... ... ... ... зор ықпал етуі байланысты интернет-технологиялардың заманға сай
қолдану; ақпараттың жеткіліктілігін және ... ашық ... ... ету
керек.
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ҚОР БИРЖАСЫ
ЖАҒДАЙЫН ... ҚОР ... ... ... ... қор ... бағалы қағаздар нарығының құрамдас бөлігі
болып табылатыны белгілі, сондықтан Қазақстанда қор биржаларының қалыптасу
негіздерін қарастырғанда оны ... ... ... ... қарау дұрыс
емес. Қазақстандағы қор биржасының қалыпты дамып, қызмет етуі үшін ... ... ... ... ... ... ... заңнамалық база
қажет екнеі белгілі. Бағалы қағаздар нарығы мен қор ... ... ... ... ... ... ... де қабылданған болатын,
бірақ ол қор биржасының тұрақты түрде ... ... ... ... Шыны ... жоспарлы экономика тұсында қор биржасының қажеті де шамалы
еді. ... бұл ... ... ... өзі ... енгізіп, барлық
мәселелерді өзі шешті.
Енді осы бағалы қағаздар нарығы мен қор биржасының даму үрдісі және ... ... ... ... ... тоқталсақ.
Бағалы қағаздар нарығын құқықтық қамтамасыз ету ... ... ... қағаздар айналысы тиімді және мағыналы болуы ... ... ... ... ... Сол заңдардың мемлекет мүддесі
мен халық керегін қанағаттандырып, нарықтық қатынастарға бет алған қоғамның
объективті экономикалық талаптарына сай ... жылы ... ... ... ... ... империясының бір
бөлігі болғандықтан XVIII-XІX ғасырларда қазақ даласында азаматтық және
сауда ... ... ... ... ... ... ... үкіметінің алғашқы онжылдықтарында аталған
қатынастар РСФСР-дың азаматтық заңдарымен жүргізілді. Сол ... ... ... толық құқықтық мүмкіндіктер туғызған жаңа
экономикалық саясатқа байланысты шығарылған зандар ... Атап ... ... ... және ... яғни ... мерзімді төлем құралдары
сауда келісімінде кеңінен қолданылды. Олармен қатар тауарларды ... ... ... ... ... ... ... және т.б. бағалы қағаздар қолданылды. Заң жүзінде бағалы қағаздар
туралы жалпы ұғым болғанымен, бұл ... ... ... үшін ... ... ... жоқ. Ал ... бағалы
қағаздарды, яғни акциялар мен заңды тұлғалардың облигацияларын шығаратын
және қор биржалары мен ... ... ... ... ... мен брокерлер) туралы құқықтық негіз болмады. ... ... және ... идеяларына жат элементтер деп есептелді.
1977 жылы қабылданған КСРО Конституциясында да жеке ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдар және басқа шаруашылық кәсіпорындары мен
шаруашылық серіктестіктерін құру ... ... ... жоқ. ... «өз ... ... түсетін мемлекеттік ... олар ... ... деп ... Мемлекетке де облигация сатып,
ақша тарту халыққа да облигацияны ... ... аз ... да не ... не ұтыс алу ... ... ... ол облигациялардың қолдан-қолға өтіп,
сату-сатып алу айналысы, яғни бағалы қағаздармен «ойын» ұйымдастыратын
қызығушылық ынта болмады. ... ... ... ... ... - келісім
еркіндігі сақталған жоқ, яғни облигациялар міндетті түрде күшпен жалақының
бір бөлігінің орнына берілді.
Дегенмен КСРО халықаралық ... ... ... ... ретінде
вексельдер, чектер және сол сияқты төлем құралдарын кеңінен пайдаланды.
Заң шығарудыц келесі кезеңі - экономиканы қайта құру ... ... ... ... табу кәсіпшіліктің тиімділігін арттыру сол
сияқты азаматтардың өз бетімен шаруашылық ... ... ... құру ... табу керектігін меңзеді. Осы кезде КСРО
Министрлер ... 1990 ... 19 ... ... ... ... ... бекітті, одан кейін 1991 жылгы 31 мамырда Кеңес ... ... ... жаңа ... ... ... қабылдады. Оның
толық бір тарауы бағалы қағаздар туралы ... және оның ... ... ... ... басқа біреуге беру ережесінің негіздерін ... ... ... ... дәл осы ... 1993 жылдың 30 қаңтарында
Қазақ КСР-ның Жоғары кеңесінің «Экономикалық реформа ... ... ... ... ... ... қаулысы Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексін қабылдағанша өз күшінде болды.
Қазақстанда 1990-1994 жылдары ... ... ... және ... ... мүмкіндік беретін жоғарыда айтылған Азаматтық заңдардың
негіздерінде бірсыпыра құқықтық актілер қабылданды. Олар:
- 1991 ... 21 ... ... ... ... қоғамдар туралы» Қазақ КСР-ның акционерлік ... ... ... ... ... ... өз
жұмысын қаржыландыру үшін акциялар мен облигациялар ... ... ... 1991 ... 11 ... ... қағаздар айналымы және қор
биржасы туралы» бағалы қагаздарды шығаруды реттеуге, ... ... ... ... делдалдық қызметті
лицензиялауға, қор биржасын құруға және оның ... ... ... ... 1991 ... 13 ... ... КСР-ның Министрлер Кабинетінің
қаулысы бекіткен «Бағалы қағаздар туралы» Ереже шығарылатын бағалы
қағаздардың түрлерін және ... ... ... ... [2, 116 ... кейiн елiмiзде алғашқы акционерлiк қоғам КТК (Коммерцеский
телевизионный канал) тiркелдi. Ол өз ... және ... ... ... iске ... ... Осы жылы елiмiзде бағалы қағаздар ... ...... мен ... ... ... Сондай-ақ
Алматыда қор биржасы құрылып, өзiнiң бағалы ... ... ... ... ... 20 ... ... Президентінің «Бағалы қагаздар
нарығын қалыптастыру шаралары туралы» жарлығы бағалы қағаздар нарығындағы
қатынастарды реттейтін және ... ... ... ... ... жөніндегі Ұлттық комиссияның ережесін бекітті.
Бұл жарлық 1991 жылғы: «Бағалы ... ... және қор ... Заңды және «Бағалы қағаздар туралы» Ережені жойды. 1994 жылдың алты
айы бойы Қазақстанның бағалы қағаздар нарығы құқықтық қамтамасыз ... ... Тек 1994 ... 3 ... ... Кабинетінің
қаулысымен «Бағалы қағаздар туралы уақытша ереже» бекітілді. Ол Қазақстан
бағалы қағаздар нарығын ... ... ... ... 1995 ... ... пайдаланылды.
1995 жылдың 11 қаңтарында Қазақстан Республикасының президентi “Бағалы
қағаздардың ұлттық комиссиясы” туралы Жарлығы ... Осы ... ... ... ... ... ұлттық комисия (БҚЖҰК) құрылды.
Сөйтіп, 1995 жылдың ... ... ... қағаздар нарығын
дамытудың және оның құқықтық негіздерін қалаудың қазіргі кезеңі басталды.
Осы кезде ... ... ... ... ... қаласында
салтанатты жағдайда Орталық Азия қор биржасы ашылды.
1996 ... ... ... Қазақстан бағалы қағаздар нарығында өзара
бәсекелесуші ... ... - ... Азия және Қазақстан ... ... ... ... қазірде нарыққа бір ғана ... қор ... ... ... жылдың 5 наурызында «Бағалы қағаздар нарығы туралы» ... ... ... ... ... тіркеу туралы»
қабылданған екі заң негізінде қазіргі Қазақстан бағалы қағаздар нарығының
базалық инфрақұрылымы түгелінен ... ... ... осы ... отырып, 1997 жылдың жазында бағалы қағаздар нарығында кәсіби
қызметті атқаруды және ... ... ...... кастодиандық, Орталық депозитарий, бағалы
қағаздарды ұстаушылардың реестрін жүргізу бойынша пакетін бекітті.
1997 жылы жүргізілген тендердің нәтижесінде Ұлттық банк пен ... ... ... ... ... жетіп, «Бағалы қағаздардың Орталық
депозитарийі» ЖАҚ құрылды. Ол Қазақстан қор ... ... ... ... инфрақүрылымының негізгі өзегі болып ... ... ... ... ... есеп айырысудың халықаралық
стандарты саналатын - ... ... ... құрылған.
2001 жылдың 11 маусымында Қазақстан Республикасы Президентінің «Қаржы
нарығын мемлекеттік реттеудің бірыңғай ... ... ... ... ... ... ... сәйкес бағалы қағаздар жөніндегі
Ұлттық комиссия таратылып, оның ... ... мен ... ... ... Банкіне берілді. Осы күннен ... ... 4 ... ... бағалы қағаздар нарығын реттеуді Ұлттық Банктің
бағалы қағаздар нарығын ... ... ... ... ... ... ... нарығының дамуы барысында көптеген заңдар мен
заңнамалық актілер ескіріп, оларға өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру мақсатында соңғы жылдары бағалы қағаздарды шығару
және айналысқа түсіру тәртібін, бағалы қағаздар ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында ... ... ... ... мен ... анықтайтын
бірсыпыра жаңа заңдар қабылданды. Олар:
- 2000 жылғы 18 қаңтардагы «Қазақстан ... ... ... 2003 ... 13 ... «Акционерлік қоғамдар туралы»;
- 2003 жылғы 2 шілдедегі «Бағалы қағаздар нарығы туралы»;
- 2003 жылғы 4 шілдедегі «Қаржы ... мен ... ... ... және қадағалау туралы»;
- 2004 жылғы 6 шілдедегі ... ... ... және ... ... ... ... 2004 жылғы 6 шілдедегі «Инвестициялық қорлар туралы».
Бүгінгі таңда ... қор ... ... KASE АҚ ... қор ... (KASE) 1993 ... 17 ... «Қазақ банкаралық
валюта биржасы» деген ... ... KASE – ... ... ... ... ... нысанында жұмыс істейді.
KASE-нің 69 акционері бар (01.11.2013 жылғы дерек бойынша) – ... ... ... ... АҚ (ең ірі акционер), банктер, брокерлік-
дилерлік ұйымдар, активтерді басқару жөніндегі компаниялар, ҮЕЗҚ және ... ... ... ... ... аса ірі ... ... нарығының операторы
болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... тікелей және автоматты репо; шетел
валюталары (АҚШ ... ... ... ... ... ... ... Қаржы министрлігі және жергілікті атқарушы органдары шығарған
мемлекеттік бағалы қағаздар (соның ... ... ... ХҚҰ ... және ... ... ... қағаздар;
вексельдер; акциялар; корпоративтік облигациялар және т.б.
Қазақстан қор биржасының (KASE) стратегиялық мақсаты – аймақтық жетекші
қаржы нарығы ... ... онда ... ... келген инвесторлар
барынша аз есептік тәуекелдермен, және ең үздік ... ... кең ... ... құралдар саудасын жүргізу мүмкіндігіне ие
болуға, сондай-ақ сан алуан әрі сапалы түрде көрсетілетін ілеспе ... ... ... ... ҚОР ... АТҚАРЫЛАТЫН ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАР ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУ
Барлық биржалық операцияларды екі типке бөлуге болады: кассалық ... ... ... ... (spot) - бұл ... ... бар бағалы қағаздарға
жасалуымен сипатталады. Кассалық ... ... ... ... ... ... ... әкелген күннен, 2-3 күн өткеннен кейін жүзеге
асады. Мысалы, ФРГ-да бұл мерзім биржалық 2 күннен ... ... ал ... - ... 5 ... мәміленің негізгі сипаттамасы - бұл сатушы мен сатып алушының
міндеттері ... ... бір ... ... жүзеге асуы керек,
мысалы, мәміле бірінші қыркүйекте жасалса, ол ... ... ... ... ... ... сатушыда сатылатын қор игіліктері болмауы не
сатып алушыда төлейтін ақшасы болмауы мүмкін.
Мерзімдік мәмілені ... ... ... деп ... ... мәмілеге отырған кезде бағалы қағаздар көлемі ғана емес, курсы
да фиксирленеді, бірақ кейде бағалы ... ... ... ... ... ... қойылады. Фьючерстік мәміленің орындалу уақыты
келетін болсақ, бағалы қағаздар мәміледе көрсетілген күні берілуі мүмкін ... ... ... көрсетілген мерзімге дейін біртіндеп берілуі де
мүмкін. Фьючерстік мәміленің ... ... ... ... олар ... қаржылық тұрғыдан қамтамасыз етеді және келісім
қатысушыларының ... ... ... ... ... ... керек. Егер жақтардың бірі мәмілені бұзса, онда екінші жақ салынған
салымдардан анықталған компенсация ... ... ... ... қойылады және конъюктураға тәуелді - нарық тұрақсыз болса, онда
салым көп және ... ... ... жарналарының мөлшері бағалы
қағаздар құнының курсының 5-20% арасында тербеледі (келісімнің сомасынан).
Фьючерстік мәмілелердің көбі қайта сатып алу ... ... ... ... ... ... ... ал қатысушының біріне бағаның
айырмасы ғана төленеді.
Мысалы, "Айдана" компаниясының бір акциясы 60 долл. 100 акциясына сатып
алу-сату ... ... ... ... ... бір акцияның
бағасы 65 долл. болды. Ал келісім кері ... алу ... ... сатып алушыға 500 долл. (5*100) мөлшерінде баға айырмасын төлейді.
Сатып алушыға кепілдік жарнасы қайтарылады, ал ... ... ... ... ... ... орындалу уақытында бір акцияның бағасы 55 долл. болса, онда
сатып алушы келісімнен бас тартуы мүмкін және ... 500 ... (5 ... акцияға) төлейді. Бұл жағдайда сатушыға оның кепілдік жарнасы
қайтарылады, ал ... ... ... кепілдік жарнасы есебінен беріледі.
Опционмен жасалған фьючерстік мәміле сатып алушы (сатушы) ... ... ... бір ақша ... төлейді де белгілі уақыт периодында
белгілі бір бағалы қағаздар мөлшерін орнатылған баға ... ... ... ие болады. Басқа сөзбен, қатысушылардың бірі сатып алуға ... ... не ... ... ("put" ... ие ... Опцион
ұстаушы өз құқығымен қолдануы бағалы қағаздар ... ... ... ... ... бір акциясы 60 долл. 100
акциясын сатып алу опционын иемденді. Опционның ... ... - үш ... ... ... әр ... 3 долл. сыйақы төледі. Опционды ... әр ... ... 65 ... ... ... ... ұстаушы өз
құқығын қолданып 100 акцияны 60 долл. сатып алады. Ол сол ... ... әр ... 65 ... ала ... ... оның ұтысы әр
акцияға 2 долл. болады (65-3-60) ... ... ... 200 ... опционды қолдану мерзімінде акциның бағасы 60 долл. ... ... ... сатып алудан бас тартады, 300 долл. жоғалтады.
Егер опционды сатушы иемденсе, онда ол ... ... ... бағадан төмендегенде өз құқығын қолданады.
Сатып алуға огщионды ... ... ... ... ... өсуін
көздейді, ал сол уақытта сату опционының ұстаушысы бағалы қағаздар курсының
төмендеуін көздейді. Әрбір ... ... ... ... ... ... ... жетуді көздейді, әрине, бірақ мәміле қатысушыларының
тек біреуі ғана ... ... кім ... кім ... ... ... анықталмаса, онда мұндай
мәміле стеллажды деп аталады. Мәміле қатысушысының бірі екіншісіне белгілі
бір ақша сыйақысын төлегеннен ... ... ... бұл ... ... ... өз қалауынша бағалы қағаздардың белгілі
мөлшерін сатуға не сатып алуға құқық береді. Мысалы, ... ... ... ... ... ... 80 долл. сатып алу құқығы опционын
иемденді не әрбір акцияны 60 ... сату ... ... Берілген
опционның бағасы акцияға 20 долл.
Опционды иемденген кезде опцион ұстаушысы "Бета" компаниясының ... ... ... 60 ... және 80 ... Бұл, былайша
айтқанда, "стеллажды нүктелер". Егер "Бета" акция курсы осы ... ... онда ... алушы әрбір акцияға 20 ... ... ... ... осы ... ... ... әр акцияға 70 долл.,
опционды ұстаушы әр ... 80 ... ... алуға құқығы бар. Демек,
опционды ұстаушы акцияны сатып алмайды. Бірақ опционды ұстаушы акцияны ... ... да ... бар, яғни ... ... ... бағамен.
Егер "Бета" компаниясының акция курсы 60 долл. төмендесе, не 80 долл.
өссе, онда ... ... өз ... ... ... не ... не ... Егер акцияның нарықтық курсы 40 долл. болса, онда ... ... ... ... ... 60 ... сатыи, өзінің опционды
сатып алу шығындарын жабады. Егер акция курсы 30 долл. ... ... ... ... ... әр ... 10 долл. таза пайда алады. Нарықтық
курстың 80 ... ... ... ... ... ... ... екінші
қатысушысынан сатып алу құқығын қолданады. Егер баға әр ... 100 ... ... онда ... ... ... опционды сатып алуға кеткен
шығындарын жабады. Ал баға 100 долл. жоғары ессе, онда ... ... ... ... ... ... ... мәміле түрлерінің бір бірімен
түбегейлі айырмашылығы жоқ. Олар тек кейбір іс-әрекет ... ... ... ... ... басқа күрделі түрлерінің
негізі болатын жай көрінісіне тоқтап ... ...... ... ... жасалатын мәміленің
түрі немесе бағалы қағаздардың нарқының ... ... есеп ... ... ...... мәміленің түрі, мұнда бағалы қағаздың иесі оларды
белгілі бір уақыттан кейін жаңа, ... ... ... сатып алуға
міндеттеніп, банкке сатылады; осы екі бағаның айырмасы репорт деп аталады.
Депорт – оған ... бір ... ... төмен курспен кері сату
шартымен бағалы қағаздарды сол күнгі курс ... ... алу ... ... операциясының түрлерi
Қор биржасы акционерлiк қоғамдардың жұмысын қадағалап оны ... ... ... ... акция курсының динамикасы (баға
қозғалысы) – акционерлiк қоғамның қаржы жағдайын ... ... ... ... ... дамыған мемлекеттерде акция
курсының ... ... ... ... Мұндай мағлұматтар
акционерлердiң өз қолындағы акциялардың бағасын қазiргi таңдағы курсымен
салыстырып қорытынды ... ... ... ... ... барлық елдерiнiң, әсiресе, бұрынғы Одақ
республикаларының үкiметтерi алдында ... ... ... кету ... тұр. Мұнда бюджет толтырудың негiзгi тәсiлi – сыртқы
заемдар және ... ... ... ... ... ... ... бюджетi қаржыландырудың экономикалық тұрғыдан тиiмдiрек
әдiсiне – iшкi инвесторлардың мемлекеттiк БҚ-ры (МБҚ) шығару және олардың
арасына ... ... бос ... ... Мұнда, бiрiншiден, айналымда
ақша массасы көлемi ұлғаймалы, екiншiден, инвесторлардың бос ... ... да ... елiмiздiң ақша жүйесiнде инфляциялық
процестер туындамайды.
Қазақстанның қор биржасы KASE ... ... ... ... дамуын
жалғастыруда. Соңғы жылдары оның даму көрсеткiшi бойынша өте тез қарқында
дамып келеді. Оны статистикалық мәліметтерден анық ... ... ... ... ... ... ... 80-нен астам, бұл 2013
жыл басындағы 4 қатысушыға қарағанда әрине көп. Олар: Ұлттық Банк, екiншi
деңгейдегi банктер, ... ... ... ... басқару компаниялары жатады.[7]
2014 жылы Қазақстан қор ... ... ... ... операциялар жиынтығы 58,8 млрд. долларды құрады немесе бұл
7,9 трлн. теңгеге ... Бұл ... ... ... 205% асып ... бiрден-бiр себеi елiмiздегi рыноктың капиталдану дәрежесiнiң жоғары
екендiгiн көрсетедi. ... бұл ... ... ... өз ... алып
келедi. Бұл шаманы 2013 жылмен салыстырсақ KASE–дегi бағалы қағаздармен
операциялар көлемi 74,1%-ға ... Бұл шама ... қор ... ең iрi ... ... болып табылады.
2012 жылдың алғашқы 4 айында бағалы қағаздардың екінші қайталама
рыногында сату-сатып алу операциялары ... ... қор ... 214,6
млрд. теңгеге жетті. Бұл 2013 ... ... ... ... Ал 2014 жылдың жалпы қорытындылары бойынша бағалы қағаздардың
қайталама рыногындағы операциялар ... 753,1 ... ... ... еді.
2014 жылы KASE–де МБҚ сату-сатып алуға байланысты 47,9 млрд. ... 232 ... ... Бұл ... биржа айналымының 5,1% құрайды
2014 жылы қаңтар-қыркүйек айлары аралығында KASE–де мемлекеттiк ... ... 531 ... ... Оның ... ... 20,2 ... құрады немесе 158,6 млн ... ... Оның ... ... 1% ... ... мемлекеттік емес бағалы қағаздармен, яғни
акциялармен операцияларда басты компанияларға АО «Народный ... ... АО ... ... ... және АО
«Казахтелеком» компанияларын айтсақ болады.
1-кесте. 2014 жылдың қазанындағы KASE – да ... емес ... ... ең ... ... компаниялар [7]
|БҚ коды ... ... ... ... ... |
|Компания |мың ... ... ... ... % ... |
| | |млн. ... | |% ... LM |34 218,00 ... |13 |7,54 |- ... | | | | | ... ... ... |37 |7,25 |0 ... ... Кредит» АҚ | | | | | ... ... ... |5 |7,06 |2,44 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... |5 |4,37 |0 ... ... АҚ | | | | | ... ... ... |43 |3,6 |-3,65 ...... АҚ | | | | | ... ... ... |34 |3,57 |-1,61 ... АҚ | | | | | ... ... ... |15 |3,55 |-2,07 ... КУС» АҚ | | | | | ... |14 9801,20 ... |7 |3,3 |13 ... ... АҚ | | | | | ... ... ... |4 |2,84 |- ... АҚ | | | | | ... ... ... |8 |2,64 |0,17 ... АҚ | | | | | ... ... ... |171 |45,72 | ... МЕБҚ ... ... |682 |100 | ... 2014 ... KASE-нiң операциялар айналымы құрылымы [7]
|KASE рынок секторы |2014 жыл |2014 жыл |2013 ... 2014 ... |
| ... трендi |
| |ек ... ... % ... валюталары |21216,4 |8398,0 ... |152,6 |
| |20,7% |13,9% | | ... ... ... |0 |0 |0 |0 |
| |0% |0% | | ... ... |3666,1 |3776,8 |-110,7 |-2,9 ... | | | | |
| |3,6% |6,2% | | ... емес |3470,8 |1825,2 |+1710,3 |185,5 ... қағаздар | | | | |
| |3,4% |2,9% | | ... (МБҚ, ... |74348,2 |46601,8 ... |+59,5 ... | | | | |
| |72,4% |77,0% | | ... |0 |0,017 |-0,02 |х |
| |0% |0% | | ... |0 |0,096 |0 |0 |
| |0 |0,0003% | | ... ... ... ... |+69,9 |
| |100% |100% | | ... ... ... ... 2014 жылы 126,2 млрд. теңгеге
мемлекеттiк бағалы қағаздарды орналастырды, бұл көрсеткiш 2013 ... ... ... ... ... көлемiндегi қысқа мерзiмдi
қағаздар 40,4%, орта мерзiмдi қағаздар 59,6 %-ды құрады. ... ... ... бағалы қағаздарының көлемi 2013 ... ... 2014 ... ... ... ... 229,5 млрд.
теңгеге дейiн 41,1%-ға ұлғайды.
Сонымен 2014 жылдың 9 айындағы мәліметтері бойынша Қазақстан ... (KASE) ... ... ... ... 102 711,6 млн ... ... жасалды. Аталған мерзімнің өткен 2013 жылмен салыстырғанда
операциялар ... 69,6% ... ... және 59,7% ... бойынша өсті.
Бүгінде бағалы қағаздар рыногында 62 брокер-дилер, 18 тіркеуші, 11
кастадион банк, ... ... ... ... ... 10 ұйым және ... портфельді басқаратын 21 ұйым жұмыс
істеп отыр.
Ағымдағы жылдың 1 шілдесіндегі бағалы қағаздары KASE сауда-саттығына
жіберілген қазақстандық ... ... ... ... ... көрінеді.
KASE айналымын жіберілген бағалы қағаздардың негізгі үлес ... ... ... - 59,57% (302 ... ... ... ... бағалы қағаздар секторы бойынша тиісінше - 19,53% ... жəне 20,51% (104 ... ... ... ... ... 0,2% (1 ... құрайды.
3 – кесте KASE сауда-саттығына жіберілген бағалы ... ... ... |эмитенттер |
| ... ... ... секторы: |99 |74 ... ... ... ... |302 |92 ... қорлардың бағалы қағаздары |1 |1 ... | | ... ... ... |0 |0 ... қаржы ұйымдарының бағалы |1 |1 ... ... | | ... ... ... ... |104 |2 ... ... ... ... |0 |0 ... алаң |0 |0 ... |507 |130 ... ... капиталдандыру ЖІӨ-ден 48,79% немесе 7 755 722 млн. теңгені
құрады. 2015 ... 1 ... ... ... осындай көрсеткіш 5 698 162
млн. ... ... ... 35,84% ... ... қор ... ... абсолюттік көріністегі, сондай ЖІӨ-ге қатысты қор
нарығын капиталдандыру көрсеткішінің көбеюі байқалады.
4-кесте. KASE-да мемлекеттік емес бағалы ... ... ... (млн. ... [7]
| |2014 ... |2014 ... |
| ... ... |
|бастапқы орналастыру: |9 689 |0 ... ... ... ... |4 840 |0 ... "Борыштық бағалы қағаздар" секторы бойынша |4849 |0 ... ... ... ... ... |0 |0 ... ... | | ... ... ... ... бойынша |0 |0 ... ... ... ... ... |0 |0 ... секторы бойынша | | ... ... ... ... ... бойынша |0 |0 ... ... |212164 |147306 ... ... секторы бойынша |97909 |39336 ... ... ... ... секторы бойынша |114313 |107605 |
|– "Инвестициялық ... ... ... |142 |365 ... ... | | ... ... ... ... ... |0 |0 ... ... ... ... ... |0 |0 ... секторы бойынша  | | ... ... ... ... ... ... |0 |0 ... "Листинг емес бағалы қағаздар" секторы |175 |105 ... ... |1267325 |984152 ... ... ... бойынша |515470 |320719 ... ... ... ... ... бойынша |750404 |662625 ... ... ... ... ... |0 |0 ... бойынша | | ... ... ... секторы бойынша |0 |0 ... ... ... ... ... |0 |0 ... ... ... | | ... "Листинг емес бағалы қағаздар" секторы |1451 |808 ... | | ... |1 489 353 |1 131 563 ... ... ... 2014 жылдың екінші ... емес ... ... ... ... көлемі 24,0%-ға
азайды.
5-кесте. KASE-да мемлекеттік бағалы қағаздармен ... ... (млн. ... ... |2013 жылғы|2013 жылғы|2013 жылғы |2014 ... |2014 ... |
| ... |1-тоқсанда |2-тоқсанда |
|Мəмілелер |4 024 371 |6 612 484 |7 744 093 |5 880 912 |4 403 865 ... оның | | | | | ... | | | | | ... |96 253 |125 916 |147 380 |100 251 |164 460 ... | | | | | ... ... |3 840 580 |6 373 982 |7 414 364 |5 698 168 |4 072 546 ... ... ... ... ... ... ... бойынша жасалған биржалық мəмілелер көлемі ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағалы
қағаздармен жасалған мəмілелердің жалпы көлеміндегі "репо" мəмілесінің
үлесі 28,5%-ға ... KASE ... ... өзгеру динамикасы [7]
|Ресми тізімнің секторы|2013 жылғы|2013 жылғы|2014 жылғы|2014 жылғы|2014 жылғы|
| |1 ... |1 ... |1 ... ... |1 ... ... ... |11 495 710|5 544 606 |3 756 213 |3 956 116 |6 000 153 ... ... |1 443 497 |1 496 041 |1 520 839 |1 737 777 |1 751 705 ... ... | | | | | ... |- |4293 |4293 |4269 |3864 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... қолхаттар|- |0 |0 |0 |0 ... | | | | | ... ... ... |- |0 |0 |0 |0 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |- |0 |0 |0 |0 ... ... | | | | | ... ... ... |0 |0 |0 |0 ... | | | | | ... ... |7044940 |5281345 |5698162 |7755722 ... ... ... KASE ... тізіміне қосылған мемлекеттік
бағалы қағаздар бойынша нарықты жалпы капиталдандыру 2013 ... 1 ... ... 2014 жылғы 1 сəуірдегі көрсеткішпен салыстарғанда 36,1%-ға
өсті.
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БИРЖАСЫНЫҢ НЕГІЗГІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... қор ... өзінің дамуы жөнінен әлемнің ірі ... әлі де ... ... ... ... 1999 ж. биржалық айналыстың
қарқынды түрде өсуі ... ... ... ... ... МҚО
жасалған мәмілелер алғашқы орынға шықты (жалпы сатылған ... ... 5 ... ... ... ... қағаздар нарығының жағдайы оның
дамуды қажет ететіндігін көрсетеді. Инвестициялық салымдардың ... ... ... алғанда мемлекеттің экономикасының дамуын
көрсететін негізгі көрсеткіш ... ... және де біз ... ... ... ... қор ... артық ақша ресурстарын тарту
функциясын атқармайды десе де болады. Қазақстан қор нарығы ... ... ... сондай-ақ белсенді трейдерлер де аз. Халық көбінесе оның
жұмысы жайлы көп біле бермейді.
Көптеген қазақстандық брокерлер ... ... ... ... ... кез ... қаражат сомасы бар клиентті құшақ жая қарсы
алады, тек брокерлік қызметті төлеуге қаражты жетсе болды.
Қазақстан қор ... ... ... - өтімділіктің жоқтығы. Бұл
жердегі ең басты себеп – еркін айналыста ... ... ... ... мөлшері де аз, өйткені олар тез ... ... ... ... де қайтадан еркін айналысқа шығарылмайды.
Нарықтағы бағалы қағаздардың ... ... банк ... ... ... ... ... проблемасына келер болсақ, бизнес онсыз да жақсы
дамуда. Күні бүгінге дейін ... ... ... ... ... ... үшін ... құралдары бар алаң жоқ.
Қазіргі таңда қор ... ... жаңа ... және
өтімділікті қажет етеді. Қор нарығын ынталандырушы болып мемлекеттік бағалы
қағаздарды ... ... ... ... үшін ол ... бираға енудің қиындығымен қатар, бұл оларға қаражат тартудың жаңа
көздерін табуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар ... жаңа ... ... ... ... – тар нарықты жандандыру мүмкін, ... де ... ... саласынан болса.
Өкінішке орай, қазіргі таңда қор нарығына тартылған жаңа компаниялардың
тартымдылығын бағалау мүмкін емес ... ... ... ... ... жиі ... ... қаржылық есептерін жарияламайды. Бірақ
өндіру және өңдеу саласындағы компаниялар Қазақстанда үнемі қызығушылық
тудырды.
Қор талдаушыларының ... ... қор ... ... ... ... олардың акцияларының Қазақстан қор биржасы (KASE) индексі
талаптарына сай келмеуі. Сондықтан ... ... ... ... ... ... кіріуі үшін белгілі бір уақыт аралығын беруі
қажет. Көп ... ... ... ... ... ... мен өткізу үшін кетеді. Кәсіби мамандардың айтуынша, компанияны
қор нарығына шығару үшін орта ... 3 ... 9-11 айға ... ... ... ... сәйкес аудит бөлімі және олардың алғашқы ... ... ... ... қор ... тарту үшін алдымен дайындық жұмыстарын жүргізу
қажет. ... ... ... ... ... ... қызығушылықпен «қор
нарығы» атты ойынды ойнайды.Ол банк ... ... ... ... ... ... сәйкесінше, оның табыстылығы да жоғары болып
келеді. Айта кететін жайт ойынға деген қызығушылық, қор ... ... ... ... және ... ... жою ... кәсіби
қатысушылар, яғни, брокерлік компаниялар шұғылдануы тиіс. Өйткені ... жеке ... ... ... ... ... ... ешбір брокерлік компания мемлекет ауқымында мұндай шараларды жүзеге
асыра алмайды. Сондықтан бұл шараларға мемлекет те ... ... ... ... қазақстандық биржаларды ұлғайту, биржа арқылы өтетін
барлық операциялар клиенттер үшін ... ... ... ... алда тұр. Өйткені бағалы қағаздар нарығының болашақтағы дамуы
негізінен біздің елімізде қор биржаларының даму ... ... Ол ... қатарлы мәселелерді шешу қажет.
Дәл қазіргі таңда Қазақстан инвестициялық деңгейі жоғары емес елдер
қатарында тұр. Сондықтан ... ... ... ... ... ... сол арқылы бағалы қағаздарға бөлінетін салымдар ... ... қор ... ... ... қор биржаларын және
биржадан тыс ұйымдық жүйелерді жандандыру.
Қор ... ... ... ... ... ... жеделдігіне байланысты, ал қазіргі таңда ... қор ... ... және ... ... қағаздары
жайлы ақпарат толық емес. Юджин Фаманың классикалық анықтамасына сүйенетін
болсақ, «тиімді қор нарығы – ... ... ... зор ... ... қор ... ақпаратты тиімділігі АҚШ қор биржаларымен
салыстырғанда бірнеше есе ... 43 ... қор ... ... ... ... қажет және де
инвесторларды алаяқтықтан қорғаудың тиімді жүйесін ойлап табу, қор биржасын
мемлекеттік реттеуді жетілдіру, ... ... қор ... ... ... ... курстық жұмыс барсында мен қор биржасы тақырыбын қарастырып, ... ... көп ... ... ... ... қатар нарықтық
экономикаға өту тұсында ... қор ... ... және ... ... ... ... туындаған мәселелерді
қарастырдым.
Бағалы қағаздар нарығының негізгі мақсаты – кәсіпорындардың ... ақша ... ... үшін ... ... қор ... ету. Бұл ... жету үшін әрқайсысы жеке функциялал атқаратын
бағалы қағаз түрлері қолданылады. Осы құнды қағаздардың бір ... ... ... жету үшін қор биржаларынан өтеді.
Қор биржаларының пайда болуы акционерлік фирмалардың ... ... ... ... Уақыт өте келе биржаның өзі де ақша жасау,
айта ... жайт ... ... ... айналуда. Қор биржасы экономикалық
пропорциялардың реттеушісі рөлін ... ... Ол ең ... ... ... ... кез келген саласындағы ауытқуларға акция бағамына ... ... ... ... кез келген нарықтық экономиканың, ... ... да, қор ... және бағалы қағаздарсыз өмір сүруі
болмайды. Олар нарықтағы тепе-теңдікті ... ... ... ... қор биржаларының активті жұмыс істеуі қажеттілік, олсыз
инвестициялық белсенділіктің тірілуіне ... жоқ. Қор ... ... ... және айналдыру қатысушыларының экономикалық
қатынастарының бірігуі деп айтуға болады.
Қазақстан ... ... ... ... ... әлі де ... ... олқылықтармен қатар біраз жетістіктердің барына да ... Бұл ... алып ... ... әлі де болса көп жұмыстар
атқарылып, заңдар мен бағдарламалар қабылдануда.
Қазақстан қор ... ... ... көптеген кемшіліктері болса да,
барлық мәселелер дұрыс шешімін тапса, біздің бирржа ... ... ... ... қосылады деген сенім мол.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Сейітқасымов Ғ.С. ... ... ... ...... 2013. – 480 бет.
2. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы және биржа ісі: Оқу ... ... ... 2013ж. – 374 ... ... дело: Учебник/ Под ред. В.А. Галанова, А.И. Басова. – М.:
Финансы и ... 2014. – 304 ... ... ... ... Республикасының бағалы қағаздар рыногын дамытудың 2013-2014
жылдарға арналған бағдарламасын іске асырудың ... ... ... ... ... ... бумаг. - М: Финансы и статистика. 2013. -
352 с
7. http://www.kase.kz сайтының 2013-2015 аралығындағы статистикалық
ақпараттар.
8. ... ... ... Под ред. В.А. ... А.И. ...... и статистика. 2014 – 241 c.
9. Килячков А.А., Чалдаева Л.А. Планирование организационного построения
компаний // Финансы и Кредит. 2014. № ... ... ... Учебное пособие / Берзона Н.И. - М.: ... ... 2013 – 25 ... ... Р.Т.Юлдашев "Биржа:вчера, сегодня завтра" 2013. – 145
c.
12. ... ... и ... как ... а не потерять ваши
деньги" // ... ... – 36 ... Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок. - М.: Перспектива. 2014.
- 532 с. 
14.  Воробьев П. В., Лялин В. А. ... ... ... ... - М.:
Филинъ, 2013. - 229 с. 
15. Биржевая деятельность. / Под ред.проф. А.Г. Грязновой, Р.В. ... ... - М.: ... и ... 2013. - 240 ... ... мүшелерінің жалпы жиналысы
Сайланатын органдары
Тексеру комиссиясы
Кеңестің төрағасы
Кеңестің мүшелері
Кеңестің хатшысы
Биржалық кеңестің немесе директорлар кеңесінің президиумы
Бас басқарма және оның ...... ... ... ... ... кеңесі
Биржа басқармасы
Қор биржасындағы операциялар.
Кассалық
Мерзiмдiк
Прологанциялық
Шартты
Фьючерстiк (тұрақты)
Алдын ала келiсiлген сыйлық ақы.
Қайтарыла-тын сыйлық
Опцион-дық ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша нарығы және валюталық биржалар31 бет
Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері24 бет
Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері 26 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Ақша нарығының қалыптасуы, мәні және атқаратын қызметі31 бет
Ақша рыногының теориялық негіздері38 бет
Валюталық нарыққа қатысушылар6 бет
ЖаҺандық экономика және Қазақстан10 бет
Комерциалық банктың валюталық операция жүргізудің ақпараттық жүйесін тұрғызу15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь