Инвестициялық бағалы қағаздар нарығы

КІРІСПЕ
1. ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Инвестициялық бағалы қағаздардың мәні мен маңыз
1.2 Қарыздық және үлестік бағалы қағаздарды шығару механизмі.
1.3.Инвестициялық бағалы қағаздар нарығы дамуының халықаралық тәжірбиесі
1.4 Инвестициялық бағалы қағаздардың рейтингі мен листингі. олардың табыстылығы мен сенімділігінің көрсеткіштері
2. ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫН ТАЛДАУ .
2.1 Инвестициялық бағалы қағаздар нарығының құрлымы мен динамикасы .
2.2 Үлестік бағалы қағаздар . акциялар нарығын талдау.
.3 Қарыздық бағалы қағаздар . облигатциялар айналымын зерттеу
3. ЖОБАЛЫҚ ОБЛИГАТЦИЯЛАРДЫҢ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РӨЛІ
3.1 Қазақстан қор биржасындағы инвеститциялық бағалы қағаздардың листингінің мәселелері және листингдік талаптарды жетілдіру жолдары
3.2 Жобалық облигатцияларды шығарудағы проблемелер
3.3 Әлеументтік бағыттағы нарықты экономика жағдайындағы инфрақұрылымдық облигациялардың маңызы.
Экономиканың радикалды реформасына ставка жасай отырып, Қазақстан Республикасының үкіметі қысқа мерзімде сәйкес заңнамалық база құрып нарықтық реформалар жүргізді.
Бүгінгі таңда Қазақстанның нақты жұмыс жасайтын нарықты экономикасы бар, және оның қаржылық жүйесі алдыңғы қатарлы халықаралық эксперттермен қарқынды қаржылық жүйелердің бірі ретінде танылып бекітілді.
Экономикалық прогресс кезеңінде бағалы қағаздар нарығы кәсіпорындарға инвестициялар тарту үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ету, банктік несиемен салыстырғанда арзанырақ капиталға осы кәсіпорындардың қолын жеткізу сияқты мәселелерді орындайды.
Еліміздің Президенті өзінің Қазақстан халқына 2005 жылдың 18 ақпанындағы жолдауында және Қазақстан қаржыгерлерінің IV конгресінде қор нарығын дамытудың қажеттілігін атап өтті.
Сондай-ақ Қазақстан экономикасында қор ресурстарының потенциалды инвесторлардан қарыз алушыларға қарай ұйымдастырылған түрде ауысуын қамтамасыз ететін экономиканың маңызды саласы ретіндегі қор нарығының рөлін түбегейлі кеңейту қажет.
Жаңа ұтымды жобаларды жүзеге асыруда, мемлекеттің инвестициялық тартымдылығын жоғарылату мен Қазақстанның бәсекеге барынша қабілетті елу елдің қатарына кіру бойынша шараларды жүзеге асыруда отандық экономиканың тұрақты және динамикалы дамушы сегментті ретінде қаржы секторының маңызы зор.
Сонымен қатар, Қазақстанның ұлттық валютасын тұрақтандыру мен инфляция қарқынын төмендетуде қор нарығына маңызды рөл беріледі. Қор нарығы- бұл жеке дара жүйе емес, нарықты экономиканың жалпы жан-жақты дамуынан тыс қызмет ете алмайтын нарық сегменті [1] .
Кез-келген мемлекеттің экономикалық дамуын қамтамасыз етуде қор нарығымаңызды рөл атқарады. Бұл нарық әлемдік инвестициялық ресурстарды стратегиялық маңызды салаларға қайта бөлу механизмін құрайды,оның қатысушыларының жағдайын жақсартады, сондай-ақ интеграциялық және жаhандық процесстердің тереңдеуін анықтайды. Бағалы қағаздар нарықтарының өздеріне тән қасиеттері болады.
Инвестициялар нарығы капиталдар қозғалысын білдіреді және ортамерзімді (бес жылға дейін) және ұзақ (бес жылдан жоғары) бағалы қағаздар, сондай-ақ мерзімсіз қор құндылықтарымен сипатталады. Соңғыларында өтеудің мерзімі жоқ (акциялар, мерзімсіз облигациялар).
Инвестициялық бағалы қағаздар- меншікті немесе кәсіпорында пайы немесе қатысы бар екендігін дәлелдейтін инвестициялау құралы ретінде айналымда болатын ұстаушыға немесе атаулы бағалы қағаз түрі. Бағалы қағазды инвестициялыққа жатқызудың негізгі белгісі оның атқаратын функцияларының сипаты болып саналады. Егер құжат қор нарықтарында танылған болса немесе инвестициялау құралы ретінде айналымда болса, ол инвестициялық қағаз ретінде қарастырылады. Мұндай қағаздар айналым құжаттары болып табылады [2].
Қазіргі нарықтық экономиканың қалыптасуы жағдайында ұдайы өндіріс қаржыны несиеге алып өркендеуімен ерекшеленеді. Оның ең жарқын көрнісі қарыз міндеттемелерінің кең түрде айналымда жүруі.
Қарыз міндеттемесі- оны иемденушінің басқалардың шаруашылығына несиеге ақша немесе мүлік салып, сол үшін табыс алу құқығын дәлелдейтін қарыз алушының берген заңцы құжаты.
Экономиканы модернизациялауда қаржы нарығының маңызды іс-әрекеттерінің мақсаты- бос ақша қаржысын инвестицияға салғысы келетіндермен және қаржыны қажет ететіндердің арасында қатынас жүргізу жолы арқылы экономиканың әрбір саласына инвестицияны тарту механизмін қамтамасыз етуді жүзеге асыру болып табылады.
1. Сейткасимов Г.С.,Ильясов Л.А. Ценные бумаги и фондовый рынок.- А.:
« Эканомика ».- 1998. –С.41 -66
2. Колесников В.И., Торкановский В.С. Ценные бумаги.- М.: « Финансы и статистика ». -2001.- С. 11-16
3. Дегтярева О.И. Биржевое дело: Учебник для вузов. – М.: « Юнити». -2000.-С. 27-32
4. Галанов В.А., Басов А.И. Ценные бумаги. – М.: « Финансы и статистика ».- 2000. –С. 17-29
5. Лягин В.А., Ворабьев П.В. Ценные бумаги и фондовая биржа. – М.; «Филинь ».- 2000. –С. 22-26
6. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша несие, банктер.- А.- « Эканомика ». -2001.-341-351б.
7. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок .-М: « Переспектива ».- 1995-С. 45-61
8. Исаков У.М., Бохаев Д.Т., Рузиева Э.А.Финансовые рынки и посредники.-А.: « Эканомика »--2005. –С. 101-115
9. Мақыш С.Б. Комерциялық банктер оператциялары.- А.: « Издат Маркет».-2004-102-106б.
10. Көшенова Г.С. Бағалы қағаздар нарығы және қор биржасы.- А.: « Эканомика».-2001-108-118б.
11. Листинговые правила АО «Казахстанкая фондовая биржа » по состоянию на 01 января 2007 года. Утверждены решениям собрания челенов АО « Казахстанская фондовая биржа » категорий «К», «Р», «Н» 06 февраля 2002 года.
12. Квалификационные требования к аудиторским организациям по проведению обязательного аудита. Утверждены Приказом Министра финансов Республики Казахстан от 03 ноября 2006 года № 434.
13. Музыченко О. Фондовый рынок: терминологический словарь – справочник
14. Айнабаева Ш. рынок ценных бумаг – просто о сложном // Финансы и кредиты - №12. -2006.-С.15-17.
15. Мировой опыт надзора и регулировования фондовых рынков // РЦБК №12-2005.С.14-18.
16. Никифорова Е. Рынок ценных бумаг: государственное регулирование и самореглирование// РЦБК № 13. -2005.-30-34
17. Бакирова М. Рейтинговые агентства «Moody s Investor Service », « Standard & Poor s », «Fitch», // Финансы икредиты №6.-2006 –С.30-31.
18. Қазақстан тәуелсіздік жылдарында -2006 .ҚР- ның статистика агенттігі.
19. Итоги развития биржевого фондового рынка за 2006 год //РЦБК №2.-2007.-С.8-19.
20. Мальцева М. Инвестиционные качества ценных бумаг // Финансы и кредиты №03-.2007.-С.13-14.
21. Шадрин А. Новые муниципальные облигатции для городской инфраструктуры / Рынок ценных бумаг .1999. №1.
22. Новые финансовые //РЦБК №11. -2004. –С.93-94
23. Развитие и перспективы рынка ипотечных облигатции РК// РЦБК №1.-2005. –С. 32-35.
24. Шеденов У.Фондовые инструменты привлечения инвестиции // Финансы и кредиты №4 -2005 –С.10-13.
25. Айнабаева Ш. Корпаративные облигатции как альтернативный источник долгосрочного финансирования // Финансы и кредиты №2. -2007 –С. 29-32.
26. Проблема расширения роли фондового рынка в РК //РЦБК № 8.-2005.-С.29-32.
        
        Реферат
Магистрлік диссертацияның көлемі 76 бет. Қолданылған 45 әдебиеттер
тізімінен,2 сызба, 2 ... 9 ... ... ... ... ... қағаздар, қор нарығы, бағалы қағаздар нарығы
, инвестициялық бағалы қағаздар, қарыздық бағалы ... ... ... ... ... ... ... емес бағалы қағаздар,
акция, облигация, Қазақстан қор биржасы (KASE), ... ... ... қарыз, тренд, динамика.
Жұмыстың мақсаты: Қазақстан ... ... ... нарығының
жағдайын зерттеу, инвестициялық бағалы қағаздардың қолданыс ... ... ... ... ... ... ... жолдарын
іздестіру.
Алға қойылған мәселелер:
1. Инвестициялық бағалы қағаздардың мәні мен түсінігін ашып көрсету;
2. Бағалы ... ... мен ... көрсеткіштері болып
табылатын олардың рейтингін талдау және ... ... ... іздестіру;
3. Қазақстан қор биржасының (KASE) қазіргі ... және ... ... ... ... ... ... Жобалық облигацияларды шығарудағы проблемалар мен оларды экономикаға
орналастыру мәселелерін зерттеу.
Зерттеу обьекті: Қазақстан қор ... ... ... ... экономикалық талдау, салыстырмалы бағалау, талдаудың
статистикалық әдістері, зерттеудің логикалық әдістері.
Зерттеудің тәжірбиелік маңызы жаңа өнім ... ... ... ... ... ... қажеттілігін ескере
отырып, Қазақстан Республикасындағы оларды шығару мәселелерін шешу және
бұл облигацияларға еліміздегі ... ... ... ... жобаларды
таңдау болып табылады.
Қысқарған ... ... ... ... - Америка құрама штаттары
БАҚ- бұқаралық ... ... ... ... ... ... қорлары
ЖШС- жауапкершілігі шектеулі серіктестік
ҚДБ- Қазақстан Даму Банкі
ҚҚА- қаржы нарығын және ... ... ... ... мен ... ... Республикасының агенттігі
ҚР- Қазақстан Республикасы
МАП- мемлекеттік ... ... ... ... ... ... емес бағалы қағаздар
РФЦА- Алматы аймақтық қаржы орталығы
Репо- қайта ... алу ... сату ... ... халықаралық қаржылық ұйымдар
KASE- Қазақстан қор биржасы
КІРІСПЕ
Экономиканың радикалды реформасына ставка жасай ... ... ... қысқа мерзімде сәйкес заңнамалық база құрып
нарықтық ... ... ... ... ... ... жасайтын нарықты экономикасы бар,
және оның қаржылық жүйесі алдыңғы қатарлы ... ... ... ... бірі ... ... бекітілді.
Экономикалық прогресс кезеңінде бағалы қағаздар нарығы ... ... үшін ... ... ... ету, ... ... арзанырақ капиталға осы кәсіпорындардың қолын
жеткізу сияқты мәселелерді орындайды.
Еліміздің Президенті өзінің Қазақстан ... 2005 ... 18 ... және ... қаржыгерлерінің IV конгресінде қор ... ... атап ... ... ... қор ресурстарының потенциалды
инвесторлардан ... ... ... ұйымдастырылған түрде ... ... ... ... ... ретіндегі қор нарығының рөлін
түбегейлі кеңейту қажет.
Жаңа ... ... ... ... ... ... жоғарылату мен Қазақстанның бәсекеге барынша қабілетті елу
елдің қатарына кіру бойынша шараларды жүзеге ... ... ... және ... ... сегментті ретінде қаржы секторының ... ... ... ... ... тұрақтандыру мен инфляция
қарқынын төмендетуде қор нарығына ... рөл ... Қор ... ... дара жүйе ... ... экономиканың жалпы жан-жақты дамуынан тыс
қызмет ете алмайтын нарық ... [1] ... ... ... ... қамтамасыз етуде ... рөл ... Бұл ... ... ... ... маңызды салаларға қайта бөлу механизмін құрайды,оның
қатысушыларының ... ... ... ... және ... ... ... Бағалы қағаздар нарықтарының өздеріне
тән қасиеттері болады.
Инвестициялар ... ... ... ... және ... ... дейін) және ұзақ (бес жылдан жоғары) бағалы қағаздар, сондай-ақ
мерзімсіз қор құндылықтарымен сипатталады. Соңғыларында өтеудің мерзімі жоқ
(акциялар, ... ... ... қағаздар- меншікті немесе кәсіпорында пайы ... бар ... ... ... құралы ретінде айналымда
болатын ұстаушыға немесе ... ... ... түрі. Бағалы қағазды
инвестициялыққа ... ... ... оның атқаратын функцияларының
сипаты болып саналады. Егер құжат қор нарықтарында танылған ... ... ... ... айналымда болса, ол ... ... ... ... ... айналым құжаттары болып табылады
[2].
Қазіргі нарықтық экономиканың қалыптасуы жағдайында ұдайы өндіріс ... алып ... ... Оның ең ... ... ... кең ... айналымда жүруі.
Қарыз міндеттемесі- оны иемденушінің басқалардың шаруашылығына несиеге ... ... ... сол үшін ... алу ... ... қарыз алушының
берген заңцы құжаты.
Экономиканы модернизациялауда қаржы нарығының маңызды іс-әрекеттерінің
мақсаты- бос ақша ... ... ... келетіндермен және қаржыны
қажет ететіндердің арасында қатынас жүргізу жолы арқылы экономиканың ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру болып
табылады.
Қаржы нарығын, ... ... ... ... ... ... тауарға жатқызу қажет. Өйткені бағалы қағаздар ерекше түрдегі
тауар ... ... ... ... бағалы қағаздар арқылы
инвестициялаудың алуан түрлерімен кездесіп отырады.
Қаржы нарығы алғашқы жәнеекінші (қосалқы) нарық болып та ... ... ... ... ... ... ... екінші нарықта
оның бұрын шыққандары айналымда болады. Демек, ... ... ... ал екіншісінде сатып алынып, қайта сатылады.
Қор нарығы- бұл қор құндылықтарын, яғни бағалы ... ... ... мен ... (эмитенттердің) басын қосатын институт
немесе механизм болып табылады. Қор биржасы- қор нарығының ... ... ... үшін құратын стандартты қаржылық
құралдармен сауда жасауға арналған ұйымдастырылған нарық [3] .
Бағалы қағаз- осы ... ... ... ... ... ... ... қатынасын куәландыратын ақшалай құжат.
Жобалық облигациялар- белгілі бір инфрақұрылымдық жобаны қаржыландыру
мақсатында шығарылатын облигациялар. Жобалық ... ... ... өтеу кезі- осы жобаның (әдетте бұл экономика ... ... ... ... ... ... ... тиімді жұмыс жасайтын бағалы қағаздар
нарығы құралдарды салааралық бөлуге,оларды ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... әсер ... Бағалы қағаздар нарығы арқылы ақша
бірлігінің инфляциялық ... және ... ... ... алу және ... салаға орналастыру мүмкіндігі туады.
Сондықтан да, Қазақстан қор нарығының қызмет жасауын ... ... ... ... бұл ... дамуының жинақталған тәжірбиесін
бағалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қор ... ... ... сын ... қарауға, өткен қателіктерді және экономиканың
ерекшеліктерін ескере ... және де ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының дамуындағы әрі
қарайғы мақсаттарын, сондай-ақ оларға жету ... ... ... ... еліміздің бағалы қағаздар нарығы дамудың алғашқы сатыларын
бастан кешіруде. Осы кезеңде бұл ... ... ... ... ... және ... ... табылады. Жобалық облигациялар елімізде әлі
кңінен қолданысқа енбеген.
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... қолданыс аясын кеңейту, сондай-ақ жобалық
облигацияларды қолданысқа кеңінен енгізудің жолдарын іздестіру зерттеудің
мақсаты ... ... ... жету үшін ... ... алға қойып шешу қажет:
1. Инвестициялық бағалы қағаздардың мәні мен түсінігін ашып ... ... ... ... мен ... ... болып
табылатын олардың рейтингін талдау және листингтік ... ... ... ... қор ... (KASE) ... жағдайын және ондағы
инвестициялық бағалы қағаздардың биржалық нарығын бағалау;
4. Жобалық облигацияларды шығарудағы ... мен ... ... мәселелерін зерттеу.
Зерттеу нәтижесінде отандық бағалы қағаздар нарығының теориялық ... ... ... ... осылардың негізінде
ұсынылған жобалық облигациялардың шығарылу және қолданылу механизмдерін
жетілдіру ... ... ... ... ... ... жаңа өнім ... инфрақұрылымдық, яғни
жобалық облигацияларды нарықтық экономикадағы қажеттілігін ескере отырып,
Қазақстан Республикасындағы оларды ... ... шешу және ... еліміздегі жаңа, экономикаға барынша қажетті жобаларды
таңдау болып табылады.
1. ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың мәні мен маңыз
Бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... мерзімді
ақша нарығынң және капиталдар (инвестициялар) нарығының бағалы қағаздары
деп бөлуге ... Ақша ... ... ... бір ... бір ... ... мерзімді бағалықағаздар сатып алынады және ... ... ... қазыналық вексельдер, чектер, ... ... ... және т.б. ... Олар займ ... ... мақсаты- төлем және ақша айналымының үзіліссіздігін
қамтамасыз ету.
Инвестициялар нарығы капиталдар қозғалысын білдіреді және ... ... ... және ұзақ мерзімді (бес жылдан жоғары) бағалы қағаздар,
сондай-ақ ... қор ... ... Соңғыларында өтеудің
соңғы мерзімі жоқ (акциялар, мерзімсіз облигациялар).
Қарыздық бағалы қағаздар несиелік қатынастарды білдіреді, яғни ... ... ... ... ... қарыз құралдарын
қолданғаны үшін алдын-ала бекітілген пайыздарды төлей ... ... ... ... ... ... ... формасына сәйкес
корпоративті бағалы қағаздардың облигациялар мен вексельдер, банктердің
депозиттік және жинақтаушы сертификаттары сияқты ... ... ... ... меншікте немесе кәсіпорында пайы немесе
қатысы бар екендігін дәлелдейтін инвестициялау құралы ретінде айналымда
болатын ... ... ... ... ... түрі. Бағалы қағазды
инвестициялыққа жатқызудың негізгі белгісі оның атқаратын функцияларының
сипаты ... ... Егер ... қор ... ... ... немесе
инвестициялау құралы ретінде айналымда болса, ол инвестициялық бағалы қағаз
ретінде қарастырылады. Мұндай қағаздар айналым құжаттары болып табылады.
Қарыздық бағалы ... ... ... ... берушіге төленуі
қажеттігін куәландыратын кез келген бағалы қағаз, мысалы, вексель (қарыз
міндеттемесі), банкнота, облигация ... ... ... ... бар ... және ... немесе жеке меншік бағалы қағаздарға (облигациялар және ... ... ... ... ... салымдар» шотының
субшоты. Мекеме жүзеге асырған қаржылық салымдар «Қаржылық ... ... ... және осы ... шотына аударуға жататын
құндылықтар есептелетін шоттардың кредиті бойынша көрінеді. ... ... ... бағалы қағаздарын төлеп алуы ... ... ... ... және ... ... ... «Валюталық
шоттар» шотының кредиті бойынша жүргізіледі.Ұйымның алған облигациялары мен
басқа да қарыздық бағалы қағаздарының ... алу ... ... ... ... ... жазу ... барсында «Түрлі дебиторлар мен
кредиторлармен есеп айырысу» (бағалы қағаздарды сатудан алынатын табысқа
қатысты ... ... ... ... және ... ... алу
және номинальды құнының арасындағы айырмашылықтың ... ... ... да ... мен ... (« Түрлі дебиторлар мен ... ... ... салымдар» шоттарына жатқызылған сомалардың
арасындағы айырмашылыққа) шотының кредиті бойынша ... ... ... шотында есептелетін бағалы қағаздарды өтеу (сатып алу)
және сату «Басқа да табыстар мен шығындар» шотының ... ... ... ... ... кредиті бойынша бейнеленеді (бұл операцияларды
«Сатулар» шотында көрсететін ұйымдардан ... ... ... бұл ... ... ұзақ ... ... инвестицияланатын бағалы қағаздар. Инвестиция мақсаты бағалы
қағаздар ... ... және ... ... ... ... пайда алу,
сондай-ақ эмитенттің өтімділігіне талаптарды сақтау үшін ... ... ... ... ... ... бұл ... тек жоғары
рейтингі мен сапа бағасы бар бағалы қағаздарды жатқызады.
Қарыздық бағалы ... ... ... ... ... ... ... және т.б.).
Инвестициялық (капиталды) бағалы қағаздар- бұл капитал салу үшін обьект
болып табылатын бағалы қағаздар (акция,облигация, ... ... ... ... жасалған сәтте бекітілген баға ... ... ... соң ... активті сату-сатып алудың
стандартты биржалық келісімшарты.
Қарыздық бағалы қағаздар- бағалы қағаздар иесі (несие беруші) мен бағалы
қағазды ... ... ... ... арасындағы займ қатынасын
куәландырады. Қарыздық бағалы қағаздарға облигациялардың барлық түрлері,
депозиттік және ... ... ... ... ... ... нарықтық экономиканың қалыптасуы жағдайында ұдайы өндіріс қаржыны
несиеге алып өркендеуімен ерекшеленеді. Оның ең ... ... ... кең ... айналымда жүруі. Қарыз міндеттемелерінің
көптеген анықтамалыры бар. ... ... ... ... сипаттайды. Солардың екі-үшеуін қарап өтейік:
1. Қарыз міндеттемесі-оны иемденушінің басқалардың шаруашылығына несиеге
ақша немесе мүлік салып, сол үшін табыс алу ... ... ... ... ... құжаты.
2. Қарыз міндеттемесі- қарыз алу кезінде несие алушының несие берушіге
(кредиторға) беретін ... ... ... деген жеке немесе заңды тұлғалардың, яғни
нарыққа қатысушылардың мүліктік немесе ... ... ... ... ... ... және оған одан әрі ... дейін
қызмет ететін тұлғаны эмитент деп атайды. Көп жағдайда эмитентпен қарыз
міндеттемесін ұстаушының ... ... ... және эмитенттің
міндетін анықтайтын шарт жасалады.
Қарыз міндеттемесі нарыққа қатысушылардың қаржылық жағдайларын алдын-ала
болжау қажеттілігінен шыққан құжат. Ал ... ... ... сол ... олардың табысының кірісі мен шығынының
арақатынасы ... ... ... 3 түрлі жағдайы кездеседі:
1. Тепе-теңдік жағдай. Ол кіріс пен шығынның теңдігінен туындайды.
2. Артық жағдай.Ол ... ... көп ... ... қоры мол, сондықтан бұл субьектінің басқаға несие беруге
мүмкіндігі бар.
3. Қаржыға тапшылық ... Ол ... ... көп болғанда туындайды.
Демек, бұл субьект қаржыға мұқтаж, яғниоған несие алу қажет.
Кез келген уақытта қаржысы артық ... ... де, ... ... да бір ... ... жүйесі шеңберінде кездеседі.
Дәл осы жағдайда екі шаруашылық субьектілерінің біреуі артық табысын
екіншісіне несиеге беріп, ... ... ... ... Керісінше,
бұрынғы қарыз міндеттемесінің орнына қолма-қол ақша жүруі де мүмкін.
Қарыз міндеттемесін борышқор ... ... ... ... Ол ... өтегенше несие берушіде сақталады. Қарыз міндеттемесін иемдену
құқынан оны ... құқы ... ... бар және ... қаржы жағдайындағы шаруашылық
субьектілері бірімен бірі 3 ... ... ... ... ... ... делдалдары арқылы және қаржы институттары арқылы.
1. Тікелей ... ... ... қаржысы бар субьект басқаға
қаржысын несиеге береді. Сөйтіп, несие ... ... ... ... ... талабы көбейсе, несие алушының ... ... ... ... ... ... ... делдел ретінде брокерлер мен
дилерлер жүреді. Бұл тәсіл бойынша қор биржасы қызмет жасайды. Себебі
не брокер, не ... ... ... ... шығармайды. Олар қор
биржасы атынан делдалдық қызмет атқарады.
3. Қаржы институттары, яғни коммерциялық банктер, ... ... ... ... ... ... ... қарама-
қарсы субьектілерді қаржыландыруда делдалдық қызмет атқарады. Бұл
ұйымдар ... ... ... ... (алғашқы
қарызміндеттемелерін) өздері сатып алып, оларды ... ... ... ... жанама түрде қаржыландырудың артықшылығы- қаржы институттарының
несие ... ... ... ... ... ... ... (сақтауға берілген бағалы қағаздар), өмірді
сақтандыратын полистер, зейнетке шықаннан ... ... ... ... жоспарлары. Міне бұл міндеттемелер несие ... ... әрі ... әрі ... оңайлылығымен және
қолайлылығымен өзіне тартады. Бірақ бұл жағдайда қаржы институттары қарыз
міндеттемелерінің қайтарылмау ... ... ... ... ... белгілі бір мезгілге шығарылады. Ол мезгіл қарыз
міндеттемесін шығарған күнмен оны ... күн ... тең. ... ... ... үш ... ... уақыты;
айналым мезгілі немесе алғашқы ... ... ... ... қолма-қол ақшаны қорға өткізу.
Қарыз міндеттемесі иемденушіге кіріс түсіреді.
Қарыз міндеттемесінің анықтамасы бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... белсенді түрде
айналысқа түсетін ... ... ... ... ... ... ... формасы (нысана) болмайды. Олардың көбісі келісім
құжатында 1-2 бап ретінде көрсетіледі. Бағалы ... көбі ... ... ... ... бағалы қағаздар туралы дәл және
маңызды мағлұмат алуға көмектеседі. Сол арқылы инвестор ... ... ... ... дәл ... ... ... қағаздар бірнеше түрлі болып жіктеледі: ... ... ... ... ... үшіншіден, айналым мезгілі мен
айналым жеріне байланысты (сурет1).
1. Кіріс ... ... ... және ... ... ... ... екіге
бөлінеді. Қарызды бағалы қағаздар ... ... ... ... ал қарыздың күрделі негізгі бөлігін келешекте белгіленген
уақытта өтеу көзделеді. Үлесті бағалы қағаздар немесе оны ... ... оны ... ... мүлігінлегі үлесін
көрсетеді және иемденушіге шектеусіз ... бойы ... ... кіріс
түсіреді.Ал бағалы қағаздардың басқа түрлері осы қарызды және ... ... ... ... шығарушысы (эмитенті) жөнінен де жіктеледі. Олардың
эмитенттері мемлекет, ... ... ... ... және тағы ... ... ... болуы мүмкін.
3. Эмитенттеріне байланысты үлесті және қарызды бағалы ... ... ... ... ... ... Қаржы министірлігі шығарған бағалы
қағаздар.
Бағалы қағаздардың жіктелуі.
СУРЕТ 1
Бұл ... ең бір ... ... ... ... оның ... мемлекеттік бюджеттің қаржысы қамтамасыз етеді. Бұл бағалы
қағаздардың көп ... ... ... ... мен ... Мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындар көбіне облигация
түріндегі бағалы қағаздарды ... ... мен ... ... ... ... Олардың төлемін қамтамасыз ететін жергілікті салықтар мен ... ... ... ... ... институтттары мен корпорациялардың, яғни ашық түрдегі акционерлік
қоғамдардың акция және облигация ... ... ... ... құрылыс, сауда, жол қатынасы кәсіпорындарымен қатар коммерциялық
банктер, сақтандыру және инвестициялық компаниялары, зейнетақы ... ... ... ... олар ... ... ... чектер және бұлардан да басқа банктің өзінің қарыз міндеттемелері.
.Кәсіпкерлердің бағалы қағаздары- олар ... ... және ... коммерциялық қағаздар.
4. Бағалы қағаздар қай жерде сатылады деген сұраққа жауап бойынша да
жіктеледі. Сатылу жеріне ... ақша ... және ... ... қағаздар болып екіге бөлінеді.
Ал ақша нарығының бір бөлігі, онда қысқа мерзімді бағалы қағаздар ... ... ... Оның ... ... 1 ... 1 жыл аралығына
созылады. Бұл нарыққа қазыналық вексельдер, депозиттік сертификаттар ... ... ... ... ... Оларды шығарушылар әр түрлі
жіктелу топтарына жатса да, олардың бәрі қарызды бағалы қағаздарға
жатады.
Капитал ... 1 ... ... ... ... бағалы қағаздар
түседі. Олар үлесті де, қарызды да бағалы қағаздар болуы мүмкін. Олардың
эмитенттері де әр түрлі: ... ... ... ... ... және тағы ... ... қағаздардың негізгі түрлері акциялар және
облигациялар ... ... ... қоғамдағы үлесін немесе меншігін куәландыратын бағалы
қағаз. Ол иемденушісіне компанияның капиталының, мүлкінің, кірісінің бір
бөлігіне заң жүзінде меншік ... ... ... ... ... ... тұрса, акция да сонша уақыт қолданылады. Бірақ осы уақыт ... иесі сан рет ... ... ... оны ... ... сатуына
болады.
Акцияны шығару мына жағдайларға байланысты жүргізіледі:
• жаңадан акционерлік ... ... оның ... ... ... ... яғни ... істеп тұрған ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталын қосымша молайтқанда.
Сөйтіп, шығарылған акциялардың бастапқы жиынтық құны қоғамның жарғылық
капиталын ... өз ... ... ... (жай ... ... және компанияның портфелінде қалған бағалы
қағаздар болып ... ... ... кез ... ... өз ... алады.
Акция белгілі бір жағдайда акционерлік қоғамның өз капиталын ұлғайтуға
және оны ... ... үшін ... ... ... ... бір ... Акция- компанияның акционерлер алдындағы қарыз
міндеттемесі.Компанияның өз акциясын қайта сатып алатын құқы ... ... ... егер ... ... ... жоқ
болса, онда ол акциясын қайта сатып алу корпорациясының төлем қабілетін
нашарлататын болса да қаралған. Заң ... ... ... ... ... акцияны бірнеше бөлікке бөлуге болады.
Акцияны бірнеше түрге ... ... . Бір ... бір ... ... беру тәсілі бойынша:атаулы және иесі ұсынушы болып ... ... ... ... ... ... ... бойынша-
жай және артықшылықты акция деп те екіге ... ... тек ... ... ... ғана шығара алады.
Акциялардың жіктелуі
СУРЕТ 2
атаулы акция- иесі міндетті түрде корпорацияның ... ... ... ... кітабында қанша және қай уақытта алғандығы туралы
жазылған акция иесі ғана акционерлер деп ... ... ... ... ... корпорация кітабында
тіркелмеген акция. Кітапта ... ... ... акцияның жалпы саны
ғана көрсетіледі.
Корпорацияларға басқару жағынан қолында атаулы акциясы бар акционерлер
қолайлы. ... ол ... ... және ... ... ... ... бағалы қағаздардың кейбір акционерлердің
қолында ... бұл ... ... ... және ... ... ... Акционерлердің көзқарасы тұрғысынан қарағанда,
әсіресе қысқа мерзімді мүддені көздеген акционерлер ұсынушыға арналған
акцияны қолдайды. Себебі еш ... ... ... ... ... ... ... болады. Ал атаулы акцияны еркін қолма-қол ақшаға
айырбастауға болмайды, сондықтан ... ... ... ... ... ... Акцияның осы екі түрін жүзеге асыру жолдары
да әр түрлі:
Біріншіден, сату механизмі бойынша. Атаулы ... иесі ... ... ... ... ... ... санына толтырылған
бір сертификат алады. Бұл акцияларды сатқанда сертификаттың сырт жағында
екі жақтың қолы қойылған ... ... ... ... ... соң
акционерлердің тізіміне өзгеріс ... үшін ... ... ... ғана ... жаңа иесі ... жаңа
сертификат алады.
Ұсынушыға арналған акцияны сатқанда оларды бір иемденуші ... ... ... ... ... ... осы екі түрінің жаңа данасын (тиражын) ... ... ... де әр ... Бұл туралы атаулы акция иесі
корпорациядан хабарландыру хат алса, ал ұсынушы акциясына бұндай механизм
жүруі мүмкін емес. ... ... қиып ... купоны (талоны) болады.
Соны толтырғаннан кейін корпорацияға жіберіп,өзінің меншік құқын ... ... ... номиналы өте жоғары болмайды, бірақ ол көп
тиражбен шығарылады, ал атаулы акцияның номиналы әр ... ... ... ... ... ... ... акциялар жай және
артықшылықты болып бөлінеді. Жай акцияларды иеленушілердің корпорацияның
тапқан пайдасының мөлшеріне ... ... алу ... ... беру ... ... басқаруға қатысу құқы және корпорация
жабылып ... ... ... ... есеп ... ... бір бөлігін алу құқы бар. ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Әрбір жай акция өз иесіне бір дауыс үлесін береді. Әйтсе де жай ... ... ... ... Себебі дивиденд корпорацияның
шаруашылық нәтижесіне байланысты беріледі.Дивиденд корпорацияның таза
пайдасының бір ... ... ... ... ... ... ... қалған қалдығын бөлуге негізделген. Дивидендтің мөлшеріне
күшті өзгерістердің әсер етуі кездейсоқ жәйт емес.
Жай акцияны меншіктенушілердің ... ... ... кеңесін сайлауға, дауыс беруге және сол кеңеске өзі
сайлануға құқықты.Директоратқа ... ... ... кей ... ... ... ... үміткердің
қолындағы жай акцияның ең төменгі қажетті мөлшері көрстеілуі ... ... ... атынан бұқаралық ақпарат құралдарына
хабарлма ... Ол жыл ... ... ... мына ... жылдық есебін; жылдық балансты және таза пайданы бөлу
жобасын ... ... ... ... ... жұмысқа
қабылдауға және шығаруға, сыйлық белгілеуге жауап береді. Олар ... ... ... корпорация табысн бөлумен де шұғылданады.
Табысты бөлу- корпорация меншігін оның акционерлері арасында ... ... ... ... Бұл ... ... ... хабарлап
тұрады, ол компанияның міндеті.
Директорлар кеңесінің басты мақсаты- менеджерлердің өз міндетін орындауын
қадағалау. Менеджерлердің міндетіне ... ... ... яғни өзінің өкілдік шеңберінде қызмет істеу; адал ... ... ... ... ... ... мүдделерді
таластыруға, директорларға қарыз беруге, корпорацияның мүмкіндіктерін өз
пайдасына қолдануға және онымен бәсекелесуге жол ... ... алу. ... ... ... ... айналымына
байланысты анықталады. Оны тоқсан сайын ... үш айда бір) ... ... түрі ... дивиденттер. Табысты бөлудің мүліктік формасы акционердің
қолындағы акция ... ... ... ... дивидентің
бұл типін әдетте өзі жабылу кезінде қолданады;
• акция формасындағы дивидендтер. Бұл қосымша ... ... ... ... ... акция санына пропорционалды
бөлінеді. Дивиденд төлеудің бұл түрі ... ... ... ... ... ... ... баланстың активі мен пассивін және қолма-
қол ақша қаражаты қозғалысы ведомосын тексергеннен кейін ғана жүзеге
асырылады. ... ... ... ... ... ... беруге
міндетті. Сонымен бірге, дивиденд акционер табысының тек бір ғана ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады.
3.Жай акция бойынша меншік құқын басқаға беру.Өзінің үлестік ... ... ия ... ия ... ... ия өсиетке қалдырып жүзеге
асырады. Акция кепілдікке де, яғни ... ... ... да, беріледі.
4. Корпорациядағы акционерлердің мүліктік мүддесін қорғауға ... ... ... ... жаңа ... қағаздар шығару, корпорацияның
активтерінің бір ... сату ... ... жатады. Активтер болып
корпорацияның барлық қозғалмайтын және қозғалатын меншігі: жер құрылыс,
мүлік, ... ... және ... ... қаржылық есебін тексеру құқы, мысалы, акционерлердің
реестерін ... ... ... ... ... акционерге хат
жіберуі тиіс. Акционер баланстың активі мен пассивін, салық ведомосын
бақылауы ... ... ... ... ... айтқанда, корпорация банкротқа
ұшырағанда акция акция сатып алуға шығарған акционердің ... ... ... ... ... ... ... оның активінің бір бөлігін алу құқы, яғни
жабылу дивидендтің алу құқығы.
Корпорацияның ... өтеу ... ... ең ... корпорация
мемлекеттің және адвокаттардың, содан соң белгілі бір тәртіппен ... ... ал ең ... ... акция иелерінің және жай
акция иелерінің талабын орындайды.
Директорлар кеңесі, жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... Дауыс берудің екі
әдісі болады. Тікелей дауыс беру- жай көп дауыс алу деген ұғым. Ол ... ... ... ... тең ... беру.Сонымен қатар, дауыс
беруде сенімхатты да ... ... ... жиналысында
біреудің акциясы негізінде басқа біреу сенімхатпен ... ... ... ... «А» және «Б» сериялы жай акцияларды шығара алады (егер
ол оның ... ... ... . ... «А» ... ... корпорация
құрылтайшыларына, яғни оның жарғысына қол қоюшыларға, ал «Б» ... ... ... ... ... ... үлкен
құқығы және көптеген дивиденд алатын мүмкіндігі бар. Бұл мүмкіндік
тәуекелділікке берілген төлем ... «Б» ... ... бойынша дауыс
бермейтін акция (олар акционерлерге дауыс құқын бермейді) және дауыс құқы
шектеулі акция шығару ... орын ... ... жай ... ... ... ... Ол акцияның
титулына көрсетіліп, хабарлама сипатында болады. Ол бір ... ... ... ... көрстеді. Номинал құны акцияның
нарықтық бағасының одан әрі ... ... әсер ... ... тек ... орналастырғанда ғана маңызды роль атқарады. Номинал
құны- акцияның эмиссиялық бағасы.
Егер ... ... ... ... онда оның ... ... сатуға
қатысқан барлық инвесторлар қалыптастырады. Акцияның нарықтық бағасын,
сатушының төмендеткен төменгі ... және ... ... ... ... анықтайды. Акцияның нарықтық бағасын ия корпорация, ... ... ... эмиссиялық және нарықтық бағаларына басқа, оның баланстық
бағасы да ... Ол ... ... ... ... анықталып,
бухгалтерлік немесе «кітаптық» баға деп аталады. Ол активтің таза құнын
(корпорация активінен минус оның ... ... ... санына
бөлгенге, немесе бір акцияға келетін акционерлерге тиесілі капиталдың
көлеміне тең.
Корпорация жай акцияның номиналын көрсетпей де ... ... ... ол ... ... ... сатылады. Бұл жағдайда акцияның
сертификатында ... ... ... ... ... ... ... жабылғанда бұл акциялар акционерлерге активтің
белгілі бір бөлігін ... ... ... ... кепілдік береді.
Артықшылықты акциялар (немесе преференционалды)- меншік туралы ерекше
сертификат. Олар корпорация пайдасының деңгейіне ... ... ... ... ... төленуін ... ... ... ... ... Ол ... ... Оған байланысты артықшылықтар дауыс құқы жоқтығының орнына төлеу
ретінде жүреді.
Артықшылықты акция иемденушісін қорғау үшін акцияның осы түрі ... ... жай ... ... ... ... ... Сондықтан бұл акциялардан гөрі жай акция иемдену қауіптілеу.
Артықшылықты акциялар : номинал құны көрсетілген және ... ... ... ... ... ... ... номиналына
байланысты процент түрінде есептеледі. Ал ... ... ... ... дивидендтің нақты ақшалы мөлшері
көрсетіледі.Акция номиналының оның ... ... ... ... ... ... ... дивидендтер сияқты артықшылықты акция
бойынша да дивидендтер таза пайдадан төленеді. Артықшылықты акция, әдетте
–атаулы ... ... ... бұл ... ... ... шығаруы
мүмкін. Әрбір сериясының әр түрлі көлемдегі артықшылығы бар. Олар ... ... ... ... корпорация артықшылықты акциялардың бір емес көп ... ... онда оның ... ... ... деп, ал ... артықшылықты деп анықтауы керек. Сондықтан осы акциялардың тек бір
сериясының басқа серияларынан гөрі артықшылығы мол болады. Ол артықшылық
әр түрлі ... ... ... ... ... активтерді
бөлгенде немесе осы екі жағдайды қоса алғанда.
Артықшылықты акциялардың өзі, бірнеше түр тармағына бөлінеді.Оларды былай
топтастыруға болады- қатысушылар және ... ... ... ... ... ... және ... Артықшылықты акциялардың аталған түрлерін шығару мүмкіндігі
корпорацияның жарғысында қаралады. Акциялардың бұлай бөлінуінің себебі
акция ... ... ... ... ... үстеме пайданы бөлуге қатысу;
•хабарланып, бірақ төленбеген дивиденд алу ... ... ... ... ... ... артықшылығы өз иемденушісіне үстеме пайданы бөлуге қатысуға
мүмкіндік береді. ... ... ... ... жай акция
бойынша төленетін дивидендтің көлемі белгіленген, ал пайда одан жоғары
болса, онда ол артықшылықты акция бойынша ... ... ... ... ... ара ... ... өзі
белгілейді.
Қатыспаушылар акциясы иесі еш уақытта ... ... ... алуға құқы жоқ .Егер артықшылықты акциялар кумулятивтік болса,
онда бұрын ... ... ... ... төленбеген, дивидендтер
міндетті түрде келесі жылы төленеді.Ол жай акциялар бойынша дивиденд
төлеу хабарланбастан бұрын ... ... ... ... ... ... төленбеген дивидендтерді келесі жылдың дивидендіне
қосуға болмайды.
Айырбасталатын артықшылықты акциялар өз ... ... ... олар ... ... ... болса) осы
корпорацияның жай акцияларының ... бір ... ... ... ... ... ... осы типті акция шығарған
кезде жазбаша түрде корпорация кітабында ... ... ... өтімді. Ал айырбасталмайтын акциялар өз ... ... ... ... өте ... кездесетін түр тармағының бірі-
дивиденд ... ... ... ... Олар ... ғана ... ... Олар бойынша дивиденд тек жай
акциялар бойынша төленетін дивидендтің ең жоғары ... ... ғана ... ... ... атаулы акция иелеріне бөлінеді.
Егер компанияның ісі ... ... бұл ... өте ... ... ... оның директорлары корпорация ... жеке ... ... ... онда ... ... ... деп
аталатын артықшылықты акцияның арнаулы түрі шығарылады.
Нарықтық экономикасы дамыған ... ... ... ... ... ... ... аспайды. Демек, корпорация қаржысында
олардың үлесі өте төмен.Дегенмен де, артықшылықты акциялардың ... ... ... ... зор. Олар ... ... жиналысында
дауыс беретін жай акция ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Қорыта айтқанда, жай акциялар ... ... ... ... қызмет істеуіне байланысты болса, ал ... ... ... ... қызметі нәтижелі болмағанына қарамастан
алдын ала жоспарланған кіріс бойынша нақты мөлшерде дивиденд төленеді.
Әрине нақты төленген дивиденд жылдық ... ... ... ... ... ... де ... және керісінше, бөлінген пайданын
мөлшерін кемітуі де мүмкін [7] .
Облигация деп эмитенттің ... бір ... ... ... ... ... және ... сыйақыны (мүддені) төлеуді
міндеттенген жазбаша қарыз ... ... Ол ... активіне
қарсы қойылады. Облигация арқылы тартылған капитал акционерлік капитал
деп есептелмейді. Облигация шығару ... ... ... бір ... ... ... облигацияны шығаруға және оларды орналастыруға
жұмсаған жылдық шығынға тең болады.
Облигация мерзімдік қарыз міндеттемесі болғандықтан оның кепілі ... ... ... саналады. Ол кепілдік- эмитенттің банкротқа
ұшырап,өз ... ... ... ... ... ... ... иемденуге облигация ұстаушының құқы. Облигация да акция сияқты
корпорацияны инвестициялаудың ең ... ... ... бұл екі ... ... түбегейлі өзгешеліктері бар. Ол өзгешеліктердің
маңыздылары мыналар:
1. Облигация иемденушісі корпорацияға несие беруші болып табылады. ... ... ... ... Өз ... акционер де
корпорацияны меншіктенушінің бірі. Акция сол ... ... ... ... ... ... төленеді. Оның мөлшері алдын
ала бекітіледі және нақты анықталады. Бұл бағалы ... ... ... бір ... ... аралығында ғана кіріс
түсіреді. Облигация бойынша сыйақы (мүдде) ... ... ... ... ... ... ... төлей алмауы оның банкрот деп танылуына тең. Акционер де
дивиденд түрінде төлемалады. Бірақ дивидендтің ... ... ол ... ... ... Егер ... дивиденд төлеу
туралы хабарламаса, демек, төлегісі келмесе, онда ... ... ... шара ... алмайды.
3. Басқа несие беруші сияқты,облигация иесінің дауыс беру құқы жоқ. ... ... ... ... ... ... ... акция иесінің корпорацияның мүліктік
мүддесін қорғауда шешуші дауыс құқығы бар.
4. Облигация бойынша сыйақы ... ... ... ... ... ... ... дивиденд салық төлегеннен қалған
корпорацияның таза пайдасынан өтеледі.
Облигация бойынша мезгіл-мезгіл төленетін ... ... ... купонға
алмастырылады.Купон деп облигациядан қиылып алынатын талонды айтады. Онда
сыйақы (мүдде) мөлшері көрсетілген. Төленген сыйақының орнына ... қиып ... ... сыйақы төлеудің түрін «купондарды қырқу» деп
айтады. Облигацияда бірсыпыра ... ... ... ... өтеу ... нұсқау, эмиссия шарты, қамтамасыз етілуі, рейтингі.
Номиналы деп облигацияның бетінде көрсетілген ақша сомасын айтады. Оны
облигация иесі өтелу ... ... ... мөлшер- жыл сайын эмитент төлейтін облигацияның номинал құнына
байланысты ... ... ... ... Жыл ... ... мөлшер
бөлініп төленуі мүмкін,мысалы,жарты жылда бір рет немесе тоқсан сайын ... ... мына ... ... ... ақпан-тамыз,
наурыз-қыркүйек, сәуір-қазан, мамыр-қараша, маусым-желтоқсан. Одан басқа
айдың жұлдыздары да айнаға түскен сәуледей қайталанады. Мысалы, 5 ... ... ... және ... ... ... сатып алушыға облигацияның номиналына тең
соманы қайтарып және сыйақы төлеуді тоқтататын күнтізбектегі күн.
Эмиссия ... ... ... ... Ол қарыз алушымен траст
компаниясының шарты бойынша шығарылады. Траст компаниясы ... ... оның ... ... облигация ұстаушылардың мүддесін
қорғап, эмитенттің өз міндеттемелерін орындауын қадағалап отырады. Траст
компаниясы эмитенттің қаржы құжаттарын және оның ... ... ... ... кейін ғана өз ризашылығын ... ... ... шартына траст компаниясы бірсыпыра ... ... жиі ... ... ең аз ... ... ... деңгейі;
• активтерді сатуға тыйым салу;
•төленетін дивиденд мөлшерін шектеу.
Өтеу ... ... ... ... Ол бойынша ... ... құны және ... ... ... ... қор
құрады. Ол қор траст компаниясының бақылауында болады.
Эмиссия шартында облигацияны уақытынан бұрын кері сатып алу бабы да ... яғни ... өз ... ... алу құқы. Әдетте, ондай
жағдай облигация шығарылғаннан кейінгі алтыншы ... ... ... ... ... алғанда облигацияның бағасы оның номиналдық құнынан
жоғары болады.[8] .
Облигация ... ... және ... етілмеген болып
бөлінеді.Облигациялардың қамтамасыз етілуі деп оларды шығарғанда ... ... ... ... салуды айтады. Қамтамасыз етілген
облигация корпорацияның негізгі активтерін талап етуге ... ... ... ... оның ... ... облигацияға салынғанын көрсетеді.
Егер корпорация тағайындалған мезгілде өз ... өтей ... ... ... ... өз ... сатуға құқы бар.Қамтамасыз етуге
қозғалмалы, қозғалмайтын ... және ... ... ... ... ... мынадай айырмашылықтарды атауға болады:
• қозғалмайтын мүлікке салынған облигациялар. Оларды қамтамасыз ететін
жай немесе арнаулы ... ... жаңа ... өндіріс орны);
• басқа компаниялардың траст жағдайында сақталатын акциялары және
облигацияларымен ... ... осы ... ... ... мүлікпен қамтамасыз етілген облигациялар.Оларды сенімхатпен
басқа біреу иемденуіне ... ... ... ... ... бар, ... айтқанда,
эмитенттің жақсы атағымен шығарылған қарыз ... ... ... ... түсетін табысқа үміттеніп ... ... ... ... ол ... ... ... сияқты облигациялардың да номиналы және нарықтық бағасы болады.
Оның номиналына ... ... ... ... ... курсы деп аталады. Егер нарықтық бағасы номиналынан жоғары
болса, онда облигация ... ... деп ... Егер ... ... болса, онда облигацияның жаңа иесі оны ... ... ... ... ... нарықтық бағасы қандай болса
да сыйақы (мүдде) оның номиналына байланысты есептеледі.
Облигацияның нарықтық ... бір ... ... ... ... ... нарықтағы әр уақытта әр түрлі болып ... ... ... Егер ... купондық бағасы жоғары жаңа заем пайда
болса, онда ол жағдай айналымдағы облигацияларға екі түрлі әсер ... егер жаңа ... ... ... өте көп ... ... ... бағамен шығарылған облигациялардың курсы ... ... олар ... ... Себебі бұндай облигациялар тек
номиналы бойынша өтеледі. Ал арасындағы айырмашылық жаңа ... ... ... ... егер жаңа ... аз ... олар номиналынан жоғары
курспен (сыйлықпен) сатылады. Ол облигацияның жаңа және ... ... ... облигациядан алатын пайдасы купондық төлеммен дисконттық
айырмашылықтан түсетін кірістен (егер ондай ... ... ... ... ... да иесі ... және ... болып екіге бөлінеді. Иесі ұсынушы облигациялар еш ... ол ... ... ... ұсынушысубьектке төленеді. Ондай
облигациялардың әрқашан ... ... ... ... ... өсім
төлейтін күні облигация иесі купонды қиып алып,оны өтеуге тапсырады. Ал
атаулы ... иесі ... ... ... ... ... ... оларға процент алу үшін чек толтырып береді.
Заемның мерзіміне қарай корпорация облигациялары:
• қысқа мерзімді -1 жылдан 3 жылға;
• орта ... 3 ... 7 ... ... ұзақ ... 7 жылдан да көп жылдарға дейінгі болып үшке ... ... ... ... купондық кірісті төлеу жөнінен де
бөлінеді.
Біріншіден, купондық ... ... ... ... ... ... ... қайтарылып бұрын қайтарылып алынуы мүмкін.
Екіншіден, купондық төлем мөлшері өзгермелі облигациялар. Бұл ... ... – оның ... ... мөлшері ақша нарығындағы
негізгі төлем мөлшеріне (базовая ставка) ... ... ... ... ... ұстаушы,корпорация ... өз ... ... ... ең ... жүзеге
асырады.
Үшіншіден, купоны нольге тең облигациялар. Бұл типті ... олар ... ... ... төмен бағамен
(эмиссиялық бағамен), ал өтелгенде- номиналымен сатылады. Басқа ... ... ... ... облигацияның айналым мерзімі
аяқталғасын алады.
Облигациялар айырбасталатын (конвертируемые) және жай облигациялар ... ... ... ... айырбасталатын артықшылықты
акцияларға өте ұқсас. Олар келісімге сәйкес осы корпорацияның ... жай ... ... мүмкіндігі бар. Бұл айырбасталатын
акцияға инвестордың қызығушылығын арттырады. Ал жай облигациялардың бұндай
құқығы ... ... ... өз ... ... шығарумен де, сонымен қатар
облигация шығарумен де ... ... ... облигация
шығару корпорацияға қауіпті. Себебі облигациядан пайда түспесе де, ... ... ... ... белгіленген соманы төлеуге міндетті
емес. Егер ... ... ... ақшасы болмаса, ол акционердің жеке
сәтсіздігі.
Екінші жағынан, облигация шығару корпорацияға қауіпті ... ... ... Ұзақ ... бойы ... ... сомасы жыл сайын төленген
сыйақы (мүдде) сомасынан әлде қайда көп болады деп ... ... ... акция шығару қауіптірек, демек облигация ... ... ... ... шығарып алған акциялар жоғары пайда
түсіруіне көзі жетпесе оларды сатып ... ... егер ... екі ... қатар шығарса, онда акционерлерге ... ... ... ... ... болады деген болжамға
байланысты.
Банктік сертификаттар екі түрлі болады; депозиттік және жинақтаушы.
Банктік депозиттік және ... ... ... ... ... ... мәні бар элементтердің бірнеше категориясын біріктіреді.
Олар- банк, депозит, шот, жинақтар, сертификат және бағалы қағаз.
Жинақтаушы сертификат жеке ... ... ... бар банк ... ... Ол ... бір мерзім өткен соң жинақтарының сомасы ... ... ... ... (осы ... қолданғаны үшін)
алуға жеке тұлғаның құқын куәландырады.
Депозиттік ... ол ... ... ... алғандағын
куәландыратын банктік бағалы қағаз. Оның иесі- оны ұсынушы адам. Депозиттік
сертификат екінші нарыққа ... ... және ... тез ... ... ... түрде бекітілген ақшалы құжат. Ол қаржы институтындағы ... ... ... иесінің чек иесіне көрсетілген соманы ... ... ... Чек ... ... тездету мақсатында шығарылады.
Ағымдағы шот иесі ... сома ... ... ... ... ... ... түрге бөлінеді:
• Атаулы чектер. Оны тек беруші белгілі бір адамның аты-жөнін ... ... ... ... ... «индоссаментпен» беруге болады.
• Ордерлі чектер. Олар жеке немесе заңды ... ... ... басқа кісіге «индоссаментпен» беруге болады.
• Иесі ұсынушы чектер. Олар бойынша көрсетілген сома чек ... ... ... ... ... ... бір кісіден екіншіге
беруге болады.
1931 жылы Женевада чек бойынша ... ... ... қол қойды.
Оның талабы бойынша чекте алты міндетті элементтер ... ... ... ... яғни ... ... ... деген белгі болуы шарт;
•чекті өтейтін төлеуші,яғни банктің аты;
• төлем орны,яғни банктің орналасқан жері;
•чекте көрсетілген соманы ... ... ... берген уақыт және орын;
•чек берушінің қолы.
Мемлекеттік бағалы қағаздардың түрлері:
Бағалы қағаздардың бастапқы нарығы көбінесе мемлекеттік бағалы қағаздардың
шығарылымымен ... Ішкі ... ... шегінде мемлекеттік
бюджетті инфляциясыз қаржыландыруды ... ету ... ... Мемлекеттік қазынашылық міндеттемелер мен ұлттық жинақ ақша
облигацияларын шығарады. 1994 ... ... ... ... ... қағаздарының шығарылымыбасталды. Мемлекеттік бағалы
қағаздар- бұл мемлекеттік ішкі борыштың болуының нысаны;эмитенті мемлекет
болатын борышқорлық бағалы қағаздар.
Кесте ... ... ... ... ... |Орналастыру |Айналыс |Номинал |
| ... ... ... |құны |
|Ұлттық банктің ... ... ... күннен |100 теңге |
|Қысқа мерзімді |Ақша массасын | |90 ... | ... ... | ... | ... ... ... ... |35 күн |100 АҚШ ... валюталық |өзгермелі |Портфелін | ... ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... валюталық |Жинақ |Мемлекеттік |5 жыл |100 АҚШ ... ... ... | |доллары ... ... ... | | ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... ... ... |10 жыл |100 ... |Үкіметтің |Рәсімдеу | ... ... ... ... | | | ... |Рәсімдеу | | | ... | | | | ... ... ... |Аукцион |3, 6, 9 |100 АҚШ ... ... | ... 12 ай ... |
|Қазынашылық ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... | | | | ... |Республикалық |Аукцион |ай және |1000 ... ... ... | ... ... | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... орта ... |Аукцион |2 және 3 жыл |1000 ... ... ... | | | ... ... | | | ... |Тапшылығын | | | ... ... | | | ... ... ... |Аукцион |3,6,9 және 12|100 теңге |
|Мерзімді ... | |ай | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ішкі ... ... |364 күн |1000 ... ... |бюджеттің ... | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... табыстылығына қарай үш түрге бөлінеді:
- дисконттық, ... ... ... ... ... инвесторларға
жеңілдікпен (номиналдық құнынан төменгі бағамен) сатылып, номиналдық
құны бойынша өтеледі.
Мысалы,91 күнге шығарылған, номиналдық құны 100 теңге тұратын ... ... 75 ... ... ... онда одан ... табыс аласыз:
- купондық, яғни номиналдық құнына %-бен бейнеленген табыс әкелетін
бағалы қағаздар. Купон ... ... 2-4 ... ... ... аралас, яғни купон және дисконт түрінде қатар табыс әкелетін бағалы
қағаз. Бұл жағдайда инвестор банктің табысы2 ... ... ... ... ... түріндегі табыстардан құралады [9] .
Банктің инвесторлық операция жүргізетін бағалы қағаздары 2 ... ... ... ... ... бағалы қағаздар.
1.2 Қарыздық және үлестік бағалы қағаздарды шығару ... ... ... ... ... қағаздарды үш топқа бөлуге болады:
акциялар,облигациялар және арнайы бағалы қағаздар. Инвестиция мен ... ... ... облигациялар,әсіресе,қысқа мерзімді
жинақтаушы векселдер ең сапалы болып есептеледі.Содан соң ... мен ... ... ... ... ірі ... есептеледі.
Бағалы қағаздар нарығының қазіргі кездегі институттық ... ... ... қатысушылардың төрт санатын бөліп көрсету
қажет: коммерциялық банктер, ... ... ... ... ... инвесторлар» атауымен біріккен кредиттік қаржылық ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық мәніне байланысты оларды екі түрге
бөлуге болады алғашқы және екінші.
Алғашқы- алғашқы рет шығарылған бағалы қағаздар ... ... ... ... ақша ... мобилизациялауы және
мемлекеттің оларды қарызға алуы ... ... ... ... ... және ... банктер кіреді,олар арқылы акционерлік
қоғамдар мен мемлекет өздерінің бағалы ... ... ... ... бұл ... ... ... қағаздар сатылатын және
сатып алынатын нарық. Мұнда бұл бағалы қағаздардың ... ... ... Бұл ... өз ... ... және
орталықтандырылмаған болып бөлінеді. Орталықтандырылған бағалы қағаздар
нарығының формасы қор биржасы ... ... ... ... ... ... ... қағаздар әрқашан айналымда болады.
Орталықтандырылмаған- бұл қор биржаларында айналымға жіберілген ... де ... ... ... ... ... Бұл ... дилерлік фирмалардан құрылады.Олар телефондық-телеграфтық
желілер мен ... ... ... ... ... ... банктер жатады, себебі,олардың көбі бағалы қағаздармен осы
сияқты операциялармен айналысады.
Бағалы қағаздар- ең алдымен ... ... ... ... ақшалы құжат
немесе қарыз берушіге қарыз алушының берген қарыз ... ... ... немесе жазылуы жөнінен екі түрлі болуы мүмкін: не ... ... жеке ... ... не ... енгізілген жазу түрі.
Егер басқа адамға иемденуге берілсе бағалы қағаздардың екінші түрі ... ... ... беріледі. Оны иемдену құқын құжатты сертификат деп
атайды.
Шығаруы жөнінен бағалы қағаздар нарықтық және нарықтан тыс ... та ... тыс ... ... ... ... негізінде пайда болған қағаздардың ерекше түрі. ... ... ... қорларының облигациялары, депозиттік(салым)
облигациялар және с.с. жатады. Жинақ облигациялары негізінен жеке ... ... Бұл ... қағаздар казіргі кезде АҚШ-та ... ... ... және жеке ... ... ... ... біреуге жалданбай-ақ өз алдына қызмет
істейтін адамдардың ақшасына шығарылған облигациялар жатады. Ал ... ... ... ота ... ұзақ ... ... ... тек жергілікті басқару органдарына ғана сатылады.
Бұл ұйымдар шамалы болса да табыс әкелетін, бірақ салық төлеуден босатылған
өздерінің облигацияларын шығаруы ... тыс ... ... әр түрлі қорларға немесе банктерге, ... ... ... және ... ... ... ... табысты иемденуге құқық береді. Бұл бағалы қағаздарды шығару шарты
бойынша иемденуші- зхаңды немесе жеке тұлғалар- оларды ... ... ... бұл ... ... ... айналымға түсе алмайды.
Сонымен қатар, нарықтан тыс бағалы қағаздарға (мысалы, АҚШ-та және
кейбір басқа ... ... ... ... ... банктерінде
орналастыру үшін шығарылуы кең өрістеген облигациялар жатады.Соңғы кездерде
барлық дамыған елдерде нарықтан тыс ... ... ... кеңейту және
олардың түрлері мен санын көбейту тенденциялары ... ... ... ... қағаздарды нарықтық бағалы қағаздар деп атайды.
Бағалы қағаздар айналысы деп ... ... ... және заң жүзінде
олардың иемденушісін өзгерту әрекеттерін айтады. Бағалы қағаздарды шығарып,
оны айналымға түсірушіні ... деп ... ... ... ... бірінші иемденушілерге (инвесторларға)
сату мына түрде жүзеге асырылады (инвесторлар жеке және ... ... ... ... құрып, олардың акцияларына ... ... ... алғашқы жарғылық капиталының көлемін жаңадан акция
шығарып ... ... ... яғни ... ... ... ... әкімшіліктердің облигация және ... ... ... ... қарыз капиталын пайдаланғанда.
Сонымен, қоғам құрылғанда оның жарғылық капиталы құрылтайшылар арасында
толығынан үлестірілуі ... ... ... оның ... жазылуға
болмайды.
Эмитент және сонымен қатар эмитенттің келісімімен ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатып
алушыға сату тәртібін түсіндіретін эмиссия проспектісін алдын ала ... Оны ... ... ... ... ... бірінші тарауында эмитент туралы жалпы ... ... ... мен ... формасы және эмиссия
проспектісіндегі ... ... ... ... ... Ал ... тарауында инвестициялық мәліметтер жарияланып,онда
инвестицияның маңызы және ... ... ... немесе бағалы
қағаздар нарығындағы эмитенттің қысқаша жұмысы ... ... ... ... ... ... ... жарияланады.Ол
мәліметтердің арасында:
• кәсіпорын құрылған кездегі оның ... ... ... ... ... ... түрі, оның номиналы, жазылу бағасы;
• акция сатуды бастау және аяқтау күндері;
• бір инвестор сатып алуға рұқсат етілген ... ... ... ... сату түрі (қолма-қол ақшаға немесе қолма-қол ақшасыз
есеп арқылы сату);
• кейбір инвесторларға ... ... ... ... ... мен телефоны бар.
Эмиссия проспектісінің келесі тарауларында бұдан бұрынғы эмиссия туралы,
эмитенттің құрылтайшысы, басқарушылардың аты-жөні және ... ... ... ... сонымен қатар ... ... ... ... мен ... 5 жыл ... қызмет орны, оның ішінде
басқару органынан тыс жердегі қызметі туралы мәліметтер көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... ... болса) эмитент пен
оның басшыларына сотқа ... арыз және ... ... ... жағдайы жөніндегі есеп пен қызмет нәтижесі баяндалады ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алу шарттары,
иемденушінің құқығы және сол сияқты ... ... ... ... орын ... ... ... проспектісін шығару эмитентінің сенімділігін,
инвесторлар мүддесінің қорғалуын, сайып келгенде, бағалы ... ... ... ... пен ... ... яғни ... алғашқы
иемденушілерге сатушылар акцияның бағасын барлық сатып алушыларға бірдей
белгілеулері міндетті.Бұл ... бір ... ... акциялардың
бағасы бірдей болуы шарт.
Бағалы қағаздарды шығаруды ... ... ... бақылап отырады.
Оларды шығарушылардыңбарлығы Қазақстан Республикасының Қаржы ... ... ... жөніндегі Ұлттық комиссияда тіркеуден өтіп,
мемлекеттік номерін алуы қажет.
1.3.Инвестициялық ... ... ... дамуының халықаралық тәжірбиесі
Бағалы қағаздар айналымы ел экономикасын инвестициялау үшін ... ... бос ақша ... ... ... Сондықтан оларды шетелдік капиталды қарызға алу ... ... ... ... ... ... ... эмитентке қор нарығында
өзіне қажетті ... ... ... ... ... ... қағаздарын отандық қор нарығына тарту-
шетелдік капиталды тартудың тиімді жолы болып табылады. ... ... ... да ... ... сыртқы экономикалық қатынастардың
либералды жүйесінде шетелдік капиталды осындай ... ... мен ... ... ... асып ... мүмкін.
АҚШ-тың қазыналық бағалы қағаздар нарығы әлемдегі ең ірі ... ... ... ... ... нарықтарындағы қарыз алу мен ... ... ... ... ... асыру құралдарында,
оларды реттеуде, терминологиясы мен ... ... ... ... ... Соның ішінде, пайыздар
жарты жылдық та, жылдық та негізде ... ... ал бір ... ... ... ... 365 күн саналады. Мысалы, АҚШ-та, Германияда, Швейцарияда
пайыздарды есептеу үшін 360 ... ... ... 30 ... ... ... Ұлыбританияда, Канадада, Жапонияда пайыздар 365
күндік жыл негізіндегі күндер ... ... ... барлығы тәуекелдер, табыстар, шығыстарға үлкен ... және ... ... ... және ... нарықтары арасындағы бәсекелестік жағдайында
қарыз алушылар өздерінің қарыздық қаржыландыру көздерін диверсификациялау
мүмкіндігін алды. Олар ... ... ... ... ... жеңілдікті шарттарды іздей, ... ... да ... үшін ... ... ... неғұрлым тиімді орналастыра алады, өйткені көптеген ұлттық және
халықаралық нарықтар түрлі ... ... ... ... ... ... ... Батыс Европа елдері және
Жапония болып табылады, олардың үлесі 90%-ды ... де ... ... ... осы ... ... асырылады.Басқаша
айтқанда, қарыздық құралдар нарығы (негізінен облигациялар) өз масштабтары
бойынша акциялар нарығын айқын басып озады.
Қарыздық бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... орынды АҚШ алады.Американдық қарыздық бағалы қағаздар нарығы
әлемдегі ірі және ... ... ... жылдың соңында АҚШ
резиденттері эмисиялаған ... ... 16,3 ... ... ... ... ... 46%-ын құрады. АҚШ резиденттері ішкі ... ... ... қағаздар көлемі14,5 трл.долларға жетті,және бұл
ішкі ... ... ... 50% ... құрады. Соңғы жылдары
американдықтардың халықаралық ... ... ... ... ... ... олар 30% ... үлесімен бірінші орынды ұстап тұр.
Халықаралық нарықта басты қарыз алушылар- жеке құрылымдар, ал ішкі ... ... ... ... ... ... ... барлық халықаралық портфелдердің
базалық элементі болып табылады. Бір шығарылымның көлемі ... ... ескі ... ... ... ... ... мүмкін. Минималды номинал ұзақ ... ... 1 ... 2-3 жылдық ноталарға 5 мың долларға ... ... ... ... ... ... мен ... эмиссиялайды. Олар
өтеу мерзімі 3,6,12 ай болып ... ... ... кесте бойынша
анықталған күндерде сатылады. Бұл вексельдердің дисконттық құрылымы болады,
номинал мен төмендетілген сатып алу ... ... ... ... ... төлемдер қарастырылмаған.
Қазыналық ноталардың өтелу мерзімі 2 жылдан 10 жылға дейін.
Оларда үкімет ... ... ... ... Олар ... күндері сатылады.Мысалы, 2 жылдық ноталар бойынша ... ... ... бір ... жүргізіледі, шығарылым көлемі аукцион
таяғанда жарияланады,ал 3 ... ... ... ... әдетте шығару
айының бірінші сәрсенбісінде жарияланады және т.б. Қазыналық облигациялар
15,20,30 жыл мерзімдермен ... 1984 ... ... ... ... ... ... мерзімі біткенге дейін 5 жылдық
колл-опционы ... Лот ... ... ... ... ... ... құрайды. Ноталар мен
облигациялар тіркелген купондық төлемдер береді.
Американдық қазыналық бағалы ... ... ең ірі және ... ... ... ... Бұл ... биржада да сатылады,бірақ
олардың үлкен бөлігі банктер тобы мен дилерлік фирмалар арқылы биржадан тыс
саудада ... ... ... ... бағалы қағаздары Нью-Йорк
биржасының листингіне кіргізілген, бұл ... тек ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін ... ... үшін өте ... Алғашқы дилерлер АҚШ-тың
федералды резервтік ... ... ... және олар ... ... және ... арасында сатушылар ретінде әрекет ... ... ... және экрандармен қамтамасыз етіледі. АҚШ-
тағы сауданың ресми сағаттары Нью-Йорк уақыты бойынша ... ... ... ... 4-ке ... ... ... қағаздар нарығы
фактілі түрде 24 сағат ашық, өйткені Лондонда және Токиода бұл қағаздармен
қарқынды ... ... ... ... үшін АҚШ-та 1909 жылдан рейтингтер жүйесі
қызмет етеді,олар екі негізгі компаниялармен ... Moody s ... және Standard & Poor s. S & P ... бойынша В8В деңгейінен жоғары
және Moody s Investor Service жүйесі ... Ваа ... ... ... ... білдіреді, яғни мұндай рейтингі бар
компаниялар ... ... ... инвестициялық талаптарына
сәйкес келеді. Рейтингі белгілі ... ... ... ... ... ... ... рейтингі эмитенттер үшін өте маңызды, өйткені ... ... мен ... болатын несие берушілерге ... ... ... ... мүмкіндік береді. Кейбір
инвесторлар жарғыға немесе заңға сәйкес ... ... бар ... ... ала ... ... ... негізгі
инвесторлар өмірді сақтандыру бойынша компаниялар, зейнетақы қорлары ... ... ... табылады. Ішкі корпоативті американдық
облигациялар әдетте қаржылық нарықтардың ... ... ... төмен комиссионды төлемдері бар ішкі банктердің ... ... ... ... ... деңгейі эмитенттің
рейтингі мен қарызды өтеу мерзіміне байланысты.Әдетте ол қысқа ... 0,5%, ал ұзақ ... ... үшін 1%-ды ... бұл комиссионды төлемдер еврооблигациялар нарығындағыға ... ... ... ... көпшілігінің евронарыққа
қолдары жетпейді. Шетелдік облигацияларды шетелдік қарыз ... ... ... олар ... деп ... ... ... көпшілігін канадалық компаниялар мен шетелдік үкіметтер
жүзеге ... ... емес ... ... ... ... емес нарықтарда сатылады. Бұл бағалы қағаздардың өтімділігі мен
спрэдтері эмиссия көлеміне байланысты. Институционалдық инвесторлар алғашқы
нарықтағы ... ... ... ... көлемін анықтай отырып
олардың екінші нарықтағы потенциалды өтімділігін есепке алады.
АҚШ-тағы инвестициялық бағалы қағаздар ... ... 1929 ... ... ... ... негізделеді. 1933 жылғы бағалы
қағаздар туралы заң нарықта ұсынылатын барлық бағалы ... ... ... ... ... ... талап етеді. 1934 жылғы бағалы
қағаздар туралы заң ... ... ... ... ... ... ... көп уақыт алады, кейде бірнеше ай кетеді,
бұл ... ... ... ... ... ... ... 1982 жылғы 415-ші өзгеріс енгізу тіркеу процесін жеделдетеді. Келесі
шығарылымдардың ... ... ... шығарылымнан кейін екі күн ... ... ... орта ... ... нарығының кеңеюіне әсер етеді.
Ортамерзімді ноталарды бағдарлама шегінде бір ... ... ... ... тіркелген купоны болады,және өтеу мерзімдері
инвесторлардың ... ... ... ... Жеке ... ... мүмкіндік береді,өйткені бұл кондифенциалды түрде
жүзеге асырылады.Жеке түрде орналастырылатын бағалы ... ... ... және ... оларды өтеу мерзімінің соңына дейін ұстап ... ... үшін ... ... ... негізгі
инвесторлар сақтандыру компаниялары болады.
Инвестициялық бағалы қағаздар арқылы халықаралық несиелеу мен ... ... және ... ... ... алу ... ... кеңінен
таралған әдісіне айналуда. Резидент еместер шетелдік нарықта жергілікті
валютада шығарған ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық бағалы қағаздар, резидент еместер
иелігіндегі корпорациялар мен үкіметтің ішкі инвестициялық бағалы ... ... ... ... бағалы қағаздардың рейтингі мен ... ... мен ... ... ... иемденуден түсетін табыс- бұл бағалы қағаз шығарылған
алғашқы құнынан асып түсетін ... құны ... оны ... ... ... қағаздардың, нарықтық құнын белгілеу процесі қор нарығы,
бағалы қағаздар нарығы ... ... ... Қор нарығының тек
тексеруден өткен бағалы қағаздар ғана ... ... ... тексеру және оларды биржалық саудаға жіберу листинг процедурасы
арқылы жүзеге асырылады. Листинг- бұл эмитенттің бағалы ... ... ... қосу ... қор ... ... ... қағаздардың рейтингі- бағалы қағаздардың ... ... ... мен өтеуге ... ... ... ... ... рейтингтік агенттіктер
жасап шығарған ... ... ... ... бойынша олардың
бағалануының шартты көрсеткіштерінің жүйесі. Рейтингтерді инвесторлар мен
аналитиктер қолданады ... ... ... ... ... rating)- бір типті
бағалы қағаздар бойынша несиелік ... ... ... ... қағаздардың рейтингі эмитенттердің өз міндеттемелерін орындамау
тәуекелін бағалайды. Сәйкесінше, эмитенттің инвесторлар ... ... бар ... ... ... яғни ... ... рейтингке шалдығады. Бағалы қағаздар рейтингісінің обьекті ... ... ... ... ... ... ... депозиттік және жинақтаушы сертификаттар және т.б.
Қор ... бір ... ... ... ... ... рейтингке деген қажеттілік туындайды. ... ... ... ... ... ... ... зерттейтін және қор нарығындағы бағдар ретінде ... ... ... ... қоятын делдалдардың ақпараттарын қажет етеді.
Екінші жағынан, эмитенттер қор ... ... ... сапасын
растай алатын тәуелсіз «бағалаушыларды» қажет етеді. Бағалы қағаздардың
рейтингісінде жоғалту тәуекелінің ... ... ... ол ... ... ретінде қызмет атқармайды. Рейтингтің негізіне
сапалық бағалардың шкаласы қойылған: «жоғарғы сапа» (несие ... ... ... ... ... «сапаның орташа деңгейінен жоғары» және
т.б. Сапаның ... ... ... ... әріптік-сандық мәні бар,
мысалы, ... ... С (ең ... ... ... ... тәуекел деңгейінің салыстырмалы бағасы қарыз алушы ... ... мен ... ... өзі жайлы ақпарат және рейтингтік
агенттіктің эксперттерінің оны ... ... ... ... ... ... ... несиелік тарихы; оның нарықтағы жағдайы
мен даму перспективалары; салалық және аймақтық ... ... ... ... ... ... нәтижелері; табыстылық,
капиталдану деңгейі, ... және ақша ... ... ... ... ... ... тіркелген міндеттемелерді төлеуді
қамтамасыз ету мен пайдамен жабу талданады. Мыналар кеңінен қолданылады: 3-
6 жылдық қаржылық коэффиценттердің ... ... ... ... ... ... «үш ... А», «екі В» рейтингі бар ... ... ... ... ... және ... бағалы
қағаздар бойынша міндеттемелерін уақытылы өтеу үшін жеткілікті көлемде
ақша қаражаттарын басқару қабілеттілігіне ерекше назар ... бұл ... ... ... мен ... алдындағы өз
міндеттемелерін толық және ... ... ... ... ... ... ... сипаттаудың әдістерінің бірі.
Рейтинг бағалы қағаздарды сату немесе сатып алуға нақты кеңес ... тек ... ... ... ... ... ... ретінде қолдана алатын ақпарат болып табылады. Инвестициялық
бағалы қағаздардың көп ... ... қор ... ... мен
сенімділігі жайлы инвесторларда қандай да бір ақпарат болуы ... ... ... ... ... обьекті ретінде салыстыруға
мүмкіндік бере отырып, оның несиелік тәуекелді бағалауы ... ... ... ... ... қағаздың өтімділігін жоғарылатуға көмектесе отырып, оның
несиелік тәуекелді бағалауы ... ... ... ... ... бағалы қағаздың өтімділігін жоғарылатуға көмектесе ... үшін де ... ... ... ... дамыған нарықта,
мысалы, барлық қарыздық міндеттемелердің рейтингтік ... бар ... жоқ ... бір ... сату ... соғады.
Өркениетті бағалы қағаздар нарығы эмитенттің бағалы қағаздарының сапасын
маман-аналитиктер тексеріп, оған рейтингтік бағаны беру үшін ... ... ... ... ... рейтингтік агенттіктерге тапсырыс беруге
эмитентті мәжбүрлейді.
Осылайша, тиімді қор нарығында рейтинг ... ... ... ғана ... ... ... ... етуі мүмкін.Сонымен қатар,
эмитент үшін займ ... ... ... ... ... анықталады.
Рейтинг-американдық туынды және бұл елде оның 70 жылдық даму тарихы бар.
АҚШ қор ... ... ... дерлік қарыздық қор құралдары
рейтингті қолданады.15 жылдай ... ... ... ... ... еді, бірақ соңғы он жылдықта баға ... ... ... ... ... Бірақ, бұрынғысынша, аса белгілі рейтингтік агенттіктер
1860 жылы құрылған «Standard & Poor, s», және шығарылатын бағалы қағаздарға
рейтингті 1923 жылдан бері ... ... Investor ... ... ... ... 2
Бағалы қағаздардың рейтингі
|«Standard |«Moody, |Fitch ... ... ... ... |
|& |S | ... ... ... |
|Poor,s» |Investor | ... |
| ... | | |
| ААА | Ааа | ААА | ... ... |
| | | |Ең ... ... қарызды және |
| | | ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... негізгі категориясы- ең |
| | | ... ... |
| АА | Аа | АА ... ... және ... |
| | | ... |
| | | ... өте жоғары мүмкіншілігі, |
| | | ... |
| | | ... ... |
| А | А | А ... жоғары қабілеттілігі бар, |
| | | ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... |
| ВВВ | Ввв | ВВВ ... жабу үшін ... ... бар, |
| | | ... экономикалық жағдайлардың |
| | | ... ... ... сапалылардың |
| | | ... ең |
| | | ... |
| ВВ | Вв |ВВ | ... |
| | | ... және тәуеклі бар, бұлардың|
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... | | ... ... |
| В |В |В ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... өтелетін ... |Ссс |ССС ... ... бір ... |
| | | ... етеді,бірақ үлкен тәуекелі |
| | | |бар- |
| | | ... ... |Сс |СС ... ... ... ... | | ... |
| | | |ССС ... ... ... |С |С ... СС, Сс ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |Р |Р ... ... ... & Poor, s» және «Moody, s Investor Service» компанияларының
облигациялары ... ... ... дәрежесіне
байланысты жіктеуі көрсетілген. ... - ... ... ... өте ... ... ... «Р»-
облигацияларды өтеуден бас тартуды білдіреді. Мысалы, «ВВ» тобына және одан
төмен ... ... ... Junk Bonds ... облигациялары) деп
аталады. Жоғарыда аталғандарды жинақтай отырып, рейтинг эмитентке бағалы
қағаздар ... ... ... ... атап өтуге болады, ал оныңт
көтерілуі- ең жоғары бағалар, сондай-ақ ... ... ... ... алып ... Сонымен қатар эмитент үлкен тәуекелге
барады, өйткені оның бағалы ... ... ... ... ... , ... үшін ... бағасын анықтайды, ол шығаратын бағалы
қағаздың нарығын өтімді етеді және ... оның ... ... ... ... ... ... үшін де өте маңызды- олар саудаға әсерін тигізеді
және қарыздық міндеттемелердің орналастырылуын ... ... ... ... ... оған өзі ... деп тапқан бағалы
қағаздарды ұсынады. Сонымен қатар, ... ... үшін ... ... өте ... ... бағалар бағам болжамдарын қамтиды,ал бұл
нарықты қолдайды, оны тұрақтырақ етеді. Несиелік ... ... ... ... үшін инвестормен жұмыс жасай отырып, ол сүйене алатын
тәуелсіз бағаның болуы өте маңызды.
Рейтингтік процеспен байланысты пайда болатын мүдделер ... сөз ... қор ... айналысатын құрылымдар жайлы да айту ... және ... ... ... ... кезде бағалы қағаздар
нарығын реттеу қызметтің маңызды саласы болып отыр, ол өз ... ... ... қызмет етуінің тиімділігіне әсер ететін нарық алдында
тұрған мәселелерге қол жеткізу үшін басқарушылық ... ... ... ... даму перспективаларын бағалауға мүмкіндік береді
[15].
Қор биржасын ... бұл ... ... ... ... олардың арасындағы операцияларды қоғамның уәкілетті ұйымдар тарапынан
реттеуі.
Қор биржасын ... оның ... ... ... ... мамандандырылған қор делдалдары, нарық инфрақұрылымының
ұйымдары [16].
Нарықтың мөлдірлігі мен рейтинг ... ... ... ... сипаттамасы болып табылады және тиімді әрі тұрақты қор
нарығын құруға ... ... ... ... Бұл ... ... қамтамасыз ететіндігімен, яғни ең әлсіз
және қарызды өтеуге кепіл бермейтін ... ... құру ... ... ... ... бағалау үшін обьективті негіз;
• қор нарығындағы айқындылық және мөлдірлілік стандарттары.
Экономикалық дамыған елдерде ақшаларды ... ... ... ... шот ашу, ... да бір ұйымның қызметтерін пайдалану
жайлы шешімдері рейтингті ... ... ... барып қабылданады.
Сәйкесінше, рейтингі жоқ ұйымның табысқа жетуге мүмкіншілігі жоқ.
Облигация шығаратын компания ... ... ... ... ... ... ... сатып алушы инвесторлар оның қарыз алушы
және эмитент ретіндегі сенімділігі мен сапасы ... ... ... ала отырып инвестое тартуы мүмкін тәуекелдер жайлы ақпарат алады, ал
осы облигацияларды шығаратын, компания ... алу ... ... тартымдылығын жоғарылатып (өтімділігін ... ... ... ... ... ... олардың инвестициялық сапасын арнаулы фирмалардың
бағалауы. Әлбетте,облигациялардың барлық шығарылған сериясы бағаланбай, тек
екінші нарықта кең көлемде сұранысқа ие ... ғана ... ... ... & ... «Moody ,s Investor Service» ... ... ... ... мысал келтіретін болсақ, «Moody,s
Investor Service» компаниясы облигацияны бағалауды төмендегідей ... өте ... ... Аа- ... сапа;
• А- ортадан жоғары;
•Ввв- алып-сатарлық элементтері бар;
• В- инвестицияға қажет белгілері жоқ;
• Саа- төмен сапа;
• Са- ... бір ... ... С- ең ... ... жоғары рейтингілі облигациялар «инвестициялық класты» деп ... ... ... ... деп есептеледі.
2001 жылдың басында әлемде тек үш ... ... ... Moody, Investor Service ... Dun & Bradstreet ақпараттық
корпорациясының еншілес фирмасы), және Standard & Poor, s Corp.(S ... McGraw- Hill ... ... ( ... ... ... елде ... кішігірім рейтингтік агенттіктері бар, бірақ батыс
инвесторлары тек осы үш ... ... ... өйткені бұл
компаниялардың көпжылдық тарихы мен кіршіксіз беделі бар. ... ... ... ... мен оған үш ... ... ... берген рейтингтің арасында тұрақты байланыс бар, және
де қарыз міндеттемесінің рейтингі мен оның орындалуы ... ... дща ... байланыс бар.
Айта кететін жайт, көрсетілген үш рейтингтік агенттіктердің арасында іс
жүзінде бәсекелестік жоқ- ірі инвесторлар ... ... ... агенттіктерге тапсырыс береді.
Несиелік рейтингтер Fitch рейтингтік агенттігі 1924 жылы ... ... ... ... ... үш агентікке де бірдей дерлік.
Негізгі бөліну келесі топтар бойынша жүргізіледі:
1) инвестициялық топтағы міндеттемелер;
2) алып-сатарлық топтағы міндеттемелер;
3) дефольт жағдайындағы ... ... ... ... ... бар ұсақ ... және Fitch рейтингтері плюс немесе минус қосу жолымен ұсағырақ
градацияларға бөлінеді.S&P несиелік емес сипаттағы тәуекелді білдіру үшін
рейтингке r ... ... ... ... В-ға ... Moody,s
рейтингтері 1-ден 3-ке дейінгі (1- ең жоғарғы градацияны білдіреді)
сандарды ... ... ұсақ ... ... рейтингтерді қолдану олардың ... ... ... ... ... «ААА»- «ВВВ»; қысқа мерзімді «F1»- «F3») дефолт мүмкіншілігінің
төмен екендігін білдіреді, ал ... ... ... ... ... ... халықаралық ұзақ мерзімді «ВВ»- «D»; қысқа мерзімді «В»-«D») дефолт
мүмкіншілігінің жоғарылығына немесе дефолттың пайда болғандығын көрсетуі
мүмкін[17].
Әдетте ... бір ... ... ... осы ... ... жоғары бола алмайды және егеменді рейтинг берілгеннен кейін
беріледі. Мысалы, қазақстандық ... ... алу ... жылы ... ... егеменді рейтинг алғаннан кейін иеленеді
қол жеткізді.Қазақстан Республикасының егеменді рейтингі жеті ... ... ... көрсетілген артықшылықтарынан басқа бағалы
қағаздардың қазақстандық эмитенттері үшін рейтинг алудың Қазақстандық Қор
Биржасында ... ... ... үшін ... бар, өйткені үш
агенттіктің бірі берген несиелік рейтингтің бар ... ... ... процедурасы мүмкін болады.
2. ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫН ТАЛДАУ .
2.1 Инвестициялық бағалы қағаздар нарығының ... мен ... ... ... ... ... ... секторына
ағылуының, сондай-ақ жинақталған ақшалардың инвеститцияларға
трансформатциясының тағы бір тиімді мехенизмі қор нарығы болып табылады.
Бұл ... бар ... және даму ... қаржылық жүйенің де, мемлекеттің
жалпы эканомикасының да нығаю үшін қажетті жағдайлары құрады. Қазақстанда
қор ... ... ... ... үшін қажетті жағдайларды құрады.
Қазақстанда қор нарығының табысты қызмет жасауы үшін қажетті ... ... ... ... ... уақытта Қазақстан Республикасының 2005-
2007 жылдарға бағалы қағаздар нарығының дамуы бойынша Бағдарламасы күшіне
енді. Оның басты ...... ... ... ... әрі ... оның ... әрі тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету, бағалы
қағаздарды шығару үшін ... ... ... ... ... адал ... ... ету.
Қор нарығы жағдайының тікелей индикаторы, ұйымдастырылған нарық ... қор ... ( KASE) ... ... ... 1 қаңтарынан бастап 2006 жылдың екінші қаңтарына дейінгі
кезеңі ішінде бағалы қағаздарды ресми тізімдер бойынша KASE - тегі сауда ... ... ... етілген қазақстандық эмитенттер санның көбеюі
байқалады, бұл активтердің өсіп келе жатқан көлемдеріне және ... ... ... қатысушылардың инвеститциялық белсенділігіне байланысты.
Кесте 3
KASE – тегі сауда ... ... ... ... бағалы қағаздар
| ... « А » ... « В» ... |
| | | | ... 1 | | | ... | | | |
| | | | ... ... |14 |57 ... саны | | | |
| |23 |10 |33 ... жылдың | | | ... | | | ... | | | |
| |63 |25 |88 ... | | | ... саны | | | |
| |33 |18 |51 ... ... | | | ... | | | ... ... | | |
| |89 |39 |128 ... саны | 40 | 29 | 69 |
| | | | ... 1 | | | ... | | | ... ... | | |
| |132 |42 |174 ... саны | 49 | 32 | 81 ... ... 1 | | | ... | | | ... саны| | | |
| |189 |46 |235 ... саны | 81 | 37 | 118 ... ... ... ... ... -2006. ҚР- ның статистика
агенттігі.
KASE – айналымға кіруге рұқсат етілетін бағалы қағаздар
шығарылымның негізгі үлес салмағы « А » ... ... ... ... ... – 80,43%, ал « В» ... бойынша – 19,57%. Сонымен 2006
жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша корпарация -лық облигатциялар және ... ... ... KASE ресми тізіміне ен –гізілген акциялар шығарылымының
саны тиісіншеі 138 және 51 құрады, ал «В» санты бойынша -7 және ... ... емес ... ... атап айтқанда акциялар мен
облигатциялар эканомиканың нақты секторын қаражат тараудың негізгі құралы
болып табылады.
Кесте ... емес ... ... KASE -те жасалған мәлілелер көлемі .
млн.теңге
| ... |2003 жыл |2004 жыл |2005 жыл |
| | ... ... ... ... ... | | | | ... бойынша,|81 297 |179 452 ... |390 079 ... ... | | | | ... | | | | ... |5 092 |13 087 |20 988 |9 308 |
|- ... | | | | ... |2 475 |320 |3 298 |4 286 |
|- ... | | | | ... |2 617 |12 767 |17 689 |5 022 ... | | | | ... |52 421 ... |213 107 |106 180 |
|- ... | | | | ... |14 909 |34 635 ... |39 804 |
|- ... 37 512 | 73 594 | 93 413 | 66 376 ... | | | | ... 23 784 | 58 136 | 154 643 | 274 591 ... | | | | |
|- ... | | | | ... |7 541 |17 865 |84 024 |108 483 |
|- ... | | | ... |16 243 |40 271 |70 618 |166 108 ... ресми | | | | ... ... |8 699 |15 975 |25 531 ... ... | | | | ... | | | | ... |447 |40 |150 |0 |
|- ... | | | | ... |447 |0 |0 |0 ... | | | ... |0 |40 |150 |0 ... айналы:| 3 502 | 4 954 | 12 150 | 15 885 |
|- ... | | | | ... |3 312 |3 199 |7 658 |12 365 ... | | | ... |190 |1 836 |4 492 |3 520 ... | | | | ... |766 |3 705 |3 675 |9 646 |
|- ... | | | | ... |456 |2 003 |2 933 |9 449 ... | | | ... |310 |1 703 |743 |197 ... листинггік | | | | ... ... | | | | ... » |1036 |1313 |297 |56 ... | | | | ... | | | | ... | 87 048 | 189 464 | 405 010 | 415 666 ... ... ... ... жылдарында – 2006. ҚР-ның агенттігі.
Кестеде көрсетілгедей, KASE –де жасалған мәмілемелердің негізгі
үлес салмағы KASE – тегі ...... «А» ... ... тізімі
бойынша кіруге рұқсат етілген мемлекеттік емес бағалы қағаздарға келеді.
Осылайша 2002 жыл ішінде ... ... ... ... ... 93,39%- ын, 2003 жылы ... 2004 жылы – ... және 2005
жылы-95,66%- ын құрады. Бұл дерек бағалы қағаздар нарығының негізгі
инвесторлардың ... ... ... ( ... ... және ... ... нарығының кәсіби қатысушыларының
активтері, ең өтімді құралдар ретінде және осы ұйымдар үшін ... ... ... ... «А» ... бойынша KASE ресми
тізімдеріне енгізілген эмитенттердің бағалы қағаздарға орналастырылатынын
көрсетеді.
2006 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша «А» және «В» ... KASE ... ... қор ... ... ... 2610,4
млрд. Теңгені құрады. Облигатциялар бойынша жалпы капиталдандыру – 75,39 %
-ға , қор нарығын капиталдандыру – 174,73% - ға ... ... ... ... ... -2006. ҚР ... ... 4
Жалпы, Қазақстанның қор нарығы көрсеткіштерінің жоғары өсу қарқыны
соңғы жылдарда қаржылық сектордың осы сегментінің едәуір дамығандығын
дәлелдейді.
Қаржылық сектордың барлық сегменттерінің Ішкі ... ... ... ... де ... орындарының күшеюі
республиканың қаржылық жүйесінің бәсекеге қабылеті артықшылықтарының
дамуына ... ... ... және халықаралық сыныптың қаржылық қызметтерінің
кең спектрін көрсетуге ықпал етуі керек .
Ел эканомикасындағы қор рыногының рөлі келесі салыстырмалы
көрскткіштермен сипатталады:
Кесте 5
| | ... | ... ... ... | | ... ... | | ... |0,24 |0,42 ... ... | | ... | | ... қағаздар | | ... ... | | ... |0,16 |0,19 ... капиталының | | ... ... | | ... емес ... | ... бойынша KASE | | ... ... | | ... ... | | |
|- ... ... | 8,73 | 19,28 |
|- ... ... 11,68| 16,48 ... емес ... | ... ... |6,90 |13,35 ... ... | | ... ... | | ... % | | |
|- ... ... | 3,71 | 5,40 |
|- ... ... 3,19 | 7,93 ... ... емес | | ... қағаздар » |0,01 |0,02 ... ... | | ... ... | | ... ... | | ... ... |6,89 |8,66 ... ЖІӨ- ге | | ... | | ... көзі: Қазақстан тәуелсіздік жылдарында -2006. ҚР –ның статистика
агенттігі .
Бүгінгі таңда Қазақстаның қор ... ел ... ... ... ... және де ұлттық эканомиканы қаржыландыру процесінде
маңызды рөл атқарады. Қор биржасы елдегі нарықтық қатынастардың даму
процесі қаншалықты тиімді ... ... ... ... ... ... табылады.
Үкімет тарапынан нарықтың қызмет жасау үшін заңдамалық қызмет
жасалған. «Бағалы қағаздар нарығы жайлы » сияқты қор ... ... ... ... жылы ... қор биржасында (KASE) нарықтық барлық
секторындағы оператциялардың жалпы көлемі 169344,6 млн. доллор
эквивалентінде немесе 21351,0 млрд. теңгеге жетті. 2005 жылмен
салыстырғанда оператциялар көлемі ... ... ... ... ... ( 1,2- кесте ) өсті.[18 ].
KASE – тегі барлық ... ... ... ... ... сипатта 12,7 %-ға өсіп, 23001,8 млн. доллор
эквивалентін құрады. Тенгелік эквивалентте өсім 12,6%-ға ... ... ... ... – 2940,5 млрд. ( кесте 7).
Кесте 6
2006 жылдың қаңтар –желтоқсандағы KASE – тегі келісімдерінің көлемі
мен айналым құрлымының динамикасы, млн. ... ... ... ... мен құрлымы |2006 жылдың 2005 жылғы |
| | ... ... |
| |01-12 2006 ... 2005 ... | % ... |41695,5 |12044,1 |29651,4 |246,2 ... | | | | |
| |24,6% | 15,0 % | | ... | 0 | 0 | | 0 ... | | |0 | |
| | 0% | 0% | | ... |6621,5 | 4754,2 |1867,3 |39,3 ... | | | | |
| |3,9% | 5,9% | | ... МБҚ |0,3 | 0,59 | -0,3 | -46,3 |
| |0,0002 % |0,001% | | ... |4026,6 |1040,5 |2986,1 |287 |
| |2,4% |1,3% | | ... |36015,5 |1715,8 |1299,7 |75,7 ... | | | | |
| |1,8% |2,1% | | ... ( МЕБҚ ... |60848,2 |53137,0 |87,3 ... МБҚ ), | | | | ... | | | | |
| | | | | ... ... ... |1729,2 |713,1 |1016,2 |142,5 ... ... | | | |
| |1,0% |0,9% | | ... ... | 85244,7 |55564,4 |29680,3 |53,4 ... | | | | |
| |50,3% |69,1% | | ... ... |8265,9 |2548,7 |5717,2 |224,3 ... репо | | | | |
| | | | | |
| |4,9% |3,17% | | ... бойынша |18745,2 |2021,95 |16723,3 |827,1 ... | | | | |
| | | | | |
| |11,07% |2,51% | | ... | 0 | 0,01 | -0,02 |-100 ... | | | |
| | 0% | 0,00002% | | ... | 0 | 0 | 0 | 0 |
| | 0% | 0 | | ... | 169344,6 | 80403,4 | 88941,2 |110,6 |
| | 100% | 100 | | ... ... ... Яковлев. 2006 жылы KASE – тегі барлық оператциялардың
көлемі 169,3млрд. доллар эквивалентіне жетті және алдынғы жылмен
салыстырғанда 2,1 есе ... ... ... ... ... 2006 ... желтоқсанында
биржалық оператциялардың көлемі доллорлық эквивалентте 3,1 есе және тенглік
эквивалентте 3,0 есе өсті.
2006 жылдың желтоқсанында ... қор ... ... ... ... алу – салу ... орналастыруды қоса алғанда ,
жалпы сомасы 221899,3 млн. теңге немесе долларлық эквиваленте 1739,0 млн.
болатын 219 келісім тіркелген. Бұл айдың барлық биржалық ... ... ( ... -3,6 % ) ... ... 7
2006 жылдың соңы 4 айдағы биржалық айналым көрсеткіштерінің
динамикасы
|Нарықтық ... 2006ж. ... 2006ж ... |2006ж. ... | | |2006ж. ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| ... |% |
| ... |Екінші нарық | |
| ... | | |
| | |МАП ... ... ... |3761,1 |0 |74268,0 |78029,1 ... |3094,2 |0 ... |132042,5 |
|Наурыз |0 |0 |76764,1 |76764,1 ... |0 |0 ... ... ... |0 |0 ... |182142,7 ... |0 |0 ... ... ... |0 |0 |69032,8 |69032,8 ... |0 |0 ... |118937,1 |
|Қыркүйек |0 |0 ... ... ... ... |0 ... ... |
|Қараша |0 |0 ... ... ... |0 |0 ... ... ... ... |0 ... ... ... ж. |62943,1 |28569,2 ... ... ... | | | | ... | | | | ... есе |2,5 |х |2,6 |3,9 ...... ... пакетін өткізу секторы
Дерек көзі: Наталья Хорошевская. 2006 жылы KASE – тегі ... ... ... сату ... ... 1040,5 млн. ... жетті және 3,9 есе өсті.
ИРБИС , 05.01.07.
2006 жылдың желтоқсанында KASE -те ... ... ... бойынша ( репо- оператциялар секторын қоспағанда ) жалпы сомасы
87173,6 млн. теңгені немесе келісімдерді құраған 1208 келісім тіркеледі ... сома KASE ... ... емес ... ... ... ... ( қарашада 71,0%) және барлық биржалық айлық
айналымының 3,0 %- ын ( 2,0%) құрайды.
Акциялардың желтоқсандық биржалық нарығы бірден бірнеше ... ... 2006 ... соңғы айы үлестік құралдардың
екінші нарығындағы келісідердің саны мен көлемі бойынша абсалюттік рекорд
көрсетті. Желтоқсанда сатып алу- сату келісімдеріне ... бір ... ең ... ... қатысты.
KASE_ Shares индекісі өткен жылдың соңғы күні ресейлік қор
индекстерінің жүрісін ... ... ... максимумға жетті –
2418,08.
Акциялар биржалар нарығының бағалық қабілеті келесідей
статистикамен ... ( ... ... ... ... үлес ... мәліметтер олардың бағасын ескере отырып
келтіріледі ): желтоқсаның нәтижелері бойынша келісімге қатысатын
акциялардың атауларының 52%-ы орташа өлшенген күндізгі бағалардың өсімімен,
35%-ы – төмендеумен, 4%-ы ... ... ... ал бес ... ... еш ... салыстыруға келмейді .
Қараша айының сәйкес көсеткіштері -67%, 26%,5% және ... ... ... ... ... 0,001%- дан («Қант» АҚ)
400,2%-ға дейінгі диапазонда, ал төмендеуі 1,1%- дан ( « ... ... ға (« ... ... титано – магниевый комбинат» АҚ ) дейінгі
диапазонда байқалады.
2006 жылдың 29 желтоқсанында нарықтың жабылуында компаниялардың
үлесінің көрсеткіші ( KASE ... ... ... ... ... ... нарығының жиынтық капиталдануына компаниялардың
нарықтық капиталдануының жатқызылуы нәтижесінде алған және пайызбен
көрсетілегн көрсеткіш ) 56611,4 млн.долорды құрады. KASE бағалы қағаздардың
ресми тізімінде 68 ... 93 ... ... ... ... қағаздар – облигатциялар
айналымын зерттеу
Облигатцияларды бағалауда олардың қамтамасыз етілуі үлкен рөл
атқарады. Қамтамасыз етілген облигатцялар кепілмен шығарылады эмитенттің
жылжымайтын мүлігінмен немесе басқа компаниялар ... ... ... етіледі. Мұндай облигатциялары ұстанушылар облигатциялардың
басқа түрлерін ұстаушылырмен салыстырғанда өз ... ... ... .
2007 жылдың 1 мамырында қазақстан қор нарығында жалпы сомасы
13433,5 млн долларды ... ... ... бар.( ... қор ... корпаративті облигатцияларының жылдар бойынша
капиталдануы, млн доллар
Сурет3
Қазақстан қор биржасында 2006 жылы корпаративті облигатцияларды сатып
алу- сату оператцияларының ... ( ... ... қосқанда ) 3015,5
млн. доллар эквивалентіне емесе 380,2 млрд. ... ... және де ... ... ... ... 1299,7 млн. долларға немесе 151,6
млрд. теңгеге, немесе долларлық 75,8% -ға және де теңгелік эквивалентте
66,3% - ға өсті ( ... 9 ... жылы KASE – тегі ... ... ... ... келісімдерінің көлемі 1715,8 млн. доллар эквивалентіне немесе 228,7
млрд. теңгеге бағаланған болатын.
KASE – те 2006 жылдың желтоқсанында корпаративті ... ... ... ... ( репо – ... ... ) жалпы сомасы 30977,3 млн теңгені немесе келісімді жасаған
күндегі ағымдағы курс бойынша 242,3 млн. ... ... 394 ... . Көрсетілген сома мемлекеттік емес бағалы қағаздардың ... ... ( 2006 ... ... -29,0% ) және ... айлық айналыстың 1,1%- ын құрайды.
Кесте 9
2006 жылдың қаңтар желтоқсанындағы корпаративті облигатциялардың
биржалық нарығы, мың долл.
|Кезең ... ... ... |
| ... | |
| ... |Екінші нарық, | |
| ... ... алу – салу | ... |9193,6 ... ... ... |0 ... ... ... |1953,4 ... ... |
|Сәуір |40183,7 ... ... ... |98,4 ... ... ... |14893,6 ... |315760,7 |
|Шілде |0 ... ... ... |27007,1 ... |184998,2 |
|Қыркүйек |6923,,9 ... ... ... |6330,8 ... |269037,5 ... |0 ... ... ... |0 ... ... ... |106584,5 ... ... ... ... |61799,1 ... ... ... | | | ... | | | ... ,есе |1,7 |1,8 |1,8 ... ... ... ... 2006 жылы KASE – тегі корпаративті
облигатцияларды алу – сату келісімдерінің көлемі 3015,5 млн. ... ... ... өсті. ИРБИС,05.01.07.
Желтоқсан айының нәтижелері бойынша биржалық нарықтың бұл
сегментінің барлық сипаттамаларын алдынғы аймен салыстырғанда ілгері басу
байқалады.Бірақ бұл ... ... ... өзінің белсенділігін біраз
төмендеткенен кейінгі оның орташа жылдық көрсеткіштерге ... ... ... жеке ... белсенлілігі екі есе өсіп, орташа
жылдық денгейден астын көрсеткішпен ( брутто- айналыс бойынша 16,1%)
сипатталады.
Орташа өлшенген таза бағалардың динамикасы келесі
статистикасымен сипатталады. ... ... айда ... ... ... 78 облигатция атауларынан 36 атаумен міндеттемелері
номиналдан төмен сатылады.Ең көп сатып алынған « Қарағанды Жарық » ЖШС- ... ( ... ... ... ... таза ... ... құнның
120,28%-ы ) болады, ал ең коп сатылған «Астана – Недвижимость » АҚ (
92,31%). Қараша айында облигатциялардың 63 ... ... ... ... ... ... қағаздардың 32 атаулары дисконтпен, 31-
премиямен. Ең көп сатып алынған «Банк Центр Кредит » АҚ –ның облигатциялары
( 113,59%), ең кқп ... ... ... ... ... АҚ-ның
облигатциялары (89,67%) . Корпаративті облигатциялардың желтоқсан айындағы
екінші нарықтағы орташа өлшенген таза бағасы 100,13%- ды құрады ( қарашада
99,57%).
Жасалған келісімдер бойынша желтоқсан ... ... ... 40- да ... . Жеті жаңа ... ... ешнәрсемен
салыстыруға келмейді.
Қараша айындағы сәйкес көсеткіштер -25,36,2.20
Индекстерді есептеу методикасының жетілмегендігінен KASE _B
сериялы индекстердің динамикасы көрсеткіштік ретінде көрінеді. ... KASE –те олар ... ... жүргізілмейтін халықаралық
облигатциялардың котировкалары мен бағаларының мәнінің балансталған әсері
де тиеді. Осы ... ... ... айталық KASE _BY индексінің
техникалық толқу амплитудасы желтоқсан айында шынайы трендтік мәнін бірнеше
рет ... ... ... ... ... ... ... коньюнктуралықтан гөрі техникалық тоқауылдардың ( есептеу
ерекшеліктерімен байланысты ) ... ... ... ... ... , KASE _BY ... айындағыдай желтосан айында
да осі 7,2%- дан сәл жоғарырақ жатқан горизинтальді ... ... ... ... кезеңге мемлекеттік емес
үлестік міндеттемелер нарыңындағы минемелды өзгерістер жайлы айтуға
мүмкіндік берді .
3. ... ... ... ... ... Қазақстан қор биржасындағы инвеститциялық бағалы қағаздардың
листингінің мәселелері және листингдік талаптарды жетілдіру жолдары
Листинг – эмиссиялық бағалы қағаздарды биржаның сауда жүйесіне
айналымға ... ... ... ... ... ... ... мен олардың қаржылық жағдайының мөлдірлілігін
қамтамасыз ету болып ... ... ... - бұл ... ресми тізімге енгізу және олардың онда болу мақсатында бағалы
қағаздар мен ... ... ... ... ... қор ... ( KASE ) ... 1997 жылдың
қыркүйегінде пайда болады және алғашында биржаның ... ... ... ... ... ... қазақстандағы ірі компаниялардың
мемлекеттік акцияларының пакеттерін сату – « көгілдір фишкалар »
бағдарламасын ... ... ... ... ... тізімі – биржа тізімінің бір бөлігі , оған кіру
және онда болу үшін бағалы ... және ... ... ... ... келу қажет. Ресми тізімге енгізетін бағалы қағаздар :
1) мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар, оларды ҚР және ... ... ... ҚР ...... ... ;
2) ... яғни ҚР – дан басқа мемлекеттердің заңнамасына
сәйкес арнайы кәсіпорындар өздерінің жалғыз құрылтайшылыры болып
табылатын ҚР ...... ... ... ... емес эмиссиялық бағалы қағаздар бұларды ҚР –ның және
басқа да мемлекеттердің заңнамасына сәйкес ҚР резиденттері емес
ұйымдар шығарады ;
4) туынды бағалы қағаздар ( ... ... ... ), ... ҚР- ның және ... да ... ... сәйкес
шығарылған мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар базалық
активті болып табылатын қазақстандық ... ... ... биржалық кеңестің шешіміне сәйкес басқа да бағалы қағаздар .
Акцияларды биржада бағалы белгілеуде ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдар баға беру
тізіміне түсуге талпынады . Себебі листингке ... ... ... ... ... ... көлемі және инвесторларда фирманың
беделінің жоғалуы себебі, инвесторларда акциялар сапасын өздерінің
бағалауларымен қатар қор биржасының да осы сапаларды бағалаулар болады;
фирманың несиелер алуы үшін ең ... ... ... берушілер компания активтерінің баланстық құнын биржалық
бағалаумен салыстыра алады .;
нарық жақсы көрінеді; акционерлер және потенциялды инвестролар
келісімдер мен баға ... оңай ... ... ... қаржылық
ақпарат құралдары акциялардың биржалық саудасы жайлы толық есеп береді.
Акцияларды кепілге салу мүмкіндігі жеңілдейді , ... ... ... тыс ... ... тізімдегі акцияларды
кепілге алғанды қалайды , себебі қарыз алушы тұрақсыз болып шыққан
жағдайда акцияларды сату оңай болады;
нарықтандыру мен инвесторлар назарының көптігі, ... ... ... ... ... мен қаржы
экспериметтеріне тізбегі әрбір акция шығарылымыныңнарықтық « іс ... ... ... ... қалыптастыруға мүмкіндік береді, бұл, өз,
кезеңінде, осы акцияларға жаңа сатып алушыларды тартады .
Листингтің бірқатар кемшіліктері ... ... ... бақылау, биржадағы
тізімге егізілген жағдайда компания акциялар шығару, дивидендтер , ... ... ... ... ... ... міндеттемелер алады;
мұндай шектеулер сыртқы акционерлер мүддесі үшін листинг жайлы
келісімге қосылады;
қосымша шығындар, олар: листингті өткені үшін төлем,
листингті қолдау үшін жыл ... ... ... ... ... ... « ... » жағдайында
потенциялды инвесторларда теріс қатнастардың пайда болу мүмкіншілігі,
бұл ... тыс ... ... сату ... айтарлықтай білінбеуі
мүмкін .
Делистинг – бағалы қағаздардың биржаның ресми тізімінен
уақытша немесе ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар және олрадың эмитенттері үшін бекітілген
қызметтерінің тоқтатылуы немесе артықшылықтарының жойылуы.
Бүгінгі таңда KASE –те МЕБҚ ... 4 ... ... ... ... ... ... ресми тізімі;
KASE ресми тізімі, «А» санаты;
KASE ... ... «В» ... ... емес ... ... » сектроының тізімі.
Бүгінге таңда KASE –тің сауда тізімдерінде барлығы 129
компанияның 310 ... ... бар, ... ... ... ... -151
эмитенттің 306 бағалы қағаздары ( 94 акциялар және 212облигатциялар ), «
Листингтік емес ... ... » ... 4 компанияның 4 бағалы
қағаздары бар. РФЦА арнайы сауда алаңдарының ресми тізімінде 14
эмитенттің 55 ... ... ( 15 ... мен 40 ... ) ... тізімнің «А» санаты барлығы қағаздарды биржадағы
айналымға жіберудің ең жоғарғы денгейі болып табылады. «А» санатың
ресми тізіміне тек қаржылық тұрақты ... ... ... бар ... қағаздарға қосылуы қажет.
«А» сананың ресми тізімінде 93 компанияның 238 бағалы
қағаздары ( 48 акциялар мен 190 облигатцялар ), «В» ... ... ... ... 59 эмитенттің 68 бағалы қағаздары ( 46
акциялар және 22 облигатциялар) бар.
Биржадағы айналымға тек ... ... ... ... ғана ... ... ... қағаздарды, сонымен
қатар, басқа елдердің заңнамасына сәйкес шығарылған бағалы қағаздарды
биржадағы ... ... ... ... ... ... тіркеу
жайлы ақпаратты биржа алысымен автаматты түрде жүзеге асырылады.
Бағалы қағаздарды ... ... ... ... жергілікті атқарушы органдар үшін KASE – ке ... ... ... ... ... ... қағаздар деген статусы
бар екендігіне қарамастан, муниципалдық облигатциялар Қаржы министірлігі
немесе ҚР ... ... ... ... ... қарағанда
инвеститциялық тәуекелгі бейім болып келеді . Бұл толигатция
шығарылымына қызмет көрсету және оны өтеу тек облыс бюджетінің
құралдарымен ғана жүзеге ... ал бұл өз ... ... төлеушілердің қаржылық жағдайына байланысты.
Қазақстан қор биржасының «К», «Р», «Н», ... ... ... ... және 2002 ... ... іске қосылған Қазақстан қор биржасының листингтік ... емес ... ... ... ... ... жіберу тәртәбін бекітеді .Ол, өз кезеңінде, эмитенттерге және
олардың бағалы қағаздарына қатысты белгілі бір талаптарды қамтиды.(
Қосымша А,Ә).
Эмитенттер және ... ... ... ... басқа ҚҚА тарапынан ұсынылатын талаптарға сәйкес келуі
қажет . Мысалы, ең жоғарғы санат бойынша ресми тізімге енгізілетін
бағалы қағаздардың эмитеттері жоғарыда ... ... ... есеп ... ... ... сәйкес қаржылық есеп
құру қажет, ал листингтің ең жоғарғы санатынан кейінгі тізімге
енгізілген ... ... ... үшін ... өзіндік
капиталдың, активтердің ( қаржылық ұйымдар үшін ) мөлшеріне, соңғы
қаржылық жыл бойынша сатулар көлеміне ( сәйкесінше айлық есептің 200000,
1000000, және 50000 ... кем емес ) ... ... емес ... ... қағаздарын ресми тізімге енгізу
жайлы мәселе тек төменгі келтірілген жағдайларда ғана ... ... ... ... немесе өзінің арнаулы
бойынша осындай эмиссиялық құжатқа ұқсас болса құжат қаржылық
кеңес беруші қатысуымен дайындалған;
2) ... ... ... ... ... немесе
оны алмастыратын басқа құжатты қаржылық немесе беруші
дайындаған;
Эмиссиялық құжат- ... ... ... ... ... ... және ... тіркеу факті Уәкілеті органда
бекітілген бағалы қағаздарды шығару, орналастыру, айналу және өтеу тәртібі
мен шарттарын анықтайтын құжат ( құжаттар жиынтығы ).
Инвестициялық ...... ... мен ... ... қор ... ... құжат.
Қаржылық кеңес беруші – биржаның ресми тізіміне қосылуы
болжайтын бағалы қағаздардың эмитенттеріне кеңес беруді жүзеге асыратын
ұйым. Қаржылық кеңес ... ... ... ... ... ... брокерлік және дилерлік қызметті жүзеге асыруға ( номиналды
ұстаушы ретінде клиент шоттарын жүргізу құқығы бар ) лицензиясы бар «Р»
санатты ... ... ғана бола ... ... ... ... жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары үшін
жоғарыда келтірілген талаптарды қабылдауға болатындығын талдай отырып
коптеген салалардың ... ... ... ... ... үшін
салық дифференциясыз қатынасының мүмкіншілігі нормативті құқықық
актілерінде жазылған. Осылайша, ҚҚА- нің « Қор нарығында және қор нарығы
тізімінің жекелеген санаттарына ... ... ( ... ... мен олардың эмитенттеріне талаптар жайлы » құжаттарында қор нарығы
тізімінің жекелеген санаттар және олардан ұқсас санаттарға жіктеле
алатындығы және де ... ... сол ... және ... ... ... жіктеле алатындығы және эмитенттердің қызметінің
спецификасына байланысты дифференциленуі мүмкін екендігі жайлы ережелер
қамтылған.
Биржалық құралдардың ... ... ... да, қаржылық отарда
да, елдің жэоғарғы басқармасы деңгейінде де көп ... ... ... ... дейін өз шешімін таппай отыр. Бұған себептің бірі
эмитенттерге қойылған талаптардың қиындығы және күрделігі .
Мекемелерді қаржылық және қаржылық емес деп бөлгенімен де ... ... ... ... ( ... А, Ә ... те, ... ережелердің 10- бабында осы листингтік
көрсеткіштерді жұмсартылған талаптарды енгізе отырып диффенциялау
мүмкіндігі қолданылған .
Листингте алғашқы ұсынысты жүргізу барысында, ... ... ... ... ... ... бірқатар шығындар орын
алады. Бағалы қағаздары Қазақстан қор биржасының «А» санаты бойынша ... ... ... қоғамдар үшін келесідей транзитциялық
шығындар қарастырылған:
Бір реттік – 376 мың ... 114 млн ... ... ... -4,9 млн ... 61,5 млн ... дейін;
Жиынтығы – 8,2 млн теңгеден 157,7 млн теңгеге дейін.
Міндетті жыл ... ... ... ... 22,4 ... ... бұл, өз ... листингтік кәсіпорындардың меншікті
капиталдарының отраша мәнінің 0,06 %-ын, бір жыл ... ... ... ... ... ... қағаздары Қазақстан қор биржасының «А» санаты бойынша ресми
тізімге енгізілген кәсіпорындардың шығындарының ірі статьиялары
инфрақұрылымдық ... ... ақы ... болып табылады: қаржылық
кеңес берушілерге ( қаржылық еме ... үшін ... ... ...... ... » және ҚР резиденттерінің корпатаривті бағалы
қағаздары үшін – ... ... ... ... несиелері есебінен
ҚР –да жүзеге асырылатын жобаларға аудит жүргізу мақсатындағы аудиторлық
үшін Дүниежүзілік Банктің кридитерийлеріне сәйкес келетін кез-келеген
аудиторлық ұйым ), андеррайтерлерге, ... ... ( ... ... )
төленетін комиссиондық сыйақылар, сондай- ақ акционерлікқоғамның қаржылық
есеп берудің халықаралық стандарттарына ( бағдарламалық қамтамасыз етуді
алу және ... ... ... ) ... ... бір ... ... маңызды статьясын заңнамалық талаптарға сәйкес өз
қызметі жайлы ақпаратты жариялау құрайды [21].
Бағалы қағаздары Қазақстан қор биржасының «В» санаты бойынша ... ... ... ... үшін ... ... қарастырылған:
• бір реттік – 550 мың теңгеден 6,9 млн ... ... жыл ... – 261,1 мың ... 15,5 млн ... ... жиынтығы – 305,8 млн теңгеден 22,3 млн теңгеге дейін.
Міндетті жыл сайынғы шығындардың орташа көрсеткіші 3,7 млн
теңгені құрайды, бұл, өз ... ... ... ... ... мәнінің 0,1%-ын, бір жыл ішіндегі жалпы шығындардың
орташа мәнінің 0,5%-ын құрайды.
Листингтік емес акционерлік ... үшін жыл ... ... мәні 260,3 мың ... ... бұл, өз ... ... қоғам
өзінің акцияларын Қазақстан қор биржасын ресми тізімінің ең жоғарғы
санатына енгізілген ... оның ... ... ... ... эмитенттері үшін листингтік талаптарды
жеңілірек және тартымды ету қажет, олай болған жағдайда кәсіпорындар үшін
ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығы арқылы құралдар тартудың ... ... ... ... ... ... « А» санатының ресми тізіміне енгізуге
талапкер кәсіпорындарға қойылатын листингтік талаптарды салалар бойынша
дифференциялауы қажет. ... ... және ... ... салалар,
металлургиялық сектор және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары үшін меншікті
капиталдың көлемі бойынша сәйкес ... Ауыр ... ... ... ...... ... тән- құралдар құнының төменгі және
капитал айналымының жоғарғы айналымдылығы.
Ауыр, еңіл және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарына бірдей
талаптардың ... ... ... ... ... ... арзан несиелік ресурстарды тараудың тиімді саясатын жүргізе
алуына алып келеді. Жоғарыда ... ... ... ... ... ... талаптардың болуы елдің сауда қауіпсіздігіне
қатер төндіреді және тұрғындарды жұмыспен ... ... ... ... ... ... әрбір жеке саланың ерекшеліктеріне байланысты.
Мысалы, тамақ өнеркәсібіне деген ... ... ... ... ... ... – бұл ... тіршілік етуін жалғастыру және
оның физикалық қалпын сақтау үшін ... ... ... ... ... кез- келген денгейдегі табыс көзі бар адамдар тамақ өнеркәсібі
өнімдерін қолданады.
Бағалы қағаздардың эмитенттерін ұйымдастырылған нарыққа тарту
үшін ресми ... ең ... ... ... түрлері бойынша
мамандандыру мақсатында ұсағырақ санаттарын бөлу іс шараларын жүргізу
қажет.
Жоғарыда келтірілген мәселелерді ескере отырып, Листингтік
ережелердің 9- ... 1- ... 10- ... және 12- ... 1-
бөлімінің 9 – бөлімшесіне қаржылық емес ұйымдардың меншікті капиталына
қойылатын ... ... ... ... ... ... трансформатциялау дұрыс. Мысалы, ауыр өнеркәсіп саласына жататын
эмитенттердің меншікті капиталы 1,5 млрд теңгеден кем емес, ал жеңіл және
тамақ өнеркәсібі саласына жататын ... ... ... 1 ... кем ... ... ... агенттердің бірінің рейтингінің болуы
эмитенттің бағалы қағаздары биржадағы айналымға жіберу кезінде қойылатын
міндетті талап болып табылмайд, ол тек листингтік ... ... ... ... ... ... ... халықаралық рейтингтік агентердің бағасын алуға жағдай
келмейді және оны алған болса да, ол айтарлықтай ... ... ... ... болмауы инвестордың белгілі бір ақпаратты ала алмауына
әсерін тигізеді және инвеститциялық тәуекел деңгейін нақты анықтауға
мүмкіндік береді. Мұндай жағдайда ұлттық ... ... ... ... ... болуына талаптар енгізу дұрыс болар еді.
3.2 Жобалық ... ... ... ... модернизациялануында құрлымдық қаржыландырудың
дамуы мен инфрақұрлымдық облигатцияларды шығару маңызды орын алады.Қаржы
министрлігінің, қандай – да болсын ұлттық компанияның ... ... ... тікелей кепілдігі бар болған жағдай жобалық облтигатцияларды
шығыру қажет. « ... ... ... ... ... 20 ақпанындағы N 126 Заңының негізінде итальяндық модель ... ... ол ... іске асты және ... ... ... ... дәл осы бағытта жылжу қажет [21].
Ұзақ мерзімді маңызды инфрақұрлымдық жобаларды қаржыландыру ... ... ... үшін ... ... ... ҚДБ-нің кепілдігімен жобалық қаржыландыру мехенизмін жасау,
сондай-ақ мемлекет үшін стратегиялық ... деп ... ... ... ... ... ... қажет. Қазақстан
Республикасының 2005-2007 жылдарға арналған бағалы қағаздар нарығын дамыту
Бағдарламасын жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... үшін ... қолдануды қарастыратын
жағдайларды құру көзделген болатын:
- меншікті капиталында мелекет 100% қатынас ... ... үшін ... ... мемлекетік кепілді ұсынғаны үшін таралатын төлем
көлемі және кепілді алушыда қосымша ... ... ... ... ... ... алуына мемлекеттік кепілдендіру
механизмі;
- мемлекетік кепілдерге альтернатива ретінде «Қазақстан даму Банкі » ... ның ... ... ... өз кепілдерін орындаған жағдайда эмитенттің
мәжбүрлі түрде соңынан акцияларын ... ... ... ... шығару.
Жобалық облигатциялар – белгілі бір инфрақұрылымдық жобаны
қаржыландыру мақсатында шығарылатын облигациялар. Жобалық облигатцияларды
қамтамасыз ету және өтеу көзі – осы ... ( ... бұл ... ... ) ... нәтижесіндегі табыс болып
табылады.
Қазақстандық нарыққа осындай инфрақұрлымдық ( ... ... ... Бұл ... үшін ... төмендетілген
құралдарды ендіру жоларындағы алғашқы қадамдар. Келесі қадам
секьюритендіру жайлы заңның ... ... оның ... ... ... дамуының методологиялық іргесін қалады.Мұндай
облигатцялардың табыстылығының тиімділігін болжауға болады.Себебі
облигатциялар ел үкіметінің немесе Қазақстан Даму Банкінің кепілдігімен
ірі инфрақұрлымдық жобаларды ... ... ал ... ... мемлекетік қарыз немесе ҚДБ – нің міндеттемелері деңгейінде
қарастырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... емес, кепілдің жеке тәуекелімен анықталатын
болады.
Бұл құралдың сапасы жайындағы мәселе күрделі болып табылады.
Жобалық облигатциялардың басты қиындық тудыратын мәселесі - ... ... ... ... ... ... жобалық облигатциялардың шығарылу, айналу және
өтелу барысында туындайтын барлық міндеттемелерді эмитент – компанияның
орындамауы үшін мемлекетік субсидидарлық жауапкершілігін жүзеге ... ... ... ... ... жауапкершілік, басқаша
айтсақ, үшінші тұлғалардың жауапкершіліктерінің жобалық облигатциялардан
басқа ... ... ... ... ... ... ... ұстанушылар алдында өзінің субсидиары жауапкершілігін
мемлекет қандай ақшамен орындайтындығы белгісіз. Егер бюджетік қаржымен
болса, онда мемлекетік бюджетті бекітудің қиын және ұзақ ... ... күте тұру ... ... тәжірбие көрсеткендей, мұндай техникалық мәселелерді
шешуге болады. Барлық ... ... ... ... ... ... Бұл құжатардың заңнаманың жыртықтарын
қаншалықты жамай алғандығын бөлек мәселе. Төменгі деңгейдегі нормативтік
құқықтық актілердің әрқайсысы ... ... ... ... ... ... денгейдегі құжаттарға қарсы тұра алмайтындығы
тағы бар.
Кепілдендірілген қарыздық құрлымдардың шығарылуы жаңалық ... келе ... ... ... нарықтарында бір ғана кепілдік
инвесторлар үшін жеткіліксіз. Сондықтан жобалық облигатциялар тек бастапқы
денгей ғана. Әрі ... ... ... ... шығарылуы мүмкін. Халықаралық тәжірберде ақша құралдарын
қайтармау тәуекелді заңнамалық деңгейде төменделген.
Қалалар мен аудандардың ... ... ... ... . ... ... ... мен реконструкциясы бір
мезгілде үлкен көлемді ақша құралдарының салымын қажет етеді. Өз кезегінде
қалалар менаудандар оларға деген қажеттілікткерін капитал нарығынан ақша
тарта ... ... ... ... ... үшін ел ... үшін ... инвесторлық жобаларды таңдап алу қажет етеді. Мұндай жобалар бар:
теміржол және авто көлік жолдары, ... және ... ... ... ... газ ... ... Мұндай жобалық облигациялар жоғары
табысты және жоғары өтімді болмақ .
Ж ... ... ... мен ... ... байқауымызға болады. Шетелдік тәжірибеде жобаны
жүзеге асырғанна түсетін табыспен кепілдендіген облигатциялар ( жобалық
облигациялар ) ... ... ... қалашықтарды
және тағы басқалардың құрлысын қаржыландыру үшін шығарылады.Сондай – ақ
жергілікті атқарушы органдардың орналастыруы бойынша өнеркәсіптік
жобалардан түсетін табыспен ... ... да бар, ... пайыздарға салық салынбайды. Муниципалдық облигатциялар
андеррайтерлер арқылы орналастырылады, оларды ... ... ... және ... да ... жеке ... сатып алады. Мұндай
облигациялармен жүргізілетін келісімдердің негізгі көлемі биржаның тыс
нарықта жүзеге ... ... ... ірі ... ... үшін ... ... ретінде Канададаның Онтарио
провинциясындағы үлкен Торонтоны айландыра салынған ақылы 107
автомагистралінің құрлысын және Солтүстік Америка материгін Принц Эдуард
аралмен ... ... ... ... ... ... көпірінің
тұрғызылуын келтіруге болады.
Жобаны 1978 жылы Онтарио провинциясы мақұлдап, соден соң ... ... Бұл ... ... ... ... ... әлі жетпейді ( жобаның жылдық бюджеті 30 млн ... ... ... ... тек ағымдағы ұсағырақ жобаларды ғана
қаржыландыруға жетті, ... ... ... ... ... ... 1994 жылы жоба 16 ұсағырақ жобаларға бөлініп, осы жобаларды жүзеге
асырудың техникалық мәселелерін ұсыну ... жеке ... ... ... болатын. Конкурс барысында жобаны рационалдандыру
жүргізілген болатын және бұл оның ... 200 млн ... ... ... ... алған компаниямен жасалған келісімшарт Онтарио
тарихындағы ең ірісі болады. Бұл жоба 7000 нан ... ... ... ... ... .1995 ... ортасына таман жалақы тарифтері
жүйесі ( 1 километрге -9 канадалық цент ) және ... ... ... Магистральдың алғашқы 36 километрі 1996 жылы аяқталған ... ... ... ... ... ... өзіндік құны алғашқыдағымен
салыстырғанда тағы да 300 млн канадалық доллорға төмендеді [23].
Әулие ... ... ... ... ... тұрғызылуы
материкті Принц Эдуард аралымен – Канаданың ең кішкене провинциясымен
жалғау үшін орналастырылған болатын. Бұдан бұрын арал мен материк арасында
паром ... еді. 1985 жылы осы ... ... ... ... көптеген ұсыныстар келіп түсті. Конкурс жарияланып, ол
бірнеше айналымдармен жүргізілді. 1993 жылы Strail Crossing Inc
компаниясын отыз бес ... ... ... Бұл ... ... ... млн канадалық долларды құрайтын жобалық облигатциялар шығарылымы
жүзеге асырды. ... ... 100 жыл ... ... ... ... ... экономика жағдайындағы инфрақұрылымдық
облигациялардың маңызы.
Әлеументтік бағыттағы нарықтық эканомика жағдайында елдің
әлауқаттылығын дамыту үшін қаржы нарығы мен инвеститция климаттың
маңыздылығы басым. Бәсекеге ... ... ... ... ... ... ең қолайлы түрлерінің бірі болады.
Егер нарықтық механизм өндіріс құралдарының нарығы, ... ... ... қызмет, ақпарат және қаржы нарықтарының
бірігу ... ... ... ... ... ... процесінің тиімді
реттеушісі болады. Нарықтар жүйесінде ... ... ... ... атқарады.
Мемлекеттің қаржы нарығы, оның өндірісі және ... ... ... ұлттық экономиканы қажетті ресурстармен қамтамасыз ете
отырып, әлеуметтік-экономикалық қатынастарда өқоғамның ... ... ... ... ... ... ... Капиталды инвестициялау, оның капиталға
мұқтаж өндіріс салаларына құйылуы, ал артық ... ... сол ... яғни олар ... бос ... сату-сатып алу арқылы тиімді
өндіріске бағыттап отырады.
Қоғамның сауаттылығы, оның кеңейтілген ұдайы өндіріске мүмкіншілігі,
тұрғындардың білім, мамандық ... ... ... ... ... ... ... да Қазақстан Республикасының дамуының
стратегиялық бағыты ... ... жеке ... ... ... ... жіктелуімен ұштасатын әлеуметтік жағынан
тиімді нарықты ... ... ... Ол үшін ... атап өткен
қаржы нарығын дамыту кезек күттірмейтін мәселе.
Негізінен қаржы нарығының рөлі мен ... ... ... ... ... бір ... ретінде; екіншіден,
инвестицияларды тартудағы тиімді ... ... қор ... ... ... ... ... салалары мен шаруашылық
субъектілерінің арасында тиімді бөлу үшін; үшіншіден, нарықтық экономиканың
барлық субъектілерінің жұмыстарын активизациялау ... ... ... ... ... пен ... өсімді ұлғайтуға ықпал
етуі [24].
Экономиканы модернизациялауда қаржы нарығының маңызыд ... ... ақша ... ... ... келетіндермен
және қаржыны қажет ететіндердің арасында қатынас ... жолы ... ... саласына инвестицияны тарту механизмін қамтамасыз етуді
жүзеге асыру болып табылады.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... тауарларды сату мен сатып алу. Инвестициялық
тауарлырдың ерекушеліктері тауар нарығы саласындағы олардың қатынасын ... рөлі мен ... ... ... ... ... ... қағаздарды тауарға лағаш жақындатуда
инвестициялық тауарға жатқызу қажет. өйткені бағалы қағаздар ерекше ... ... ... ... ... ... қағаздар
арқылы инвестициялаудың алуан түрлерімен кездесіп отырады.
Экономикалық байланыстар қиындаған кезінде, ... ... да одан ... ... ... және капиталды шоғырландыру процесі мен
оның құнын ... бәрі ... ... ... ... ... инвестициялық қаржыларды талап етіп отырады. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге пайдалану мүмкіндігін
қарастыру керек болады. Екінші бір жағынан, ... үшін өз ... ... әрі ... ... механизмдегі инвестициялау түрі
керек болады. Қаржы ... ... ... осы механизмдерді жүзеге
асыруда ұштастыра алатын қажеттілік құралы пайда ... ... ... ... ... ... одан әрі ... үшін қосымша қаржы іздестіруші
кәсіпкер акциядан арзан ұзақ мерзімді әрі ... ... ... ... ... қалың бұқара топтарына кәсіпорыендардың пайдаларын иеленуге
қатынасуға мүмкіндіктер туғызып, бағалы қағаздар, ... ... бола ... ... ... ... және ... басқаруды жеңілдетеді және қаншалықты дәрежеде нарық тиімді ... ... де ... ... Бұл мағынада бағалы қағаздар
басынан бастап үстеме құн әкелуге икемді капитал, құн ретінде ... ... ... ... ... капитал секілді тауарға айналады (25).
Бағалы қағаздар қаржы нарығының құрамдас бөлігі ретінде, әлеуметтік-
экономикалық жағдайдың дамуына ... ... ... ... ... ... ... инфроқұрылымдық элементтердің бірі болып
табылады. Мұндай қор ... ... ... ... құю ... бар
болуы, көбірік шынайы инвестицияның тартылуының тиімділігін ... ... ... ... ... ... рөл атқарады, ол
нарықтағы табысты көбейту ... ... ... ... ... өсуіне жақсы ықпал етеді. Бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... беретін қосымша ресурстар пайда болса
ғана, пайда алады. ... ... ... ... және кәсіпорыннның
пайдалылығының дәрежесін ... ... осы ... ... ... үшін тиімді болып табылады. Өндірісті кеңейту нәтижесінде
жаңа тұрмыс орындары пайда болып, өз ... ... өсуі ... қызхмет саласының кеңеюін туғызады, ал бұл, одан әрі ... ... ... ... ... үлкен экономикалық ресурстарды
да өзімен алып келеді.
Өнеркәсіп саласын және кәсіпорынмен көрсетілетін қоғамдық қызметтерді
кеңейту көп ... ... ... ... ... ... етуіне
мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде Қазақстанда, бағалы қағаздар нарығын дамыту мен
жинақтаушы зейнетақы қорлар ... одан әрі ... ... орынға ие
болып, еліміздің ... ... ... ... ... қолдануды заң тұрғысынан нығайту
Қазақстанның Инвестициялық қорына үш бірдей ірі ... ... ... ... мүмкіндік береді. Қазақстан Инвестициялық қоры инфроқұрылымдық
облигациялардың бірінші ... ... ... ... Бұл ... көлеміндегі ұзақ мерзімді бағалы қағаздар. Біріншісінің өтелі мерзімі-
23 жыл. ... 2,5-3 ... ... ... деп күтілуде. Бұлардың
қатарына салынатын Шар-Өскемен темір жолын, ... ... ... ... ... ... жаңа ... желісін қаржыландыру
мәселесі болып табыладыОларды орналастыруда «Досжан темр жолы» АҚ деп
аталатын ... ... ... ... ... ... ол жоба ... және Қазақстан үшін тиімді. Себебі
тасымалдаудың ұзақтылығы оңтүстік бағытта 328 ... ал ... ... 92
километрге қысқарады. Сонымен бірге Ресеймен мемлекеттік ... ... ... 12-14 ... ... кезге дейін белгілі, инфроқұрылымдық облигациялар зейнетақы
қорлары активтері арқылы ... ... ... ... жоба ... да, ... және қаржылық механизмде де жоғары
дәрежелі сенімді. ... ... ... ... ... ... ... өтелген соң, жол мемлекет меншігіне беріледі.
Сонымен бірге, инфроқұрылымдық облигациялар 1 миллиардтан астам ... ... ... инвесторларының арасында аукцион арқылы
орналастырылмақ. Қор биржасында өтпеудің себебі, мұндай ... ... ... ... ал ... ... зейнетақы
қоры бұл биржада әлсіздік танытуы әбден ... ... ... ... Қазақстанның инвестициялық қоры
мұнымен шектелмей тағы да бірнеше ... іске ... ... ... ... Орталық Қазақстаннан Батысқа темір жол ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар арқылы жүзеге асуы, әлеуметтік
бағыттағы нарықтық экономика ... ... ... ... ... яғни ... ... қамтамасыз ететіні
сөзсіз.
Бүгінде Инвестқордың жарғылық қоры 28 млрд. ... ... Осы ... ... бері 8 млрд. Доллорды құрайтын 300-ден астам жоба тапсырыс
алған. ... аян, 2004 ... ... қор ... Заң ... ... өз ... дамытуды бастады. Бүгінде жалпы соммасы ... ... 30 ... ... бұндағы қордың үлесі 21
миллиардтан астам теңгені ... ... ... ... ... ... алмайды, яғни инициатормен бірге жобаның
жарғылық капиталына қатысады. Біздің еліміздегі ... ... жолы ел үшін ... екенін көреміз. Қор портфелінде
инвестицияның көлемін 200 млн-нан асыратын жобалар бар. Мұндай ... ... құру ... ... Бұл ... ... туғызады, яғни,
біріншіден, кепілмен қамтамасыз ету проблемасы, ... ... ... берілетін болса да, сондықтан да инвестқор мемлекетке орташа
жобаларды 50 млн. Долларға дейінгі инвестиция ... ... ... ақша ... ... ... жобалар кейінге қалдырылуда.
Мысалы, фармацевт облысын дамытуды тоқтата тұрудың себебі, одан ... мол, ... ... ... ... ... отырған, құрылыс
материалдарының өндірісі, аграрлық ... ... ... ... ... жобаларды іске асыру күтіп тұр. Ал мәнді индустриалды жоба ... ... ... ... айтуға болады. Бұл жобаның құны 200
млн. ... ... ... Бұл ... ... ... ... ыдыстарын, әйнекпластикалық трубаларды шығаратын өнеркәсіп кәсіпорыны
класитерін құру жоспарланған. Бұл істің де жақын ... ... ... ... ... ел ... әлі де болса даму
жолындағы ... ... бар ... ... тиек ... Мұны да тағы бір мысалмен келтірсем, кальцинирленген соданы шығару
зауыт құрылысы үшін де шетел инвесторларын тарту қиынға ... ... ... одағы елдері осы нәрсеге мұқтаж ... да, ... ... бұл ... ... тұр. Ал ... үш ... соданың құны тоннасы 90долллардан 220-240 доллларға асып
отыр. Бірақ инвесторлардың ойынша, Қазақстаннан гөрі, бұл сода ... ... ... ... ... шығатын тұжырым жалғыз, яғни
елімізде біркелкі экономикалық ... ... ... ... ... ... ... ал ол болса мемлекеттің ірі
жобаларының дамуына әзірге шектеу болуы ... ... ... ... ... ... болған соң, бұл зауыт Қазақстанға міндетті
түрде керек. Сондықтан да ... ... ... Оңтүстік аймақтарда орын
алса дейміз.
Десек те ... ... ... ... ... ... ірі ... ресурстарды мобилизациялау қажеттігі өршіп
келеді. Қазіргі күні ... ... кең си ымды және ... көзі ... ... жүйесі табылады. Экономикасы дамыған
елдердің зейнетақы қорлары ең ... ... және ... ... ... институт болып табылады. Жинақтаушы зейнетақы ... ... 3 ... 40 және одан да ұзақ ... құрайды.
Шетелдердегі зейнетақы қорларының активтері-инвестициялық
ресурстардың маңызды қүрамы, себебі ... ... ... бос ... жұмысшы капитал ағымына трансформацияланады.
Жинақтаушы зейнетақы қорлардың инвестициялық табыс табу мақсатында
болып табылады. ... ... ... ... бекіту
критерилерін де есепке алу қажет.
Жинақтаушы зейнетақы қоры инвестициялық саясатының ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ ... салынуы мүмкін түрлерге бөлінеді, олар екі альтернатив бойынша
өзгешеленеді: тиімділігі және сенімділігі.
Зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... институттар инвестициялайды. Осылардың ішіндегі
негізгілері болып мемлекеттік бағалы қағаздар ... және ... ... ... ... ... ... банктік
депозиттер; шет елдік корпоративті бағалы қағаздар; халықаралық ... ... ... ... ... ... реформалаған сәттен бастап, болжанғаны, зейнетақы
қорларының активтері ... ... ... ... мүмкіндік
береді деген. Жекелей жоспарлағаны, жеке зейнетақы қорларының активтері
корпатативтік бағалы қағаздар нарығының дамуын ынталандырады.
Қалыптасқан ... ... ... маңызды бағыты болып
әлеуметтік инвестициялар болады. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... және ... есепке алатын инвестициялық шешімдерді қабылдау процесі. ... ... ... бір әлеуметтік және экологиялық
критериилерді ... ... ... ... ... зерттеу мен шығару жатады. Әлеуметтік өлшемдер өндірістегі
қызметкерлердің ... ... ... көздейді. Қазіргі кезеңде
үлкен мәнге ие болып отырған ... ... ... білім алуға
бағытталған шығындар, мәліметтер, шеберлікті шыңдау, денсаулық сақтау және
соған сәйкес, адам еңбегінің өнімділігін арттыру.
Әлеуметтік инвестициялау қоры ... ... ... алдын-ала
іріктеу жүргізеді, бұл портфелді әлеуметтік және экологиялық ... ала ... ... үшін ... аяны ... ... ... тиімді болуы және
шығындар көлеміне оптималды қатынаста болуы керек, қаржыландыру мен табыс
алу көлемі де ... ... ... ... ... инвестициялауды
ұйымдастыру кезінде барлық процеске қатынасушылардың ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да
мемлекетке әлеуметтік-инвестициялық қызметінің нормативті-құқықтық базасын
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ішіндегі ең
қолайлысы, инвестициялау объектілерін іріктеу механизмі болып ... ... тек ... ... қаржы салу кезінде ғана ... ... ... да ... ... ... Республикасының әлеуметтік бағыттағы нарықтық
экономикасының шынайы ... ... ... ... ... Басым
салаларды инвестициялау өнеркәсіпте, ауылшаруашылығында және ... ... ... ... жетуге мүмкіндік беріп, экономикалық
өсуге база жасайды.
Инвестициялық портфелдің тиімді құрылымын жасақтау қор нарығындағы
жағдайларды ... және оны ... ... ... ... ... талдауына негізделеді, ол нарық ... ... ... ... береді.
Инвистициялық климаттық стратегияларын жасақтау барлық уақытта
салынған қаржының табыстылығына талдау жүргізуге, ... ... ... орай ... ... ... табыс алу- кез келген қаржылық ... ... ... ... да ... ... салуда пайдалылық позисиясынан
варианттарын іріктегенде, инвестицияның дисконттық шығыны мен табысының
әртүрлі ... ... ... ... ... Бұл ... банкке салым салумен салыстырғанда, ... ... ... ... пайдалылығын есептеуге мүмкіндік береді.
Ұлттық банк мұның ... ... ... ... ... істелетіндігін мәлімдейді. Оның дәлелі шет елдік бағалы
қағаздарға ... салу тек ... ... өздерінің мүдделеріне
сәйкес істелегндігін мәлімдейді. Оның дәлелі шет ... ... ... салу тек ... ... ... ғана арттырып қоймайды,
сонымен бірге оларға тәуекелді де бағалы қағаздардың диверсификацияланған
портфелінің есебінен төмендейді. Корпоративті ... ... тән ... ... ... ... ... инвесторлар қағаздарына
зейнетақы ... салу ... ... үшін тек егер де
мемлекет тарапынан зейнетақы салымдарының сақталғандығына ғана емес, және
де ... ... ... ... бір бөлігінің сақталғандығына
да кепілдік берілгенде ғана мүмкіндік болады. Басқаша жағдайларда азаматтар
жинақтаушы ... ... ... ... көп ... ... ... корпаративті қағаз портфеліндегі үлкен үйлесімін зейнетақы
қорларының банкноттарға экономикалық ... ... ... ... да ... ... сыртқы шошытулар салдарынан бұндай қағаздардың котировкаларының
тез құлауы себебінен ұшырайды. Осы жылдың басында зейнетақымен қамтамасыз
ету заңына ... ... ... ол ... ... өзіне
азаматтардың барлық зейнетақы қорларындағы зейнетақы қорларындағы зейнетақы
жанрларын меншік ... ... ... ... міндеттемесін
алады, бірақ берілгенкепілдік тек зейнетақы ... ... ... ал ... есептелген инвестициялық табыстарына сақталуына
берілмейді. Алайда, ол біріншісіне де екіншісінің ... де ... ... ... ... өз ... зейнетақы қор азаматтарының
ұзақ мерзімді және еріксіз несиелері болып ... ал ... ... ... ... ... жатады. Олар үлкен мерзімге
қаржы алаңджататындай көп болуы тиіс. Тұрғындар бұндай несиелерді зейнетақы
қорларына мемлекеттің мәжбүрлеуімен салып ... ол ... ... емес
екендігін ескеру қажет, олар бойынша инвестициялық табыс бөлігі ең
болмағанда ұзақ ... ... ... және шет елдік бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... ол да ... иеленуі тиіс. Бұл міндеттілікті зейнетақы салымшыларының
мүддесін қорғау үшін қажет. ... ... ... ... рейтингілерді
иеленетін кәсіпорындарды иелену талаптары, ... ... ... ... ... ... сақтау міндеттемесіне дейін өз
салымшыларының қаржыларымен тәуекелге ... ... Ол ... ... ... ... ... түсінді, ал олардың салымшылары үшін
жағдайлардың, оқиғалардың қолайсыз дамуы кезінде, мысалы ... ... ... ... ... ... айналуы мүмкін және
бұған көптеген мысалдар келтіруге болады. Мысалы, 2002 жылы ... ... ... ең ... ел АҚШ қор нарығында байқалды. Олар өз
жинақтарын отандыөқ және шетелдік ... ... ... салу үшін Ұлттық банктің кіру
Рұқсаты рейтингісіне қарағанда кей пункттері ... ... ... ... мен облигацияларына салса да, бұл жерде көптеген
инвесторлар іс жүзінде бір сәтте ... қор ... ... ... ... ... жоқ кезінде басталды, бірақ қазіргі уақытта нормативтік-заңдық
база іс жүзінде жасақталған және ... ... ... ... ... салу процесі кезінде туындайтын қатынастарды реттейді.
Қорытынды
Қазіргі таңда біздің елімізде бағалы қағаздар нарығы дамуының жаңа
сатысына көшуде. Бүгінде ... ... ... нарығының алдында
бірқатар мәселелер бар. Олардың ... және ... ... ... ... септігін тигізеді. Бұл келесі мәселелер:
- монополиялық қызметті ... ... ... ... нарығына
қатысушылардың қызметіне бақылау жасау;
- нарық субъектілерінің ақпараттандырылуын жоғарылау үшін қор ... және ... ... ... құру;
- инвесторлардың мүдделерін қорғау және оның ішінде бағалы қағаздарды
тіркеу процедурасын жетілдіру қажеттігі мен ... ... ... ... қағаздарды шығару мен айналу процедураларын бұзғаны үшін
мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... валютаның тұрақтануы және басқа да
бірқатар факторлар ... ... ... ... ... Бұл өз ... ... құралдарды сақтау
мен ұлғайтуға ынталандыруға әсер етеді. ... ... ... ... ... ... салуға дайын ірі ішкі және
сыртқы инвесторлар үлкен қызығушылық танытуда.
Халық ... салу және ірі ... ... ... ... ... ... және басқа да кәсіпорындардың бағалы
қағаздарын сатып алу болып табылады.
Біздің еліміздегі бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... және тауарлар мен қызметтерді
жөнелту фактісі бойынша төлемақыны алдын-алуға тілегінің болуы. Қазіргі
кезде елдегі кейбір ... және ... ... ... күмән келтірмейтін басқарушылар аз.
Қазақстандық бағалы қағаздар нарығының жұмыс жасауының тиімділігін
арттыру үшін шешілуін талап ... ... ... ... ... мәселелерді шешу және қор нарығын дамыту үшін:
Біріншіден, нарықта, ... ұзақ ... ... ... ... ... тартымды, және бәсекеге қабілетті
қаржылық құралдарды көбейту үшін листингтік талаптарды жұмсарту керек.
Екіншіден, Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... да ... ... жағдайын
тұрақтандыру және корпаративті басқару тәжірибиесін ... ... ... және ... да ұйымдарыд тарту қажет.
Қор нарығының ағымдағы жағдайы ірі институционалды ... ... ... бар ... қаржы құралдарының жетіспеушілігімен
сипатталады. Ірі корпорациялардың ... ... ... ... ... ... акциялар нарығы іс жүзінде жоқтың қасы
деуге болады. Бұл өз кезегінде Қазақстандық ... ... жоқ ... ... ... қатар, капитал
тартуға мүдделі ұйымдар үшін ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығыынң дамуының өзекті компонентті талдау
Қазақстанның қаржылық секторын әрі қарай жетілдіруге ... ... ... Ішкі ... ... нарығындағы келеңсіз салдарға ... ... ... ... қағаздар өздерінің өтелу
мерзімі келгенше портфелдерде қалып қоятын жеке ... ... ... ... жатады. Сондықтан, сауда-
саттық нарығыынң көлемінің өсуіне қарамастан, өтімділік бұрынғысынша
айтарлықтай төмен ... ... ... ... қатар, өз кезегінде
нарықта пассивті инвесторлардың көбеюіне алып келеді.
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... бір
бөлігіне жуығы нарықта қол жеткісіз. ... ... ... ... ... ... ірі ... бағалы
қағаздары бар. Кіші және орта бизнес кәсіпорындарының қор нарығына кіре
алмау қиыншылығы тағы бар, ал ... ... осы ... бас тартуының себептері- компанияның қаржылық ақпаратты ашуға,
есеп берудің себептері – компанияның ... ... ... есеп
берудің халықаралық стандарттарына көшуге, басқару ісіне акционерлерді
тартуға тілегінің болмауы.
Бағалы қағаздар ... әрі ... ... ... ... ... ... қағаздар нарықтарының инфроқұрылымын жетілдіру,
және де қарасытырылған қаржы құралдарының спектірін ... ... ... қажет. Сондай-ақ қаржы одан әрі дамуы, инвесторлдар
мүдделері мен қажеттіліктеріне толықтай ... ... ашу ... және ... ... ... ... бойынша
іс шаралар жиынтығын жүзеге асыруға әсер ететін ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандық қор биржасының дамуы нәтижелі жолға түсті.
Қаржы нарығының жалпы құрылымындағы қор нарығының маңызы зор. ... ... ... ... ... ... бірі бола отырып, жалпы қаржы нарығыынң құрылымды бөлігі
ретінде елдің жалпы экономикалық дамуына айтарлықтай әсерін тигізеді.
Қазақстан қор нарығы ... ... ... ... ... ... ... жаңа үлгідегі қаржы нарығын құру процесінде көптеген
сұрақтар бойынша дамыған қаржы орталықтарының тәжірибиесін алу ... ... - ҚР ... ... талаптар Қосымша
А
|Листингтік талаптар |«А» ... |«В» ... |
|1 |2 |3 ... ... ... |АҚ |
| |3 ... кем емес |1 ... кем емес ... болу ... | | ... ... | | ... ... ... үш ... ... ... | - |
| ... ... ең ... жылы бар ... | ... ... ... жоқ болуы | - ... ... | | ... ... | | ... ... | | ... | | ... ... ... | | ... қарыздар | | ... бар ... ... ... типі үшін | - ... мөлшері |Жай ... 100 000 ... кем ... 10 000 ... кем емес ... ... |Акция иелерінің оларды ... ... ... ... көрсететін немесе|
|акциялардың | ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... | |
| | |
| ... ... ... жиналысы бекіткен заңнамалық тәртіпке ... ... ... ... бар болуы қажет, онда эмитенттер |
|Кеңесінің шешімімен мақұлданған корпоративті басқару Кодекісінің ережелері ... ... ... А, ... 1 | 2 | 3 |
| ... | ... ... жүзеге |
|ұстаушылардың реестрін ... ... | |
| | |
| | ... ... ... қызмет жайлы» ҚР |Кез келген ... ... жыл |
| ... ... ... өту: ... |
| ... ... және Қаржы |қағаздарды ресми ... ... |
| ... 03 ... 2006 ...... аудиторлық фирмалардың |
| |434 ... ... ... |
| ... ... ... ... қаржылық есеп ұсынылуы |
| ... ... ... ... ... оның ... Қаржы |
| ... ... ... |шаруашылық қызмет нәтижелері жайлы |
| ... ... ... ... ... ... ... жайлы есеп |
| ... ... жыл ... ... |және меншікті капиталдағы |
| ... ... ... ... есеп- кем дегенде |
| ... ... ... ... |соңғы ... жыл ... |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... немесе бірнешеуінің | |
| ... ... ... ... |
| ... ұсынуы қажет, оның құрамында: | |
| ... ... және ... | |
| ... ... ... ... кем | |
| ... ... екі ... жыл бойынша, | |
| ... ... ... есеп және | |
| ... ... ... ... | |
| ... кем ... ... ... жыл | |
| ... | ... А ... 1 | 2 | 3 ... ... | ... емес ... ... ... ... капитал жарғылық капиталдан |
| ... 1,5 млрд ... кем ... |кем ... ... |
| ... жыл бойынша өткізілген өнімнің | |
| ... ... ... ... ... |
| ... 1,5 млрд ... кем емес ... |
| ... ... ... барысында | |
| |1 млрд кем ... ... | |
| ... ... меншікті капитал- | |
| |150 млн ... кем ... ... екі | |
| |жыл ... ... ... 500 | |
| |млн ... кем ... ... | |
| ... ... меншікті капитал- 1,5 | |
| ... ... кем ... ... – 5 | |
| ... ... кем емес ... тек | |
| ... мен ... ... | |
| ... жүзеге асыратын | |
| ... ... | ... ... есеп ... құру мен ұсыну (жариялау) тәртібіне заңнамалық |
| ... ... ... ... – ҚР ... ... ... Ә
|Листингтік талаптар |«А» ... |«В» ... |
|1 |2 |3 ... ... |АҚ ... ЖШС | ... | | ... болу мерзімі | 3 ... кем емес |1 ... кем ... за ... ... ... | ... единственным владельцем |
| | ... ... ... в лице |
| | ... ... РК и\ или |
| | ... ... РК ... ... ... үш ... ... ... | |
| ... |─ |
| ... ең ... жылы бар ... | ... бағалы қағаздар бойынша |Мұндайдың жоқ болуы | ... ... ... | |─ ... ... 10% -нан ... | | ... бойынша қарыздар | | ... ... ... ... шығарылымы үшін| ... ... |300 млн ... кем емес ... осы |50 млн ... кем емес немесе осы |
|мен мөлшері ... ... саны 20 000 дана ... ... саны 3 000 дана |
| ... кем емес ... ... кем емес эквиваленті; |
Қосымша Ә. жалағасы
|1 |2 |3 |
| ... ... ... ... ... ... ... енгізу | |
| | ... ... ... иелерінің оларды беруге (иеліктен шығару) құқықтарын қысым ... ... ... ... шектейтін нормаларды қамтымауы қажет ; Не должны |
|Және басқа да ... ... ... ... или ограничивающих права владельцев облигаций |
|талаптар |на их ... ... ... ... | ... ... ... жиналысы бекіткен заңнамалық тәртіпте |
|кодексі ... ... ... ... бар болуы қажет, онда эмитенттер|
| ... ... |
| ... корпоративті басқару Кодекісінің ережелері қамтылуы қажет ... ... ... емес ... үшін : ... ... ... жарғылық капиталдан|
| ... 1,5 млрд ... кем ... |кем болмауы қажет |
| ... жыл ... ... ... | |
| ... ... ... тізімге енгізілген| |
| ... 1,5 млрд ... кем емес ... |
| ... қағаздардың айналымы барысында | |
| |1 млрд кем ... ... ... | |
| ... ... ... 1,5 млрд | |
| ... кем емес, активтер- 5 млрд | |
| ... кем емес ... тек | |
| ... мен ... ... | |
| ... ... асыратын | |
| ... ... | ... Ә. ... |2 |3 ... талаптар ... ... ... ҚР ... |Кез ... ... ... жыл |
| ... ... және ... ... ... өту; бағалы қағаздарды|
| ... 03 ... 2006 ... |ресми тізімге енгізген кезде |
| |№434 ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... бекітілген |
| ... ... ... |қаржылық есеп ұсынылуы қажет, оның |
| ... ... ... ... |құрамында: қаржы-шаруашылық қызмет |
| ... ... жыл ... аудит |нәтижелері жайлы есеп, ақшалардың |
| ... ... ... ... ... |жылжуы жайлы есеп және меншікті |
| ... ... ... ... ... өзгерістер жайлы есеп – |
| ... ... ... ... |кем дегенде соңғы қаржылық жыл |
| ... ... ... ... |бойынша |
| ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... оның ... ... | |
| ... және ... ашруашылық | |
| ... ... ... кем ... | |
| ... екі қаржылық жыл бойынша, | |
| ... ... ... есеп және | |
| ... капиталдағы өзгерістер жайлы | |
| ... - кем ... ... ... | |
| |жыл ... | ... | ... есеп беруді құру мен ұсыну (жариялау) тәртібіне ... |
| ... ... ... ... ... ... ресми тізімінің талаптарынан шығарылып
тасталуы мүмкін талаптар
Пайдаланылған әдебитттер тізімі.
1. Сейткасимов ... Л.А. ... ... и ... рынок.- А.:
« Эканомика ».- 1998. –С.41 -66
2. Колесников В.И., Торкановский В.С. Ценные бумаги.- М.: « Финансы и
статистика ». -2001.- С. ... ... О.И. ... ... ... для ... – М.: « Юнити».
-2000.-С. 27-32
4. Галанов В.А., Басов А.И. ... ... – М.: « ... и ... 2000. –С. 17-29
5. Лягин В.А., Ворабьев П.В. Ценные бумаги и ... ...... ».- 2000. –С. ... ... Ғ.С. Ақша несие, банктер.- А.- « Эканомика ». -2001.-341-
351б.
7. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок .-М: « ... ... ... ... У.М., ... Д.Т., Рузиева Э.А.Финансовые рынки и посредники.-
А.: « Эканомика »--2005. –С. 101-115
9. Мақыш С.Б. Комерциялық ... ... А.: « ... ... ... Г.С. ... қағаздар нарығы және қор биржасы.- А.: «
Эканомика».-2001-108-118б.
11. Листинговые правила АО «Казахстанкая фондовая ... » по ... ... ... 2007 года. Утверждены решениям собрания челенов АО «
Казахстанская фондовая биржа » категорий «К», «Р», «Н» 06 ... ... ... ... к ... ... по ... аудита. Утверждены Приказом Министра финансов
Республики Казахстан от 03 ... 2006 года № ... ... О. Фондовый рынок: терминологический словарь – справочник
14. Айнабаева Ш. рынок ценных бумаг – просто о ... // ... ... - №12. ... ... опыт ... и ... фондовых рынков // РЦБК №12-
2005.С.14-18.
16. Никифорова Е. ... ... ... ... ... ... РЦБК № 13. -2005.-30-34
17. Бакирова М. Рейтинговые агентства «Moody s Investor Service », ... & Poor s », ... // ... ... ... ... ... тәуелсіздік жылдарында -2006 .ҚР- ның статистика агенттігі.
19. Итоги развития биржевого фондового рынка за 2006 год ... ... ... М. ... качества ценных бумаг // Финансы и кредиты
№03-.2007.-С.13-14.
21. Шадрин А. Новые муниципальные ... для ... ... ... ... ... .1999. №1.
22. Новые финансовые //РЦБК №11. -2004. –С.93-94
23. Развитие и перспективы ... ... ... РК// РЦБК ... 32-35.
24. Шеденов У.Фондовые инструменты привлечения инвестиции // Финансы и
кредиты №4 -2005 –С.10-13.
25. Айнабаева Ш. ... ... как ... ... ... // ... и ... №2. -2007 –С. 29-32.
26. Проблема расширения роли фондового рынка в РК //РЦБК № 8.-2005.-С.29-
32.
27. «Бағалы ... ... ... Қазақстан Республикасының 2003 жылғы
2 мамырындағы N 461-II Заңы.
28. « Секьюритилендіру туралы » Қазақстан Республиасының 2006 жылғы ... N136 ... ... ... ... Республики Казахстан по
регулированию и
надзору финансового рынка и финансовых организатций от 15 марта
2004 года
№63 « О требованиях к ... и их ... ... ... (
допущенным) к обращению на фондовой бирже, а также к отельным
категорям
списка фондовой биржи » по состоянию на 01 января 2007 ... ... ... ... ... ... к обращению на бирже АО
«
казахстанская фондовая биржа » по состоянию на 01 ... 2007 ... ... Директората Национальной комиссии
Республики Казахстан по ценным бумагам от 29 июня 1999 года №358.
31. Назарбаев Н.А.Стратегия развития Республики Казахстан на ... ... ( ... -2030). – ... ... ... Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу
Казахстана от 28 февраля 2007 года.
33. Квалифиционные ... к ... ... по ... ... ... ... Министра финансов
Республики
Казахстан от 03 ноября 2006 года №434.
34. Бейсембетов И.Х. Фондовый рынок Республики ... ... ... рвзвития.-А.:1997.
35. «Казахстанская правда» газеті, №31,01.02.2007ж.
36. Красильников О.Ю. Риски развития регионального рынка ценных бумаг /
Риски
в национальной экономике.-С.: «Лотос».-2003. –С.34-45.
37. ...... ... ... ...... қор ... ресми сайты.
39. Www.kase.kz- Қазақстан Республикасы үкіметінің ресми сайты.
40. Интернет- ... «Gazeta .kz » ( ... .
41 ... О.В. ... ... ... фондов на финансовым
рынке / О.В.Хамыз // Финансовый менжмент. –М.,2004.-№2.-С.64-76.
37. Жамишев Б. ... – не ... ... управления, но и имушество //
казахстанская правда -2004, 11 ноября
38. Якупбаева Ю. Проблемы и ... ... ... ... Сапарова, А. Провлемы развития рынка ценных бумаг // РЦБК/
спец.выпуск ... 2004 год, ... ... Б. ... фондовый рынок как средство привлечения
инвестиций.//РЦБК. №6. 2005.С.-18-24
41. ... ... ... ... ... инвестиций.Аналический
журнал «РЦБК» Спец. выпуск май 2002 год.
42. Программа развития рынка ценных ... ... ... на ... от « 24» декабря 2004 года №1385
43. Иванова, А.И. Налогообложение доходов и оператций с корпаративными
облигациям /А.И. ... ... // ... ... ... ... сайт ... фондовой биржи.
45. Интернет- газет “Gazeta. Kz” (http ://www.gazeta.kz)
-----------------------
Қарызды, үлес
Сатылу жеріне
байланысты
Эмитенттің сипаытына
қарай
Кіріс төлеу
жөніне қарай
Кәсіпкерлердің
фьючерстері
Комерциялык вексельдері
Капитал нарығынадығы
Қарызды, үлесті
әр ... ... ... қорлардың
Банктер
дің
Қазыналық
вексельдер
акциялары
облигациялары
чектері
Депозиттік сертификаттары
Кәсіпорындардың облигациялары
Қазыналық облигациялар
Сатылу жеріне байланысты
қарызды
үлесті
Ақша нарығындағы
облигациялар
акциялар
қарызды
әр түрлі
эмитенттердің
Депозиттік
сертификаттар
Қазыналық вексельдер
опциондар
не
Төмендегі талаптар орындалған жағдайда ... ... ... есептелмейді:
- бағалы қағаздардыңресми тізіміне қосылуға өтініш білдіргенге дейінгі
бір жылға дейін эмитенттің қалыптастырған ... ... ... ... ... ... ... өндірілген өнімнің жиынтық көлемі-
800 млн теңгеден кем болмауы қажет;
- эмитенттің қызметі ... екі ... ... ... ... Меншік капитал мен өндірілетін өнім көлемін қажетті деңгейге ұлғайту
жоспарын акцияларды ... ... ... ... ... үш ... ... ұсыну
не
Төмендегі талаптарды сақтаған жағдайда тіршілік ету мерзіміне қойылатын
талаптар ескерілмейді:
- эмитенттердің тіршілік ету мерзімі-2 ... кем ... ... ... және екі ... ... ... эмитенттің таза табысы бар.
Қаржылық емес ұйымдар
үшін
Тізімге кіргізу кезінде
Талаптарды ... ... ... ... ... ... бірінен көбі орындалмайтын болса, таза
табысқа қойылатын талаптар қолданылмайды
Артықшылықты
Жәй
Ұсынушы
Атаулы
Басқаруға қатынасу құқығы ... беру ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар нарығы: инвестициялық белсенділікті көтеру факторы ретінде57 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Қор нарығының қазіргі замандағы жай-күйі және халықтың жинақтарын инвестицияларға айналдырудың негізгі механизмдері100 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь