Жатақхана меңгерушісінің жұмысын автоматтандыру

Кіріспе
1 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1 ДҚБЖ дамуының жаңа тенденциялары және олардың қолдану аймақтары
1.2 Деректер қорын қолданудың жаңа аймақтары
1.5 Деректер қорының жіктелуі
1.6 Деректер қорының құрылымды элементтері
1.7 Ақпараттық объектінің түсінігі
1.8 Қатынастарды қалыптандыру
2 АРНАЙЫ БӨЛІМ
2.1 «Мән . байланыс» үлгісінің көмегімен деректерді ұсыну
2.2 Деректер үлгісін анықтау
2.3 Пәндік аймақтың инфологиялық үлгілеуі
3 ӨНДІРІСТІ ҰЙЫМДАСЫТЫРУ
3.1 Delphi объектілі.бағытталған ортасы
3.2 Деректер базасын қорғау және оның қауіпсіздігі
3.3 Бағдарламалық өнімді сипаттау
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазіргі заманғы өмір нәтижелі басқару болмаса санаға сыймайды. Маңызды категориясы болып кез – келген мекеме мен кәсіпорын жұмысының көптеген нәтижелілігі тәуелді болатын ақпаратты өңдеу жүйесі табылады. Мұндай жүйе қажет:
- жұмыс нәтижесінің жалпы және/немесе бөлшектенген есептеулерін алуды қамтамасыз ету үшін;
- маңызды көрсеткіштердің өзгеру тенденцияларын жеңіл рұқсат ету;
- айтарлықтай кешігусіз, уақыт бойынша критикалық ақпаратты алуды қамтамасыз ету үшін;
- деректерді талдауды нақты және толық орындау үшін.
Деректер қорының басқару жүйесінің ең жарқын өкілдерінің бірі ретінде мыналарды атап өтуге болады: Lotus Approach, Microsoft Access, Borland dBase, Borland Paradox, Microsoft Visual FoxPro, Microsoft Visual Basic, және сондай – ақ «клиент – сервер» технологиясы бойынша құрылған, қосымшаларда қолданылатын Microsoft SQL Server және Oracle деректер қоры. Нақтылы айтқанда, қазіргі заманғы кез – келген ДҚБЖ – де басқа компаниямен шығарылатын, ұйқастық қолдану аймағы мен мүмкіндігі болатын аналогы бар.
Сонымен қатар, «де-факто» стандартымен «қосымшаларды тез өңдейтін» немесе әдебиетте кең дикларацияланатын «ашық қатынас жасау» негізіндегі RAD (Rapid Application Development ағылшын тілінен) болады, яғни әр түрлі қолданбалы программалардың мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін және деректерді өңдеудің қуатты және иілгіш жүйесін жасау қолданылады. Сондықтан, ДҚБЖ – ның «классикалық» қатарының бірінде жиі – жиі Visual Basic 4.0 және Visual C++ прораммалау тілдері айтылады, олар жылдамығы бойынша сынды, ал кейде ДҚБЖ-ның «классикалық» құралдарымен жасалмайтын, қажет қосымша компоненталарды тез құруға мүмкіндік береді. Деректер қорын басқаруға қазіргі заманғы қатынас құруда сондай – ақ «клиент – сервер» технолоиясын кең қолдануды түсіндіреді.
Сол себептен, бүгінгі таңда программалаушы қай бір нақты дестенің рамкасымен байланысы жоқ, ал алға қойған мақсатқа байланысты әр түрлі қосымшалар қолдану мүмкіндігі бар. Сондықтан, ең маңызды болып, ДҚБЖ-ның жалпы бағытты дамуы және қазіргі уақыттағы қосымшаларды өңдеудің басқа құралдары ұсынылады.
Ұсынылып отырған дипломдық жобаның тақырыбы «Жатақхана» ақпараттық-анықтамалық тіркеу жүйесі Microsoft Access қаптамасы арқылы, ал тұтынушы интерфейсін Borland Company ұсынған Delphi 7 нұсқасы арқылы құрдым. Microsoft Access деректер қорын және Delphi бағдарламалау тілінің базалық мүмкіндіктерін пайдаланып, ADO connection құрамдас бөлігінің көмегімен жасалған.
1. Дж. Тельман, "Основы систем баз данных", Москва, Финансы и статистика', 1983г.-480 б.
2. Когловский М.Р., "Технология баз данных на персональных ЭВМ", Москва, 'Финансы и статистика', 1992 г. – 560 б.
3. Джексон Г. Проектирование реляционных баз данных для использования с микроЭВМ. -М.: Мир, 1991. – 252 б.
4. Кириллов В.В. Структуризованный язык запросов (SQL). – СПб.: ИТМО, 1994. – 80 б.
5. Брябрин В.М., "Программное обеспечение персональных ЭВМ", Москва, 'Hаука', 1989 г- 560 б.
6. Шафрин Ю.А. «Основы компьютерной технологии»М.,1998- 102б.
7. Дмитриев Ю.А. Методические указания к разработке - М: Финансы и статистика, 1995 – 265 б.
8. Т.Ж. Темиргалиев. Дипломдық жобаның экономикалық бөлімін, есептеу әдістемесі, Алматы 2001 ж – 145 б.
9. ГОСТ 12.1.004-91. Еңбекті қорғаудың стандарттар жүйесі. Өрт қауіпсіздігі. Қауіпсіздіктің жалпы талаптары.
10. Санитарные правила и нормы №1.01.004.01. Требования к освещению помещений и рабочих мест.
11. Кустов В.Н., Калита Н.Л., Джумабеков Б.Д. Охрана труда в дипломных проектах. Алматы: КазНТУ, 1998ж 450 б.
12. О промышленной безопасности на опасных производственных объектах. Закон РК Алматы «Юрист» 2003г. 12 б.
        
        Қазіргі заманғы өмір нәтижелі басқару болмаса санаға сыймайды. Маңызды категориясы болып кез  -  ... ... мен ... жұмысының көптеген нәтижелілігі тәуелді болатын ақпаратты өңдеу жүйесі табылады. Мұндай жүйе қажет:
* жұмыс нәтижесінің жалпы және/немесе бөлшектенген есептеулерін ... ... ету ... маңызды көрсеткіштердің өзгеру тенденцияларын жеңіл рұқсат ету;
* ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін;
* деректерді талдауды нақты және толық орындау үшін.
Деректер қорының ... ... ең ... өкілдерінің бірі ретінде мыналарды атап өтуге болады: Lotus Approach, Microsoft Access, Borland dBase, Borland Paradox, ... Visual FoxPro, ... Visual Basic, және ... - ақ ... ... ... қосымшаларда қолданылатын Microsoft SQL Server және Oracle деректер қоры. Нақтылы айтқанда, қазіргі заманғы кез - ... ДҚБЖ - де ... ... ... ұйқастық қолдану аймағы мен мүмкіндігі болатын аналогы бар. ... ... ... ... ... кең дикларацияланатын негізіндегі RAD (Rapid Application Development ... ... ... яғни әр ... ... программалардың мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін және деректерді өңдеудің қуатты және иілгіш жүйесін жасау қолданылады. Сондықтан, ДҚБЖ - ның ... ... жиі - жиі Visual Basic 4.0 және Visual C++ ... тілдері айтылады, олар жылдамығы бойынша сынды, ал кейде ДҚБЖ-ның құралдарымен жасалмайтын, қажет қосымша компоненталарды тез құруға мүмкіндік береді. ... ... ... қазіргі заманғы қатынас құруда сондай - ақ технолоиясын кең қолдануды түсіндіреді. ... ... ... ... ... қай бір ... дестенің рамкасымен байланысы жоқ, ал алға қойған мақсатқа байланысты әр ... ... ... ... бар. ... ең маңызды болып, ДҚБЖ-ның жалпы бағытты дамуы және қазіргі уақыттағы қосымшаларды өңдеудің басқа құралдары ұсынылады.
Ұсынылып отырған дипломдық жобаның тақырыбы ... ... ... ... Access қаптамасы арқылы, ал тұтынушы интерфейсін Borland Company ұсынған Delphi 7 нұсқасы арқылы құрдым. Microsoft Access деректер қорын және Delphi ... ... ... ... ... ADO ... ... бөлігінің көмегімен жасалған.
1 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1 ДҚБЖ дамуының жаңа тенденциялары және олардың қолдану аймақтары
Ақпаратты технологиялар терминологияға қатысты екі өте қызық тенденциямен ... Бір ... ... бір ... ... ... ... байқаймыз (әрине, технология дамып жатыр, бірақ олардың атауы тез қарқынмен өзгеріп жатыр). Былай қарасақ біздер ескі терминдерді ... ... ... болмасада түсіну үшін қолданамыз. Екінші жағдай нақ ... ... жылы ... ... ... түсініктеме сөздігінде, деректер қорының басқару жүйесіне мынадай анықтама келтірілген (database management system): . Шынына ... бұл ... 30 жыл ... расталған, бірақ қазір ДҚБЖ-ның маңызды бөлімінде бұрынғы кездегі мағынасына қарағанда ... ... жыл ... ... ... үшін қолданған қосымша сөйлем анықтамада жоқ екенін айта кеткен жөн, -- ).
Соңғы онжылдықта біз ДҚБЖ-ның аса ішкі технологиялық ... ... ... ... пайдаланушы үшін қосымша құрылып дербес өнімге айналғанын байқап отырмыз; басқаша айтқанда ақпараттық жүйенің бір компонентін осындай жүйені құру үшін ... ... ... ... мазмұнының өзгеруіне мән берген жөн. Дәстүрлі түрде бұл терминде Windows операциялық жүйесі ... ... ... серверлік платформаға сәйкес көбінесе Windows Server + SQL Server байланысын жиі ... ... ... ... SQL ... ... ... Yukon) жаңа нұсқасы шығысымен біз Microsoft өнімдерінің Windows емес, ал Yukon деген атаумен ... ... ... ... ... деректер қоры бар және болады: таңғаларлық жай Microsoft-тың ұсынысы бойынша ... Access - бұл да ... ... ... деректер қорының басқару жүйесі бірінші кезекпен құрылымдық ақпараттың транзакциялық өңдеуімен ... ... ... дағдыланды. Сөзсіз, бұл жерде ең жақсы, уақытпен тексерілген шешім ДҚБЖ-ның реляционды ... ... ... ... ... ... деректер қорын қолдану аймақтары өзгеріссіз кеңейді. Бір жағынан, ... ... ... ... ... ... өтіп, мәліметтер форматын кең терімде басқару қажет. Басқаша айтқанда -- нақ ДҚБЖ өзіне ... ... ... функциялары мен бірлескен жүйе қосымшаларын алады. (Gartner Group-тың деректері бойынша, мекеменің ақпараттық бөлімдері ... ... ... ... компонента интеграциясын шешу үшін өзінің қаражатының 40% жұмсайды). Нақ осы ... ... ... ... ... назар және постреляцондық, объектті-реляционды, XML сияқты әр ... ... ... қорын жүзеге асыру мүмкіндігімен түсіндіріледі [1].
1.2 Деректер қорын қолданудың жаңа аймақтары
Егер деректер қорын қолдану аймақтарын жіктеп тырысса, және де ... ... ... даму ... бағаласа, онда деректер қорын қолданудың барлық аймақтарын қолдану және таратудағы кең таралым класстарының үлгілі тізімін аламыз. Бұл тізім ... ... ... ... және ... ... басқару мен өкімет органдар қорында қолданылады:
* өнеркәсіп, құрылыс және ауылшаруашылық өнімдеріне байланысты деректер қоры;
* экономика және конъюктурлы ... ... ... қоры ... несие-финансылық, сыртқы саудалық);
* әлеуметтік орта және халық туралы мәліметтен құралған фактографиялық ... ... ... ... жүйесінің деректер қоры;
* мекеме және халық үшін ... ... ... және ... ... ... және ... кестесі, мекеме мен азаматтардың мекен-жайы және телефон нөмімірлері);
* табиғи ресурс ... ... ... ... ... ... қоры (жер, су, жер қойнауы, биоқорлар, гидрометеорология, екінші қайтара қор және ... ... ... ғылыми зерттеулер негізі қамтамасыз ететін ғылыми мәліметтердің фактографиялық қоры және ақпараттары;
* мәдениет және өнер ... ... ... қоры;
* лингвистикалық деректер қоры, яғни әр түрлі аймақтағы және ... ... ... есептерді шешу үшін қажет ДҚБЖ программалық қамтамасы өте кең және әр түрлі. Оның негізінде әр түрлі деңгейдегі ... ... ... ... ... ... дейін). Деректер қорын қолдану аймақтарын дәстүрлі түрде үлкен ... әр ... ... ... адам ... ... алып жатыр. Ең бірінші деректер қоры мынадай ғылым негіздерінде, ядролық физика, химия, космановтика және тағы басқа мәліметтермен жүйелік жұмысты ... ... ... ... Алдағы уақыттағы компьютерлік технология мен қоғамның компьютеризациялануының дамуы деректер қорының адам қызметінің барлық сферасында өңделіп және ... ... ... жүйеге дейін әр түрлі мекемелерде қолдануға болатын мүмкіндікке әкеп соқты. ... ... ... ... ( ... ... қай уақытта және қандай мақсатта қолданылады. Мәліметтер мен ақпарат арасында қандай айырмашылық бар. Мәліметтер тек ... мәні ... ... кезде ақпаратқа айналады, шешім қабылдауға керек болғанда мәліметтер ақпарат болады.
Мәліметтер базасын құру
Мәліметтер базасын бір-бірімен байланысқан мәліметтер жиынтығы ретінде ... ... ... бар. Көп ... ... мүмкіндігі бар. Қажетті ақпаратты жылдам алып және өзгертуге мүмкіндік бар. ... ... ... минималды түрде сақтайтын қолданбалы программаларға тәуелсіз жалпы ақпаратты іздеу ... бар. ... ... ең ... ол ақпаратты басқаратын мәліметтердің оларды өңдейтін программа ... ... ... ... ... бөлуге болады.
1. Жергілікті мәліметтер базасы. Жергілікті мәліметтер базасындағы деректер бір локальді құрылымында сақталады. Диск, дискілік торапта ... ... ... ... ... алу үшін ... ... базасында әдісі қолданылады.
2. Қашықтағы мәліметтер базасы. Қашықтықтағы мәліметтер базасы деректер алыста орналасқан компьютерде сақталады. ... ... ... ... ... ... 2 ... тұрады:
* Клиенттік;
* Серверлік.
Клиенттік бөлімі қолданушы компьютерде жұмыс істейді. ... ... ... қарым-қатынасты қамтамасыз етеді. Қашықта орналасқан компьютермен байланыс сұраныс арқылы жүргізіледі. Программаның ... ... ... ... ... ...
Ақпараттық жүйенің жабдықталуы
Барлық ақпарат жүйеге бірдей болады. Олардың функционалдық бөлімдеріне қарамайды. Зерттеу облысына тәуелді емес. Жабдықтау бөлімінің құрамына келесілер кіреді:
* ... ... ... жүйенің мақсаты және атқарылатын функциялары тәуелді. Ұйымдастыру бөлімінің 4 топ компоненттері болады.
1-топ. Ол маңызды методикалық материалдар, жүйені жасау және оның ... ... оған ...
* ... ... ... материалдар ақпарат жүйесін жасауға арналған;
* тіптік жобалау шешімдері;
* кәсіпорынды зерттеу, оны ұйымдастыру және жүргізу әдістемелік материалдары;
* жобалау ... ... ... ... ... ... ... ақпарат жүйелерін тиімді жобалап және қызметін жүргізу құралдар жиынтығы, бұған жатады:
* басқару есептерінің кешені, оны шығаратын ... ... ... ... типтік басқару құрылымдары;
* унификацияланған құжаттар жүйесі;
* жалпы жүйелік және салалық.
* 3-топ. Ол ... ... ... зертеу, жобалау және енген процесте жасалады, оған ... ... ... ... ... ... және ... жобалар және құжаттар.
Құқықтық жабдық мақсаты ол ақпарат жүйені жасау процесін және пайдалану регламентін көрсетеді. Заңды құжаттар жиынтығы ақпаратты ... ... ... нәтижелік ақпаратты беру қатынастарын реттейді.
Ақпараттық жүйені
Жүйе жасаушылармен және тапсырыс беруші арасындагы келісім шарт.
Жүйені жасаушылар ... ... ... ... жүйенің бөлімдерінің құқықтық мүмкіндіктері. Техникалық құралдары қолданатын адамдардың құқықтық ... ... ... ... ... ... бірдей. Олар қандай функцияда орындауға қарамастан және қай облыста қолданатынына қарамастан жабдықтау бөлімінің құрамына мына ... ... ... ... математикалық, программалық, ақпараттық және технологиялық жабдықтар.
Қайта өңдеу
Шығыс қорлары
Кіріс қорлары
Мәліметтер базасы
Программалық жабдықтау
Ақпараттық басқару
С ы р т қ ы о р т ... ш к і о р т ... ә л і м е т т е ... ... ... жүйесі
1.1-сурет. Мәліметтерді электронды өңдеу жүйесінің құрылымы
Ұйымдастыру жабдықтау мынандай топтан тұрады:
Жүйені ... және оның ... ... ... ... ... ... тиімді жобалау құралдары жатады.
Ақпараттық жүйелермен мамандардың екі түрі жұмыс істейді: басқарушы ақырғы ... ... ... ... ... пайдаланушы - бұл өзі шығаратын ақпараттық жүйені немесе ақпаратты қолданатын адам. Бұған жүйені кәсіби талдап, жобалап құратын ... ... ... ... ... инженер жобалаушылар, программистер) кірмейді.
АЖ жабдықтарын қолдану тәсілдері ... ... ... екі ... атап ... болады: тікелей ақырғы пайдаланушы, ол АЖ жабдығымен қолмен жұмыс істеу арқылы бірлесе атқарады, тура емес ... ... ол АЖ ... тек қана ... оның ... ... ... Жүйенің құрылымын, технологияларды, алгоритмдерді т.с.с бейнелеу стандарттарын қолданбай үлкен, динамикалық және эффективті АЖ жасау мүмкін емес. Жүйелерді жобалаудағы ... ... ... осы ... ... ... ... графикалық құралдарды қолданудың ыңғайлы екендігін көрсетті. Жүйенің жобасын кәдімгі мәтін түрінде жазуға да болады, бірақ онда блок-схемалар болмаса оны ... ... ... ... ... ... ... ресурстары, процестерді және коммуникацияны құжаттандырылған түрде бейнелей отырып, концептуалды айқындылықты алуға мүкіндік береді. Бұл ... ... ... ... ... қосылған блок-схемалар және т.б кеңінен қолданылады.
Ақпараттық жүйелердің ... ... ... ... екі ... элементтің жинағын бейнелейді: процесстер (енгізу, өңдеу, шығару, сақтау, бақылау) және ресурстар (қондырғылар, ... ... ... ... ... жағдайда Менеджменттің ақпараттық жүйесімен (МАЖ) адамдар жұмыс істейді. Олар қондырғыларға мәліметтерді енгізеді және ақпаратты (жүйе ... ... ... - бұл адамдық-машиналық жүйе (1.1-сурет). МАЖ жұмыс ... екі ... ... - ... ... ... және ... (жүйелік аналитик, программист, инженер) жұмыс істеуі мүмкін ... ... ... ... ... ... біріктіреді, толықтырып, өзара әсерін ұйымдастырады. Консультанттардың қажеттілігі ақырғы ... саны ... ... ... ... ... ірі ... туындап, ұлғаяды.
Ақпарарттық технологиялар рыногында сатылып, сатып алынатын басқа ресурстар төрт топқа бөлінеді: техникалық ресурстар (жабдықтар), ... ... ... ... телекоммуникациялар.
Телекоммуникацияларда да ақпараттық жүйелер байланысы процестерін қамтамасыз ететін, ... ... ... ... жабдықтар мен программалар пайдаланылатындықтан, халықаралық сауда жүйесінде біршама басқаша номенклатура қолданылады.
Анағұрлым тармақталған топ - ... ... ... ... номенклатуралары да кең. Мәліметтер ресурсы - бұл әртүрлі деңгейдегі ... ... ... топтары, жеке) мәліметтер базасы жиыны.
Ақпараттық жүйені құру кезінде жобалаушылар жұмыс істеп тұрған жүйенің ресурстары мен процестерін талдайды, одан ... ... жаңа ... ... ... ... ... өзара әсерлесетіндей етіп жобалайды.
АЖ жобаларын ендіру сатысында ресурстар бөлігі рынокта алынады, ал ... ... ... ... және программалар) ұйымның өз күшімен тікелей объектіде жасалады. Ресурстарды сатып алу мәселелері менеджерлер мен директорлардың қатысуы ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының қызметі мен түрлерін білуі қажет.
АЖ негізгі ресурстарын анықтау жүйесі
Қазіргі кезде мамандар күнделікті жұмыстарында компьютермен программаларды көмекші ретінде ... қана ... ... ... өз ... ... объектісі жасай алады. Сондықтан осы құралдарды әлемдік стандарттарда анықталатын номенклатурада талдай білуі керек.
Сауда статистикасы аймағында ЕС стандарттары талаптарын ... ... ... топтары EITO TASK FORCE мен IDC корпорациясының келісімдеріне сәйкес келетін негізгі анықтамалар жүйесі бар. Осы ... шолу мен ... ... үшін ... мен ... ... ... түрде көрсетеміз.
Ақпараттық технологиялар (АТ) және Ақпараттық коммуникациялық технологиялардың (АКТ) жалпы анықтамалары (АТ) ... ... ... ... өндіріске қатысты айтылады:
* техникалық жабдықтау компоненттері (есептеуіш жүйелер мен желілер, офистік жүйелер, мәліметтерді өңдеу және ... ... және т.б.) ... ... ... ... жабдықтар);
* программалық жабдықтар компоненттері (жүйелік, қолданбалы, көмекші) немесе программалық өнім (программалық құралдар);
* әртүрлі ... ... ... ... желілік, ақпараттық, техникалық).
неғұрлым кең түсінігі телекоммуникациялық құрылғылар және коммуникациялық қызметтермен бірге қарастырылған ақпараттық ... ... ... ... ... ... жалпы қолданылатын құралдардың алты тобы ерекшеленген: мәліметтерді өңдеу жүйелері, көппайдаланушылар жүйесі, жұмыс ... ... ... ДК ... ... ... жабдықтар. Офистік желілік құрылғылар құрамында мәліметтерді тарату ... ... бар. ... ... ... (есептеуіш жүйелер) орталық процессорлар және негізгі периферииялық құрылғыларды қамтиды. Перифериялық құрылғыларға мәліметтерді жинақтау және сақтау құрылғылары, терминалдар және т.б., ... ... ... ... ... ... қосылатын компоненттер жатады.
Үш түрлі (үлкен, орташа, кіші) жүйені қамтитын түсінігі ... ... ... ... мен ... компьютерлерге қатысты емес. Әдетте көппайдаланушы жүйелердің ортақ белгісі, олар екі одан да көп ... ... ... жұмысын қолдау болып табылады.
Үлкен жүйелерге жалпы қолдануға арналған қуатты әмбебап ЭЕМ, ... ... ... ... ... ... ... ЭЕМ жатады. Есептеуіш жүйелердің үлкен топтарға жатқызылуының кретрииі бірінші кезекте оның бағасы болып табылады.
Көппайдаланушы орта жүйелерге кіші ... ЭЕМ деп ... ... ... ... ... ... супермини ЭЕМ жатады.
Көпмәселелі режимде екі және одан да көп пайдаланушылар жұмысын қолдамайтын бірпайдаланушыға арналған компьютерлік жабдықтардың көппайдаланушылар жүйесінен ерекшелігі, олар 2.3 ... ... ... ...
(ДК ... ... 2.4 ... екі түрлі компьютерлер құрайды: ... және ... ... (настольные).
Жабдықтарды таңдау кезінде дербес компьютерлердің сапасын бағалау, ... ... көп ... келесі топтарға біріктіру арқылы жүзеге асырылады: (1) сенімділік (надежность), (2) жалпы сапа, (3) қолданбалы ... ... (4) бар ... ... ... (5) ... ... аппараттық сәйкестігі, (6) қолдану қарапайымдылығы.
ДК арналған принтерлер 2.5 топқа жатады.
түсінігі (2.6 топ) ... жазу ... ... ... және ... калькуляторлар (қол, қалта, настольный, кәсіби), көшіру техникаларын ... ... және ... ... ... басқа офистік және функциональды жабдықтарды (мысалы, электрондық ... ... ... сауда жабдықтары, банкомат есептеуіштері т.с.с.) қамтиды. Офистік жабдықтарға бірнеше бөлімдерден тұратын желілік жабдықтар да ... (2.6.5 ... ... жабдық анықтауына көппайдаланушы жүйелерді, ДК немесе жұмыс станцияларын жергілікті желіге қосу құрылғылары, сонымен ... ... және ... жабдықтың басқа категорияларында саналатын серверлер жатады.
Желілік жабдықтың негізгі категориялары жергілікті есептеуіш желі интерфейстері, терминалды ... ... ... және ... ... ... ... болып саналады. категорияларына модемдер, дестелерді коммутациялау құралдары, сандық ауыстырып-қосқыштар, коммутациялық процессорлар, топтық контролерлер т.б. жатады.
Аталған жалпы ... ... ... ... ... ... салаларында кеңінен қолданылады. Бұдан басқа арнайы құралдар (специальные ... да бар. ... ... ақпараттық жүйелерде банктік автомат-кассирлер, кредиттік карточканы авторизаторлары, пластикалық карточкаларды оқуға арналған құрылғылар кеңінен қолданылады. Сонымен ... ... ... және т.б. арналған ерекше құралдар бар.
Телекоммуникациялық жабдықтар пайдаланушы категориясына ... ... ... ... ... екі тобы бар. Біріншісі пайдаланушының жұмыс істейтін орнына байланысты топтастырылған. Телекоммуникациялық жабдықтардың екінші тобы ... ... ... ... ... ... программалық өнім құрамында оның 4 тобы ерекшеленген: жүйелік программалық ... ... ... ... программалық құралдар, қолданбалы программалық шешімдер.
Ақырғы ... ... ... (АПАЖ) концепциясы.
АПАЖ ресурстары: ақырғы пайдаланушының компьютерлік қосымшалары, қондырғылар, программалар, адамдар, көпшілік мәліметтер базасы.
1.5 Деректер қорының жіктелуі
Деректерді өңдеу технологиясы ... ... қоры ... және ... ... ... деректер қоры бір есептеу жүйесінің жадысында сақталады. Егер бұл ... ... ЭЕМ ... ... ... бұндай базаға үйлестірілген қол жеткізу мүмкін болады. ... ... ... ... ... ... жергілікті желісінде жиі қолданылады.
Үйлестірілген деректер қоры әр түрлі ЭЕМ есептеу желісінде сақталған бірнеше ... ... ... қостайтын бөлігінен тұрады. Мұндай қормен жұмыс үйлестірілген ... ... ... ... ... ... ... қорының деректеріне қол жеткізу әдісі бойынша жергілікті қол жеткізу арқылы деректер қоры және алыстатылған (желілік) қол жеткізу ... ... қоры ... ... қол ... ... орталықтандырылған деректер қорының жүйесі әр түрлі ұқсас жүйелер архитектурасын ұсынады:
* файл-сервер;
* клиент-сервер.
Файл-сервер. ... қол ... ... ДҚ ... архиектурасы желі машинасының біреуінің орталық (сервер, файл) ретінде бөлініп шығуын болжайды. Осындай машинада бірге қолданылатын орталықтандырылған ДҚ сақталған. Басқа барлық ... ... ... қол жетерлік пайдаланушы жүйесінің көмегін қолдайтын желі машиналары жұмыс бекетінің функцияларын ... ... ... ... ... пайдаланушылардың сұранысы бойынша сол жерде негізінен өңдеу жүргізілетін жұмыс ... ... Сол бір ... қол жеткізудің үлкен қарқындылығы кезінде ақпараттық жүйенің өнімділігі төмендейді. Сонымен бірге пайдаланушылар олармен монополиялы қолданылатын ... ... ... ... құра ... ... Бұл концепцияда орталықтандырылған деректер қорын сақтағаннан басқа орталық машина (деректер қорының сервері) деректерді өңдеудің орындалатын негізгі көлемін қамтамасыз ету ... ... ... ... жіберілетін деректерге деген сұраныс сервердегі деректерді шығару мен іздеуді тудырады. Шығарып алынған деректер (бірақ файлдар емес) серверден ... ... ... ... ... архитектурасының ерекшелігі болып SOL сұраныс тілін қолдану табылады ... ... ... ... ... қоры ... өріс, жазба, файл (кесте) деген құрылымды элементтер түсінігімен тығыз байланысты.
Өріс -- деректердің логикалық ұйымдастыруының элементарлы бірлігі, яғни ол ... ... ... -- ... ... келеді. Өрісті бейнелеу үшін келесі сипаттамалар қолданылады:
* аты-жөні (Тегі, Есімі, Әкесінің аты, ... ... түрі ... ... ... ... ... 15 байт, және де ең үлкен мүмкін боладын символмен анықталатын ... ... ... үшін ... ... санның бөлшек бөлігін көрсету үшін екі ондық белгі.
Жазба -- логикалық түрде байланысқан өрістердің жиынтығы. Жазба данасы -- ... ... ... ... ... ... ... (кесте) -- бір құрылымның жазба данасының жиынтығы.
Файл жазбасының құрылымында, олардың мәндері жазба данасын теңдестіретін біріншілік кілттер (БК) ... ал ... ... (ЕК) ... іздестіру немесе топтық белгілердің рөлін атқаратын өрістер ... ... ... мәні бойынша бірнеше жазбаларды табуға болады).
1.7 Ақпараттық объектінің түсінігі
Ақпараттық объекті -- бұл ... ... ... ... түріндегі бірнеше мазмұндардың (нақтылы объектінің, құбылыстың, процестің, оқиғаның) суреттелуі. Мұндай мазмұндармен ақпараттық объект үшін қызмет етеді: цех, ... ... жоо, ... ... ... және ... объектінің белгілі реквизиттік құрамы мен құрылымына мысалы, Студент, Сессия, Стипендия сияқты бірегей есім берілетін сынып (түр) құрастырады.
Ақпараттық ... ... іске ... ... -- әр ... ... нақтылы мәндері жиынтығынан құралған даналарды ұсынады және кілттің мәнін теңдестіреді (қарапайымы -- бір ... ... ... -- ... ... ... объектінің қалған реквизиттері сипаттамалық болып келеді. Бұған қарамастан сол бір реквизиттер бір ақпараттық объектіде ... ал ... ... бола ... ... объект бірнеше кілтен тұруы мүмкін.
1.8 Қатынастарды қалыптандыру
Бірдей деректер кестесі (қатынас) әр түрлі жолмен топтастырыла алады, яғни ... ... ... ... әр ... ... терімі ұйымдастырылуы мүмкін. Қатынастардағы атрибуттарды топтастыру орынды болу қажет, яғни ... ... ... және ... өңдеуін оңайлататын процедура мен жаңарту.
Егер ол қатынастарды қалыптандыру талабына жауап беретін болса, басқа мүмкін болатын қатынастар теріміне қарағанда, анықталған ... ... ... ... ... жою ... сияқты жақсы қасиеттерге ие болады [3].
Қатынастарды қалыптандыру -- қосарландыруды жоюға рұқсат ... ... ... ... ... ... ететін, деректер қорын кірістіруге (кіріс, түзетілім) еңбек шығындарын азайтатын қатынастарды (кестелерді) қалыптастыруын шектейтін формальды ... үш ... ... ... және кез-келген қатынасты үшінші қалыпты формаға (ең жетілген) келтіретін механизм ұсынылды.
Бірінші қалыпты форма
Егер оның барлық атрибуттары қарапайым (содан ... ... ... онда ... ... ... ... қалыпты формаға келтірілген деп аталады. Қатынасты бірінші қалыпты формаға өзгерту реквизиттердің (өрістердің) ... ... және ... ... әкеп ... ... ... мәні = (Нөмір, Тегі, Есімі, Әкесінің тегі, ... ... ... ... ... қалыпты формаға келеді.
Екінші қалыпты форма
Қатынасты екінші қалыпты формаға келтіру сұрағын ... ... онда ... ... және ... ... тәуелділік деген анықтамаларға түсінік беру қажет.
Соларға ортақ кілтпен логикалық байланысқан ақпараттық ... ... ... бұл ... ... функционалды тәуелділік сипатын көрсетеді.
Реквизиттердің функционалдық тәуелділігі -- бұл ақпараттық объектінің данасы кезінде ... ... ... ... тек қана суреттелген реквизиттің бір мәні сәйкес келетін тәуелділік.
Функционалдық ... ... ... ... ... ... ... байланыс реквизиттерінің талдау кезінде дербес ақпараттық объектіні ерекшелейді.
Құрама кілт жағдайында функционалды толық тәуелділік анықтамасы енеді.
Кілттік емес ... ... ... ... әр ... емес ... функционалды түрде кілттен тәуелділігімен сәйкес болады. Бірақ ... ... ... ... функциналдық тәуелділік табылмайды.
Егер ол бірінші қалыпты формада болса және әр ... емес ... ... ... құрама кілтке тәуелді болса, қатынас екінші қалыпты формада болады.
Үшінші қалыпты форма
Үшінші қалыпты форманың түсінігі транзиттік емес тәуелділік түсінігіне негізделеді.
Транзитивтік ... егер екі ... ... ... ... ... ... ал басқа суреттелген реквизит бірінші суреттелген реквизиттен тәуелді болса байқалады.
Егер ол екінші қалыпты формада болса және ... ... емес ... ... ... ... емес тәуелді болса, қатынас үшінші қалыпты формада болады.
Суреттелген реквизиттердің транзитивтік тәуелділігін жою үшін ... ... ... ... ... Ыдырау нәтижесінде реквизиттер бөлігі бастапқы ақпараттық объектісінен жойылады және басқа (мүмкін, жаңа құрылған) ақпараттық объектінің құрамына енеді.
Байланыстар ... ... ... ақпараттық объектілері бір бірімен байланысты. Келесі белгілеулер көрсетілген байланыстың бірнеше түрлері ажыратылады:
* бірге бір ... ... көп (1 : ... ... көп (К : ... бір ... (1:1) ... әр уақыт кезеңіне А ақпараттық объектісінің бір данасына кем дегенде бір В ақпараттық объектінің данасы және керісінше сәйкес ... көп ... (1:К) ... А ... ... бір ... 0, 1 немесе одан да көп В объектісінің даналары сәйкес келеді, бірақ В объектісінің әр данасы кемдегенде А объектісінің 1 ... ... ... көп ... (М:М) кезінде әр уақыт кезеңінде А ақпараттық объектісінің бір данасына 0, 1 ... одан да көп В ... ... және ... ... ...
2 АРНАЙЫ БӨЛІМ
Пәндік аймақ - ұйымды басқару үшін және соңғы кезекте автоматизацияны зерттеуге жататын нақты әлемнің бөлігі. ... ... ... ... ... мекеме - цехтармен, дирекциямен, бухгалтерия және т.б ұсынылады. Пәндік аймақтың әрбір фрагменті объектілерді қолданатын көптеген объектілер мен процестермен және де ... ... әр ... ... ... ... ... сипатталады.
* ақпараттық жүйені жобалау теориясында пәндік облысты (немесе, егер қажет десе барлық нақты ... ... үш ... ... қарастыруға болады;
* пәндік аймақты нақты көрсетілген түрінде ұсыну;
* адам оны қалай қабылдайды (деректер қорын жобалаушы туралы айтылады);
* символдар ... ... ... ...
Яғни біздер осы ұсынылуды бейнелейтін деректер мен нақтылықты суреттеумен (ұсынылумен) жұмыс істеп отырык. ... ... ... ... ... олар үшдеңгейлі сурет түрінде ұсынылады (сурет 2.1).
2.1-сурет. ANSI/SPARC деп аталатын үлгі
Деректердің сыртқы ұсынылуы (сыртқы сурет) пайдаланушымен ... ... ... ... ... деректерге талаптардың жиынтығы болып табылады. Концептуалды сурет болып нақты әлем туралы пайдаланушылардың ұсынылуынан алынған, деректерге барлық талаптардың толық жиынтығы ... Ішкі ... - бұл ... ... өзі. ... жүйенің деректер қорын жобалау барысында бөлінетін негізгі кезеңдер осыдан шығады:
Концептуалды жобалау - ... ... ... және ... ... Бұл үшін ... шаралар орындалады:
* пәндік аймақты тексеру, оның ақпараттық құрылымын зерттеу;
* әрбіреуі пайдаланушы ұсынылуымен, ... ... және ... арасындағы байланыспен, ақпараттық объектінің үрдістерімен сипатталатын барлық фрагиенттердің әшкереленуі;
* барлық ұсынылудың үлгіленуі және интеграциясы.
Берілген кезеңнің аяқталуымен деректер қорының ... ... ... ... ... ... Жиі олар ... түрінде ұсынылады.
Логикалық жобалау - деректер құрылымындағы деректерге талаптардың түрленуі. ... ... ... ... құрылымын және қолданбалы программалар артықшылығын аламыз. Осы кезеңінде әр түрлі ДҚБЖ-не сәйкес деректер қоры жиі үлгіленеді және салыстырмалы үлгіні талдау ... ... ... - ... ... ету ... және т.б ... артықшылықтарын анықтау [4].
2.1 үлгісінің көмегімен деректерді ұсыну
Автоматтандырылған ... ... ... ... ... ... ең алдымен берілген жүйе операция жасайтын оқиғалар, дәлелдер және заттар туралы түсінікті қалыптастыру ... Бұл ... ... ... ... деректер үлгісіне келтіру үшін, оларды ақпараттық ұсынылулармен ауыстыру қажет. Біріңғай деректер ұсынылудың, оның программалық ... ... іске ... ең ... ... бірі ... ... model, ER-model) үлгісі табылады.
үлгісі нақты әлем туралы бір маңызды семантикалық ақпаратқа негізделеді және деректерді логикалық түрде ұсынылу үшін ... Ол ... ... ... ... басқа деректермен өзара байланысын анықтайды. Маңыздысы дәлел болып үлгісінен барлық бар деректер үлгісі (иерархиялық, желілік, реляциондық, объектілік) ... болу ... ... ... ол ... болып келеді.
үлгісі қатаң мәнде деректер үлгісі болмайтынын айта ... жөн, ... ... ... ... ... және тек қана ... логикалық құрылымын суреттеумен шектеледі.
1976 ж. үлгісі Питер ... ... ... ... ... ... фрагменті арасында кейбір көптеген байланыстар бар көптеген мәндер түрінде ұсынылуы мүмкін. Анықтама ... ... ... (entity) - бұл оны басқа объектілерден ажырататын, белгілі бір ... ... ... ... ... ... адам, мекеме, оқиға және т.б.
Мәндер жиыны (entity set) - бір түрдегі көптеген мәндер (бірдей қасиетке ие). ... ... ... ... мерекелер және т.б. Мәндер жиынының қиылысатын болуы әбден қажет емес. Мысалы, ЕРКЕК қатарына жататын мән, ... ... ... да ... мәннің өзі берілген мәндер жиынының барлық мүшелерінің ... ... ... ... ...
Алдағы уақытта мәнді және оның атрибуттарын анықтау үшін ... ... ... ... ... ... АТЫ, ...
Мысалы, қызметкерлер жұмыс істейтін, мекемеге бөлінетін бөлімдерді жай БӨЛІМ деп жазуға болады (БӨЛІМ_НӨМІРІ, АТАУЫ).
Атрибуттың ... ... ... ... ... деп ... Мысалы, ЖАСЫ атрибуты үшін нөлден үлкен бүтін сандар интервалымен домендер (оны САН_ЖАСЫ деп атайық) жазылады, ... ... ... ... ...
П. ... аталған мақаласында атрибут мәндер жиынын немесе мағыналар жиынын бейнелейтін функция ретінде анықталады. Осылайша ЖАСЫ атрибуты ... ... ... ... ... жасайды. АТЫ атрибуты АТЫ, ТЕГІ және ӘКЕСІНІҢ ТЕГІ ... ... ... ...
Осыдан мәннің кілті анықталады - мән ... ... ... ... мағына жиынының тобы өзара бір мағыналы бейне болатын атрибуттар тобы. Басқа сөзбен айтқанда: мәннің кілті - бұл ... ... ... ... бір ... одан да көп ... ... мысалда ҚЫЗМЕТКЕР кілтінің мәні болып ТАБЕЛДІК_НӨМІРІ (әрине, егер мекемедегі барлық ... ... ... ... ... ... ...
Байланыс (relationship) - бұл бірнеше мәндер арасында ... ... ...
* ... ... қандай да болмасын бөлімде жұмыс істейді, ҚЫЗМЕТКЕР және БӨЛІМ мәндерінің арасында немесе БӨЛІМ-ҚЫЗМЕТКЕР байланысы бар;
* ... бір ... ... ... ... онда ... және БӨЛІМ мәндері арасында немесе БӨЛІМ-БАСҚАРУШЫ ... бар;
* бір ... ... ... да ... болады, мысалы АТА-АНА - ҰРПАҚ екі мәнінің ... ... ... жобалау әдісінде жақсы екпіннің өзіне тән ережелері мәндері зат есімнің көмегімен, ал ... - ... түде ... атап ... жөн. ... ... ... міндетті емес.
Өкінішке орай, байланыс қайсы, мән қайсы екенін анықтаудың ортақ ережелері жоқ. Жоғары да ... ... ... ... - бұл ... деп атап ... ... мәнін -ны мәнімен байланыстырып қарастырамыз, және ол мәні . ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, БӨЛІМ-ҚЫЗМЕТКЕР байланысы үшін БӨЛІМДЕГІ_ЖҰМЫС_СТАЖЫ атрибутын береміз.
Берілген байланыста мәнді орындайтын, байланыстағы мәннің рөлі - ... ... ... - ... ... АДАМ мәні және ... ... мүмкін. үлгісінде рөлдерді көрсету аса қажет емес және байланыс семантикасын анықтау үшін қызмет етеді.
Мәндер жиыны (relationship set) - бұл ... ... ... ... ... n-шы ... де n 2-ден кіші болмауы керек) мәндер арасындағы қатынас.
Бірақ, шын мәніне келсек, және әр түрлі ... ... ... ... табылады), оларды көбінесе жиі-жиі араластырады. Сондықтан, алдағы уақытта терминін ескеріп, және ... ... ...
n=2 ... яғни ... екі ... біріктіргенде ол бинарлы деп аталады. N-шы байланыс жиыны (n>2) әрқашан көптеген бинарлымен алмастырыла алатыны дәлелденген, ... ... ... ... ... ... бейнелейді.
Басқа мәндермен байланыс жиындары арқылы қауымдастырылған сол мәндер саны байланыс дәрежесі деп аталады. Дәрежелерді қарастыру әсіресе бинарлы байланыс үшін ... ... ... ... ... ... бір (1 : 1 белгіленеді ). Бұл осындай мәннің байланысында бір рөлдегіге әрқашан кем дегенде басқа рөлдегі бір мән сәйкес ... ... Біз ... ... бұл ... болады, себебі әрбір бөлімде тек қана бір бастық, ал қызметкер тек қана бір бөлімді басқара алады. ... ... 1 ... ... ... ... ал ромб - ... білдіреді. Әрбір мәннің байланыс дәрежесі 1-ге тең болғандықтан, онда олар бір сызықпен байланыстырылады (сурет 2.2 ).
2.2-сурет. Бірге бір ... ... ... ең маңызды сипаттамасы болып сонда кіретін мәндердің шығысына жататын класс немесе байланыс бағыты табылады. ... ... ... ... ... ... онда ... мәніне мәні міндетті түрде сәйкес келеді. Бірақ, әрбір қызметкер бөлім басқарушысы емес, сәйкесінше әрбір ... мәні ... ... ... ... міндетті класы бар (бұл дәлел мүмкін болатын мәннің байланысқа кіруі сан интервалын көрсетумен белгіленеді, берілген жағдайда бұл 1,1), ал ... ... ... емес класы бар (0,1) деп айтылады. Енді берілген байланысты біз 0,1:1,1 деп белгілей аламыз. Алдағы уақытта 1 бинарлық байланыс ... ... ... 2.3) ... ... ... ... Бірінші дәрежелік бинарлық байланыстар
Бірге көп ( 1 : n ). Берілген жағдайда бір ... мән ... ... ... ... санына сәйкес келуі мүмкін. БӨЛІМ-ҚЫЗМЕТКЕР байланысы осындай. Әрбір бөлімде еркінше қызметкерлер саны жұмыс істеу мүмкін, ... ... тек қана бір ... жұмыс істейді. Оның суреті төменде көрсетілген (2.4-сурет).
2.4-сурет. ... ... ... ... екі мән ... ... байланыс жиыны бар деген дәлелді көркемдейді [5].
Бұл ... тағы ... ... ... ... жөн. ... ... белгәлә бір бөлімде жұмыс істеу керек, бірақ әрбір бөлім (мысалы, жаңа қалыптасқан) кем ... бір ... ... ... ... мәні міндетті түрдегі, ал ҚЫЗМЕТКЕР>> мәні ... емес ... ... құрайды. n бинарлы байланыс дәрежесінің бағыты келесі түрдеідей белгіленеді (сурет 2.5).
2.5-сурет. n-шы дәрежелі бинарлы байланыс
Көпке бір (n : 1 ). Бұл ... 1 : n ... ... Біз ... ... ... ... келісім-шартқа отыру негізінде өзінің қызметін құрады деп болжайық. Бұл дәлел КЕЛІСІМ-ШАРТ (НӨМІРІ, ... ... және ... ... МЕКЕН-ЖАЙЫ) мәндерін біріктіретін КЕЛІСІМ-ШАРТ - ТАПСЫРУШЫ байланысы көмегімен үлгісінде бейнеленеді. Бір тапсырушымен бірден көп келісім-шартқа отыратындықтан, онда ... - ... ... ... n : 1 дәрежесі болады (сурет 2.6).
2.6-сурет. КЕЛІСІМ-ШАРТ - ТАПСЫРУШЫ ... ... ... ... бір ... ... (әрбір келісім-шарт белгілі бір тапсырушымен жасалған, ал әрбір тапсырушыда кем дегенде бір ... бар), ... ... ... міндетті класс бар.
Көпке көп (n : n). Бұл жағдайда әрбір біріктірілген мәндер кез-келген дана ... ... ... Біз ... ... мекемеде әр бөлімнің қызметкерлері кіретін, әрбір келісім-шартты орындау үшін жұмыс тобы құрылады делік. Әрбір қызметкер бірнеше жұмыс ... ... ... ... ... декірмеуі мүмкін), ал әрбір топ құрамына кем дегенде бір ... ... ... сол ... ҚЫЗМЕТКЕР және ЖҰМЫС_ТОБЫ мәндері арасындағы байланыста n : n дәрежесі бар (сурет 2.7).
2.7-сурет. ҚЫЗМЕТКЕР - ЖҰМЫС_ТОБЫ байланысын ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын ақпараттық конструкциялар, деректер үстінен мүмкін болатын ... ... және ... ... ... үшін ... шектеулер нұсқауы қарастырылады.
Бір жағынан, деректер үлгісі пайдаланушылардың ақпараттық қажеттілігін суреттеу үшін өзіндік формалды құрал ұсынады, ал басқа жағынан - ... ДҚБЖ ... бір ... ... ... ... егер ... қажеттіліктерді бір деректер үлгісінің қасиетімен түсіндіретін болса, онда сәйкес келетін ДҚБЖ ИЖ-нің сәйкесінше жұмыс қабілетті фрагментін тез құруға мүмкіндік ... ... ... ... операциялары және шектеулерді кішкене көптеген нұсқалардың жеткіліктісі, ақпараттық объектілерді және операцияларды сипаттайтынын таңдайды. Сонымен қатар, программалау ... ... ... деректер символдары, атрибуттарды қосу операциясы, деректердің түрінің сәйкестігіне шектеулерді және т.б қарастыру жіберілмейді.
Ақпараттық объектілер объектіге әрекет және ... ... ... ... ... объектті-бағытталған жобалауы үшін негіз болып қызмет етеді. Әрекеттің типтік ... ... ... ... ... бір ... екінші объектінің бөлігі ретінде бекіту, объектілерді байланыстыру, объектілерге әрекет синхронизациясы кіреді.
Сөйте тұра осы аталған объектілерді жиі ... және ... ... деп ... ... ... құрамына кірістіріледі.
Деректер үлгісін ажырататын саны көптеген ақпараттық конструкциялар әр түрлілігі анықталады.
Қордағы сақталған деректер ... ... ... ... яғни ... қолдайтын кейбір үлгілермен ұсынылған. Маңыздылар қатарына келесі деректер үлгісі жатады: инфологиялық; иерархиялық; желілік; реляционды; объектті-бағытталған.
2.3 Пәндік аймақтың инфологиялық ... ... ... ... үлгі ... орын ... Ол күрделі жүйені құрудың төртінші кезеңіне сәйкес келеді және деректер құрылысына тәуелді болмайтын мәселелік аймақтың қалыптандырылған суреттеуін береді. Деректерді ... ... ... адам үшін ... әлемді суреттеудің табиғи концепцияларын қамтиды.
Бұл үлгіні құру қалыптандыру үрдісінің бірінші қадамы болып табылады. Ұсынылымға қарағанда табиғи тілде ол, ... бір ... ... ... құралдарын қолдану есебінен шығарады.
Ең басты инфологиялық үлгі ... - ... Бұл ... ... ... көріну, жоғалу және өзгеру.
Объектілер атомдық немесе құрама болуы ... ... - бұл оны ары ... берілген түрдің ішінде ең кішкене объектілерге ыдырататын анық бір түрдегі объект.
Құрама объектілер өз құрамына көптеген объектілер, объектілер кортежін кіргізеді. Осы ... ... ... ... объектілердің еркін құрылымын рекурсивті түрде алуға болады.
Әдетте объектте кейбір қасиет немесе басқа ... ... ... ... бар. Қасиет анық емес формалды болуы мүмкін, ал тек қана ... ... ... ... бекіту сияқты сипатталады.
Инфологиялық үлгі үш дәлел категориясын ... ... ... ... ... және ... ... жағынан, бұл үлгіге қосымша иілгіштік қамтамасыз етеді, басқаша - белгілі қиындықтар құрады.
Дәстүрлі және инфологиялық деректер үлгісінің арасындағы ... ... мен ... ... айырмашылыққа ұқсас. Көп үлгілерде көптеген хаттар екі категорияның біреуіне жатады: ақиқат немесе жалған. Инфологиялық үлгі аз ғана ... ... ... хатты ұсыну мүмкіндігін болжайды, яғни пікір ұқсастығы түрінде. Осындай хатты талдау ... ... ... ... ... ... ... хат ақиқаттық. Бірақ қате бекітуде пікір ретінде қарастырылуы мүмкін.
Инфологиялық үлгілеудің мақсаты - нақты әлемнің пәндік ... ... ... ... қойылған мақсаттарына сәйкесінше ақпаратты өңдеу әдісі және ақпаратты ұсыну мен жинау әдісі адам үшін ... ... ... талаптары.
Инфологиялық үлгілер қарапайым оқиғалардың еркін ұсынуын алуға мүмкіндік береді. Олардың негізінде қатты типтендірілген үлгіге қолдайтынға ... ... үлгі ... ... ... үлгілерде объектке сілтеулер және объектінің өзі бөлек, ал хаттар контекст есебінен түсіндіріледі. Бұл сілтеулердің көптік іске асыруын рұқсат ... және ... ... қамтамасыз етеді.
Инфологиялық үлгі өз құрамына бірнеше компоненттер қатарын кіргізеді. Бұл ... ... ... болып объект пен процесстер логикасының формальды құралдарының қалыптандыруын, сондай - ақ алдағы уақытта қалыптандырылмайтын процесстерді ... ... ... ... ... болып табылады:
* пәндік аймақты суреттеу;
* өңдеу әдісін ... ... ... ... ... ... үлгі ... сипаттамасынан тұрады. Аналитикалық әдістер, графикалық суреттеу әдісі, жақындау қолданылады.
Деректер қорының лоикалық құрылымы анықталады:
* кесте және оның аттары, сондай-ақ мән деп ... ...
* ... ... ... әр ... атрибуттары (attributes);
* өрістердің сипаттамасы, мысалы олардың мәндерінің бірегейлілігі және NULL мәнінің қол ... ... ... ... деректер түрі;
* әр кестенің біріншілік кілті -- мәндері бар өріс ... ... ... әр ... ... идентификациялайды. сондай - ақ кестеде ... ... ... ... ... тек қана ... ... үшін рұқсаттылықтың бір бірегей кілті - бастапқы кілт қарастырылады. Кетеде бастапқы кілттің болуы міндетті емес, бірақ оны әр ... үшін ... ...
* ... ... ... ... жазба басқа кестедегі бір немесе бірнеше жазбасына тәуелді болуы мүмкін.
Триггерлер
Триггер -- бұл пайдаланушының шақыруын ... ... ... бір ... ... ... орындалатын сақталатын процедуралардың ерекше түрі. Айтылып кеткен әрекет түрлеріне реляциалық дерекқордың берілген кестесіне жазбаны енгізу INSERT ... жою DELETE, ... ... бар ... ... UPDATE ... туған әрекеттерді жатқызамыз.
Триггерлер енгізілген деректерді қосымша тексеру үшін, әсіресе, тексеру процедурасы шектеулер қою үшін күрделі ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу жылдамдығына әлдеқандай әсері болмағанмен, триггерлер күрделі тексеру жұмыстарын ... ... ... ... бір ... аймағы - бұл, триггер орнатылған кестедегі деректердің өзгеруіне байланысты басқа бір ... ... ... ... триггерді шақырған әрекет транзакциясында орындалатындай болып қарастырылады. Осыған сәйкес, егер қате ... ... ... ... ... онда бұл ... ... өзгерістер бастапқы қалпына қайтып келеді. Кейбір серверлерде ... әр ... ... үшін ... бір рет ... толығымен өзгерту үшін шақырылуы мүмкін. Мұндай триггерлерді кестелік триггерлер деп атайды.
Сақталатын процедуралар
Сақталатын процедура деп серверде құрастырылатын және ... SQL ... ... ... Осылай, пайдаланушылар жиі қолданылатын сұратуларды сақтаудың орнына сәйкес сақталатын процедураға сілтенуіне болады. Бұл жүйенің өнімділігінің жақсаруын қамтамасыз етеді, ... бұл ... тек бір рет қана ... және ... мен ... арасындағы трафик азаяды. Концептуалды деңгейді серверде функциялар кітапханасын құрастыру арқылы да арттыруға болады.
Сақталатын процедуралар мен функциялар клиент пен сервер ... ... ... аз болуына байланысты жақсы өнімділікті қамтамасыз ете алады. Бұл дерекқор серверіне түсетін күшті арттырғанымен, клиент жағындағы ... ... Мұны бір ... ... ... ... ... машиналарды ақпаратпен қамтамасыз ететін жағдайда (Веб-серверлерінде) қолданған жөн. ... ... ... ... сақталынған функциялар кітапханасын да қолдануға мүмкінік береді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... процедураларды құру командалары Б қосымшасында келтірілген.
Қауіпсіздікті қамтамасыз ету
Қатынас құруға шек ... ... ... ... ... ... ету мәселесі бірінші орынға шығады. Себебі, қаскөйлер жүйеге қосылып, деректерді бүлдіруі немесе ұрлауы мүмкін, бұл компанияға айтарлықтай зиян келтіреді. Жүйенің ... ... ... ... ... ету ... қолдануға болатын бағыттар қатары бар. Windows қауіпсіздік құралдарының қатарына ... ... ... құруын көріністер механизмі арқылы шектеу немесе әр пайдаланушы, пайдаланушылық ... және ... үшін ... құру ... ... ... болады.
Әр дерекқордың өзіндік пайдаланушылар жиынтығы бар: бір ... ... ... де ... болуы міндетті емес. Бірақ, пайдаланушылар SQL-серверіне қосылып, онда тіркелетін ... ... бұл ... орындау пайдаланушылық айқындауыштарға жүктелген. Осы жұмыста пайдаланушылар әзірленген бағдарламадағы сәйкес командаларды орындау арқылы құрылады.
Нақты дерекқорға ... ... құру ... бойынша бірлескен пайдаланушылық айқындауыштар жиынтығы роль деп аталады. Мысалы, үш ... ... ... ... құру ... ал үш жүз ... шектелген қатынас құру құқығы қажет. Бұл жағдайда оларды екі ... ... әр ... ... ... ...
Топтағымыз келген бірнеше пайдаланушылық айқындауыштарға роль құру үшін ... ... ат ... ... барлық қажетті пайдаланушылық айқындауыштарды енгіземіз. Содан кейін, әр пайдаланушы үшін қатынас құру құқықтарын белгілеудің орнына, барлығы үшін рольге ... құру ... ... Бұл ... ... ... барлық пайдаланушыға қолданылады. Бұған қоса, роль механизмі қателер санының азаюына ... ... ... қауіпсіздікті қажетті деңгейде ұстауға көмектеседі.
Роль механизмін қолдану кезінде пайдаланушының компанияның бір ... ... ... ... оның айқындауышын бір рольден екінші рольге ауыстыру жеткілікті. Осы пайдаланушының қатынас құру құқықтары қажетті күйге сол уақытта өзгереді. Егер де ... ... ... ... ... әр ... үшін ... құру құқықтарын қолмен өзгерту керек болатын еді, ал бұл біраз ... ... ... көшірмесін алу және дерекқорды қалпына келтіру
Дерекқордың көп бөлігі құрылып ... ... ... ... ... ... бұрын осыған дейін жасалынған жұмысты сақтап, ойда болмаған шиеленісулерден қауіпсіздендіру үшін, яғни сондай жағдай болып қалған кезде бағдарламаның осы ... ... ... ... болу ... дерекқордың қосалқы көшірмесін жасаған жөн.
Таңдалынған стратегияға қарамастан, дерекқорды ешкім қолданбаған кез қосалқы көшірме ... үшін ең ... ... табылады. Егер дерекқорды пайдаланушылар үшін қолжетімсіз етуге болатын уақыт аралығы болса, онда дәл осы уақыт көшірме ... үшін ең ... ... ... SQL-сервер дерекқормен пайдаланушылар жұмыс жасап жатқан кезде де толық көшірме жасай алғанымен, жұмыс ... ... ... ... оның ... үшін ... ... болады [6].
Өзіндік стратегияны ойлап тапқанша және әзірше дерекқордың үлкен емес көлемі үшін дерекқордың толық көшірмесін серверде бар ... ... ... ... ... Ол үшін Enterprise Manager бағдарламасының құрамындағы мәселелерді (Jobs) көшірме жасау ... ... ... ... ... көшірме күнделікті негізде әр түнде келесі командалар арқылы орындалатындай етіп орнату керек.
Жасалынған көшірмені қолданып, ... ... ... ... ... ... ... Деректерді Enterprise Manager - дің көмегімен қалпына келтіруге болады немесе келесі ... ... ... ... ... ... ... мәселелерінің бірі - дерекқордың тұрақты айырылуы осылай жүзеге асырылады.
60-жылдары дерекқор жүйесі түсінігіне ... ... ... ... ұйымдастырудың жаңа бір шешімі пайда болды. Дерекқор (ДҚ) деп есептеу жүйесінде (ЕЖ) ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір пәндік сала үшін құрастырылады (банк, биржа, дүкен, қойма, кітапхана, т.б.). ... күні ... кез ... жерден кездестіруге болады. Оларды медицина, көлікте, құқық сақтау орындарында, қалалық анықтама қызметтерінде, өнеркәсіпте және оқу ... ... ДҚ ... ... бірнеше пернесін басу арқылы санаулы секундтарда алуға болатын әр түрлі ақпараттарды өзінде сақтайды.
Бағдарламалық жабдықтау аумағының мөлшерінде және ... ... ... ерекше орын алатын деректер қорын басқару жүйесі (ДҚБЖ) - ДҚ жасау және ... үшін ... ... ДҚБЖ ақпараттық жүйені дерекқор технологиясы негізінде құрастыру арқылы ақпараттық қызметтерді ұйымдастыруда жаңа тұжырымдамалардың ... ... ... Қазіргі уақытта муниципалды, банкілік, биржалық ақпараттық жүйелерде, көтерме және бөлшекті саудада, сауда ... ... ... қызмет орындарының ақпараттық жүйелерінде, тауар және қызмет көрсету нарығының, анықтамалық және аналитикалық-болжау ақпарат дерекқорлары кеңінен пайдаланылады. Бұл жүйелердің жұмысы глобальді ... ... ... ғана әрі ... ... әр ... сәулетті немесе олардың қосындыларынан тұратын локальді (жергілікті) есептеу желілерінде, яғни корпоративті желілер атына ие ... ... ... ... ... ... ... жүйелерінің басым көпшілігі реляциялық түрдегі жүйелер болып табылады, яғни олар деректердің реляциялық ... ... ... Е.Ф.Кодд 1970 ж. қатынастың математикалық теориясын (реляцонды теория) ... ... ... үлгісін жасады. Реляциялық ДҚ-да деректер кестеде сақталады. Оларды қатынастар деп ... ... ДҚЖ ... - бұл ... ... ... сақтайтын компьютерленген жүйелер. Әр түрлі ДҚБЖ-інде ДҚ деп деректерді кесте ретінде сақтауды түсінеді, бірақ аты тек қана ... ... ... ... сол ... ... ... пішіндер, виртуалды кестелер - көрсетімдер ретінде, сұрату пішіндері, программалық модульдер және т.б.) ... ... ... ... ... ... бас ... Алғашқы тәжірибелік дерекқорды басқару жүйесі SEQUEL тіліне негізделген SYSTEM R ДҚБЖ ... ... тілі SQL-ді оның ... ... деп есептейміз. Деректердің реляциялық үлгілерінде деректерге қатынас кесте екілік массивте сақталғандай ... ... ... ... ... кестенің жолы және бағаны деп те атайды. Сол себепті деректер жеңілірек қабылданады. Бұл ... ... ... ... ... өмірде жиі кездесуімен байланысты.
Кестені екілік массив ретіндегі немесе жазба жиынтығы ретінде ... ... ... ... ... жазбаларды жол, қатар деп те атайды. Кестенің бағаналары өрістер немесе атрибуттары деп аталады. Басқаша айтқанда, кесте ... және ... ... ... саны ... және жазбалар (жол) сандары әр кесте үшін теория жүзінде шектелмейді, бірақ практикада шектеулер болады.
Әрбір кесте пәндік салада болатын объекттің ... ... ... ... ... жол ... данасын сипаттайды, кестенің өрістері (бағаналары) сипаттамалардан - сол объектілердің белгілі бір қасиеттерінен (атрибуттарынан) тұрады. Кесте ... ... ... ... және ... бір ... ... біріктірілген жазбалардан құралады.
Кесте келесідей талаптарға сай болуы тиіс:
* әрбір жол k мәні бар k ... ... ... ... ... ретінде өзін ұсынады;
* бағанның реті бекітілген, ал жолдардың реті ... ... кез ... екі жол ең ... бір ... ... жолдар мен бағандар кез келген жүйелілікпен өңделеді;
* әр кортеждегі әр атрибуттың мәні бөлінбейтін (атомарлы), яғни элементтің мәні жиын бола алмайды ... ... ... РДҚБЖ-дағы ДҚ - бұл кестелер терімі. Кестелер арасындағы байланыс ойлау және логикалық деңгейде болады және ... ... ... ДҚ ... мәнін кестенің жолдары анықтайтын атрибутты (бағанды) немесе атрибуттар жиынын (бағандарды) кілт (key) деп атайды. ... ... ... ... ... алғашқы кілт (primary key) деп атайды. Ол ... ... ... үшін ... Егер де ... бір кестенің алғашқы кілті болып табылатын бағанды басқа бір кестеге қосса, онда ол өзі қосылған кестенің ішінді сыртқы кілт (foreign key) деп ... Ол ... ... ... кестелерде мәндері бірдей кілті бар жолдарды іздеу операциясын іске асыру үшін ғана пайдаланғандықтан оны ... кілт деп ... ... ... есептеу желілерінде жұмыс атқара алады. Ол үшін жүйелердің болжамдарында деректерді бірге пайдалану үшін файлдар мен жазуларды блоктау және блоктан шығару ... ... ... және ... ... ... пайдаланушылар тобының паролімен қорғау командалары сияқты қосымша ... бар. ... ... ... ... ... ... атқаратын бірнеше болжамдары болады.
Қазіргі кезде ДҚЖ-інде алысталған деректерді өңдеудің клиент-серверлік технологиясын (сәулетін) пайдалану кеңінен таралған. ... ... ... ... деп ... арнайы түйін бөлініп беріледі, ол клиенттер деп аталатын пайдаланушылардың сұратуларын өңдеу функцияларын өзі ... ... ... компьютерде орындалатын программа ретінде қарастырылады. Қосымшалар-клиенттер жұмыс станцияларынан деректерді ... ... ... ... сұрату жібереді. Сервер деректерді сұрыптау бойынша бүкіл жұмысты өзі атқарып, ... тек қана ... ... ғана ... ... ... клиенттік қосымшаға сұралған деректерді ғана қайтарады, жалпы жағдайда бұл деректер ДҚ-дың толық көлемінің кішкентай бөлігін құрайды. Осы себептен ... ... саны ... ... ... күрт ... ... Клиенттік қосымшалар, керісінше, қуаты азырақ (сервермен салыстырғанда) компьютерлерде ... ... ... ... аса ... нәтижесі ретінде дерекқордың логикалық бүтіндігінің сақталуына кепілдіктің болуы, яғни жүйе әлдеқайда тұрақты және қорғалған болады. Бұл дерекқордың бүтіндігін сақтау ... ... ... ... іске ... Ол үшін сервер клиенттердің бұрыс әрекеттерінен қорғайтын ішіне қоса салынған (встроенный) механизмдері бар үлкен терімнен тұрады. Олардың арасынан бүтіндікті ... ... ... ... ... ... кестелер (көрсетімдер), пайдаланушыларды авторизациялау т.б. механизмдерді атап айтуға болады.
Осылайша, клиент-серверлік сәулет үш маңызды ... ... ... ... ... жүктемені азайтады, клиенттердің компьютерлеріне талапты азайтады, сенімділікті арттырады және дерекқордың логикалық бүтіндігін сақтайды.
Реляциялық ДҚБЖ шартты түрде үш ... ... ... ... ... ... кез ... класстың барлық ДҚБЖ-лері SQL-дің орындалуына сүйенеді.
Бірінші класс - бұл клиент-серверлік сәулетте ... ... ... ... ... арнайы (персональный) ДҚБЖ-лері (Visual dBase, Visual FoxPro, Paradox, Access және т.б.).
Екінші класс - көппайдаланушы режимде ... ... ... SQL ... жұмыс істеу станцияларының фронтальды программалары бар стандартты интерфейс ретінде қолданатын SQL-серверлері (MS SQL Server, MySQL, ... және т.б.). ... ... ... ... ... ... программаларымен қоса, SQL-интерфейсін қолдайтын (мысалы, С тіліндегі программа, электронды кестелер, баспалық жүйелер, т.б.) кез ... ... бола ... ... - бұл ... SQL-ді қосатын және жалғызпайдаланушы режимде жұмыс станциясында да, көппайдаланушы режимде серверде де жұмыс атқара алатын толық функционалды ДҚБЖ-лері (Oracle, Sybase, ... Ingres т.б.). ... ... ... ... және ... ... клиенттік және серверлік бөліктер бар.
ДҚ серверлерін және ... ... ... ... ... ... ... интеграциялауға және басқаруды орталықтандыруға, желіге ең кішкентай ... ... ... ... болдырмауға, бекітілмеген пайдаланушылардан қорғауға, деректердің бүтіндігіне (қайшылықсыздығына) ұжымдық қол жеткізуді қамтамасыз етеді
Кестелер арасындағы мұндай қатынастар байланыстар деп ... ... ... ... ... ... кілт деп ... бір кестенің өрісі немесе бірнеше өрісі басқа кестенің бастапқы кілтіне сілтеу жасайды. Берілген 2.8 сурет ДҚ-ның ... цикл ... ... ... көруге болады [7].
2.8-сурет. ДҚ-ның өмірлік цикл кезеңінде орындалатын процедуралар
3 ӨНДІРІСТІ ҰЙЫМДАСЫТЫРУ
3.1 Delphi объектілі-бағытталған ортасы
АЖО құруды жобалау үшін ең ... ... ... ... алу ... Ал мен ... жобаны құру үшін Delphi объектілі-бағытталған ортасын таңдадым. Компьютерді, программалау ортасын пайдалану технологиясының жұмыс жасауға өзіне тән талаптар ... ... ... ... бірі - ... ... ... мәліметтер базасын (МБ) құру. Күнделікті өмірде біздің кездестіретін нәрселеріміздің ... ... да бір ... ... ... ... Мәліметтер базасымен жұмыс істей білу бүгінгі таңда компьютермен жұмыс істеудегі маңызды дағдылардың біріне айналды. ... - Windows ... ... ... ... iстеуге бағдарланған жоғарғы деңгейдегi программалар құру ортасы. Delphi-де программа Turbo Pascal тiлiнiң жалғасы болып табылатын Object Pascal ... ... ... ... ... ... Object Pascal және Delphi ... ұзақ эволюцияның нәтижесi және де қазiргi мезетте ең алдыңғы қатарлы компьютерлiк технологияның өнiмi болып табылады. Delphi-дiң ... ... ... ... ... базасымен аяқталады.
Delphi - де дайын бөліктерді біріктіру арқылы программа құруға болады және осы құрылған программаны тексеруге және ... ... ... - дегі ... бір ... ... ... істеп отырған жұмыстарын шешімдерін, нәтижелерін көзбе - көз көруіне болады болып табылады (визуалды программалау).
Программаны құруды пернетақта және ... ... ... ... Delphi- дің ... ... Windows - тің ... компоненттеріне ұқсас болып келеді. Delphi - дің интегралдау аймағына келесі мүмкіндіктермен ... ... - тың ... ... - ... ... ... аймақ Delphi - дің сілтеуіші орналасуы ... Оны ... ... керек. Бұл нұсқа ең тез және оңай болып келеді.
Компьютер программасын жасауда әйгілі Борланд компаниясы программаға көптеген жасау программаларын ұсынды. Ол ... ... ... ... ... Borland Pascal7 ... айналды. Олардың негізінде объектіге бағыталған программалау амалдары мен Windows операциялық жүйе қолданылатын ... шолу ... ... бұл ... жаңа ... ... әлемге паш етті. Оның аты грек Delphi ... ... Delphi ... ... бұл ... ... жаңғырғанын білдірген болар. Delphi 1, Delphi2, Delphi3, Delphi4, Delphi5, Delphi 6, Delphi 8 ... ... - ... ... ... ... көркем, ыңғай әлін екпіндетті. Оған қоса компания Borland атын Inprise атына ауыстырды.
Басты терезе
Негізгі программаны орындау алдында қосылатын болғандықтан басты ... деп ... ... терезесін жаппай қалғандарын жауып қоюға немесе көлемін ... ... ... ... ... өзгертілмейді, бірақ онда орналасқандардың орнын ауыстыруға мүмкіндік береді. Басты терезе меню командалары және орналасқан құрал саймандары арқылы Delphi ... ... ... ...
Форма беті
Ол құрылатын программаның негізгі объектісі. Ол Windows интерфейсінің құрамы. Windows ... ... ... информацияны алмасып басқарады. Мысалы: Delphi-ді де біз терезе арқылы игереміз.
Егер компонент жолынан бір ... ... ол ... ... ... шертсек сол объект формада пайда болады. Енді форманың басқа жерінде, формада орналасқан ... ... ... ... да ... ... болған объектінің орнын көлемін жүгіртпе курсормен өзгертуге болады. Ол үшін оны шертіп қайта белгілеу керек. Енді ... ... ... ... көлемін өзгертеміз. Ал объект бетінде сол кнопкамен шертіп, жібермей басқа жерге ... ... ... ... сол ... ... ... Белгіленген объектіні жою үшін Deletе пернесін басамыз немесе Edit менюінде осы команданы шерту керек.
Объект инспекторы
Объкт инспекторы - терезесіне қарасақ ол екі ... ... ... көреміз. Олар:
Параметрлер (Properties) - объект сипаттары
Оқиғалар (Events) - объект әдістері
Бұл терезені F11 пернесінің немесе Buд ... Object ... ... ... ... басқаруға болады. Форманы белгілеу үшін оның кез-келген бос жерін белгілеп, шерту керек.Caption - бас ... Бұл ... Form ... ... ... ... ... мазмұнына қарай жазамыз және басқада форма сипаттамаларын өзгерте аламыз. Color - форма ... ... ... оны сол ... ... ... ... шертіп, түсетін тізімнен қалаған түсті таңдап аламыз. Мысалы: clBlue түсін таңдап алсақ сол түске өзгереді. Font - ...

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде»4 бет
Абдрахманов Сауытбектің аударма саласына сіңірген еңбегі10 бет
АҚ "Сүт" кәсіпорнында сапа менеджмент жүйесін енгізу. Зертхана меңгерушісінің қызметі22 бет
Мектептің меңгерушісінің ажо жасау63 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
Автоматты басқару теориясы31 бет
Автомобиль жолдарын табиғаты күрделі ауданда жобалау25 бет
1С бухгалтерия бағдарламасы6 бет
SCADA жүйесі және интернет жайлы14 бет
«Ақтөбе мұнай өңдеу» зауытындағы сораптардың автоматтандырылуын жобалау26 бет
«Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде»4 бет
Абдрахманов Сауытбектің аударма саласына сіңірген еңбегі10 бет
АҚ "Сүт" кәсіпорнында сапа менеджмент жүйесін енгізу. Зертхана меңгерушісінің қызметі22 бет
Мектептің меңгерушісінің ажо жасау63 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
Автоматты басқару теориясы31 бет
Автомобиль жолдарын табиғаты күрделі ауданда жобалау25 бет
1С бухгалтерия бағдарламасы6 бет
SCADA жүйесі және интернет жайлы14 бет
«Ақтөбе мұнай өңдеу» зауытындағы сораптардың автоматтандырылуын жобалау26 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь