Құрманғазы атындағы Мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестрі

Кіріспе

Қазақ халқының мақтанышына айналған, ұлттық профессионалдық музыка өнерінің қарашаңырағы атанған, бойына, бар жаратылыс тылсым табиғатына ұлылық рухын ұялатқан Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген ұжымы, Дүниежүзілік және Халықаралық конкурстардың лауреаты, халықтар достығы орденді Қазақтың Құрманғазы атындағы Мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестрі шын мәніндегі ұлы оркестр.
Дүниенің төрт бұрышын түгел шарлап қазақтың ұлттық музыка өнерінің мәртебесін жоғары ұстап, абырой- даңқын айдай әлемге танытты.
Ұжымның сонау қаз тұрып, қадам басқан алғашқы кездерінен бастап, биік белестерге көтерілуіне дейін баға жетпес мол үлес қосқан оркестірдің тұңғыш ұйымдастырушысы көркемдік жетекшісі және бас дирижеры-Қазақстанның халық әртісі, композитор, ғылым-академик, ұстаз профессор Ахмет Куанұлы Жұбановты даралай айтсақ, аяулы Аханнан тәлім алып, ізін жалғастыра 40 жылдай тер төгіп, қалтықсыз аянбай еңбек еткен, ұжым абыройын асырған кеңес Одағының халық әртісі, мемлекеттік сыйлықтың лауреаты және "Парасат" орденің иегері, профессор Шамғон Қажығалиевтің өзі оркестр өмірбаянындағы жеке бір төбе дерлік.
Оркестрдің іргетасын қалаған Ахмет Жұбановтың музыканттар алдында дирижер таяқшасын көтерген күннен бергі өткен ұзақ жылдар бойында қаншама көп ұлттық және әлемдік классикалық шығармалар орындалды десеңізші. Құрманғазы, Тәттімбет, Дина, Глинка, Шуберт, Чайковский ,Пракофьевтердің небір шоқтығы биік жұлдызды шығармалары әрқашан да үлкен ақындық шабытпен, шынайы сүйіспеншілікпен орындалып жүр.
Ұлттық музыка мәдинетінің мақтанышы- оркестрдің мағыналы да маңызды, шын мәніндегі өрелі де өркенді қызметі жалғасып келеді. Ол үлкен тағдырды бастап кешірген ұжым, оны миллиондаған адамдар жақсы түсінеді, сүйеді, оған шексіз риза. Онсыз қазіргі Қазақстан өмірін көзге елестету мүмкін емес.

Оркестірдің құрылуы мен қалыптасуы тарихынан
Қазақтандағы музыка және театр өнерін кәсіби тұрғыда дамыту мақсатында 1932 жылы Алматыда музыка драма техникумы ашылған болатын. Оның алғашқы студенттері қатарында кейіннен өнердің әртүрлі салаларында
        
        Кіріспе
Қазақ халқының мақтанышына айналған, ұлттық профессионалдық музыка
өнерінің қарашаңырағы атанған, бойына, бар жаратылыс ... ... ... ұялатқан Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген ұжымы,
Дүниежүзілік және Халықаралық ... ... ... ... Қазақтың Құрманғазы атындағы Мемлекеттік академиялық ... ... шын ... ұлы ... төрт ... түгел шарлап қазақтың ұлттық музыка өнерінің
мәртебесін жоғары ұстап, абырой- ... ... ... ... ... қаз тұрып, қадам басқан алғашқы кездерінен бастап, биік
белестерге көтерілуіне дейін баға жетпес мол үлес қосқан оркестірдің ... ... ... және бас дирижеры-Қазақстанның халық
әртісі, композитор, ғылым-академик, ұстаз профессор Ахмет Куанұлы Жұбановты
даралай ... ... ... ... ... ізін жалғастыра 40 жылдай тер
төгіп, ... ... ... ... ұжым абыройын асырған кеңес Одағының
халық әртісі, мемлекеттік сыйлықтың лауреаты және ... ... ... ... Қажығалиевтің өзі оркестр өмірбаянындағы жеке бір төбе
дерлік.
Оркестрдің іргетасын қалаған Ахмет ... ... ... ... көтерген күннен бергі өткен ұзақ жылдар бойында қаншама
көп ұлттық және ... ... ... ... десеңізші.
Құрманғазы, Тәттімбет, Дина, Глинка, Шуберт, Чайковский ,Пракофьевтердің
небір шоқтығы биік ... ... ... да ... ... ... ... орындалып жүр.
Ұлттық музыка мәдинетінің мақтанышы- оркестрдің мағыналы да маңызды,
шын мәніндегі ... де ... ... ... ... Ол ... тағдырды
бастап кешірген ұжым, оны миллиондаған адамдар жақсы түсінеді, сүйеді, оған
шексіз риза. Онсыз қазіргі ... ... ... ... мүмкін емес.
Оркестірдің құрылуы мен қалыптасуы тарихынан
Қазақтандағы музыка және театр өнерін кәсіби тұрғыда ... ... жылы ... ... ... техникумы ашылған болатын. Оның алғашқы
студенттері ... ... ... ... салаларында жұртшылыққа
кеңінен танымал болған әншілер Ришат және Мүсілім Абдуллиндер, Шабал
Бейсекова, ... ... ... ... Қапан Мусин, Құддыс
Қожамияров, трубашы Александр Спирин, музыка зерттеушісі Гауһар ... ... ... ... ... ... ... музыканттар мен
актерлер болады.
Техникумда ұзтаздық ететін мамандар жетіспегендіктен 1933 ... ... ... ... ... шақырды.
А.Жұбанов пен Е.Брусиловскийдің келуімен техникум енді тек оку орны ғана
емес, музыка ... ... ... ... ... ... ... жаңадан халық музыкасын зерттеу кабинеті мен қазақ
музыка аспаптарын жетілдіру музыка-тәжірибелік шеберханасы ашылды. ... ... ... ... ... Ә.Қашаубаев, И.Байзақов,
Д.Нүрпейісова, ... ... ... ... ... ... ... жасаушы шеберлер ағайынды
Эммануил мен Борис Романенколар тартылды.
Сол 1933 жылы А.Жұбановтың ... ... ... ... ... ... домбыра ансамблі құрылды. Ансамбль аз уақыт ішінде өзінің
өміршеңдігін танытып, тез жетілді. Көп ... ... ... ... ... ... Радиодан, оку орындарының залдарында
концерттер беріп жұртшылыққа ... ... 1934 ... ... ... ... 17-ге жетті. Техникумда қобызшы, ... ... ... скрипка мен флейта ендірілді. ... ... ... ... ... пен ... ойнады.
1934 жылдың маусым айында Алматыда халық таланттарының ... ... ... Оған кең ... ... ... түкпір-түкпірінен
өнер сайысына түсуге келген ақындар мен ... ... ... ... ... ... тағы ... талғампаз, білгір сарапшылар алдында барын ... ... ... ... ... де ... ... өнер өрісін меңзей
сарапшыларға өзекті ой тастап кеткен еді.
Ендігі мақсат — ... ... ... ... кең ... ... ету еді. Ол үшін ... кұрамын әлі де
өнерлі музыканттармен, әртүрлі музыка аспаптарымен толықтыру, репертуарды
жаңа шығармалармен байыту, ... ... ... орындаушы
әртістерді нотамен ойнауға үйретіп, сауапандыру сияқты сан алуан жұмыстар
кызу ... ... ... орыс және шетел композиторлардың классикалық
шығармалары енгізіле бастады. Мәселен, М.Глинканың "Руслан и ... ... ... ... ... ... қалыңдығы" операсынан интермеццо, П.Чайковскийдің "Қарғаның
мәткесі" операсынан Полина романсы, Кеңес Одағы ... ... тағы ... ... ... ... Сондай-ақ Құрманғазы,
Тәттімбет, Дәулеткерей, Ықылас, Қазанғап, Сейтек, Сүгір және Дина мен басқа
да халық композиторларының ... ... ... Мәскеудегі
онкүндіктен кейін соңғы 2-3 жыл мерзім ішінде оркестр улкен жетістіктерге
жетті.
Осынау қайнаған қызу ... ... нақ ... ... ... Оның атқарар жұмыстарының шегі жоқ еді. Оркестрге жалпы ... ... ... реттеу, репертуарға енгізу, үлгі аспаптарын
ғылыми-тәжірибелік тұрғыда ... ... нота ... ... ... ету, ... композиторлық және ... ... ... ... ... ... сан ... міндетіне алып, оларды асырғанына таң қаласың. Оның үстіне 1935
жылы ... ... ... ... ұжымы негізінде Қазақтың
Жамбыл атындағы филармониясы құрылды, оркестр ... ... ... ... енді ... ... жағын басқарушысы және директоры
болып тағайындалды. Шығармашылық адамына осыншама ауыр жүкті ... оңай ... ... да шығар, 1938 жылы оркестрге композитор Латиф
Хамиди шақырылды. Осыдан кейін А.Жұбанов сәл тыныстап, ... ... ... ... ... ... етуді Л.Хамидиге тапсырды, Л.Хамиди
оркестрге дирижерлық ету мен әртістерді нотаға ... ... өз ... ... ... ... төлтума оркестр ұжымы
А.Жұбановтың ... ... ... Ол ... ... ... жүрсе де, 20 жылдай үзбей оркестрге қызмет етіп,
ғұмырының ... ... оның ... қамқоршы басшысы болды.
1944 жылы құрылғанына 10 жыл толуына орай оркестрге күйші-композитор
Құрманғазының аты ... ... ... ... ... ... ... күйлерінің басым көпшілігі және ол туралы ... ... ... ... Дина ... бастаған көпшілігі
оркестрдің күйші-орындаушылары болған Махамбет Бөкейханов, Оқап Қабиғожин,
Қали Жантілеуов, ... ... ... ... ... ... ... Есжанов, Мұрат Өскенбаев, Төлеген Аржанов, Ғылман Хайрошев, Саркенже
Мышжанов, Оразғали Сүйімбеков сынды өнер ... еді. ... ... ... ... ... да ... күйлері болды.
Құрманғазы — шынайы халық ұлы. Ол — қазақтың аспапық музыка өнері
тарихыңдағы табиғаты ерекше ... ... биік ең алып ... өз ... ... ... ... кым-куыт
қайшылықтарына қарамай, қайсарлығымен оған қарсы тұрып, қаншама қуғын-
сүргін қиыншылықтарға мойымай, ... ... ... ... ... ... дара үнімен, музыка тілімен жырлап өтті. Сөйтіп, ол
шығандай шығыл, соншалықты шырқау биіктерге самғап, өлмес өрелі ... ... ... ... құбылысқа айналды. Сол құдірет оның
күйлерін әлемдік музыканың классикалық ... ... ... ... өмір ... ... ... кым-қиғаш қай-шылықтарға
толы, бұлтаң-бұралаңы көп, саяси кұрылымы ... ... ... жатқан коғамдық формациялардың тоғысқан тұсы еді. Мұндай ортаның
шытрман жұмбақ сырларының жігін ... ... шеше қою оңай ... көз ... ... ... ортасы — малшы, жалшы, жоқшылық зардабын
кешкен кедей-кепшіктің сұрықсыз коңыр тірлігі болатын. Ой көзі ояу, ... ... ... ... ... күн ... өзі әділетсіздік деп
түйді. Сол себепті де ол бала ... ... үшін ... ... ... ... ... "Құрманғазы өзінің шығармаларында алдымен
адам бейнесін жасады. Ол қандай тақырыпта күй шығарса да, неге ... нені ... де ... арқау адам тағдырының айналасында ... ... Міне енді ... келіп оның бойындағы қасиеттері, іс-
әрекеттері, ұстанған бағыты, шығармашылығының бедер-бейнесі, бар ... ... ... оның ... тіккен туындағы ұраны — ел рухын
көтеру, адам ... ... ... ... ... ... ... тазалықты сақтау, халық еркіндігі мен бірлігіне дақ салмау,
әділеттілік жолында ... ... ... Ал ... үшін ... батырлық
пен батылдық, таймас табандылық, қайтпас қайсарлық, қажымас ... ... ... Құрманғазы бойында осының бәрі де болды және ол
ұстанған жолынан еш айныған емес.
Құрманғазының өмірі мен шығармашылығын ... ... ... ... ... ... ... есімімен тығыз байланысты. Аяулы Ахаң қаншама
жылдар бойына жер-жерлерді аралай ... ... ... қазғандай" зер сала
еңбектеніп, қыруар кұнды деректер жинады. Ол үшін ... ... ... көзі көрген, білетін, естіген адамдармен жолығып, көнекөз,
құймақұлақ қариялармен әңгімелесіп, ... ... ... сол кездегі
Бөкей хандығының қоғамдық-әлеуметтік, ... ... ... ... ... мен ... жөнінде зерттеу жұмыстарын
жүргізді. "Композитордың ел ... ... ... ... ... жинақтап, сұрыптап талдау, нотаға тусіру, бір жүйеге келтіріп
оркестрге лайықтап ... ... да ... ... ... Ол ... бастап-ақ тынымсыз ұлы күйші өмірінің сан тарау шытырман
оқиғаларына толы деректер мен ... ... ... жинақтап,
оған ғылыми талдаулар жасап, мақалалар жазып, кітаптар шығарып, тер ... ... ... аласапыран толқын атқан ауқымды ойлары, өмір жайлы
толғақты толғаныстары, ... жеке ... ... Бұл ... ... тағы да ... пайымдауынан табамыз.
"Кұрманғазы күйлерінде, баста жалғыз домбыраға арналып ... ... ... Көбі ... оркестрге түсіріп тарт" деп сұранып
тұр. "Көбік шашқан", "Ақбай", "Кішкентай", "Алатау" жеке ... ... ... ... ... Ал, "Сарыарқа" тек оркестр үшін
жаралған сияқты",—дейді ... ... ... әу ... ... күйлерінің оркестр репертуарының арқауы болғаны, күні бүгінге
дейін көптеген күйлерінің үздіксіз ... ... келе ... Құрманғазы атымен аталуы әркімге де түсінікті болса керек.
XX ғасырдың отызыншы жылдарының соңы мен қырқыншы жылдары ... ... ... өсу, ... ... ... ... Қазақстанда опера және
балет театрының, филармонияның, консерваторияның ашылуы, тағы басқа ... ... бой ... ... ... ... ... түсті. Кәсіби музыка өнері ... ... да ... ішінде Құрмайғазы атындағы оркестр ұжымы да шабытты ... ... ... ... ... шыңдаумен болды.
1939 жылы Қазақстанға келіп, симфониялық оркестрдің бас дирижеры болып
орналасқан білімді, білгір маман ... ... ... ... ... ... ... Абай атындадағы опера және
балет театрында дирижерлық кызметтер атқарды. 1942 жылдан бастап ... ... ... ... ... аспаптары оркестріне жетекшілік
етті. Л.Н.Шаргородскийдың келуімен оркестр жұмысының ... одан әрі ... Ол тек ... ... кызметімен ғана шектелмей, ұжымға
ұстаздық өнегесін де ... ... ... сауаттылығын арттыруға көп
көмегін тигізді. ... мен ... ... ... одақтаса отырып, қазақтың халық композиторларының
шығармаларын молынан ... ... ... ... орыс және ... ... ... байытуға атсалысты.
М.Глинканың "Вальс ... мен ... ... ... ... ... "Концерттік вальстері", Л.Бетховеннің " 1
симфониясы", Моцарттың "Рондосы", Бизенің ... ... ... ... ез төл ... ... ... берік орын
алды, Л.Шаргородский мен С.Шабельскийлердің шығармашылық ынтымақтаста ... ... ... ... шығармалары — "Той бастар" поэмасы,
"Казақ" ... ... ... ... ... ... ... оркестрге қомақты өз үлестерін қосты. ... ... ... ету ... ... түрлі көркемдік,
эстетикалық, әдістеме-тәсілдік принциптерін ... жас ... ... А.Мырзабеков, М.Әубәкіровтердің бойына сіңіруге
дек койып, тәлім-тәрбиелік жұмыстарды да қоса ... ... ... ... ... ... ... А.Затаевич,
И.Коцык, Д.Мануцин, А.Жұбанов, Л.Хамиди, Е.Брусиловский, ... ... ... ... мол үлес ... ... ... Одағы соңғы ұлттық профессионалдық музыкамыздың ... ... ... композиторларымыз лек-легімен келіп қосылып, ез бағыт-
бағдарымен сан салалы шығармашылық шеңберінде жаңа , жаңа серпін тудырып,
энер ... жіті ... ... ... ... ... ... Қ.Қожамияровтардын ізін баса келген С.Мүхамеджанов,
Ғ.Жұбанова, Е.Рахмадиев, Н.ТІлендиев, ... ... ... ... ... кептеген шоқтықта шығармаларды
дүниеге келтіріп, үлкен өнер мерейін устем етті. Осындай үрдіс ұмтылыстар,
с@з жоқ, әлемдік ... ... ... ... ... ... мен ... аясын кеңейтіп, Құрманғазы оркестріне де таруы мол
туындыларды тарту ... ... ... ... ... ... "Абай':,
"Қазақ': сюиталары, "Төлеген Тоқтаров" /вертюра-фантазиясы, көп тармақты
"Тэжік биі", "Би күйі". ... ... ... ... мен "Карлығаш",
':Ак көгершін" тәрізді ... ... ... ... ... ... ... "Қазақ фантазиясьг',
"Казақ", "Қазакстан" увертюралары. "Той" атга музыкалық, суретгемесі;
Қ.Мусиннің ... ... ... үшш". ... поэмалары;
С.Мухамеджановтың "Балқадиша" вариаи^ялары, ""Кыз қуу" ... ... ... "Шаттық Отаны" поэмалары, "Қазақ увертюрасы",
"Мерекелік увгртюрасы", "Дархан ... атты ... ... "Ата ... ... "Қайрат" увертюралары, "Көш
керуен", '"Алтын дән", "Махамбет" поэмалары, ... ... ... ... Е.Рахмад^іевтың "Дайрабай", "Қудаша-думан" поэмалары мен
әндері, М.Қойшыбаев, Х-Тастанов, К.КүмІсбеков, ... ... ... мен өзге де ... ... ... кумі бүгінге
дейін тыңдарман қауымның ыстық ықыласына бөленіл, табыспем ... ... ... ... ... ... ішіңце
Құрманғазы оркестріые қатысы болмаған адамдар кемде-кем. Оркестр туралы сөз
болғанда, ол ұғымға ... ... ... мен ... ... енеді. Мысалы, әр жылдары өздерініңбар ынта-ықьшасын
салып, бойындағы ... ... ... ... ... дирижерлық
еткен Ахмет Жұбанов ассистегатері — Мәлік Жаппасбаев, Ғабдулман Матов,
Қапан ... ... - ... Қаламбаев, Латиф Хамвди, ... ... ... Нүрғиса Тілендиев, Фуат Мансуров,
Алдаберген Мырзабеков, Үялбай Нүсіпов, Глеб Сафонцев, ... ... ... ... ... уш ... ... Байсейігова, тандайъша бұлбұл қонған
Бибігул Төлегенова, айтуглы да аяулы әншілеріміз Роза Бағланова, Ермек
Серкебаев, Роза ... ... лен ... ... ... ... Кенжетаев, Бекен Жьшыспаев, Байғали Досымжановтар кеп жылдар бойьша
оркестрмен қосыла ән ... ... сән, ... әр ... оның да, ... ... ... түсті. Басқа да республикалардың әйгілі әншілері
С.Лемешев, Л.Зыкина, С.Киізбаевалар да ... ... ... ... ... ... санады.
Біз бүл еңбегшізде Қүрмангазы оркестрінің ... ... ... бойындағы жүріп өткен жоддарьг мен өмір-тарихының ... ... ... камтыц, түгедаей жазып ... ... жоқ- Олай ... ... де ... ... ондай міндетті атқару —
бір кітап түгілі аиденеше томдарға жүк болары анык. Әр кезендерде оркестрге
өз ... ... ... м>~зыка өнерінің абыройьға асырған бірнеше буын
тарлан талант өнер ... ... ... ... ... ... да мүмінішгі жоқ. Сондықтан, Олар жайлы қыс^аіпа деректер мен толық
тізімін кітап соңында беріп отырмыз. ... ... біз ... ... ... ... баса, жалғаса келіп, әр туетары ... ... ... өнерлерімен танылған: Темірбек Ахметов, Рустембек
Омаров, Гүлнафис ... ... ... ... ... ... ... Ғабдиев, Бақтияр Құбайжанов, Ғинолла Исмағулов, Мунира
Ушшева; Айса ... ... ... ... ... ... Зере ... Меруерт Кәленбаева, Гүлсара Ізтілеуовалар
сынды және тағы ... ... ... ... ... ... де ... айтуымыз ләзім.
Оркестр жайлы шынайы ой-санамызға салып. көңіл-сезім, көкірек көзімен
тереңірек үиілер болсақ — ... ... ... тер, ... ... ... ... ересен енбезегі айгпағаңда, улкен бір дәуірді камгитын
өнер өлкесі өмірінің киын да қызғьшықты, әрі жарқын іздерін көрер едік.
Оркестр даңқы ... ... ... ары ... ... оркестірінің даңқы дүние жүзіне
тарады. Оркестр ұжымы профессионалдық музыка өнерінің ... ... ... ... шарықтау шегіне жетті. Бұл Жұбановтан ... ... ... ... ... Дәл 1950 жылы ... ... Мемлекеттік филармониясының үлкен концерт залында Құрманғазы
оркестріне тұңғыш рет дирижерлық етіп, ... ... ... ... ... ... жолындағы жоғары баға алып шыққан ... ... дэ, ... ... ... ... оркестр шарықтаұ
шегіне жетіп, атақ-даңқы бүкіл әлемге әйгілі болды. Бір ғана ... ... ... ... ... ... Республикасына гастрольдік сапармен
барьш, Пекин, Шанхай, ... ... ... ... ... ... ұлттық театрында өткен алғашкы коыдертіне Қытай ... ... ... ... мәдениет және өнер
қызметкерлері, Кеңес Одағының, Қазақстанның ... ... мен ... калың әлеумет түтел катысты. Концерт ұлкен табыспен ... ... ... ... ... ... қазірде
Қазақстан Республикасының еңбек сінірген қайраткері, белгілі ... ... сол ... концерт туралы бьыайша еске алады: "Қытай
халқының үлттық теаірыңда Құрманғазының '"Сарыарқа" күйі орындалған ... ... ... ... қошемет көрсетіп, орышдарынан тұрып, кол
шапалақтап карсы альгп, Кытай халқының, мемлекет кайраткерлері сахна ... ... ... ... аса ... ... кұттықтау
көрсетті". Ал сол сапарда баяып, дәл осы бір сетті бейнелеп ... ... ... ... ... күйі ... ... бүкіл зал
орындарынан қопарыла көтеріліп, күй аяқталғанша тапжылмастан тұрып тьщдады.
Сірә, ... ... ... ... ... ... "Сарыарқаны"
қазақтың ұлтық ұраны, ягни гимні екен деп қабылдаса керек", ... ... ... да сол ... ... және оның ... бас ... Ш.Кажығалиевке "тамаша оркестр, таланілы дирижер"
деген айдар тағылды. Кытай ... ... ... ... құлшына қол
соғып, тамсана кызықтал кана коймай, болашақта өздеріне үлгі ... да ... ... ... ... Қытай-Кенес Одағы достығы
қоғамдық ұйымының "Достық" газетінің "Тамаша ... ... ... ... ... ... аспалтары оркестрінің Қытайдағы
гастролі тек адамдарды ... ... ... ғана ... ... музыкалъіқ бай тәжірибесін де алә келді. Бұл ... ... ... ... құру мен ... айтарлықтай дәрежеде көмегін
тигізеді. Біз Қазақтың Мемлекетгік оркестрі ұжымына Қытайға ... ... шын ... ... ... ... ... 1959 жылы Венгер Халық Республикасында,
1971 жылы Финляндияда, 1973 жылы Польша Халық Республикасыйда, 1974 жылы
Чехославакияда, 1975 жылы ... 1976 жылы ... 1982 ... 1983 жылы ... ... ... жуық ...
Парижде, Римде, Хельсинкиде, Лиссабокда, Прагадаг Будапеште, Бухаресте,
Варшавада, тағы ... ... ... ... ... ... Қазақстан
музыка мәдениетінід беделін әлем жұртшылығы алдында биік бедестен көрсете
білді.
Міне оркестрдік бағына ... ... ... ... ... ... біягір белгілі музыка мамандары колдарына алыл, үжымның әрі ... ... ... ... өзівдік үлестерін қосты.
Солардың ішінен оркестр ужымыша әсіресе мол үлес ... ... ... еңбек сіңірген Ңұрғиса ТІлеЦциев пен Алдаберген Мырзабековтерді
ардақтай айіуымыз кажет.
Талантты дирііжер, хас ... ... ... ... ... ... ... каііарманы Нұрғиса Тшендиев Қурманғазы оркесгрімен
жиырма жасар бозбала шагында танысты. Өнердің ерен жүйрік білгірі ... ... ... тума ... ... ... ... жас жігігі
колынан жетелеп әке.ліп, оркестр ... ... ... ... ... Сондықтан Н.Тшендиевгің үлкен өнер өлкесіндегі алғаши^ы
кадамы осы оркестрден басталды деп анық айга ... ... ... ... ... ... ... етіп, негізін А.Жүбанов пен Ш.Қажығалиевтар калаған ... ... ... ... өз ... әрі ... ... Оркестрді баскарған жылдары Н.Тілендиев қазақтың, халық
музыкасының, халық композиторларынңң ... ... ... ... көп ... ... Ол тек дирижер ғана емес, аса көрнетті
композитор ... де ... ... ... лайыкты
аспаптық шығармадары мен әндерін молынан ендіріп, ... ... ... ... зор ... ... ... әртісі, профессор Алдаберген Мырзабеков Құрмангазы
оркестрінде 1955 жылдан дирижердың ассистенті, 1960 ... ... ... ... ... ... Кеңес Одағы Мәдениет
министрлігі ... ... ... ... ... ... ... аспаптары оркестрінің дирижеры қызметін атқарды. 1964 жылы
Монғолиядан оралған соң тағы да ... ... ... ... ... Ленинград консерваториясында окығам 1968-1971
жылдары А.Мырзабеков оркестрдің көркемдік жетекшісі және бас ... ... ... 1969 ... А Мырзабеков басқаруындағы оркестр
ұжымы Кеңес Одаіы ... ... ... ... аттанды.
Ондағві Будапешт, Шапрон, Джер, Сембетх қалаларының өнерсүйер қауымының
ыстық ықыласына ... ... ... ... ... ... де аз ... Ол, әсіресе, оған дейін тың жатқан халық
композиторларыиың ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, Тәтгімбетгің ... ... ... ... ... "Жез ... "Ерден", "Қазан" күйлерін,
Дәулеткерейдің "Түрікмен күйі", "Топан", ... ... ... ... әскер", "Абыл" күйлерін, Сүгірдің "Аққу", Әціімтайдың "Қоңыр
қаз" күйлерін оркестр ... әсем ... ... оның ... ... мол ... і^осты.
Сонау 1964 жылы оркестр қүрылуының 30 жылдығы аталып еткен ... ... ... бір ... ой ... екен: "... Біздің Күрманғазы
атындағы оркестрдің басынан өткең 30 жыл жай ... жьцл ... ... де ... ... ... ... асу, асқар деп тусінсек,
сонда ғана ... ... ... ... Бұл ... — өнер ... етіп ... қазақтың халықтық аспап мәдениетінде
революциялық кызмет көрсеткен ... Бұл ... ... енуі ... ... революциялық женісінің ыәтижесі. Қысқасы, бұл коллектив ... ... Одақ ... алып ... көркемдік орнына қарағанда,
шын мөніндегі Республиканың еңбек сіңірген коллективі". Осыдан каншама көп
жылдар бұрын сол түсты да, алғы ... ... мен ... ... ... ... айіылған Ахаңның осыыау көсем сөздерінен
арттырып бірдеме дей ... қиын ... осы ... кейін үш жылдан соң, яғни 1967 жылы ... ... ... ... аспапгары оркестрі "Қазақстан
Реслубликасынын Еңбек сінірген ... ... ... ... Ал 1978 ... ... 1984 жылы "Халықтар достығы" орденінін иегері
болды. ... ... ... ... және ... ... ... атақ,-дадқына сай бүкіл әлем жұртшылығына
әйгіленді.
Тәуелсіз елге - өркенді өнер ұлағаты
1991 жыпы қанщама ғасырлар бойы халқымыз ... ... ... к:к
туын желбіретіп, Қазақстан Республикасы Тэуелсіз мемлекеттігіне ... ... ... сәтге букіл ел-жұртымыздың қуанышында шек болған жоқ. Енді өз
Елдік шаңырағын көтеріп, қайта тулеген ... ... ... пен ... ғылым мен білім, тілі, діні, түрмыс-салт,
әдет-ғұрып жэне басқа да ... ... ... бағыт ұстанып, жаңа
заманға лайықты өркениетті ел болуға үмтылды.
Сол 1991 жылы Қүрманғазы атындағы оркестр ... үшін де ... ... басталғандай болды. Өйткені, оркестр ... ... ... ... кұрьшып, талапты да талантты жас
музыканттар легімең толықтырылды. ... ... ... Алматы консерваториясыши ұстаздық ... ... ... ... меңгерушісі, күйші, композитор, дирижер Айтқали
Жайымов, директорлыққа осы жолдардың авторы - мен ... ... ... ... оркестр таршынш жавд бетгері ларакталып,
шығармашылык жұмысқа қызу кірісіп кеттік. Содан бір жыл ... 1992 ... ... ... министрлігінің арнайы бұйрығымен А.Жайымов
оркестрдің көркемдік жетекшісі жөне бас дирижеры болып бекітілді.
А.Жайымов ... буын ... ... ... сабақтастығымен ұштастыра, А.Жұбанов, Ш.Қажығалиевтар
дөстүрлерімен ұжым ... нық ... ... ... меңзей, өрі
қарай алға жалғастырып әкетгі. Оркестрдің кезекті дирижеры ... ... ... ... ... ... ізденгіштігімен өрелі өнер
иесі ретінде танылды. Оркестр құрамыыда бұрыннан қызмег етіп кепе ... ... ... щебер күйші Қали Жантілеуовтің ... ... — Тұяқ ... ... ... Жаппас Қаламбаев,
Дсіулет Мықхыбаевтар дөсгурім жалғастырушы Қуаныш Әжмұрат, Қүлдыз
Қаламбаевалар, ... ... ... ... ... ... Батыр Тәмірәлиев, Гулнар ... ... ... ... Ергаріиев, Өгепберген Хамзин, Нұрлыбай Сұлтанов, Қабдашіа
Мүканов оркестрдің негізгі аркауъш ... ... ... жас өнерлі
өрендер легін ілестіре шығармашьшық. енбектін жана бір ... ... ... ... ... ... ... А.Жайымов үлкен
үжымның дөстүрлі жолын жалғастыра отырып, оны заман ... сай ... ... ... ... жас ... ... толықтырып,
репертуары тың шығармалармен байытып бұрында оркестрде ... ... ... ... ... жұмыстарды жігі колға зпды. Оркестрді жоғары
көркемдік орындаушылық шеберлік дещейіне көтеру максатында 1992 ... ... ... ... туру уздіксіз жүргізілітт
келеді.
Конкурстың казылар алқасы ... ... ... ... және әр
аспаптық топтарды басқарып жетекшілік етуге, жеке орьіндаушы болуға ... ... ... ... ... көмекшшерін, орынбасарларын, пулвтке жауаптылар мен
олардың көмекшілерінің, жеке орындаушылардың орындарын белгілейді.
Оркестр ұжымы соңғы жылдар ... ... ... ... жаңа ... ... концерттік жаңа бағдарламалар жасап,
өсіресе төл шығар^.алардың тиісгі өз деңгейінде, нақыш, ... ... ... ... ... бояулары барынша қанық та
айқын болуына зер сала назар аударып, бар ... ... ... ... ... ... мең төлем каржы мөлшерінің тапшылығына
қарамастан оркестр үжьшы көптеген игілікгі іс-шараларды жүзеге а.ырды. ... жас ... ... мақсатында оларды музыка өлемінің
бай ... ... ... окушылары ушін абоненттік концерттерді
үйыгмдастыру өдісін колданып ... ... ... ... консерваториясынан, Қазақстам Композиторлар одағынан, басқа ... оку ... ... мен ... ... ... ... шакырамыз. Аға оркестр ретінде ... ... ... ... ... да жьш сайынгы игі
дәсгүрімізге айналды. Соңғы жылдары оркестр базасындағы оку-тәжірибелік
бағдарламасы ... ... ... Щығыс Казақстан, Атырау, Батыс
Қазақстаы, ... ... ... ... аспаптары
оркестрлерінін, дирижерлары стажировкадан өтгі. Сондай-ақ біз ... ... ... ... ... қоғамьшен, композитор,
ақын, журналист, жеке авторлармен, әншілермен, басқа да ... ... ... жасап түрамыз. Көпшшік ақпарат құралдары,
мерзімді баспасөз орындары мен ... ... ... ... ... ... ... оку
орыңдарымен карьш-катынастарымыз да айтарлықтай дәрежеде дамьш келеді.
Құрманғазы оркестрі казір де өз биік ... ... ... ... ... ... Ол тынъшсыз еңбектеніп,
республикамыздың көптеген ... мен ... шет ... ... ... ... көп циклді концерітер беріп, өнерсүйер
көпшілік хынаарман жүртшыльтктың ыстык ... ... ... ... бугінгі өнерлі үрпақ - атәлар мен ағалар дәсгүрін берік үстанғаң,
білім-сауаттары терең, шеберліктері шыңдалған талғампаз талантгы жастар.
Оркестрдің көркемдік жетекшісі жөне бас ... ... ... ... ... ... А.Жайымов — оркестрді ... ... де ... ... консерваторияның ... ... ... ... ... ... ... халық аспапіары оркестрінде дирижер-консультант, Монғолиядан
оралған соң ... ... ... ... ... сонда
"Әсем қоныр" атты оркестр үйымдастырып, оған өзі басшьшық жасап, доцент
ғылыми ... ... ... ... ... ... маман музыкант.
Әрияе, оркестрдің узақ жылдарындағы өмірбаянында өз өсітаерін алтын әріппен
жазып кеткен өреы жүйрік ... ... ері ... жалғастырып,
жанаідылдык өз шығармашылық мүміндігін де даралай ... ... ... ... ... шығармашыяық биік туғырға шығару Айгкали үиіін
оңайға түскен жок. Бірақ, алдына ... ... ... жэуапгершілікпен
табанды да тындырымды орындайтын А.Жайымов өз қабілегінің қарасын бірден
таньгпы. Соңдықтан ол ... ... ... ... орналасу тәртібі
жүйесінен бастап, бүкіл репертуарын кайта ... ... ... ... кайта өңдеу, репертуарға бүрын енбеген ... ... ... ... ... ... мен
шегел композиторларының жаңа және тың классикалық шығармаларын репертуарға
енгізу, музыкалық аспаптар түрлерінің аясын ... ... ... ... шеберліктерін шындау тәрізді кыруар жұмыстарды абыройлы
атқарды.
Бірде орыстың белгілі музыка зерттеушісі, профессор В.С.Виноградов
"Тамаша үжьш," ... ... "Екі ... ... ... бойынша
қатар сіңірген, ү.лттық стильді сақтай білетін жане кең ... ... ие ... екі ұжым бар. Олар ... ... ... мен Құрмаығазы атындағы қазақ оркестрі. Ұлттық стиль сақтаған
жағдайда — оркестрдің қолдашы кұралы мен ... ... аясы ... Ол дыбыстық үлкен ауқымды алып, барлық регистрлер түгелдей
қамтылады. Осы оркестрдің ... ... ... ... да ... ... оны қалай кеңікен таратуға болатыны ... ... ... де, ... ... да ... байсалды ойлануымыз қажет.
Егер қазақ оркестрінік тәжірибелік жетістіктері ғылыми көзкарас түрғысьшан
жария етілсе және ... ... ... ... онда ол кітап тек Кеңес
Одағы көнемінде ғана емес, одан тыс ... де ... ... ие ... ... ... ... астарыы аіпа түскен А-Жубанов: "Біз орыс халық
аспаптары оркестрінің агасы А.Андреевтің алған жольша түстік. Ол ... ... ... ... бір тана ... риза ... қоймай,
олардың негізінде бірнеше көлевді, жоғарьшы-төменді ... ... ... Сол ... орыс ... ... ... байьпты,
гармошялық, палифониялык, бояулық, диапазондық ... ... осы үлгі ... ... ... ... ... байлығын
жоғары сатыға көтерді. Тіші гармониялық ғышмды қолданбай-ақ, өзі.тң ... ... ... ... ... сол ... қалпыньщ өзіше де
тыңдаушылардың айызын ... Оның бас ... бірі — ... ... деп ... ... келіп біз бүгінгі Курманғазы оркестрінің іс-әрекеті
мысалынан дәстүр жалғастығы мен ... ... ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құрманғазы атындағы мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестірі17 бет
Нұрғиса Тiлендiұлы2 бет
Нұрғиса Тілендиев4 бет
Саз әлемінің сардары9 бет
Алматы қаласы туралы3 бет
«әуезов атындағы орындар» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу36 бет
Алматы облысы М.Бейсебаев атындағы агробизнес және менеджмент колледжінде «Тұрақты ток машиналарының құрылысы және жұмыс істеу принципі» тақырыбына оқыту әдістемесін жасау57 бет
АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі студенттерге академиялық қолдау көрсетудің ерекшеліктері238 бет
Болон үдерісі аясында әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің әлемдік білім беру жүйесіне интеграциялануы89 бет
Е.Бөкетов атындағы Карағанды Мемлекеттік Университетінде кәсіптік тәжірибе өту16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь