Микропроцессорлық жүйе

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
I МИКРОПРОЦЕССОРЛЫҚ ЖҮЙЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Микропроцессор және микрокомпьютер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Микропроцессордың типтік құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Есте сақтау құрылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3.1 Еркін қол жеткізу. Есте сақтау құрылғысын ұйымдастыру ... ... ... ..
1.3.2 Екі өлшемді адресация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3.3 Біркелкілік жады ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3.4 Есте сақтау тізбектік кіріс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3.5 Стектер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4 Арифметикалық құрылғы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.5 Басқару құрылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.6 Енгізу . шығару құрылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.6.1 Енгізу . шығару порттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.7 Шиналар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.8 Технологиялық комплекстердің автоматизация жүйелерінде
бағдарламаланатын контроллер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.8.1 Микроконтроллер архитектурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.8.2 Бағдарламалық қамтамасыздандыру құрылымдары ... ... ... ... ... ... ..
1.8.3 Беруші құрылғы ретінде бағдарламаланатын контроллер ... ... ... ...
1.8.4 Беріліс функциялары және интерполяция. Интерполяцияның
дәлдігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.8.5 Басқарудың көпконтурлы құрылғысы ретінде микроконтроллер ...
1.8.6 Берілетін сигналдардың дискретизациясы.
Котельников теоремасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.8.7 Берілген сигналдарды деңгей бойынша кванттау ... ... ... ... ... ... ... ..
II МП ЖҮЙЕСІНДЕГІ БЛОКТАРЫН МОДЕЛЬДЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1 Енгізу . шығару құрылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 Оперативті есте сақтау құрылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Тұрақты есте сақтау құрылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.4 Арифметикалық. логикалық құрылғы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Электронды құралдардың функциялық мүмкіндігін кеңейтуге және оның сандық және саналық көсеткіштерінің, жақсаруы 10-15 тен 25-100-ге дейінгі тізбектік элементтерінен тұратын интегралдық микросхема пайда болуымен байланысты. Микроэлектрониканың одан әрі дамуы 1000 және 10000-ға дейінгі компанеттерден тұратын үлкен интегралды схемаларды құрастыруға бағытталған. Жартылай өткізгіш кристаллындағы компанентінің санын N, микросхемалар интеграцияларының дәрежесін R- көрсетеді. Оны келесі формуламен анықтайды.
R=lgN
Осы формула негізінде интеграцияның бірінші дәрежесі ретінде 10 компанетқа дейінгі микросхемалар.
Екінші дәрежеге 11- ден 100-ге дейінгі.
Үшіншіге 101-1000-ға дейінгі және тағы басқа қабылданған. Үлкен интегралды схемалардың пайда болуы интегралды компаненттерден элекронды құрылғылар өндірісімен нақты бірігуі басталады. Үлкен интегралды схема сандық құрылғылардың есептегіш, тіркеуші, дешифраторлы тағы басқа құрылғылары бір қатар типтік түйіндермен тізбектерін көрсетеді. Олардың негізінде блоктар және де бүтіндей электронды құрылғылар іске асырылады.
Микропроцессор- үлкен интегралды тізбек технологиясы негізінде жасалған бағдарламаланатын саналық құрылғы.
Микропроцессор құрылымында үлкен иірімділік орнатылған. Өздігімен ол қандай да бір нақты мәселені шеше алмайды. Мәселені шешу үшін оны программалап, басқа құрылғылармен байланыстыру керек. Оның құрамына негізінен есте сақтау және енгізу- шығару құрылғылары кіреді. Микрокомпьютер немемсе микропроцессорлық жүйе деген, ол жалпы алғанда қандайда бір нақты қызметті атқаруға көзделген бір- бірімен байланысқан микропроцессор есте сақтау, енгізу- шығару жүйелік құрылғылардың үйлесімділігі.
Микрокомпьютерлер қарапайым электронды есептеу машина қасиеттерінен олардың басты айырмашылығы, оның құнының арзандылығы және өте кішкентай өлшемі. Осы қасиеттеріне байланысты олар кең қолдануда.
1 Гивоне Д., Россер Г., Микропроцессорная система. Вводный курс.-М.: Мир 1983г. 125с.
2 Карлащук В.И. Электронная лаборотория для IBM PC.-М.: Солон-Р. 2000г.
3 Калабеков С.А. Микропроцессоры, их применение.-М.: Родио и связь. 1988г.
4 Бесекерский В.А., Изранцев В.В. Система автоматического управления с микро-ЭВМ 681.51. –М.: Наука. 1987.
5 Фридмен М.. Ивенс Л. Проектирование систем с микрокомпьютерми.-М: Мир 1986г. 214с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
...............................
I ... ... ... және ... ... ... құрылымы
................................................
3. Есте ... ... ... қол ... Есте сақтау құрылғысын ұйымдастыру..............
2. Екі ... ... ... ... Есте ... ... ... ... ... ... ... ... - ... ... ... - ... ... ... ... комплекстердің автоматизация жүйелерінде
бағдарламаланатын ... ... ... ... ... ... ... құрылғы ретінде бағдарламаланатын контроллер ................
1.8.4 Беріліс функциялары және интерполяция. Интерполяцияның
дәлдігі
............................................................................
....................................
5. Басқарудың ... ... ... ... ... ... ... дискретизациясы.
Котельников ... ... ... ... ... ... МП ... БЛОКТАРЫН МОДЕЛЬДЕУ ..................................
2.1 ... - ... ... ... есте ... ... ... есте ... ... ... ... ... ... ... Микропроцессорлар және микрокомпьюторлар
Электронды құралдардың функциялық мүмкіндігін кеңейтуге және оның
сандық және саналық көсеткіштерінің, ... 10-15 тен ... ... ... ... ... ... пайда болуымен
байланысты. Микроэлектрониканың одан әрі дамуы 1000 және 10000-ға дейінгі
компанеттерден тұратын үлкен интегралды схемаларды ... ... ... ... ... санын N, микросхемалар
интеграцияларының дәрежесін R- ... Оны ... ... ... ... ... ... бірінші дәрежесі ретінде 10
компанетқа дейінгі микросхемалар.
Екінші дәрежеге 11- ден 100-ге дейінгі.
Үшіншіге 101-1000-ға дейінгі және тағы ... ... ... ... пайда болуы интегралды компаненттерден элекронды
құрылғылар өндірісімен нақты бірігуі басталады. ... ... ... ... ... ... дешифраторлы тағы басқа
құрылғылары бір қатар типтік түйіндермен ... ... ... ... және де бүтіндей электронды құрылғылар іске асырылады.
Микропроцессор- ... ... ... технологиясы негізінде жасалған
бағдарламаланатын саналық құрылғы.
Микропроцессор құрылымында үлкен иірімділік орнатылған. Өздігімен ол
қандай да бір ... ... шеше ... Мәселені шешу үшін оны
программалап, басқа құрылғылармен байланыстыру керек. Оның ... есте ... және ... ... ... ... ... микропроцессорлық жүйе деген, ол жалпы алғанда
қандайда бір нақты қызметті атқаруға ... бір- ... ... есте ... енгізу- шығару ... ... ... ... ... машина қасиеттерінен
олардың басты айырмашылығы, оның ... ... және өте ... Осы қасиеттеріне байланысты олар кең қолдануда.
1.2 Микропроцессордың типтік құрылымы
Гинотикалық микропроцессордың жалпы құрылыма кіретін компоненттер оның
бағдарламалық басқару процессоры болып ... ... ... ... санағыш, стек және командалар регистрі командаларды өндеу үшін
арналған. АЛУ, триггерлік көшіру, ортақ регистрлер ( ... ... ... ... регистрі сияқты компаненттер мәліметтерді өндеу ... ... ... компаненттер, яғни командалар ... ... және ... ... ... ... жұмысын басқарады.
Компаненттердің өз ара әсерлесуі мәліметтердің ішкі ... ... ... ... ... ... ЕСҚ және ... шығару
құрылғылармен) байланысы адрестік шина, мәліметтер шинасы және басқару шина
бойынша орындалады.
Микропроцессор 8 биттен тұратын ... мен ... ... Байт ... ... ... арифметикалық және логикалық операцияларды
орындағанда ынғайлы және ... ... ... ... және ... ... шиналар арқылы
беріледі. Мәліметтер шинасы сөздің ... ... 8 ... ал адрестік
шина 16 желіден тұрады. Адрестік шина бірбағытты, ал мәліметтер шинасы
екібағытты ... ... ... басқару және синхронизация блогына
апаратын 5 желіде және одан ... 8 ... ... Бұл ... ... ... арасында және ... ... ... ... ... және ... сигналдар
беріледі.
Командалар санағышы 16 биттен тұрады және жадыдан оқылатын команданың
келесі байтына адресін құрайды. Әр ... ... ... ол автоматты
түрде бір бірлігіне үлкейеді. Командалар санағышы және 64 ... ... ... ... ... Стектің функциясының бірі- подпрограммадан
қайтару адресін сақтау. Сонымен қатар стекте жоғапғы үш жалпы регистрлерден
және көшіру тригерінен мәліметтер сақталуы ... сөзі бір ... ... ... ... бір, екі немесе үш
байттан тұруы мүмкін.
Кез-келген команданың ... ... ... ... ... жадыдан
командалар регистріне өтеді. Бұл бірінші байт оның мағынасын анықтайтын
командалар дешифраторлар ... ... ... ... ... ... ... одан көп байт санынан тұратындығын анықтайды. Соңғы
жағдайда қосымша байттар мәліметтер ... ... ... беріледі және
мәліметтер адресі регистрінде және жалпы регистрдің бірінде қабылданады.
1.3 Есте сақтау құрылғысы
Есте сақтау ... ... жады – бұл ... ол ... ... ... бар ... дәлірек, бір моменттен екіншісіне беріледі.
Беріліс бағыты нақты уақыт қозғалыс бағытымен ... ... ал ... ... Сондықтан, есте сақтау құрылғысы нақ осы ... ... ... ... ... беретін арна ретінде
түсінуге болады. Сонымен бірге барлық тізбекті ... және ... ... ... ие және бұл ... моменттерде кірістерден
қазіргі моментке олардың кірістерінің ... ... ... береді.
Жалпы айтқанда, бұл сұлбаның қасиетіне есте сақтау құрылғысына маңызды,
мысалы триггерлерге бұл ... ... ... ... ... құрылымымен есте сақтау элементтерінің үлкен санынан тұратын есте
сақтау құрылғылары ... ... ... ... ... құрылғыға және одан
тасымалданулар тәсілдерін анықтайды. Әдетте ақпарат биттерінің белгіленген
санынан тұратын және ... деп ... ... ... Есте
сақату құрылғысын сөздің орналасуы үшін көптеген ұқсастырылыған орындалған
тұратын кейбір кеңістік түрде келтіруге болады.
Кейбір есте ... ... ... ... әр ... ... есте ... элементтері беріледі. Бұл жағдайда есте сақтау
элементтерінің орналасу жері ұяшық деп аталатын сөз ... ... ... ... ... ... бір-біріне қатысты ретке келтірілулігін
есте сақтап, есте сақтау элементтерінің көптігіне қатысты ... ... сөз орны ... және сол ... есте ... ... ... Барлық жағдайларда, ақпарат есте сақтау
құрылғысына берілгенде, ол кейбір нақты ... ... Бұл ... жазу деп ... ... ... ... ақпарат тасымалданғанда,
ол сол сияқты кейбір нақты орыннан таңдалады ... ... осы ... Бұл ... ... оқу деп аталады.
Сол орынды таңдаудың түрлі әдістері бар, олар үшін жазу ... ... ... ... ... және ақпаратты орнына немесе сыртқа
тасымалдау құралы қатынау құралын құрады (немесе ... Есте ... екі ... ... бөлінеді: бос қатынаумен есте сақтау құрылғысы
және ... ... есте ... ... ... ... кез келген
орынға шамамен бірдей уақытта қажет ететін қатынауы ... есте ... ... ... сөзбен айтқанда, біз кездейсоқ түрге орын ... ол оқу ... ... ... ... әсер ... ... түріне
тек белгілі бір ретпен қатынауы болатын есте сақтау ... ... ... біз екі ... ... есте ... құрылғыларын
қарастырамыз.
1.3.1 Еркін қол жеткізу. Есте сақтау құрылғысын ұйымдастыру
Еркін қол жеткізуі бар жады – бұл ұяшықта ... ... ... ... есте сақтау құрылғысы. Берілген ұяшықты таңдау ... ... ... ... ... үшін ... ... бірдей болады.
Әрбір ұяшық есте сақтау элементтерінің ... саны мен ... ... ... ... ... санынан тұратын ұқсастырушы номер
ұяшық адресі деп аталады. Адрестердің бар ... жазу және ... ... үшін ... қатынау кезінде оларды ажыратуға
мүмкіндік беред.
Жалпы жағдайда бос ... есте ... ... ... блоктардан
немесе модульдерден тұрады. Жартылай өткізгішті жадылар үшін ... жеке ... ... ... ... ... Сыртқы
сигналды сызықтардың құрамы мен қызметтері құр ұйымдастырылуы мен ... ... ... ... ... Мұндай сызықтар
санына сөз адресін тапсыратын сызықтар, оларға ... ... ... ... ... ... ... және керекті
операцияны тапсыруға мүмкіндік беретін (жазу немесе оқу) ... ... ... түрлі типтеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... болады, бірақ модульдердің
көпшілігін 1суретте көрсетілген негізіг модульдердің біреуіне ... Олар тек ... ... ... 1(а)-суреттегі модульде
деректер сызықтар жиынтығынан тек біреуі болады, олар бойымен жазу кезінде
түсетін деректер сол ... оқу ... ... ... ... 1(б)-
суреттегі модуль келетін және шығарылатын деректер үшін арналған екі түрлі
сызықтар жиынтығынан тұрады.
1-сурет. Бос қатынау жады модуліндегі сыртқы ... ... ... ... ... ... (б). ... келетін жіне
жіберілетін мәліметтердің жеке сызықтарымен.
Екі модульдер адрестік сызықтар жиынтығынан тұрады, ... ... оқу және жазу үшін ... ... ... анықтайды. Екі
модульдерде де “жазу” басқарушы сызығы жазу ... ... ... оқу ... ... ... ... “модуль таңдамасы”
басқарушы сызығы екі жағдайда берілген модульде не оқу ... ... ... ... таңдамасы”=1), не оның орындалуын рұқсат етпейді
(“модуль таңдамасы”=0).
Екі модульдердің кез келгеніне сәйкес ... жады ... көп ... ... есте ... ... қосу үшін деректерді беретін
сызықта, яғни 1(а)-суреттегі модульдердің деректер сызығында және 1(б)-
суреттегі ... ... ... ... ... ... вентильдер қолданылады. Кез келген модульдегі жады модулі шығыс
сызықтарына деректерді тек оқылу кезінде береді: барлық ... ... ... ... ... жадының басқа модульдері немесе
құрылғылары қолдана алады. Бұл ... ... үшін ... ... есте ... ... деректерді жіберу үшін оқылу кезінде сол
сызықтар қолданылуы тиіс.
Модульде оқу ... ... ... ... жағдайлары
құрастыру логикасының түріне тәуелді. Мысалы құрастырылмалы ЖӘНЕ үшін ... ТТЛ ... бос ... ... логикалық 1 сәйкес келуі
тиіс, ... бұл ... 0 1-ң ... (доминирует) және соған сәйкес
жадының басқа модулі мен құрылғысы сызықта оған қажетті жағдайды ... ... ... үшін бос ... ... 0 болуы керек. Үш
орнықты құрастыру логикасы үшін бос жағдай бұл жоғары инпедансымен ... ... ... қосылысының болмауы кез келген жағдайда не ... ... 1 ... не ... ... ... ... 0
берілгенде шығыс деректерінің сызығы бос жағдайына түседі.
Бос қатынаумен есте сақтау құрылғысының ішкі ұйымдастырылуы жадының бос
қатынауымен типті модульдердің ... ... ... ... олардың ішкі ұйымдастыруына өтейік. Қажетті ұяшықты таңдауға және оның
ішіне немесе одан ақпараттың тасымалдануының жүзеге асырылуына ... ... ... бірі ... ... ... Бос қатынау жады модулінің ішкі ұйымдастырылуы.
Есте сақтау элементінде ... бір ... ... үшін асинхронды RS-
триггер қолданылады. Триггерден басқа, әрбір есте сақтау элементі триггер
мен деректердің ішкі ... ... ... тасымалдануы үшін
вентильдерден тұрады.
Оқу немесе жазу, екі ... ... Бір ... ... үшін бір ... ... Әрбір “қатар” сөзді сақтау үшін
ұяшықтан тұрады және оның өз ... ... “2n ден 1” ... ... ... ... ... үшін қызмет етеді. Негізінен оларға керекті
ұяшық адресі беріледі. Дешифратордың 2n шығыс сызықтары сөз ... деп ... ... кірісіне берілген комбинациясынан
тәуелділікте сөз таңдамасының қандайда бір сызығы логикалық 1 мәнін ... ... ...... 0. сөз таңдама сызықтарының әр ... ... ... оқу ... жазу ... ... ... қолданылады.
Әрбір бағанда екі ішкі сызықтар болады: ...... ... үшін ... ал ... – жадыдан (шығыс). “Шығыс” сызығының
жағдайы таңдалған қатардағы есте ... ... ... Ол ... ... ... шығысы логикалық түрде “сөз таңдамасы” сигналына
көбейтіледі, ал барлық ... ... ... ... ... Осылайша, жадыдан сөздің оқылуы дешифратор кірісіне қапсетті ... ... және ... ... ... ... ... “кіріс” сызығы жазу оперциясы орындалу кезінде таңдалған
қатарлардың есте сақтау элементіне ақпараттың берілуі үшін қолданылады. Бұл
әрбір есте ... ... екі және ... ... ... Олар ... ... және “жазу” сигналдарының бар болуы кезінде
“кіріс” сызығынан S ... ... ... ... ал ... – R ... ... Осылайша, жадыға сөздің жазылуы дешифратор
кірісінде қажетті ... ... ... орындалады, ал жазылатын
сөздің – “кіріс” сызығында және ...... ... ... ... ... ... жады модулі үшін ішкі болып
табылатын “жазу”, “кіріс” және “шығыс” сызықтарында сигналдар ... ... ... ... бойынша сыртқы сигналдармен сәйкес келетін
вентильдер мен буферлік схемалардың көмегімен байланысқан. Мұндай байланыс
модульдің ... ... ... ... түрлі тәсілдермен
жүзеге асырылады.
Мысалы, 1(а)-суреттегі модульдің сыртқы сипаттамаларын 3-суреттегі
схемалар көмегімен алуға болады. Ол ... үш ... ... ... “модуль
таңдауы” және “деректер”. Ішкі “жазу” сигналы сыртқы “жазу” және “модуль
таңдамасы” сигналдарынан ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... және “жазу” сызықтары сөздей әр бит үшін “деректер
” сыртқы сызығымен ішкі буферлік схемасы және ... ... ... ... ... ... ... таңдамасы” сигналынан және
“жазу” сигналының терісінен ЖӘНЕ ... ... ... ... сызығы жазу кезінде деректердің кіріс сызығына ақпаратты
беріп және оқу кезінде деректердің шығыс сызығынан ... ... екі ... ... жұмыс жасайды.
3-сурет. Жады модулінде сыртқы және ішкі сигналдар арасында ... Екі ... ... бос ... есте ... құрылғысы схемасының кемшілігі
адрестік дешифратордың үлкен ... ... ... n=10 ... дешифраторды 210 =1024 шығыс болуы керек. Әрбір шығыс қатарда есте
сақтау элементімен ... ... ... ... азайтуға болады, егер
дешифратор функциясының бір бөлігін есте сақтау элементіне ... ... ... ... ... ... 2 суретте келтірілген ... ... ... бір ... ... және одан тік ... құрастырамыз. n=10 кезінде есте сақтау элементтерінің саны 210-
не тең. 25х25 ... ... ... ... ... 4 ... 2m х 2n-m матрицасын құруға болады. Шығыс бағанының әр
элементі тік бұрышты матрицаның қатары мен ... ... ... сурет. Бос қатынау ЕҚ-дағы екіөлшемді адрестеу.
Әрқайсысында n/2 кіріс және 2n/2 ... ... бар 2 ... (n тақ және квадраттық матрица деп алайық). n =10 ... 2n/2 ... тең. Бір ... ... ... ... ... үшін қызмет
етеді, ал басқалары – матрица бағаның таңдауы ... ... әдіс ... ... ... ... саны ... , ол бір
адрестік дешифратор кезінде 2n сызығынан едәір кіші ... есте ... ... баған мен қатар таңдау сызықтарының
үстінде ЖӘНЕ операциясы орындалуы тиіс. Бұл операциясы баған мен ... ... тек бір ... үшін логикалық 1-ді береді, ал барлық
қалған ... үшін – ... 0, ... олар үшін не ... таңдау
сигналы, не қатар таңдау сигналы 0-ге тең болады. ЖӘНЕ вентилінің шығыс
сигналы бит ... ... ... ... ол ... ... оқу
немесе жазуды шешеді.
Ұқсас екіөлшемді матрицалар сөздегі барлық қалған биттер үшін ... ... ... жатушы деп есептеуге болады. Адрестік
дешифратордың екеуі де дереу ... ... ... ... ... барлық биттері бір уақытта адрестеледі. Осы ... ... ... санының үлкеймейтіндігіне назар аудару
керек.
Ішкі екібағытты шинасы бар есте ... ... ... жады ... ішкі ... санының төмендеуін
деректердің ішкі кірістік және шығыстық сызықтар ... ... ... 2 ... ... Ол үшін сөздің әр битінің деректер сызығының
екеуі де бір бағытты сызықпен ауысады. Жазылу ... ... осы ... ... ... ... Оқылу кезінде ақпарат таңдалған
ұяшықтан осы ... ... ... ... ... келтірілген, құрларға
арналған құрастыру логикасы мен оның ... ... ... ... ... 5 ... көрсетілген схемадағы есте сақтаудың
әр элементінде бар және бағандарының барлық элементтерін деректердің шығыс
сызығымен байланыстыратын ... ... ... болмауы есебінен
қосымша үнемділікті алуға мүмкіндік береді.
Жадының мұндай модуль схемасы 5 ... ... Сол ... ... үшін және деректердің екібағытты сызықтардың біреуімен
жұмысы үшін қажетті, ... бар есте ... ... ... ... “Жазу” сигналы деректер сызығы бойымен өтетін беріліс
бағытын анықтайды. “Жазу” сызығындағы логикалық 1 ... ... есте ... ... деректер берілісін шешеді. Бұл әр ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... үш
сигнал беріледі: “жазу” терістігі, “бит таңдауы” және ... ... ... ... алуға мүмкіндік беретін арнайы ЖӘНЕ вентілі
қолданылады. ЖӘНЕ вентілдер шығыстарының деректер ... ... ... ... НЕМЕСЕ береді.
5 сурет. Мәліметтердің екіөлшемді адресациясы және ... бар ... ... ... жады ... мен ... ... жүйелерле өзгермейтін
ақпарат көзі болып қызмет етеді. Мысалы ретінде ... ... ... үшін ... және тұрақты программалар қызмет етеді.
Мұндай жағдайларда жадының модульдері қолданылады, оларда жүйенің ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Мұндай модульдерді өндіреді және тұрақты ... ... ROM ... Only Memory- тек ... ... деп ... Өзгермейтін
ақпаратты сақтау үшін ТЕҚ ... ... ... едәуір
артықшылықтарды береді, себебі ақпарат тоқ көзін өшіргенде де бұзылмайды.
Одан ... ТЕҚ ... ... үлкен тығыздығына жетуге болады,
себебі есте сақтау элементтері заттай қарапайым.
ТЕҚ- ң ... ... ... ... және оған ... НЕМЕСЕ
вентилдердің жиынтығынан тұрады деп түсінуге ... 6- ... НЕҚ үшін ... ... ... ... ТЕҚ
ұяшықтарымен өзарабірлік арақатынасында болады. НЕМЕСЕ вентилдерінің ... ... ... Жадының кейбір сөзіне ... ... ... ... ... НЕМЕСЕ вентилінің кірісімен қосып, осы
сөзде 1-ге тең бір ... ... ... кері ... бұл мән 0- ... болады. Сонымен мысалы, 6- суреттегі сөздің бірінші, екінші және соңғы
разрядтарында 0 адресті 10...1, ... сөз 01...1 ... Ал ... сөз 11...0 ... ... бойынша құрылған дешифратор шығыстары минтермдерге сәйкес
келгендіктен сипатталған құрылымның ТЕҚ бірнеше функциялардың ... ... ... ... саны ТЕҚ сөз ... ... олардың
әрқайсында минтерлер қосындысы түрінде болады. Сондықтан, ТЕҚ –да ... ... ... немесе функциялар жиынтығын жүзеге асыруға
болады.
6- сурет бос қатынау ТЕҚ ... ... ТЕҚ ... сол не ... таңдама сызықтары және
НЕМЕСЕ вентилдерінің арасында модулді қажетті ақпаратпен ... ... ... ... ТЕҚ – ға ... процесін жиі ТЕҚ
бағдарламалау деп ... ... ... ... ... ... ... келесі үш негізгі түрге бөлінеді:
1. Дайындау процесінде бағдарламаланатын.
2. Тапсырушыда бір ... ... ... және ... ... ... тапсырушыда
бағдарламаланатын.
Үш аталған типтердің кез келгенінің жады ... ... ... ... қатар таңдама сызығын ... ... ... ... шешу немесе орнататын
кейбір жерлерді ... ала ... ... ТЕҚ ... ал ... нақты жүзеге асырылуы мен бағдарламалау тәсілі
ТЕҚ- нан тәуелді.
Дайындық кезінде бағдарламанатын тұрақты жады.
Осы түдегі ... есте ... ... ... ... ... сатыларының бірінде бағдарламаланады. ... ... ... ... олардың бір бөлігі схеманың металлдау
соңғы сатысында ... Бұл ... ... жасалады- метеллдау
аумағының дәл түрін тапсыратын және ТЕҚ әрбір нақты толтырулары ... ... ... ... ... өте ... ... бір
перде көмегімен жады модулінің кез келген санын бағдарламалауға ... ... ... ... ... ЕҚ ірі сериялы өндіріс
кезінде рентабельді болады.
Жады модулінің ... түрі pn- ... 7- ... ... вентилдерінің функцияларын дешифратор ... ... pn- ... ЖӘНЕ ... ... ол ... бойынша дешифратордың терістелмеген шығыс сигналдарынан НЕМЕСЕ – ЖОҚ
операцияларына сәйкес келеді. Әрбір сөздегі әр бит үшін бір диод ... ... ... ... ... ... ... аралықтар болады.
7 сурет. Перде көмегімен бағдарламаланатын p-n диодтарды ТЕҚ.
Кейбір битте логикалық 0 бағдарламалау үшін ... ... ... жағдайда бит мәні логикалық 1- ге тең ... ... да, ... ... сызығының қалыпты жоғарғы потенциалы болғандықтан ... ... тек ... ... сызығы есебімен төмендеуі мүмкін. Басқаша
айтқанда, егер диодтағы мойнақ таңдалған қатар сызығында ... ... ... ... 1- ге ... келетін жоғарғы потенциалды ... де ... ... ... онда шығысында 0- ге сәйкес келетін жалпы
сызық төменгі потенциалды болады.
Бірінші типті тұрақты ЕҚ ... ... МОП- ... 8- суретте
көрсктілген. Дешифратордың шығыс сигналдарының үстінде ... ... ... n- арналы қалыпты жабылған МОП- транзисторлары кезінде
орындалады. ... әр ... ... ... ... мысалда көрсетілгендей мойнақтың бар ... ... ... 0- ді, ал ... ... 1- ді ... ... Перде көмегімен бағдарламаланатын МОП транзисторларындағы ТЕҚ.
Тапсырушыда бағдарламаланатын тұрақты жады.
Тапсырушыда бір еселі бағдарламалануына ... ... ... ... есте ... ... шетел әдебиетінде жиі PROM типті
жады деп ... ... Read Only Memory- тек ... Осы ЕҚ ... ... ... ... дереу, не құрып, не қосылуды ажыратып тапсыруға ... ... ... ... ... кең ... нихромнан
жасалған), оларды жеткілікті күштегі сыртқы тоқ көзі көмегімен іріктемелі
түрде “ қайта ... ... ... жатық түйіспесі бар ТЕҚ.
Осы типтегі құрылғы мысалысы 9- суретте көрсетілген. Ол ... ... ТЕҚ ... тек бір айырмашылығы, ол аралықтарда
нихромнан жасалған жатық мойынтықтардан тұрады және олардың ... ... ... құрастырылған. Құрылғы екі режимнің бірінде болады: оқылу мен
бағдарламалау режим Vcc ... ... ... ... Vcc ... ... мәні 5В ... бағдарламалау режимінде 10В дейін
жоғарлайды. Vcc көзінің сызығына шекті жүйесі қосылған, ол Vcc7.5 ... ... тең “ оқу ... ... ... Ол сигнал сыртқы
сигналмен бірге “ модуль таңдауы” қатар таңдамасы сызығы үшін де, ... ... үшін де ... ... қолданылады. Қатар таңдамасы
сызығында оқылу режимінде жоғарыда ... ТЕҚ ... дәл ... ...... ЖӘНЕ – ЖОҚ ... ... Осы вентильдердің екінші ... ... ... ... ... беріледі және соған байланысты бұл кірістерде
оқылу режимінде логикалық 1 болады.бұл ... ... ... ... терістейді. Тапсырылған адреске сәйкес сызық логикалық 0
сигналын әкеледі, ал барлық қалған сызықтар – логикалық 1.
Егер ... мен ... ... қиылысында жатып мойынтық бүтін болса,
деректер сызығындағы бағанда төменгі ... ... ... 0) ; ...... арқылы жоғары (логикалық 1) . Деректер сызығы бағанда
“шығыс деректері” сызығына үш орнықты ... ... ... ... ... және ... режимі” сигналдарынан ЖӘНЕ функциясы ... ... ... ... ... ... режимінде 10 В дейін жоғарылайды. Осы кезде “оқу
режимі” сигналы логикалық 0-ге тең ... бұл екі ... ... ... “таңдама шешу” сигналы “модуль таңдауы” сыртқы
сигналынан ... ... ... егер ... таңдауы” сызығында
логикалық 1 болғанда ғана, таңдалған сызық қатар сызығында ... ... және ... ... ... ... ... тәуелсіз жабық
болады. Одан басқа, бұл ең бастысы, таңдалмаған ... ... 10 В ... жоғарылайды, себебі осы сызықтарға жұмыс жасайтын
вентильдер Vcc кернеуінен ... және ол ... 1 ... ... өрлеу” үшін қажетті адрес тасырылады, ... ... ... беретін модуль таңдау сызығы активтеледі және содан кейін ток
көзінен белгілі бір ток (айталық, 65 мА) керекті ... ... ... Есте ... ... кіріс.
Тізбекті қатынау термині белгілі бір тәртіпте тек оқу ... ... қол ... ... ... есте сақтау құрылғыларына жатады.
Тізбекті ... ... ... ... сөз ... есте ... элементтеріне
тәуелденеді, толығырақ басқа да сақтаулы сөздерге қатысты өзінің жағдайына.
Мысалы сөздер есте сақтау элементтері бойынша ауыса алады, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... оқу үшін тек кейбір есте
сақтау элементтерде ... ... ету ... Егер жады
бойынша ауысу процесінде сол немесе басқа ... сөз ... ... ... ... ... болған жағдайда есептелінеді. Сәйкесінше (ақпарат)
егер ауысу ... бұл ... жазу ... ... ... ... онда ақпарат сөз позициясына ... ... ... ... есте ... элементтері ауысып, ал жазу және оқу
механизмдерінің позициялары ... ... ... ... ... ... ... ауысып отыратын ЕҚ-ын
қарастырайық. Сөздердің орын ауыстыруына байланысты ЕҚ-ы екі ... ... ЕҚ-ң ... ... ... ... элеметтер тобынан тізбекке
тігінен бір бағытта болады, және әрбір топқа бір сөзден кіреді. ... ... ... ... ... соңында есептелінеді. Осылайша
деректер есептеу үшін қалай жазылған болса, сол тәртіпте қол ... ... ... ... ... ... кез ... бағытта ауыса
береді, және ақпарат бір ғана топ элеметтерде жазылып, есептелінеді. ЕҚ-ң
екінші түрінде сөздер жазу ... ... ... есептелетінің
байқау қиын емес. ЕҚ-ң мұндай түрін спектр деп атаймыз, ал оларды ... ... ... ... Қадамды регистрлер түріндегі тізбекті ЕҚ-ң модулі.
Тізбекті ЕҚ-ң бірінші түріне қарапайым мысал ретінде ... ... ... ... m ... сөзі бар ЕҚ-ң ... типті
моделі ретінде бірігіп жұмыс істейтін m жылжымалы ... ... жөн, ... деп айтуға болады. -сурет көрсетілгендей,
жылжымалы ... ... ... бірге қосылған синхронды Д-
триггерлерінен тұрады. ... сол жақ ... ... оң ... ... синхроимпульс бойынша ақпарат бір ... ... ал сол ... жаңа ... жазылады. Мұндай құрылғы ескі
деректерді ... ... ... ... ... сол жақта
жазылатын ескеретін болсақ, көптеген қолданбаларда біршама ыңғайлы болып
саналады. Оны 11-суретте ... бір ... ... ... ... іске асыруға болады. Сұлбадағы ЖӘНЕ екі вентилінен және бір ... ... ... мен оң жақ триггерден түсетін деректер арасындағы
таңдауға, мүмкіндік береді, және таңдау нәтижесі сол ... ... ... ... ... жады.
Селекторды басқаратын «жазу» сигналы. Егер бұл сигнал логикалық 1-ге
тең болса, ... ... ... ... ... деректердің
циркуляцияланады. Жалпы айтқанда, тізбекті ЕҚ-да қандайда болсын жолмен
әрбір сөздің жағдайын ... алу ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін кірісіне синхроимпульстер
берілетін санауыш көмегімен шешуге болады. Санауыш n модулі бойынша ... ... n - ... ығысу регистріндегі триггерлер саны. ... ... ... ... ... ... ... кездің өзінде де
барлық кезде бір ғана мәнде болады. Ендеше санауыштың ... ... ... ... сөзбен байланыстыруға болады. Мұндай жағдайда оқу
үшін керек сөзді позиция нөмірі санауышта шыққанға дейін күтіп таңдап алуға
болады. Сонымен ... бұл ... ... ... ... дейін
«жазу» жолағында логикалық 1-ді орнатып, жаңа деректерді жазуға ... ... ... оқу ... ... жазу кезінде де адрес ретінде
қолданыла алады.
Тізбекті жадыдағы нақты қарағанда орташа көп уақытты ... ... ... ... ... ... ... маңызды роль атқарады, өйткені
сол қарапайым құрылымы арқасында олар ақпаратты жинақтау тығыздығы үлкен
және дайындауға ... ... ... ... ... кез ... ... мәлім технология бойынша
триггерлерде шығарылады: ТТЛ, ЭСЛ, МОП, КМОП және т.б. ... ... ЕҚ-ң ... ... ... біршама тиімді
тағы да екі түрі бар. Ол зарядты байланысты ... ... ЕҚ (ПЗС) және ... ... ... ЕҚ (ЦМД).
5. Стектер.
Стек дегеніміз – сөздер жазу тәртібіне қарама-қарсы есептелінетін
тізбекті қатынаудың есте ... ... яғни LIFO ... ... (Last-
in first-out – соңғы кіріп бірінші шығады). ... ... есте ... ұяшықтарынан тұратын тік орналасқан массив
түрінде келтіруге ... ... ... ... ... – стек төбесінен
басталады. Сөз стек төбесіне ... ... сол ... ... және
төмендегі барлық сөздер төменге бір ұяшыққа ... ... ал ... ... ... Бұл жағдайда стек түседі деп айтылады. Стек
жоғарылайтын да қарсы ... бар. Стек ... ... стек ... ... оның ... жоғарыдан санағандағы екінші ұяшықтағы ... ... ... ... ... ... стекті жеке бет бағананың бір регистрі бойынша екі
бағыттағы ығысулы регистрдің «унисон» жұмыс тобы ретінде ... ... бір ... 13-суретте көрсетілген. Ол синхросигнал және «ығысу
бағыты» ... ... ... ... ... Жеке
синхроимпульс бойынша әрбір триггердің ... ... ... ... ... ... бағытында тасымалданады.
13 сурет. Стектегі бір биттік бағанда сәйкес келетін екі бағытта
қадамды регистр.
Көптеген қолданбада стекті қолдану өте ыңғайлы және ... ... ... ... үшін ... жеке ... ... емес
таңдау жадысын қолдану сипатты, ал олардың негізінде өздік реті ... ... ... ... операндаларды қолдануға қарсы стек
тәртібінде тиеуге болады. Стектерден ... ... сол ... ... ... ... болады.
Стек микрокомпьютерда бағыныңқы программалар үшін деректер жағдайы
және қайтымды адрестердің сақтау ... ... ... роль ... ... ... бір ықшамдауларға егер бір бағыныңқы программа
екіншісін шақыратын болса, ал ол ... ... және ... ... ... ... Мұндай жағдайда әрбір шақырулар кезінде ағымды
бағыныңқы программаның қайтымды адресі және басқа ... ... ... ... кезінде ақпарат қажетті тәртіпте стектен алынады.
Модельденетін стектер.
Көптеген микропроцессорларда ... ... жады ... көмегімен іске аспайды, жеке қатынау жадысы арқылы модельдейді.
Осы кезде стек ... ... ... жадының тек бір бөлігі ... Ол ... ... ... ... стек ... кезінде ауысуы мүмкін, ал стектің максималды сыйымдылығы
оперативті жадының көлемімен ғана шектелген ... ... ... қатар
стектің жадыға тасымалдау тек аппаратураны үнемдеуге мүмкіндік береді.
Жеке қатынаулы жадыда стекті модельдеу үшін ... ... ... ... барлық уақытта стек төбесіне сәйкес келетін
жады ұяшығының адресі ... Ең ... ... стек ... ... бастапқы адрес енгізіледі. Егер ... ... ... ... стек ... ... ... бойынша жазылады, және нұсқағыш
бірге қысқарады. Егер сөзді стектен алса, нұсқағыш ... ... ... ... ... ... сөз ... Осылайша стек толықтыру кезінде
кеңейтіледі және таңдау ... ... Стек ... ... жазу үшін
келесі қатынау адресінен тұрады. Практикада кездесетін жұмыстың сұлбасымен
суреттелген вариациялар негізінде стек ... ... ... ... ... ... ... стек нұсқағышы микропроцессоры
құрамына кіреді. Оның құрамы автоматты түрде операциялар стекпен кездесетін
программалардың командалары ... ... ... не ... не ... ... командаларға бағыныңқы программасын шақыруы бағыңқы
программалардан қайтарылуы, сонымен бірге (РОР) және түсіру (PUCH)
стектердің ... ... ... және ... ... ... триггер мен комбинацияны вентильдерден
тұрып, синхронды тізбекті сұлба ретінде жұмыс істейді. Барлық ... мен ... ... ішкі ... ... ... синхроимпульстар алады. Сондықтан регистр ... ... кез ... ... тек ... анықталған уақыт моменттерінде
болып отырады.
Жаңа жағдайлары ... мен ... ... ... бойынша
комбинациялық сұлбалармен анықталады. Жұмыстың жалпы сұлбасы 14 – ... ... ... ... арасындағы деректер
тасымалдануымен, деректерді өңдеумен, ақпарат жағдайын қалыптастырумен,
басқаруды ... ... ... таңдау және т.с.с. байланысты
функцияларды орындайды. Кейбір бұл функциялар біршама күрделі ... ... ... ... ... көп ... болып табылады,
сәйкесінше сигналдарды тарату кезінде байқалатын ... ... ... импульстер арасындағы интервалда триггерлер
қосылатындай етіліп және ең үлкен кідіру ... ... ... ... ... таңдалады.
14 сурет. Микропроцессор жұмысының жалпы схемасы.
14 суретте сонымен бірге микропроцессор құралушына ... ... ... ... ... ЕҚ – ры және ... ... Ішкі құраушымен микропроцессор арасындағы ақпарат шина бойынша
синхронды режимде тасымалданады.
Біздің ... ... ... ... ... ... жолына беріледі. Деректерді сыртқы құрылғылармен алмастыруғы екі
такт кетеді, яғни синхронизация импульсінің екі ... ... ... ... ... да, сыртқы құраушыларының жауап қайтару ... ... ... барлық сыртқы алмасуларға қатысатын болғандықтан дәл солар
микропроцессордың тез қозғалуын шектейтін «тар ... ... ... ... ... ... ... алмасулар
айналасында түзіледі.
Синхронизациялаушы импульстардың тізбектелуі әрбір циклде үш тактіден
болатын ... ... ... ... жұмысы кезінде әрбір әр
машынды циклде бір ғана сыртқы алмасу болады. Бірінші және екінші тактілер
алмасуға кетеді, ал ... ... ... ... такт ... сыртқы алмасулар арасындағы орындауға қажетті деректерді қайта
өңдеуге кетеді.
15–сурет. Иллюстративтік микропроцессорлардағы уақыттық ... (а) – ... ... ... (б) – ... ... диаграммасы.
Барлық сыртқы алмасуларда адрестер құры және ... ... ... екі ... ... ... және шығыс
(микропроцессорлерге қатысты). Әрбір топ құрларындағы ... ... ... ... ... алмасутар екі типті болады.
Негізгі жады қатысатын бірінші типтің алмасуын ... деп, ал ... ... ... ... ... деп ... Кіріс алмасулар тобында
үш тип бар. Олардың екеуі оқу және кіріс деп ... ... ... жады және ... ... ... ... тип 9 – шы бөлімде
қарастыратын үзілістермен байланысты.
Төрт ... ... ... – «жазу», «шығару», «оқу» және «енгізу» -
тапсырма типі және алмасу моменті үшін қызмет ... 15(а) – ... ... ... алмасулары орындалатын сигналдардың уақытша
диаграммасы берілген. ... ... шина ... ... ... операциясы үшін не 16–шы разрядты жады адресін, не шығару операциясы
үшін ... 8–ші ... ... ... құры ... сұраныс
жібереді. Құрлардағы ақпарат ... ... және ... ... (Т1 ... ... ... Т2 алдыңғы импульс фронтына дейін).
Жазу операциясы кезінде импульс ... ... ... Т2 – мен ... ... және ол шина ... берілген адресті негізгі жадының
ұяшығына деректер ... ... ... стробтау үшін
қолданылады. Шығару операциясы кезінде импульс Т2 – мен ... ... ... ... беріліп, құрамындағы деректер құрының ... кіші ... ... ... беріген шығару құрылғыларының
регистріне сробтау үшін қолданылады. 15 (б) – ... ... ... ... ... көрсетілген. Адрестік құрдың құрамы шығыс
алмасулардағыдай сол ... сол ... ... Бұл жолы ... ... ... ... бойынша анықталады. Артқы Т1 фронты мен
алдыңғы Т3 фронты арасындағы интервалдағы микропроцессор логикалық 1 – ... ... ... ... жолынп орнатады, ол сыртқа ... ... ... ... ... ретінде қызмет
атқарады.
«Оқу» жолы негізгі жады ретінде, ал «енгізу» жолы енгізу құрылғылары
ретінде қолданылады. Екі ... да ... ... ... Т2 және ... ... фронтар арасында ... ал ... ... ... ... ... Т2 артқы фронтымен
бір уақытта орындалады деп болжануда.
Жоғарыда қарастырылған басқару жолдарынан басқа 8 түрі бар: ... ... ... ... ППрер, ПДП және ППДП. Соңғы төртеуі
бағдарламаның үзілістеріне және тура жадыға қатынауға ... ... ... төртеуіне тоқталамыз. «Жіберу» - микропроцессордың автоматты жұмыс
режимін анықтайтын кіріс мол. ... ... ... бұл ... ... ... ... синхроимпульс бойынша адресі санағыш командасында
орналасқан командалардың бағдарламаны ... ... ... ... кіріс жолы арқылы миропроцессор бастапқы жағдайында анықталатын жол.
Әдетте ... ... ... бойынша бағдарламаның орындалуы
тоқтатылады, санағыш ... 0–ге ... ал ... ... «Тоқтату» - микропроцессор барлық бағдарламаларды орындап
боғанша бірінші логикалық жағдайы барлық ... ... ... ... Және соңында «Синхр» - ... ... ... ... ... ... ... үйлесімдігі үшін жағдайларда
қолданылатын және әрбір машинды циклінің ... ... ... ... ... шығыс жолы.
1.4 Арифметикалық құрылғы
Деректердің өңделуі басты ... ... ... ... Бұл өңдеу арифметикалық және сол сияқты логикалық операцияларды
іске ... ... ... типті микропроцессордың түсініктемесі
беріледі, және сонда енгізілген ... өте ... ... Өте ... ... ... ... операциялармен
орындалады.
Әдетте арифметикалық құрылғыдағы басты регистр аккумулятор ... Оның ... ... сай, ... ... ... ... орналасады, және соның ішіне оның нәтижесі енгізіледі. Арифметикалық
құрылғыда жұмысшы деп аталатын тағы бірнеше ... ... ... ... ... жеңілдетеді.
Арифметикалық құрылғыда сонымен қатар ... ... ... ... Бұл биттерде есептеу жолының кейінгі таңдаулары үшін
маңызды микропроцессор күйін ... ... ... ... ... көрсететін жалауша ... ... ... ... осы жалаушаның тексермесін қолдануы
мүмкін: егер кейбір операция нөлдік нәтиже ... онда ... ... орындалады,кері жағдайда- басқасы.
Операциялар нәтижелерін немесе қандай да бір ... ... ... ... жағдайы(PSW- program status word) сөзімен
аталатын арнайы регистрдегі машина жағдайы ... ... ... бірге
жиі орналастырылады.
1.5 Басқару құрылғысы
Басқару құрылғысы компьютер жұмысын басқарады.Ол ... ... ... ... ... командалар алады, олардың әр қайсысын
декодрлейді және оның ... үшін ... ... ... ... алу үшін басқару құрылғысы алдын ала оның адресін білуі
қажет. Әдетте командалар жадының тізбектелген ... ... ... ... ... ... орналасқан бағдарламалық
есетеуішпен көрсетіледі. Кейіннен, ағынды ... ... ... ... ... үшін, оны бір жерде сақтау керек. Бұл ... ... ... регистерлері қызмет етеді.
Басқару құрылғысымен дұрыс интерпретировалану үшін ... ... ... ... ... форматы деп атайды. Түрлі типтегі
микропроцессорларда команда форматтары әр түрлі. Бірақ ... ... ... ақпарат болады.
Операция коды және кейбір командаларда адрестер маңызды мағынаны
білдіреді. Операциялар коды-бұл ... ... ... олар ... ... ... ... бірыңғай түрде анықтайды.
Команданың адрестік бөлігі (егер ол бар болса) ... ... ... ... ... ... бағыттайды(мысалы, жадыда). Мысалы, егер
қосу операциясы орындалатын болса, команданың адрестік ... ... қай ... ... ... “адрес” сөзін түрлі қолданыстарда толық түсінуі және ... мен оның ... ... өте ... ... бір ... ... бөлігі болады. Бұл операндамен байланысқан
ұяшықтарда көрсететін ... ... ... команданың өзі жадыда
орналасады және сондықтан, онымен байланысқан адресі ... ... ... ... ... адрестік бөлікпен сәйкес келмейді.
Басқару функциясының келесі функциясы- бұл компьюпердің жеке блоктар
жұмысының синхронизациясы. Ол ... ... ... ... тактілі
генератор көмегімен жүзеге асады. Команданың өнделуі тактілі генератордың
бірнеше периодында болады. Жалпы ... ... ... ... және кейіннен оны орындау керек. Таңдамасы, декодталуы және
орындалуы бірнеше ... ... ... Тактілі генератордың бір
немесе ... ... іске ... осы ... әр ... цикл деп ... түсінікте болады. Команданың таңдамасы,
декодталуы және ... ... ... ... ... циклді
немесе команда орындалу цикілін құрады.
1.6 Енгізу-шығару құрылғысы
Машинаның соңғы екі блогы- бұл енгізу құрылғысы және шығару құрылғысы.
Осы құрылғылар ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Олар адам немесе компьютермен байланысқан ... да жүйе ... ... істейтін, сол тілдерден және сол ... ... үшін ... болып табылады. Енгізу құрылғысы сыртқы
ортадан ... ... ... ... ... ... ... есептелген нәтижелерді қабылдап және оны адамға-
операторға ... ... ... ... ... және ... ... машинаның шалғай құрылғылары
түрінде беріледі. Мысалы ретінде перфо таспалы санауышты- перфораторлар ... ... ... ... болады. Енгізу- шығару құрылғылары
және микропроцессор араларындағы ... ... ... шығару порттары
деп аталады. Енгізу- шығару порттарының сол ... өз ... ... ... бір ... ... ... шығару құрылғылары жалғануы
мүмкін. Цифрлық компьютердің сипаттамалық ерекшелігіне ... ... ... ... мен сақталуы жатады, яғни ақырлы сандар түрінде
компьютерді дискретті ақпаратты өндеу мүмкіндігі болмайтын ... ... ... жиі ... ... емес ... ... үзіліссіз деп аталады. Мұндай ... ... ... және кері ... ... ... Соған сәйкес
түрлендірулерді жүзеге асыратын енгізу- шығару құрылғылары аналогты- ... ... ... ... деп ... Көп ... жүйе
өнімділігінің арттыруына жету үшін енгізу- ... ... ... ... ... ... тікелей қатынасуына мүмкін беру қолайлы.
Бұл жағдайда жадқа тура қатынау туралы ... ... memory ... тура қатынауының ұйымдастырылуы келесі тарауларда қарастырылады.
1.6.1 Енгізу/шығару порттары
Жалпыға бірдей қабылданған келісімге ... ... және ... ... бағыты микропроцессорге қатысты ... ... ... деп кез келген деректер көзі мысалы
микрокомпьютердің ... ... ... адрестелген регистрді айтуға
болады. Ол оған сұраныс түскен кезде микропроцессорге сөз ... ... деп ... ... ... ... жалғанған адрестелген
регистр, деректерді қабылдағышты айтамыз. Ол оған соңғы сұраныс келгенде
микропроцессорден сөз ... ... ... ... үшін ... ... порты таңдау үшін) адрестік құр немесе оның бір
бөлігі қолданылады. Көп жағдайларды енгізу порттарының адрестері ... ... және жады ... мәне ... емес, сәйкес
басқарушы жолдардағы сигналдармен ерекшеленеді.
Иллюстративті микропроцессордың енгізу/шығару порттар
16 ... ... ... порттары.
16-суретте біздің микропроцессор үшін шығару порты мен енгізу портының
типтік ... ... Бұл екі ... ... ... ... ... сегіз биттік код меншіктелген. Біздің жағдайда екі
портқа да мүмкін болатын бір код ... ... ... ... олар ... және «шығару» басқару жолдары бойынша сигналдарымен
ерекшеленеді. Еншізу және шығару ... ... ... ... ... коды ... Және ... вентилі сегіз кісірке берілген
құрылғыны тану үшін қызмет ... ... ... ... құрдың
сегіз кіші жолына қосылған сигналға байланысты ... ... Және ... ... екі ... да тоқтау үшін қолданылады.
Енгізу порты кейбір ... ... ... түсетін 8-биттік
регистрден тұрады. Бұл регистрдің шығысы 8-үшорнықты ... ... ... жалғанған. Бұл қалыптастырушыға шешу сигналдары ... және ... және ... ... ... нәтижесі болып табылады.
Регистр құрамы (1) «таңдау» логикалық 1-ге тең ... ... ... яғни ... ... ... құрылғы коды берілген, және
(2) «енгізу» логикалық 1-ге тең, яғни енгізу ... ... ... ... деректерді енгізу мезеті туды. Порт тапсырмасы – тек ... ... ... ... ... орынға одан арғы жылы (бұл
жағдайда ... ... ... ... ... ... үшінші машиндық циклінде орындалады. Бұл
циклдегі уақытша диаграммалар 16 ... ... ... ... ... ... Бірінші синхроимпульс басында Т1 микропроцессор
сәйкес портының кодын адрестік ... кіші ... ... Т1аяғында
логикалық 1бұл жағдайда Т3 ... ... ... ... ... ... ... Бұл кезде «енгізу» сигналына жауап ретінде
деректер құрына енгізу портының регистрінен деректер ... және олар ... Т3 ... ... аралық интервалында жетерліктей болады.
Деректер тасымалын аккумуляторға стробтау Т2-ң соңына қарай ... ... ... ... ... диаграммасы.
Егізу портының жұмысының суреттелген логикасы схемалардың жұмыс жасау
уақытындағы екі шектеумен қабатындағы ескеру ... Бір ... ... ... ... ... ... тактыдан бұрын деректер құрына
берілу керектігімен байланысты. Ол үшін ... ... ... және екі ... ... кідірі басқару
күшейткіштерімен бірге бір тактіден аспауы қажет екендігін білдіреді.
Нақтылы ... ... ... ... ... ... кездестіруімізге болады, бәрақ ұқсас уақытша
шектеулер олар үшін де бар болады. Ереже бойынша ... ... ... қанағаттандыру оңай, өйткені енгізу/шығару порттарынан құрылатын
элементтер әдетте микропроцессор құрылатын элементтермен ... тез ... ... ... Мысалы енгізу/шығару порттарын
микропроцессорде қолданылатын ... ... МОП – ... тез, ... ... ... ТТЛ – схемасы ретінде
қолдануға болады. 26 суретте көрсетілген шығыс порты сыртқы ... ... үшін ... сегіз битті регистрден тұрады. Регистр
шешуші жүктеуден жалпы жолмен басқарылатын Д-типті синхронды бекіткіштен
тұрады. Д-триггерден ... ... ... құрына жалғанған. «Жүктеу
шешуі» сигнал ... және ... ... және екі кірісті
вентилде қалыптасады. Осылайша микропроцессор аккумуляторнынан түскен
деректер ... ... (1) ... логикалық 1-ге тең болғанда, яғни
берілген порт коды тапсырылғанда шығару портының регистріне беріледі, ... ... ... 1-ге тең, яғни ... ... орындалып оның
фазаларында деректерді шығару мезеті ... ... ... ... үшінші машиндік циклде
орындалады. Бұл ... ... ... ... 17 ... Т1 синхроимпульсінің алдыңғы фронты бойынша микропроцессор
құрылғы кодын адрестік құрдың кіші ... және ... құр ... Одан ... Т2 уақытында деректер тасымалын шығару ... ... ... ... ... ... схемалары енгізу
порты сияқты белгілі бір ... ... ... ... өйткені
енгізу порттары үшін бұл шектеулер әдетте енгізу шығару схемаларының ... ... ... қиын ... ... ... ... микропроцессордегі енгізу/шығару жұмыстарының
жаңа ғана қарастырылған логикасы мен ... ... ... ... ... айырмашылық негізінде уақытша ... ... ... ... байланысты. Біздің микропроцессорде «енгізу»
және «шығару» сигналдары басқарушы, ... ... ... ... ... ... «енгізу» және ... ... ... ... ... сигналдарының комбинациясы
ретінде алынды.
18- сурет. Шығару ... ... ... ... ... құры ... тасымал бағытын беретін
басқару жолы қарастырылады. Бұл жол, оны «деректер ... деп ... ... ... ... ал 0 ... енгізуді тапсырады. Тапсырыс үшін
тасымал уақытында синхрожол не ... ... жолы ... ... ... енгізу/шығару порттарының интерфейсін ... ... ... ... ... ... иллюстративті
микропроцессор интерфейсімен жүзеге асыруға болады:
Енгізу=(деректерді шығару) строб
шығару= (деректерді шығару) строб
Мұндағы строб – ... ... ... ... ... деректер құры бойынша машиндік циклінің ... ... ... ... ... ... сөзі жіберіледі: енгізу
немесе шығару, жадыдан оқу немесе жадыға жазу. Бұл ... сөзі ... ... ... ... ... ... басқа да
басқарушы сигналдарымен біздің иллюстративті микропроцессордың «жазу» және
«оқу»; «енгізу» және «шығару» ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды кейбір басқару жолдары керексіз болып
қалады.
7. Шиналар
Микропроцессордың жеке блоктары бір-бірімен құрлар көмегімен
байланысқан. Шиналар деп жолдар ... ... олар ... ... кез- ... ... ... кез- келгеніне ақпарат
беріледі. Микрокомпьютерлерде кең тараған шина құрамының бірі 9-суретте
көрсетілген.
19-сурет. Типті микрокомпьютерлер шиналары.
Суретте үш түрдегі шиналар берілген. Адрес шинасы ... ... ... ақпарат тек бір бағытта ... Бұл шина ... ... ... шығару құрылғыларына адрес берілуі үшін қызмет етеді.
Деректер шинасы екі бағытта, яғни оның ... ... екі ... ... және ол ... ... үшін ... етеді. Сонымен,
басқару құрылғыларындағы жолдардан ... олар ... ... сигналдар, сонымен қатар құрылғылардың жағдайлары ( мәртебесі)
туралы ақпарат беріледі. Басқару құрылғысындағы ... бір ... ... ... ... екі ... ... себебінен суретте бұл
құрылғылардың бағытталуы белгіленбеген.
Кез-келген күрделі цифрлық есептеуіш жүйе ... ... ... ... блоктардан немесе түрлі функционал құрылғылар
жиынтығынан ... ... ... ... ... ... ... блоктармен
әсерлеседі. Барлық әсерлесулерге сәйкес блоктар арасындағы байланыс саны
үлкен болуы мүмкін. Бірақ, тәжірибе жүзінде, сол немесе ... ... ... қосылыстарының саны интегралды схемалар мен ... ... ... ... ... ... ... санын минимумға
түсіру қолайлы, себебі олар құрылғы бағалануының басты бөлігін құрайды.
Жүйедегі қосылыстар ... ... ... ... ... ... бұл ... көптеген құрылғылармен бірге пайдаланатын
ақпараттық арналар ... ... ... ... ... биттер тобынан
тұратын сөздер түрінде беріледі. Сөздің жеке биттері ... жеке ... ... мүмкін, сонымен қатар уақыт бойынша тізбектей ... ... ... ... ... жағдайда шиналарды қатарлас, ал
екінші де тізбектей деп аталады. Бұл бөлімде біз ... ... ... ... ... ... шина мен ... бірнеше модульді жүйені
қарастырамыз. Мүмкін болатын сұлбалардың бірі 20- ... ... ... ... ... үшін ... ... n сызығы бар шина қолданылады. Арнайы ... ... ... бір моментінде қай ... ... ... ал ... ... ... ... n разрядты есте сақтаушы регистр болдады, ол ақпарат
жіберу үшін және қабылдау үшін ... ... ... триггерлер
ретінде екі тактілі MS триггерлерді емес, ал жәй бір тактілі синхронды
бекіткіштерді пайдалану ... ... ... ... күйлері ақпаратты
жазу моментінде маңызды емес.
20- сурет. Барлық қатарлас шиналар жиынтығы.
21- сурет. Ашық коллектрі бар ТТЛ- ... ... ... ... қосу.
Кейіннен қарапайымдылық үшін Д- типті триггер қолданылады делік.
Регистрдің кіріс сызықтары әр бір модульде құрлардың сәйкес сызықтары
мен тікелей ... ... ... ... ... шиналардың
“жүктемені шешу” жағдайы регистрге беріледі. 17- ... ... ... сызығына әр бір регистр үшін ... ... ... ... бойымен жіберіледі. Осы әдіспен, басқарушы модуль құрдан
ақпаратты қабылдайтын регистрді ... ... ... ... әр бір ... ... ... вентильдер арқылы құрдың сәйкес сызықтарымен жалғанады. 17
суретте осындай вентельдер ретінде үш ... ... ... ... ... ... ... да түрлерін қолдануға болады.
Кез келген ... ... ... ... ... ... әр бір регистр үшін жеке сызықтар бойымен беріледі. Осы
тәсілмен, басқарушы модуль ... ... ... ... ... тұжырымдауымыз бойынша, уақыттың әр бір ... ... тек бір ... бере алады. Бұл үшін үш орнықты құраушылар көмегімен
қосылысы кезінде шешу ... тек бір ... ... Шешу ... ... үш ... құраушыларда жоғары шығыс кедергісі болады және
бұл қосылыстың эквивалентті ... ... ... ... үш ... ... таңдалған регистр жағдайына сәйкес
шина жағдайын қамтамасыз етеді.
Шинаға регистрлерді жалғау үшін үш орнықты құраушыларды ғана ... ... ... басқа да вентильдерді қолдануға болады,
мысалы, ТТЛ- ашық коллекторлы ... екі ТТЛ- ашық ... ... қосылысы кезінде вентильдердің кез келген ... ... 0-ді ... етуі ... ... сөздермен айтқанда,
бір вентильдің шығысындағы логикалық 0 логикалық 1-ді екіншісінің шығысына
“ауыстырады”(яғни логикалық 0 логикалық 1-де ... ... ... ... қосылу ашық коллекторлы ТТЛ-вентелдері көмегімен іске ... ... ... үшін ... регистрлерге барлық сәйкес
вентильдер ... ... 1-ді ... ... ету ... Осы
кезде таңдалған регистр вентильдері барлық қалғандардың ... шина ... ... ... мәндерді орнатады.
Ашық коллекторлы және-жоқ вентельдерін пайдаланатын сәйкес схемасы
21-сурет көрсетілген. х және у ... бар ... ... ... өрнекпен беріледі. 21 суретте және-жоқ вентильдерінің әр
кірісі, айталық х кірісі ... ... ... шешу ... ... ... у регистрде триггер шығысымен ... ... осы ... шешу ... ... 1-ді, ... ... регистрлер сызықтарына логикалық 0-ді бере отырып, шинаға
ақпараттың тасмалдануы үшін ... ... ... ... ... регистрде сәйкес триггерлерде логикалық 0 ... ... ... 0-дер ... ... ... мүмкін болатын кейбір ... ... ашық ... ЭСП ... ... 1 ... 0-ң
үстінен туындайды. Егер шинаға қосылысы үшін осындай ... ... онда ... ... ... ... шығысында
логикалық 0-дер болуы керек. Осыған НЕМЕСЕ-ЖОҚ вентильдері көмегімен жету
оңай.
Модульдер арасындағы шиналар ... ... ... ... ... модульдің логикалық жұмысын қорытындылайық:
1. Ең алдымен модуль- жөнелткішке беріліс шешу сызығына сигнал
жіберіледі. Осы ... ... ... ... ... регистрдің жағдайы орнатылады.
2. Содан кейін модуль- қабылдағышқа қабылдау шешу сызығына сигнал
жіберіледі. Осы ... шина ... ... ... ... ... сұлба шинаға жалғанған әрбір модульге екі
басқарушы сызықтарды қажет етеді. Сондықтан, m модульдер кезінде ... ... 2m ... ... ... ... ... сәйкес
келетіндей идентифицирлейтін осы модуль кодты қойып, сызықтар ... ... ... m ... ... ... берілуі үшін биттердің
минимал саны k минимал мәніне тең, ол ... 2k >m. Осы ... ... ұқсас кодтарды тапсыра отырып, жөнелткіш пен ... ... ... Жеке адрестік шиналары бар параллель шиналар жүйесі.
22 суретте схема келтірілген, ол ... екі ... ... ... ... ... үшін, ал екіншісі – қабылдағышты.
Адрестік шиналарда басқарушы ... ... ... ... ... ... ... Біреуі басқарушы модульден қосымша сызық, стробтайтын
сызық, ол ақпарат ... ... ... ... ... ... ... адрестік шиналарға қарағанда деректер шинасы деп
атаймыз.
Адрестік шиналарда “өзіндік” ұқсастыратын ... тану ... ... ... Бұл 18 ... көрсетілгендей, әрбір адрестік шинаға
біреу бойынша әр модульде екі және вентильдердің көмегімен ... ... ... ... не тікелей, не ұқсастырушы модуль
кодында биттердің ... ... ... ... жалғанады.
Сондықтан, соған сәйкес “қабылдауыш таңдауы” және “жөнелткіш таңдауы”
ретінде белгіленген ... ... ... ... құрға берілген
модульдің ұқсастырушы коды берілгенде ... 1- лер ... ... ... ... ... таңдауы” сигналы үш орнықты
қалыптастырғышты басқарады, олар арқылы модуль регистрінің шығыс ... ... ... Сонда, деректер шинасы әр уақытта тапсырушы
ретінде басқарушы модульмен көрсетілген регистр жағдайын бақылайды. ... ... ... ... ... ... сигналмен
бірге регистрге деректердің қабылдануы үшін қолданылады. Ал ... ... және ... ... ... және ... сигналдардан
“қабылдаудың шешу” сигналы қалыптасады. Осылайша, деректер шинасы ... ... ... моментінде басқарушы модульмен қабылдауыш
ретінде көрсетілген регистрге беріледі.
Екі модуль арасындағы сөздің ... ... 18- ... ... басқарушы модульдің логикалық жұмысын қорытындылайық:
1. Ең алдымен жөнелткіш пен қабылдағыштың ұқсастырушы кодтары сәйкес
адрестік шиналарды орналастырылады. Бұл ... ... ... ... ... алып ... ... қысқа уақытта стробтайтын сызыққа логикалық 1 беріледі.
Бұл қабылдағыш регистрге деректер ... ... ... мен ... үшін жалпы шина.
Шинадағы сызықтар санын ақпаратты деректердікідей сызықтар бойымен
тасмалдай отырып азайтуға болады. Бұл жағдайда жөнелткіш пен ... коды ... ... ... өту ... келуі қажет. Ұқсастыркшы
кодтарды оларға шинаның өзіндік бір бөлігін бере ... бір ... ... және код ... ... ... бере отырып, оларды қатар
бойынша шығаруға болады.Ұқсастырушы кодтарға сәйкес келетін модульдер осы
кезде ... ... ... ... ... ... таңдалғаны
туралы ақпаратты сақтау керек.Соңғы сатыда таңдалған екі модульдер арасында
стробтайтын сигналдардың қолдауымен деректер сөздері ... ... ... бар мүмкін болатын жүзеге асыру ... 5 ... Шина ... ... бірге басқарушыға
қосылған.Басқарушы модульден барлық қалғандарына үш ... ... ... ... ... және деректер стробы. Олардың көмегімен
құрда сәйкес жөнелткіш ұқсастырушы коды,қабылдағыш ұқсастырушы коды және
берілетін деректердің бар ... ... ... ... ... ... немесе қабылдау үшін таңдалатыны
туралы тұжырымдамасын тіркеу үшін ... ... екі ... ... ... ... таңдауы” ретінде
белгіленеді.Осы Д-триггерлердің кірісідегі сигналдар және ... ... ... модуль үшін ұқсастырушы код мәнінен
тәуілдіікте құр ... ... ... ... арқылы
қосылады.Триггерлердің синхрондаушы кірістеріне “жөнелткіш стробы” және
“қабылдағыш стробтарының”сәйкес стробтайтын сызықтары ... ... ... мен ... үшін ... ... бар ... жүйе.
Осылайша, таңдалған модульдің “жөнелткіш таңдауы” триггерінде
“жөнелткіш стробы” сигналы бойынша ... ... ... ... осы ... ... таңдауы” триггері босатылады. Қабылдау
үшін таңдалған модульде “ қабылдағыш стробы” ... ...... ... ... ... 1 орнатылады.
Модуль регистрін құрға қосатын үш орнықты қалыптастырғыштар басқарушы
модульден “жөнелткіш таңдауы” және ... ... ... ... басқарылады. Регистрге “жүктеме шешу” сигналы “
қабылдауыш ... және ... ... ... сол ... ЖӘНЕ ... табылады. Бұл жөнелткіш регистр модулінен “деректер
стробы” сигналы бойынша қабылдауыш регистр модуліне ақпараттың тасмалдауын
қамтамасыз етеді.
Соңында шина ... 23 ... ... ... ... ... ... модуль жөнелткішті ұқсастырушы кодын құрға береді, және
“жөнелткіш строб” сызығын қыздырады. Осы кезде көрсетілген модульде
модуль жөнелткіш болып табылатын тұжырымдамасы ... ... ... модуль құрға қабылдауышты ұқсастыратын кодты
береді, және ... ... ... ... осы кезде
көрсетілген модульде модуль қабылдағыш болатын тұжырымдама
тіркеледі.
3. Кейіннен басқарушы ...... ... ... қоздырады, ол
модуль – жөнелткіш регистрінің ... ...... өтуіне әкеледі. Бұл қадамды сол екі модульдердің
арасындағы сөздердің қажетті көлемінің берілісі үшін көп ... ... ... шиналар
Жоғарыда қарастырылған схемаларда шина бойымен беріліс кез-келген екі
модульдердің арасымен жіберілетін. Бірақ кейде модульдердің бірі ... ... ... ... және бұл модуль басқарушы. Бұл
жағдай микрокомпьютерлер үшін ... және ... құр ... ... ... себебі тасмалдауда қатысатын модульдердің тек
біреуін ғана ... ... ... ... ... мұндай құрды екі
бағытталған деп атауға болады, себебі деректерді белгіленген және ... ... ... ... және кері ... ... болады.
Екібағытты шинасы бар жүйені қарастырайық, ол жерде ... ... ... ... ... ... ... басқа
қатысушысы айтылған кез-келген тәсілдердің берілген ... ... ... ... құр бойынша сәйкес тасымалдауымен, не сол сияқты деректер
шинасы боынша. Бірақ берілген жағдайда ... ... ... ... ... немесе одан оны стробтайтын екі сигналдардың көмегімен
жасауға болады. Осылардың бірі таңдалған модульдің регистр құрамын ... ... Бұл ... ... ... қабылданады. Басқасы басқарушы
модульмен шинада орнатылған таңдалған модуль регистрімен қабылдауды шақыра
алады. ... бірі ... ... тапсыратын, ал басқасы стробтайтын
– беріліс моментін тапсыратын вариация болуы мүмкін.
Асинхронды шиналар
Жоғарыда қарастырылған барлық шиналар ... ... ... ... Ал ... ... мен ... арасындағы деректер басқарушы
модульмен берілетін стробтау сызығында импульске жауап ретінде ... ... ... моментінде модуль – жөнелткіште деректер қол
жетерлік түрде, ал модуль – ... ... ... ... ... Егер ... берілісі екі модульдердегі тек регистрлерді және
басқа жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырмалы. Бұл жағдайларда ... ... ... тасымалдауға қатысуына дайын болғанда моментті таңдай алады.
Бірақ көп жағдайларда деректермен ауысатын бәір немесе екі модульдер
дереу ... ... ... ... ... ... іске ... белгісіз немесе өзгереді. Мысалы жіберуші модуль бұл ... ... ... цифрлық вольтметр) алуы мүмкін, ол белгілі бір
сыртқы ... ... іске ... Сол ... ... ... қандайда бір басқарылатын құрылғыға бере алады ( мысалы, ... ... ол жаңа ... тек белгілі бір жағдайларда
қабылдайды. Мұндай жағдайларды құрлар синхронды жұмысы тиімсіз, ... ... ... ... берілісі үшін моментті алдын ала біле
алмайды.
Синхронды режимде жұмыс жасайтын құрларды құруға болады. Жөнелткіш пен
қабылдағыш іс-әрекеттерінің ... бұл ... ... модульден
стробтайтын сигналдарға емес, ал деректерді ауыстыруда қатысатын модульдер
жағдайын бейнелейтін сызықтарды қолдануында тірелуі тиіс.
24 сурет. Қатарлас асинхронды шина
Мүмкін болатын схемалардың бірі 24 ... ... Ол ... екі ... ... дайындығы” және “қабылдауыш дайындығы”.
Одан басқа, ол ... ... үшін n ... және екі стробтау сызықтары:
“жөнелткіш стробы” мен “қабылдағыш стробы”. Алдыңғыдай сияқты, ... оның ... ... құрға беріп және жөнелткіш стробын қоздыра
отырып, модуль – жөнелткішке бағыттайды. Соған ұқсас ... ... ... оның ... ... және ... стробын қоздырып модуль
қабылдауышты көрсетеді. Таңдалған модуль – жөнелткіш “жөнелткіш дайындығы”
сызығы бойымен сигналдарды ... ... ... ... қол
жерлігі туралы хабарлайды.
Таңдалған екі модульдер іс-әрекеттерінің координациясы екі ... ... ... ... екі жақ беріліске дайын болғанға дейін
ертерек орындалуы ... ... әр бір сөзі бір рет және одан көп емес ... ... ... ... үшін жағдай сызықтары бойымен сигналдар
ауысуының дәл ... ... ала ... Оны жиі қол ... деп ... ... жалғыз емес тізбекті жазайық. 21-суретте көрсетілгендей
жөнелткіш деректерді ... ... емес ... ... ... “жөнелткіш дайындығы” сызығы логикалық 0-ден тұрады. Осы ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз логикалық 0-дерді ұстайды.
Жөнелткіш тапсырысқа ... ... ... ... ... ... ... логикалық 1-ді орнатады. Мұндай өзгерісті
жауап ретінде қабылдағыш күйі ... ... ... ... сызығында логикалық 1 орнатады (бұл егер қабылдауыш қабылдауға
дайын болған кезде дереу орындалады.) Екі ... ... 1 ... ... ... пен ... арасымен тасымалдану орындалады.
Қабылдауыш сөзі қабылдап алғанда, ол “қабылдауыш дайындығы” сызылған
логикалық 0-ді ... ... ... ... 0-ге өту ... ... қабылдаушыда жөнелткіш дайындығына жауп ретінде дайындық берілісі
бағытталады.
Мұндай “қол алысу” кезінде ... ... жаңа ... ... ... ал ... сөз қабылдаушы мен қабылданғаны
туралы біледі. Одан басқа, 212- ... ... ... сызығындағы
сигналда кез келген уақытта екі ... ... ... ... іс
әрекеттерді анықтайды.
25- сурет. Асинхронды шина үшін “қол алысу” тізбегі
ІІ МП ЖҮЙЕСІНДЕГІ БЛОКТАРЫН МОДЕЛЬДЕУ
1. Енгізу-шығару құрылғылары
МП техниканы ... ... ... ... ... ... басқарумн байланысты бұл программалық басқару ЭВМ мен ... жүйе ... ... ... байланысты, кіріс-шғыс
селекциясын қамтамасыз ететін құрылғы (УВВ) және екі жақты ... ... ЭВМ мен ... ... фирмасының персональды соңғы компьютерінде адрестік жиегінде
кіріс-шығысында 32 адрес алдын-ала белгіленген.(300Н нен ... ... ... үшін әр ... ... ... ... қолдану
персональді компьютерде ЭВМ ді басқару үшін қолданылады.
Кіріс-шығыс схемасындағы ... ... ... ... ... УВВ 6-ші ... көрсетілген.
Сүлбенің ерекшелігі бар, себебі Е В программаның кітапханасында
шинаның түрлендіргіштің 74245 микросхемасы ... ИМС 74244 2 ... ... (72245 ... белгіленген).
Сурет 6-ЭЕМ РС-ң кіріс-шығыс құрлымының схемасы.
Сурет ... ... ... ... есте ... ұяшығы адрестiк кiрiстермен x,y дефифраторды таңдау
жолымен адрестiк жолмен АХО, АХ3, АyO…Ay3 столбтарымен ... ... ... ... логикалық бiрлiктi беремiз. Бұған есте ... ... екi ... ... оқу ... ... ... Д13 немесе Д 00… Д 03 разрядтық шинаның шығысында.
Рұқсат етiлетiн сигналды беру адрестiк ... деп – CS (chip select ... ... ... ... ... беру ... берiлетiн (Addr
cnt) немесе осындан дефифраторының бiреуi кiрiсiне, екiншiсi счетчиктiң
шығысына қосылады.
Басылу ... ... есте ... ... ... ... шинада
1 немесе 0 жазылады. WRIRD кiрiсiнде 1 ... ... ... ... ... ... ... сигналы жұмыс iстегенде CS
элементтерi iске қосылады. Ол ... 2И, И1, И2. ... ... И2 ... ... 0 ... И4 ... сигналын бередi,
нәтижесiнде одан 1 немесе 0 ... ... ... ... ... ... ... басқару схемасы өзгергендіктен (логикалық элементті
И1,И2). Екінші айырмашылығы ИМС 74244 ... ... бір ... ... ... ... буферлі элементтер И3…И17, дұрыс
нәтиже берілгендіктен ИМС 74244. Бұл ... ... ... ... Е В ... ... қарағаннан ақ И23, И24 кірістері
А,В,С,Д, 1,2 оң жағында орналасқан, бұлардың бәрі ... сол ... ... ... ... ИМС кіріс пен шығыс араласын әр жерде ( ИМС ... да). ... ... бұл ... ... ... Е В ... элемент И20,И21,И22
комбинациясының жоғы 72245 сүлбенің подсхемасы 7-суретте ... ... ... ... ... орындалуы да мүмкін ЭВМ РС шинасының
жүйесіндегі сипатының мақсаты:
– сипатының жазылуы мен оқуы активтік ... ... ... ... УВВ ... үшін.
А0-А9 адрестік шинаның симгналымен.
Д0-Д7 шинаның беріліс сигналымен (72245 подсхемасында).
Цикл уақытында УВВ жазылуында сигналы ... мына ... ... ... 14 ... ... ... жұмыспен танысуға көрсетiлген және динамикалық iс шыққаны цифрлiк
жүйенi басқаруда көрсетiлген.
2. Оперативтiк есте сақтау құрылғысы (ОЗУ)
ОЗУ – МП ... ... ... ... Ол ... ... 2 бөлiкке бөлiнедi:
1. Статикалық
2. Динамикалық
Сурет 8- ОЗУ.
Статистикалық ОЗУ-да есте сақтау ақпараты тригерде жұмыс iстейдi,
ал динамикалық конденсатордың ... 0,5 ПФ ... ... iстейдi.
Ақпаратты сақтау ұзақтығы статистикалық ОЗУ-да шексiз, ал динамикалық ОЗУ-
да конденсатордың өзiн разрядтау уақытына дейiн.
Кез-келген ОЗУ 2 ... ... ... есте сақтау
Матрицасынан және дешифратордың адресiнен Технология жағынан матрица ... ... ... ... ... және ... Сурет-8-
те 16 биттiк статикалық ОЗУ матрицасы көрсетiлген матрица 16 есте ... ... ... кезде ұяшықтық есiнен WRIRD-нiң кiрiсiнде 0 тұрақталады.
Оған қарамастан И1, И3, И5 элементтерi жұмыс iстейдi, ... ... ... буферлiк элемент И6 рұқсат беруi Q ... ... ... Д 00….Д 03 ... ... берiледi.
Тексеру үшiн функционалдық ұяшығынан есте сақтау генератор сөзi
қосылады.
Циклдi оқу ... кiрiс ... ... ... сигнал беруiн
қамтамасыз етуi керек. “IOR” сигналы ... ... åñòå ... º½ðûë¹ûñû. (ÒÅѲ)
Ñóðåò 9- Åêi ðàçðÿäòû ÒÅѲ ñõåìàñû.
Ò½ðàºòû åñòå ñàºòàó º½ðûë¹ûñû ò¼ðò òèïêå á¼ëiíåäi:
- ¼íäåëãåí àðíàéû ìîñîêòû ... ... ... ... ... æ¸íå ... ºîñºûøòû ê¾éäiðó æîëûìåí ºîëäàíóøûíû áið ñàòûëû
áà¹äàðëàìàëàó;
- æàçûë¹àí àºïàðàòòû óëüòðàôèîëåòòiê ñàóëå ... ... ... ... àºïàðàòòû ýëåêòð àðºûëû ¼øiðó, ºîëäàíóøûíû ê¼ï ñàòûëû áà¹äàðëàìàëàó;
Åêiíøi òèïòi ÒÅѲ-íû ºàðàñòûðàìûç, îë nx2n äåøèôðàòîðûíàí æ¸íå ... ÈËÈ ... ... ... 14). ÒÅѲ ... ... iøiíäå pru-dcd º½ðàéäû (À,Â- êîäòûº êiðiñ, Å- ð½ºñàò åòiëåòií
êiðiñ, æî¹àð¹û äå»ãåéäåãi ... ... ... 4ÈËÈ ... áîàäû, ²îñûìøà º½ðûë¹ûìåí. 14 ñóðåòòå åêi ... ... ... ò¾ði ... pru-un1 æ¸íå pru-un2 ... iøiíäå.
Ïðîãðàììà iøêi ñõåìàñû ê¼øiðóãå ð½ºñàò åòiëåäi, ¼éòêåíi àòûí
¼çãåðòóíåí, òîëû¹ûìåí ºàéòà ... ... ... æ¸íå ... ... ñõåìàäà.
pru-dcdäåøèôðàòîð ñõåìàñû 15 ñóðåòå ê¼ðñåòiëãåí. Äåøèôðàòîð 3 ýëåìåíò
ÍÅ æ¸íå 4 ýëåìåíò ÈËÈ-ÍÅ òðàíçèñòîðäà æàñàë¹àí .
Ñóðåò 10- Iøêi ... ... æåêå ... ... ... Ñ1 æ¸íå ... ... àðºûëû ýëèòîðäû òðàíçèñòîðìåí áàéëàíûñòûðàäû Ò1…Ò5
æ¸íå D ñòàáèëèòðоныìåí. Ò5 æ¸íå D ... ... ... ... æ¸íå ... ... Ò6 òðàíçèñòîðûíäåãi êàñêàäòû» øû¹ûóíà
åøºàíäàé ¸ñåð åòïåéäi. ´éòêåíi Ò5 òðàíçèñòîðû îíû» áàçàñûíäà ò¼ìåíãi
ïîòåíöèÿëûìåí æàáûº.
ÒÅѲ ½ÿøû¹û ... ... ... Ò1….Ò4 æ¸íå Ò6 òðàíçèñòîðûíû»
áàñòàïºû ê¾éi ... ... ... ... D0 ëîãèêàëûº ñèãíàëû
áiðiêòi º½ðàéäû (+5Â). À, äåøèôðàòîðûíû» êiðiñiíå êîäòûº ... àë ... ... ... áið ... ... Ò1…Ò4
òðàíçèñòîðû àøûëàäû äà øû¹ûñ D0 ëîãèêàëûº 0 ñèãíàëûíà ... ... ... À˲ ... 4 ðàçðÿäòû ºîñûíäûëà¹ûø ò¾ðiíäå ºîëäàíó¹à áîëàäû. ÈÌÑ
ÀÏÓ-äà 32 ðåæèìäiê æ½ìûñûí ºàìòàìàñûç ... Ì, S0…S3. Êiðiñ ... ... ... ... 11 ñóðåòòå ê¼ðñåòiëãåí ÈÌÑ 74181
áàñàçûíäà áàðëûº àòàë¹àí ðåæèìäåð ... iìêå ... ... ... ... ... êiëòi àðºûëû 1,2,3,4, àë ñèãíàëäàðäû áåði 0
(æåðãå ºîñó) íåìåñå (t5B) êiðiñòi ... S0…S9. Ì ... ... ... ... 0 ñèãåíàëû) îíàëòûëûºòû àðèôìåòèêàëûº
îïåðàöèÿ æàñàëàäû (11-øû ... ... S0…S3) ... Ñï (ñ ºîñºûøû 11-øû ñóðåòòå ê¼ðñåòiëãåí ê¾éäå)åñåïòåìåé
Ñóðåò 11- À˲.
àóûñòûðóøû ... Êiðiñ Ñï 0 ... Ñ –êå ... Ì êiëiòií
áàñºà ê¾éãå àóûñòûð¹àíäà (êiðiñ Ì ñèãíàëû1)îíàëòûëûº îïåðàöèÿ æàñàéäû,
0…3êiëiòòåðiìåí ... ... ... ... À æ¸íå  ñ¼ç ... áåðiëåäi
, æ¸íå îíàäòûëûº êîäòà àëôàâèòòiê-öèôðëûº èíäåêàòîðäà áåéíåëåíåäi. ±0…±6
Êiðiñiíi» ºîñûíäûëà¹ûø í¸òèæåñi èíäåêàòîðäà ±-òi áåéíåëåéäi. 1111 êîä
øû¹ûñûíäà æ¸íå ... ... À= 1 ... ... ... ... àøûº, êîëåêòîð êàñêàä áîëûï ê¼ðiíåäi, î¹àí ºîðåê ê¼çi +5Â, 1êÎì
ðåçèñòîðûíàí áåðåäi. À=Â ... CN+4 ... ... ... ... ìûíà A.>B A

Пән: Электротехника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арж-сін микропроцессорлық элементтер туралы6 бет
Басқарудың микропроцессорлық жүйелерi11 бет
Микропроцессорлық жүйелер құрылымы. Микропроцессор архитектурасы25 бет
Микропроцессорлық техникада жүйені тестілеу мәселелері26 бет
Микропроцессорлық техниканың командалары15 бет
Микропроцессорлық техниканың логикалық негіздері16 бет
Микропроцессорлық техниканың негізгі микроконтроллерлер19 бет
Микропроцессорлық техниканың құрылғылары15 бет
Микропроцессорлық техниканыңсақтағыш құрылғылары16 бет
Таңертеңгі асты дайындау құрылғысының микропроцессорлық басқаруын жобалау14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь