Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.7

1 ТАРАУ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫН АНА ТІЛІ САБАҒЫ АРҚЫЛЫ ОТАНСҮЙГІШТІККЕ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ.

1.1. Бастауыш сынып оқушыларына ана тілі сабағында отансүйгіштік тәрбие жайында жалпы түсінік беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8.18
1.2. Бастауыш сынып оқушыларын отансүйгіштікке тәрбиелеудің мәні және маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19.33
1.3. Бастауыш сынып оқушыларының отансүйгіштік сезімдерін педагогикалық тұрғыдан қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34.43

2 ТАРАУ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ОТАНСҮЙГІШТІК ТӘРБИЕ БЕРУДІҢ ӘДІС.ТӘСІЛДЕРІ МЕН ЖОЛДАРЫ.

2.1. Бастауыш сынып оқушыларына ана тілі сабағында отансүйгіштік тәрбие берудің зерттеу деңгейі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44.52
2.2. Бастауыш сынып оқушыларының ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштік сезімін қалыптастырудың әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ..53.62
2.3. Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағында отансүйгіштікке тәрбиелеудің тәжірибелік.эксперимент нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63.71

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..72.73

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ..74.76

ҚОСЫМША А

ҚОСЫМША Ә
Зерттеудің өзектілігі. Бастауыш буын – қайталанбайтын кезең, ақиқаты сол, білім негізі бастауыштан басталады. Бастауыш білім беру сатысы оның үздіксіз білім беру жүйесіндегі басқа буындармен тек сабақтас болуымен ғана емес, ең алдымен оқушы тұлғасы ұйытқысының қалыптасуы мен дамуы қуатты жүретін аса маңызды, құнды, қайталанбайтын буын екендігімен ерекшеленеді. Бастауыш сатыдағы білім берудің бағдарлы мақсаты – оқу әрекетін қалыптастыру; айналадағы дүниемен белсенді әрекеттестік тәрбие түрлеріне сай сезім қатынас қарым – қатынасқа дайындау; өзін қоршаған және өмір сүрген жаңа табиғи және әлеуметтік ортаны тануға, сүюге, қорғауға, өзін ұстай білуге үйрету болып табылады. Оны оқу, ойын, еңбек, қарым – қатынас сияқты түрлерін меңгерумен қамтамасыз етуге болады [1; 12-13].
«Қазақстан – 2050» бағдарламасына қатысты Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Оқушыларды Қазақстандық патриотизмге, шығармашылық жағынан дамыған жеке тұлға ретінде тәрбиелеу қажет. Бүгіннен бастап ұлттық мінез – құлық, биік талғампаздық, тәкаппарлық, тектілік, білімділік, биік талғам, ұлттық намыс қасиеттерін сіңіріп қалыптастыруымыз керек», - делінген [2; 26-27].
Басты назар аударатын мәселелердің бірі – отансүйгіштік. Отаншылдық отансүйгіштік тәрбие құндылықтары арқылы жүзеге асатыны белгілі.
Бастауыш сынып оқушылары оқу сабағы, тәрбие сағаттары, сыныптан, мектептен тыс жұмыстар арқылы танымдық, тәрбиелік әрекеттерін қалыптастырады.
Оқу адамның жеке басы танынымының ерекше түрі. Оқи жүріп оқушылар өздерін қоршаған дүниені, елін, жерін, ұлтын, мәдениетін, тілін таниды. Өмір ағымы талап етіп отырған жаңа қоғамға лайықты саналы, білімді, жетілген жеке тұлғаны дайындау бүгінгі мектеп алдында тұрған негізгі міндет. Сондықтан мектептің бастауыш оқыту сатысындағы оқу – тәрбие жұмыстарын жан – жақты толықтырып, халықтық тәлім- тәрбиенің озық үлгілерімен сабақтастырып, бойында еліне, жеріне деген сүйіспеншілік сезімі дамыған азамат тәрбиелеу бүгінгі күн талабының өзекті мәселелерінің бірі болып отыр [3; 8-9].
Отаншылдыққа, туған жерін қорғауға баулу мектептің тәрбиелік жұмыстарының аса маңызды бөлігін құрайтындықтан, өмірде болып жатқан бетбұрыстар, қоғамдағы саяси көзқарастар, әлеуметтік – экономикалық өзгерістер – еліміздің тарихына, ұрпақтан – ұрпаққа жалғасқан салт – дәстүріне құрметпен қараумен қатар, оны бүгінгі ұрпақ тәрбиесіне пайдалануға жол ашып отыр.
Отанды сүю, патриотизм, отаншылдық деген ұғымдар мектепке, үйге, жақынына, туған қаласына (ауылына) деген сүйіспеншіліктен
1. Қазақстан Республикасының орта білімнің тәлім-тәрбие тұжырымдамасын // Егемен Қазақстан, Алтамы, 2003, 26 желтоқсан. [1; 12-13]
2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауын // Егемен Қазақстан, Алматы 2011 [2; 26-27]
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы // Егемен Қазақстан, Алматы, 2004 [3; 8-9]
4. 1993Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы // Егемен Қазақстан, Алматы 2004 [4; 32]
5. Д.Кішібеков. Қазақ менталитеті: кеше, бүгін, ертең. Алматы, 1999, [5; 13-15]
6. А.Қоңыратбаев. Алматы, 1999, [6; 56]
7. С.Қасқабасов. Алматы, 2001, [7; 78]
8. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстанның болашағы – қоғамның идеялық бірлігінде . Алматы, [8; 200]
9. Ж.Қалиев.Халық педагогикасы құндылықтары негізінде оқушыларға патриоттық тәрбие беру. Астана,2005 [9; 236]
10. С.Мусин. Педагогика тарихы. А., 1997, [10; 225]
11. Н.Ә. Назарбаев Қазақстан болашағы қоғамның ұлттық бірлігінде. Алматы. Қазақстан, 1993 жыл [11; 22-35]
12. Ж.Б.Қоянбаев, Р.М.Қоянбаев. Педагогика, А, 2002, 350 б. [12; 350]
13. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Қазақстан Республикасының азаматтарына патриоттық тәрбие берудің 2006-2008 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы 2006 жылғы 10 қазан №200 // Қызылжар нұры – 2006 - 24 қараша. [13; 380]
14. М.Құрманбаева. М.Ғабдулин мұрасындағы этнопедагогикалық құндылықтар арқылы оқушыларды отансүйгіштікке тәрбиелеу. Алматы, 2003 [14; 109-111].
15. Патриоттық тәрбие және Б.Момышұлы // Қазақстан мектебі – 2005 - №8 – 72 - 73 бет [15; 72-73]
16. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауын // Егемен Қазақстан, Алматы 2011[16;28-36].
17. Жастарды патриотизмге тәрбиелеу - мұғалімнің басты міндеті // Қазақстан орта мектебі – 2005 - №9 [17; 7-9]
18. Жарықбаев Қ. Б., Қазақ ағартушылары жастарды тәрбиелеу туралы. – Алматы, 1965. [18; 36-39]
19. Т.Сабыров. Оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары, А, 1978, [19; 225]
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты
Таймаганбетова Т.У
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке
тәрбиелеу
ДИПЛОМДЫҚ ...... ... ... мен әдістемесі»
Қостанай 2014
Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Қостанай ... ... ... ... ... Л.Н.____________
Дипломдық жұмыс
«Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке
тәрбиелеу»
5В010200 – «Бастауыш оқытудың педагогикасы мен әдістемесі» мамандығы
бойынша
Орындаған:
Таймаганбетова ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларын ана тілі ... ... ... ... ... Бастауыш сынып оқушыларына ана тілі сабағында отансүйгіштік тәрбие
жайында ... ... ... ... ... ... тәрбиелеудің мәні және
маңызы....................................................................
..............................19-33
3. Бастауыш сынып оқушыларының отансүйгіштік ... ... ... ... ... ... ... тәрбие берудің
әдіс-тәсілдері мен жолдары.
2.1. Бастауыш сынып оқушыларына ана тілі ... ... ... ... ... ... оқушыларының ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштік
сезімін қалыптастырудың әдіс-тәсілдері..............................53-62
2.3. Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Бастауыш буын – қайталанбайтын ... сол, ... ... бастауыштан басталады. Бастауыш білім
беру сатысы оның үздіксіз ... беру ... ... ... ... болуымен ғана емес, ең ... ... ... ... мен дамуы қуатты жүретін аса ... ... буын ... ... ... сатыдағы
білім берудің бағдарлы ... – оқу ... ... ... ... ... ... түрлеріне сай сезім
қатынас қарым – қатынасқа ... өзін ... және өмір ... ... және ... ортаны тануға, сүюге, қорғауға, өзін
ұстай білуге үйрету ... ... Оны оқу, ... ... қарым –
қатынас сияқты түрлерін меңгерумен қамтамасыз етуге болады [1; ... – 2050» ... ... ... ... ... Қазақстандық ... ... ... жеке ... ... ... ... Бүгіннен бастап
ұлттық мінез – құлық, биік талғампаздық, ... ... биік ... ... ... ... ... керек», - делінген [2; 26-27].
Басты назар аударатын мәселелердің бірі – ... ... ... құндылықтары арқылы жүзеге асатыны
белгілі.
Бастауыш сынып оқушылары оқу ... ... ... ... тыс жұмыстар арқылы танымдық, тәрбиелік әрекеттерін
қалыптастырады.
Оқу адамның жеке басы танынымының ... ... Оқи ... өздерін қоршаған дүниені, елін, жерін, ұлтын, ... ... Өмір ... ... етіп ... жаңа ... ... білімді, жетілген жеке тұлғаны дайындау бүгінгі ... ... ... ... ... мектептің бастауыш оқыту
сатысындағы оқу – ... ... жан – ... ... халықтық
тәлім- тәрбиенің озық үлгілерімен сабақтастырып, бойында ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі
күн талабының өзекті ... бірі ... отыр [3; ... ... ... ... баулу мектептің тәрбиелік
жұмыстарының аса маңызды бөлігін құрайтындықтан, өмірде ... ... ... ... ... ... – экономикалық
өзгерістер – еліміздің тарихына, ...... ... салт ... ... қараумен қатар, оны бүгінгі ... ... жол ашып ... сүю, ... ... ... ұғымдар мектепке,
үйге, жақынына, туған ... ... ... ... ... халық ел мен жер қадірін, ата – баба ... ... ... ... тырысады. Бұл тұрғыда, қазақ
халқының жаңа туған нәрестені ... ... ... ... алып, тұсау кесу, қыз ұзату, ... ... ... ... ақтық сапарға шығарып салу секілді сан – қилы ырымдар ... толы салт - ... ... ... ата – ... ұлтжанды етіп тәрбиелеу ұстаздар
қауымына үлкен ... ... ... бала ... ...... деген алып – ұшпа ... ... ... ... ұтымды пайдаланып, білімді ұлттық тәрбиемен ... ... ғана ... ... қол ... Жас ... әдет – ғұрып, салт – санасымен сусындату ел ... ... ... ... бірден – бір кепілі [4; 32].
Мектепке келген баланың ... ... ... ... ... ... қасиеттерін одан әрі ... ... ... ... аша білу үшін ... ... ... белгіленген нақты іс- шараларды аса шеберлікпен үйлестіріп
жүргізуі тиіс.
«Елдің ... оның ... ... салт – ... ... ... бастау етіп алатын болсақ, ана тілі ... ... ... ... ... мынандай іс ... ... ... тілді құрметтеу;
¬ ұлттық салт – дәстүрді зерделеу;
¬ ... ... мен ... оқып ... ата – ... ... ... жер байлығы мен ... ... ... ... беруде, ең алдымен ана тілі,
табиғаттану, әліппе сияқты ... ... үлес ... Тарихты оқу
үйрену, әсіресе ... ... оқу ... қаһармандық өткені
мен теңдік алған ... ... ... ... нығаяды.
Халқымыздың әдебиеті мен тіл өнері – ... ... ... ... Ана ... Отан ... ұғымдар – бір – біріне ажыратуға
келмейтін түсініктер. Ана тілінің ... мен ... ... кісі өз ... ... де дәл солай салғырт ... ... ... ... жер ... мен әсем ... ... беріп қана қоймай, оқушылардың елі үшін ... ... ... байлықты қорғау қажеттігін көрсетуі тиіс.
Ана тілі сабақтарында ... ... ... ... ... ... ... болады. «Ел болам десең, ... - ... ұлы ... ... ... Халқымыздың ғасырлар
бойы қалыптасқан салт – ... әдет – ... ... мен ... ... Елін ... адам сол елдің салт – ... ... ... ... тұтуы тиіс. Оқушыларды өз ... ... ... және оны ... ... оларға сонау ... ... ... ... ... ... үшін ... ұлы
тұлғалардың ел тәуелсіздігі ... ... ... ... ел тану ... ... ... қайреткерлерінің
өмір деректерін көптеп қолдану ел ... ... ... [6; ... ... ... азаматтық, жоғары ізгілік пен
адамгершілік сезімдері жан жақты ... ғана ... ... асқақтай түседі.
Негізгі білім бастауышта болғандықтан, ... ...... ... ... әдет – ... ... салтын
сақтауға, саналы көз қарасын ... ... ... оқушыларды жасынан тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... елдігін сақтап, ұрпақтан ұрпаққа ... етіп ... ... жан – ... ... ... ... Сондықтан дипломдық зерттеу ... ... ... ана тілі ... ... ... тәрбиелеу» деп
таңдауыма ... ... ... ... ... ... ... қалыптасырудың мазмұнын, формасын, әдістерін негіздеу.
Зерттеу объектісі: ... ... ... ана тілі ... сезімдерін қалыптастырып, елін, жерін сүюге оны қорғауға
шақыру.
Зерттеу пәні: бастауыш сыныпта отансүйгіштік ... ... ... үдерісті қалыптастыру.
Зерттеу міндеттері:
1. Отансүйгіштік ... ... ... ... ... ой ... анықтау;
2. Отансүйгіштік тәрбие жөніндегі ... ... ой ... ... ... сынып оқушыларының отансүйгіштік сезімін тәрбиелеу
құндылықтарын ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың мүмкіндіктерін қарастыру.
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер ана тілі ... ... ... ... ... мазмұны белгіленіп, оқушының
отансүйгіштік сезімі қалыптастырылса ... ... ... оның ... ... ... сүюге, қызмет
көрсетуге және т.б. ... ... ... өздерінің
отансүйгіштік мүмкіндіктерін дамытуды ... ... ... ... этно ... тарихи – ... ... ... ... ... ... ... бойынша теориялық
талдау жасау; бастауыш педагогикасы мен әдістемесі, бастауыш ... ... ... талдау; педагогикалық
тәжірибелерді жинақтап ... ... ... ... №24 «А» ... қазақ мектебінің
4 «А» және 4 «Б» ... ... ... ... екі ... үш
тармақшадан, қорытындыдан, пайдаланылған ... ... ... ... сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке
тәрбиелеу.
1.1. Бастауыш сынып оқушыларына ана тілі ... ... ... ... ... беру.
Азаматтық тәрбие сана-сезімді, дүниетанымды қалыптастырудан басталып
саяси идеялық ... ... ... ... әкеледі.
Отансүйгіштік, ұлтжандылық, патриотизм, отаншылдық деген сөздер бір ... ... - ... ... ... ... күш-
қуатын, білімін Отан игілігі мен мүддесіне жұмсау, ... ... ана ... ... мен ... құрмет тұту. Отансүйгіштік грекше patriotes-
отандас, patris-отан, туған жер деген ұғымды білдіреді. Отансүйгіштік ... ... ... байланысты. Шәкірттердің сол сезімін ояту, өзін
өз елінің азаматымын деп сезіне білу, ... ... ... және ... ... адамды қолдап, отыратын өзінің күші мен мүмкіндіктерін,
сенімін нығайтатын ең күшті сезім болып саналады. Отансүйгіштік ұғымы ... ... оның ... ... сүйіспеншілік пен халықтың
құрамын, өзі өмір сүріп отырған мәдени ортаға (мәдениетке, адамгершілікке,
елдің әдет-ғұрпына) ... ... өзі өмір ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық қатынастарға, оның еңбек
жағдайларына) халықтың сүйіспеншілігі мен құрметін қамтиды. ... ... ... ... өмір ... ... ... ұлт өкілдеріне ұлтжандылық,
отансүйгіштік сезімді түсіндіру;
• Қазақстанда қызмет етуді мойындату;
• Қазақстанды ішкі немесе сыртқы жаудан қорғауға ... ... ... ... жоқ. Әр мемлекет ... ... ... ... отандық патриотизм немесе отансүйгіштік
тәрбие бар [7; 78].
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін жалпы адамзаттық ... ... жаңа ... ... керек болды. Бұл
идеологиялардың негіздерін «патриотизм», «қазақстандық отансүйгіштік» ... ... ... Президенті Нұрсұлтан Назарбаев: "Қазақстанның отаншылдық
сезімін тәрбиелеу білім ... ... ... ... ... ... ... орталықтарда барлық ұйымдарда көкейкесті болып табылады.
«Балаларды ... , ... ... өзінің халқын сүюге тәрбиелеу-мұғалімнің
аса маңызды, аса жауапты да ... ... еді. Әр ... ... Отансүйгіштікке тәрбиелеудің өзіндік мүдделері болады.
Ол ең алдымен, "ұлтжандылық", ... " ... ... ... ақиқаты – наным- сенімінен туындайды. Еліміз егемендік алғаннан
бері жас ұрпақ ... ... ... ... патриотизм" ұғымы біздің тәуелсіздігімізбен қоса туған жаңа
сөз болып, ... ... ... ерекшелігін көрсетеді [8;
200].
Елімізде жүзден аса ұлттар мен ұлыстардың ... өмір ... ... ... туған отаны және бұдан былай да мәңгі
тұрақтап қалар ... ... ... ... ... ... ... деп танып, оның тәуелсіздігін қорғауға және ... ... ... етуі ... Сол ... қазақстандық патриотизм ұғымы
күнделікті өмірде жиі ... ... ... ... Бұл ... ... ... болсақ, ол болашақ Қазақстан азаматтарын
тәрбиелеумен тығыз ... ... ... - ... деген
сүйіспеншілік пен азаматтық ерлік, өнеге көрсетушілік, бойдағы білім пен
білікті, ақыл-парастатты ел игілігіне ... ... ... ... Өз ... өткенін, тілін, әдет-ғұрпын, салт-дәстүрін құрметтей білу
де осы қазақстандық патриотизм құрамына кірсе керек [9; 236].
Патриотизм идеясының дамуы Аристотель, ... ... ... де
байланысты. Цицерон Отанға деген қатынасты патриоттық санадан іздестіреді.
“Ең мәртебелі ой- толғамдар Отанның игілігі жайында болмақ”, ... ... ... ... ... ... дамуына француз
материалистерінің, неміс философтарының да ... ... мол. ...... да көптеген құнды идеялар көтерді. Жүсіп
Баласағүни, Қожа Ахмет Яссауи, Әбу ... ... ... ... т.б.
еңбектерінде келелі, пікірлер айтылған. Асан Қайғы, Шалкиіз, Бұхар
жыраулар, Махамбет ... да өз ... ... ... ... ... ағартушылары Ш.Уалиханов, Ы.Алтынсарин, Абай шығармаларынан
да байқауға болады. Отаншылдық сезім – адамға туа ... ... ... ... ... ... қабаттас қалыптасатын психологиялық , саяси
-әлеуметтік құбылыс [10; 225].
Патриоттық сезім жалпы адам баласының ... ... өз тілі ... ұлттық құндылықтарына жеке қатынасын, өзіндік бағасын
түйсінуін, ... ... ... ... ... ... ... орай Н.Ә.Назарбаев, - патриотизмді "әр этностың ұлттық сезімін
сыйлап, бірде-бір ... ... ... деп ... ... бастапқы күндерден-ақ патриотизм ұғымы, оның ... ... ... ... ... ... ... патриотизм" - деген екі ұғымның туындағаны белгілі. Бірақ,
өсіп келе ... жас ... ... тәрбиелеуде бұл екі ұғымның
қайсысын ұстанған жөн; ... ... ... қандай ой-тұжырымдар
жүйесінен тұрады; ... ... ... жастарды патриотизмге бұрыннан
қалыптасқан әдіс-тәсілдері, формалары мен мазмұнын қолдануға бола ма?, ... ... ... ... туындап отыр. Бүгінгідей демократиялық
бағыт ұстанып отырған қоғамда, балалар мен ... ... ... ... ... ... ... отырған жағдайда
патриотизмнің маңызын айқындау басты мәселелердің бірі екені даусыз. Біздің
пікірімізше, өсіп келе ... жас ... ... ... ... ... үшін: әр ұлттар мен ұлыстар тек ... ғана ... ... ... ... қатар олар бір-бірін танып
біліп, құрметтеуі тиіс [11; 225].
Мектеп оқушылары қазақ халқының тарихы мен мәдениетін, өз ... ... ... ... шарт. Бастауыш сынып оқушыларының бойында
патриоттық сезімді қалыптастыруда ана тілі ... ... орны ... сүйген, елін жаудан қорғау үшін қасық қаны ... ... ... ... Ер Тарғын, Алпамыс тұлғалары, ақын-
жыраулардың, ... ... ... елін ... шақырған өлең
жырлары , шешендік сөздері бастауыш сынып оқушыларының бойында ... ... ... өте зор. ... ... объектісі мен
қайнар көзі - Отан ... оның ... ... жер, ... ... тіл , ... тарихи ескерткіштер, туған өлкедегі тамаша киелі
орындар. Олардың адам көкірегіне ... ... ... ... ізгі де ... ... қайнар көзіне айналуы патриотизмге
тәрбиелеудің ... ... ... ... сүтімен бірге өзінен-өзі
келмейтін баланың бойында біртіндеп қалыптасатын құдіретті сезім. Бұл сезім
әркімде әр кезеңде оянып, ... ... ... біржола буыны қатып,
тәжірибемен, уақытпен, біліммен, қоршаған ортаның ықпалымен, ... ... ... оқу ... бұқаралық ақпарат құралдары, қоғамдық
ұйымдар мен қозғалыстар әсерімен қалыптасады. Патриоттық сезім ... ... өсіп ... ... сана ... қалыптасады. Сондай-ақ
жеке адам өз ұлтының қасиеттерін бойына сіңіруі керек. Мектеп ... ... ... ... ... ... Д.С.Құсайынова т. б. ғылыми - педагогикалық, психологиялық,
мектептегі іс-тәжірибелерін ... ... ... ... оқушыларын
патриотизмге тәрбиелеудің бағыттары төмендегідей мәселелерді көздейді:
педагогикалық практикадағы мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... жеке ... ықпал етудің жүйесін жасау; әртүрлі пәндерді
оқытуда және ... ... ... ... ... сипатқа ие
болу, бұл бағытта жас буынды патриотизмге тәрбиелеудің теориясы мен
практикасына ... ... ... ... қоса ... ... үнемі ашып іс жүзінде қолдану жолдарына көмектесуі керек. Мектеп
оқушыларын ... ... ... зерттеген ғалымдардың
еңбектерінің қорытындылары мен тікелей ... ... ... ... сүйене отырып, біз мектепте патриотизмге
тәрбилеу; оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... алу керек деп ұйғардық [12; 350].
Патриотизмге тәрбиелеу үрдісінің танымдық мәнін естен ... ... ол ... ... ... ... патриоттық сезім
қалыптастырудан бастау алғанда ғана тиімді болмақ. Сондықтан ... ... ... ... ...... Қазақстанға, өз халқына
деген сүйіспешілік; екіншіден - ... ... ... ... және
насихаттау. Адамгершілікті, өркениетті ... ... да ... ... ... ... ... тиіс. Соның бір айғағы
жылда өткізілетін Халықтар достығы фестивалі. Демек патриотизм – қоғамдық
сананың бір ... ол ... ... ... дамып, жаңа мазмұнмен толыға
түседі.“Қоғамда Қазақстан - біздің ... бұл ... өте көп ... ... қарапайым ойды қалыптастыру керек” – деген ... сөзі ... ... ... ... ... ... жақсы
түсінуіміз қажет [13; 380].
Ежелгі грек жерінде пайда болған патриот сөзі ... даму ... және ... саяси жағдайға байланысты
сан алуан сипат пен мағынаға ие болып отырған. Ежелгі грек ... ... ... ... француз матералистері, неміс
философтары, орыс ... ... ... ... ... т.б. ... мен шығармаларын
еліне, жеріне деген ұлтжандылық және отансүйгіштік сүйіспеншілік көрініс
тапқан. Отансүйгіштік тәрбиенің негізгі мақсаты-жеке ... ... ... іс-әрекеттерін саналы түрде меңгеріп алудағы талпынысын
айқындайтын саяси моральдық, кәсіптік шынықтыру салаларымен ... ... ... батыры, халық қаһарманы Бауыржан Момышұлы «отаншылдық -
Отанға ... ... жеке ... ... ... ... байланыстылығын сезіну, өзінің мемлекетке тәуелді
екенін мойындау, қысқасын айтқанда, патриотизм дегеніміз- ... ... оны жеке адам мен ... ... ... мен ... ... және
болашағы мен қарым-қатынасын біріктіреді»,- деп атап көрсеткен болатын.
Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... теориялық тұстарының ескерілмей келгені де
байқалады. Міне, осы ... бәрі ... ... ... ... керек [15; 72-73].
Қазіргі егеменді ел жағдайында жастарды ... ... ... ... сүйетін, ана тілін ардақтайтын, ұлтын пір тұтатын
азамат болып өсуін қамтамассыз ету-бүгінгі ... ... ... ... ... ... ұғымына берілген сипаттамалар ... ұлы ... ... зиялыларының пікірлеріне сүйене
отырып, біз өз пайымдауымызды білдірдік. ... ... ... ... ... мемлекетке деген ... ... ... ... ... ... өз ... қосу,қызмет
ету. Ел Президенті Қазақстан халқына жолдауында: - Біз Қазақстанның барлық
азаматтарының отаншылдық сезімі мен өз ... ... ... ... - ... болатын. Қазақстан түрлі тарихи аласапрандарды басынан
өткізіп барып, тәуелсіздікке қолын ... көп ... ... оның ... ... ... ... дұрыс жолға қоя білуге
байланысты болмақ. Тәуелсіз мемлекетіміздің жаңа Конституциясында ... ... ... ... бірі - ... деп атап көрсетілген [16; 28-36].
Қазақстандық патриотизм ұғымы біздің тәуелсіздігімізбен қоса туған
жаңа сөз болып, еліміздегі саяси-әлеуметтік ахуалдың ... ... ... аса ... мен ... өкілі өмір сүруде. Қазақстан
олардың көпшілігінің ... ... және ... ... да ... ... ... болмақ. Сондықтан олардың әрқайсысы Қазақстанды ата жұртым деп
танып, оның ... ... және ... ... ... етуі ... Сол ... қазақстандық патриотизм ұғымы күнделікті
өмірде жиі қолданылып, кеңінен қалыптасып келеді.
Бұл ұғымның педагогикалық жүгіне келер ... ол ... ... ... ... ... ... патриотизм-Отан-
анаға деген сүйіспеншілік пен азаматтық ерлік, өнеге көрсетушілік, бойдағы
білім мен білікті, ақыл-парасатты ел ... ... ... ... ... Өз ... өткенін құрметтей білу де осы ... ... ... ... [17; ... мәні өте күрделі. Бір ... ... ... ... яки жеке ... хәм қоғамдық сана элементтерінен
тұрса, екінші жағынан, Отанды қорғауға, нығайтуға ... ... ... ... автор патриотизм деген ұғымды адамның ... ... ... ... демек, болашақ азаматтардың бойына патриоттық
сана-сезім орнықтыру қажет.Қазақстандағы мектеп ... ... ... көптен бері зерттеліп келеді. Сондай еңбектердің бірі
ретінде С.Қ.Нұрмұқашеваның «Қазақстан ... ... ... дамуы» еңбегін атауға тұрарлық. Онда,білімнің
мазмұнын жаңғырту, оқулықтарға қазақстандық материалдар енгізу; ... ... ... ... ... ... ... оқу-тәрбие ісіне пайдалану секілді ... ... ... ... [18; ... ... ... танымдық мәнін естен шығаруға
болмайды, бірақ ол ... ... ... ... ... ... ... алғанда ғана тиімді болмақ. Психологияда адамның жан-
дүниесі, сезім әрекеттеріне екінші сигналдық жүйенің ... мол ... Бұл ... мектептердің патриотизмге тәрбиелеу жолдарын қарастыра
келіп, олардың, жалпы оқушылардың сана - сезіміне ... ету, ... ... ... анықтадық. Ұйымдастыру жұмыстарын
осы бағыттар бойынша топтастырсақ, олар ... ... ... және ... ардагерлерімен кездесулер, әңгіме кітаптар бойынша оқырман
конференцияларын ұйымдастыру, ойын-сауық ... ... ... фото қалқаншалар, фотоальбомдар жасау тағы басқа іс-әрекеттерді
ұйымдастыруға бағытталған. ... ... ... ... патриотизмдік» сананы қалыптастыру болса, ол-ар, намыс, ождан,
қарыз, парыз секілді тағы басқа ұғымдар мен ... ... ... оқушы білімдерін жетілдіруді және олардың ... ... ... ... ... ел, ұлт, ... атамекен секілді киелі
ұғымдармен байланысын ашып көрсетуді талап етеді. Өсіп келе ... ... ... ... ... ... олардың
әрқайсыларының «өзін ұлтының перзентімін» деп ... ... ала ... дәл бүгінгі жағдайда «ұлтты сақтап, одан әрі өркенін ... ... жөн. ... өзі «ұлт ... - ... ... ... басын құраған адамдардың шынайы ... ... ... деген
идеядан өрбиді [19; 225].
Патриоттық сезім- келтірілген киелі ұғымдармен байланысты: ... ... ... секілді т.б. эмоция спектілеріне қозғау ... ... ... мәселелерін шешуді де көздейді. Патриоттық сезім-
жоғары сезімдер тобына кіреді деген пікірдеміз. Өйткені ол «қоғамдық мәнді
және ... ... ... ... ... ... болып келеді, ол
сананың жетілуімен тығыз байланысты дамиды. Қоғамдық тәрбиенің ықпалымен
патриоттық сезімдер ... ... ... ... ... ісінен көрініс беріп, ұлты, халқы, Отаны үшін қызмет етуге дайын тұрады
[20; 26-38].
Философиялық еңбектерді ... ... біз ... және ... іс-жүзінде мағыналас екеніне, бірақ Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ұлт ... Отан
болғанымен тек тұрғылықты қазақ халқына ғана Отан және Атамекен ... ... ... ... ... біз ... ... «моральдық таным» деген ұғым жақын болды. М.Н.Росенко
бойынша моральдық таным тұлғаның ... ... мен ... ... ... анықталады. Ол адамдар арасындағы
қарым-қатынастарда реттеуіштердің екі ... ... ... ... және ... Осылардың негізінде
моральдық танымнан туындайтындардың бірі ... ... ... ... қамтиды. Интеллектуалдық компонеттерді
қалыптастыру өз Отанының тарихы, мәдениеті, дәстүрлері және т.б. ... ... ... ... ... ... мен дамуына
әсер ететін оқу-тәрбие факторларын айқындау кезіндегі өз ... ... ... берудің мемлекеттік тұжырымдамасында көрсетілген үш
бағыт туралы ережеге арқа сүйейміз: ... ... ... ... ... ... және т.б ); институционалдық емес
(курстар, кітапханалар, бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... діни ... ресми емес (отбасында оқыту
мен тәрбиелеу, достармен, таныстармен, көршілермен ... және т.б.) ... ... егемен ел болып қалыптасып өркендеп гүлденуі
ұлттық біртектілікті сақтаудан ... Оның ... ... ... рух, діни ... ... ... Бүгінгі күнге дейін
сақталып, тәулелсіз мемлекетке ие болу дәрежесіне ... ... ... ... ... көз ... ... Күлтөгін, Білкеқаған, Тоныкөктен
бастап ерін, елін, жерін, тілін, ... ... ... ... ... ... ... бай қылдым,
Аз халықты көп қылдым…
Түркі иелігінен айырылған халықты
Ата-баба мекеніне орнаттым…- дейді.
Жоңғар сияқты алып империямен алысуға, Ресей патшалығының зеңбірегіне
қылышпен қарсы ... ... да осы ... ... күші. Ежелгі
ата-бабаларымыздың күмбірлеген күміс күйі, сыбызғы-сырнайының үні,
асқақтата ... әсем әні, ... ... ... ... өлеңдері,
ою-өрнектері мен бостандық үшін жері мен елін ... ... ... ... дастандарды ғасырлар бойы өз ұрпағын өнегелі де өнерлі,
адамгершілік ар - ... ... ... ... етіп тәрбиелеп келгені
тарихи шындық. Олай болса тәуелсіздік туы ... ... ... ... ... ... ... ізеттілік, қайырымдылық,
кішіпейілділік, әдептілік, елін, жерін, Отанын сүйушілік ... ең ... қаны мен ... ... осы ... ... ... өте ұтымды болар еді [22; 135-139]
Туған жерге деген ... ... ... деген құрмет пен қадыр-
қасиет тұтуды ұлы дала ойшылдары Қорқыт ата, ... ... ... Қашқари т.б. айтқан болатын.
Қазақ тарихын тұңғыш зерттеуші ... Ш. ... ... ... ... ... ... патриоттық сезімім ірбіт сандығындай (матрешка
сияқты бір сандықтың ішінде бір сандық, оның ... бір ... мен ... өз ... ... қадірлеймін, одан соң ауыл-аймақ,
ел-жұртым, руластарым, одан соң ... одан соң ... ... Ресей
жұртын қадірлеймін,- деген екен. [23; 96-105]
Қазақта ең алғаш қазақ балалары үшін халық мұрасына, салт-дәстүріне,
ерлік, адамгершілік тәрбиесіне ... ... ... ... ... Ол ... елдің басына дүнияуи ғылым-білім, өнер ... ... ... зерделеп қарайтын болсақ жастарды ерлік
рухта, потриатизімге баулып, намысын, ... ... ... ... мақсат етті. Оның Азаматтың бәрін сүй бауырым-деп деген сөзі
ұлы гуманистік ... ... ... еді. ... ... адам ... жаңа ... қарап, соған сәйкес
оқушылардың жеке тұлғалық қасиеттерін дамытуды, ... ... ... ... ... сана-сезімді қалыптастыруды, оқушыларың
білім сапасын жетілдіруді талап етуде.
Орта ... ... ... ... мазмұндарын халық
педегогикасымен сабақтастырудың мүмкіндіктері мол. Осы ... ... ... ... мен ... тыс ... ... арқылы оқушылардың атамекенге сүйіспеншілігін қалыптастыру.
Педагогикалық зерттеулерде оқушылардың атамекенге сүйіспеншілігін
қалыптастыру мәселесі жеке дара ... ... ... ... ... Р.Елубаев, А.Қисымова,
Ж.Сәдірмекова, А.Аманжолова, ... ), ... ... ... т.б. ... үнемі бірге жүріп жатыр.
Біздің ... ... ... ... ... білім
беру мәселесін арнайы зерттеулерде жеке ... ... ... ... ... оның ... мақсаты мен өзіне тән міндеттері бар. ... ... ... әр ғылым саласындағы ғалымдар әртүрлі анықтамалар
беріп жүр. Атамекен сөзі араб этимологиясында мекен – жай, орын ... ... кір ... ... кескен аймақ, өңір дегенді білдіреді.
Атамекен сөзі түркі қауымына ортақ ата сөзімен қосылып, ... ата ... ... [25; ... деген сүйіспеншілік Асан Қайғы бастаған XV-XVIII ғғ. Ақын-
жыраулардың сыртқы жаудан қазақ жерін ... ... және ... ... ... ... мұраларымызды
өркендету жолындағы еңбектерінде, қазақ зиялыларының ... ... ... және ... ... ... қосқан үлестерінде, Ұлы Отан
соғысында қазақ жауынгерлерінің Кеңестік Отанды қорғаудағы көзсіз ерліктері
мен кешегі ... ... ... қыздарымыз бен жігіттеріміздің
еліміздің бостандыққа ұмытылып, азаттық алу жолындағы күрестерінде ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Өйткені адам бойындағы асыл қасиеттер
атамекенге ... ... де ... Оқушылардың атамекенге
деген сүйіспеншілігін қалыптастыруда жеке тұлғаның әлуметтік жағынан ... ... ... ғана ... ... ... педагогикасы арқылы
оқушыларға сапалы білім беріліп, біліктері мен дағдыларын орнықтыруға да
назар ... ... ... ... кең мағынада
ұйымдастырылған педагогикалық іс-әрекет, ол ... ... ... ... ... ... оларда іскерлік пен ... ... ... жеке ... ... қадірлеу, сүю, көркейту
секілді атамекенге ... ... ... ... саяси
сана мен ойлау қабілетін арттыруға бағытталған. Мысалы география пәнінде
оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... артатыны байқалады.
Туған өлке географиясы– тақырыбын өткенде ауылдың, яғни ... мен ... ... биологиямен, атамекен шежіресін
өткенде тарих пәнімен, атамекен ... ... ... тіпті
атамекеннің көрікті жерлерінің суреттерін салдырғанда бейнелеу өнері
пәндерімен байланыстырамыз. Мысалы, ... өлке ... ... ... ... мен ... өлке материалдары арқылы оқушыларды
атмекенді сүю ... ... және ... ... ... ... ... өздері тұратын жерлердің өсімдік, жануар дүниесімен
танысып су, ауа мен ... ... ... жүргізеді. Теориялық
тұрғыда өз жерлерінің тарихи шежіресіне шолу жасап, мәдениеті мен тарихын
қарастырады. ... ... ... іздемпздық, орындауылық
қабілеттері дамиды. Осы тақырыпты орта ... ... ... көптеген
тапсырмалар беріліп, материалдар жинақталды. Ауылдың ландшафтын білу үшін
оқушылар таным жорықтар мен топсеруендерге ... Бұл ауыл ... ... ... ... төңкеріс жылдарынан бастау алатын «советтік патриотизм» Ұлы
Отан соғысында жеңіске жеткізді. Одан ... ... ... ... ... ... тұлға тәрбиелеу, коммунистік мораль
қалыптастыру аясында жүргізілді. Отаншылдыққа, туған жерін ... ... ... жұмыстарының аса маңызды бөлігін құрады. Патриотизмнің
тарихи элементтері туған ... ана ... ... сүйіспеншілік
түрінде, ықылым заманнан қалыптаса бастаған. ... ... ... да ... ... ... ... өйткені әрбір тап Отанға ... ... өз ... ... білдіреді. Патриотизм қазақ халқымен
бірге жасасып келе жатқан рухани сезім болып, ауыз ... кең ... ... жазбаларында патриотизмнің қайнар көзі «Мемлекет, Отан,
Атамекен, ел-жұрт» - ... ... ... ... Қорқыт ата кітабында
жауынгерлердің мінез- құлқына ... ... ... елге деген
сүйіспеншілік батырлықтың келіп шығу ... ... ... ... ... маңызы, ер азаматтардың міндеті жайлы
Жүсіп Баласағұни, Қожа ... ... ... ... Қашқари т.б. еңбектерінде пікір айтылған. Мектептегі тәрбие жұмысын
халықтың педагогика негізінде ұйымдастыру туралы көп жылдардан бері айтылып
келеді. Егер осы идея ... ... ... ... оқушыларды
патриотизмге тәрбиелеу мәселесін ерекше бөліп қараудың қажеті бола қоймас
еді. Өкінішке орай сабақтан тыс ... ... бір ... түсе қойған жоқ,
әлі де болса стихиялы сипатқа ие. Өсіп келе ... жас ... ... ... ... ... Ә.Алдамұратов, С.Әсімбетовалар
«Азамат болу, ел қамын ойлау» атты еңбектерінде көрсеткен. Сонымен бірге
Қ.Б.Жарықбаев халықтық педагогика, ... ... ... ... тәрбиелеуге мән берді. Жастардың бойында ұлттық патриоттық
сана-сезім қалыптастыруға зиянын тигізіп ... ... ... ... ... ... ... шығады» атты мақаламен Б.А.Абыраев
жастарымыздың кафе, ... әуес ... ... ... ... ... апаратынын баяндайды. [27;10-15 ]
Қазіргі таңда қоғамның сұранысына сай “Қазақстан Республикасының
жаңа әлеуметтік даму ... ... ... ... ... тұжырымдамасы” дайындалды. Тұжырымдаманың мақсаты – ... даму ... ... ... ... тәрбие берудің
жүйесін айқындай отырып, ... ... ... ... мен ... ... экономикасын дамытуға ықпал ететін
тұлғаны қалыптастыруға бағытталды. Патриоттық тәрбие беру ... ... ... қамтылды:
- Қазақстан Республикасының Конституциясына, мемлекеттік рәміздеріне,
Қазақстанды мекендейтін барлық халықтардың тарихына, ... және ... ... ... ... ... ... әлемдік тілдерге және ұлтаралық тіл болып
есептелетін орыс тіліне, ... ... ... ... ... қарау;
- халықтар арасында сүйіспеншілік пен ... дін ... ... ... ... ықпал ету;
- Қазақстан Республикасының бейбітшілігі мен ... ... ... дамытуға, Отанды қорғауға және жалпыадамзаттық
тыныштықты сақтауға әрқашан дайын болу;
- жалпыадамзаттық құндылықтар мен ... ... ... ... ... қауіпсіздік, еркіндік,
ізгілік, тұлғаның еркіндігі мен құқығын қамтамасыз ету);
- ... ... ... ... ... ... негіздей
отырып, ұлттық және әлемдік білім ... ... ... ... ... ілесе алатын патриот тұлғаны қалыптастыру.
- Оқушыларға патриоттық тәрбие беруде мектептегі әр қызметкерлердің
өзіндік атқарар міндеті бар.
- ... ... ... патриоттық құндылықтарды
қалыптастыруда пән сабақтарына қойылатын негізгі ... ... пән ... ... және ... ... ... жүйесімен өзара байланыста жүргізілуі, пән аралық ... ... ... сабақтастық, оқушылардың іс-тәжірибесі;
- пән сабақтарының алдына ... ... ... ... және
педагогикалық тұрғыда негізделуі;
- сабақтың құрылымында патриоттық тәрбиеге ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің негізі
болуы, берілетін білім мен оқушылардың патриоттық іс-әрекеті ... ... пән ... ... патриоттық сезіміне ықпал ететін
материалдардың қамтылуы;
- сабақ үстінде оқушылардың танымдық, ... ... ету, ... ... материалдар олардың санасына, көңіл-күйіне
әсерлі болуын ескеру;
- ... ... ... қолданылатын әдістері мен тәсілдерін
айқындауда патриоттық ... баса ... ... ... келгенде, ұрпақтан-ұрпаққа мирас болып келе жатқан ұлттық және
жалпы адамзаттық құндылықтар арқылы тәрбие беру ... ... ... ... ... қалыптастырумен қатар егемен елiмiздiң
тәуелсiздiгiн, ... ... ... ... ... ... ... бар екендiгі анықталды. Төмендегі
сызбадан көруге болады [28; 79-82].[Қосымша А]
2. Бастауыш сынып оқушыларын отансүйгіштікке ... мәні ... ... ... ... ... «Отан сүйер ұлан
болыңдар! Өз Отаныңа лайықты азамат болыңдар!» деген болатын. Сондықтан ,
өз Отанынымызды ... ... ... білейік![29; 108]
Білім негізі бастауыштан басталады. Бастауыш сынып оқушыларын
айналадағы дүниемен ... ... ... ... бай ... ... ... өзін қоршаған және өмір сүрген жаңа табиғи әлеуметтік
ортаны тануға, сүюге, қорғауға, өзін ұстай білуге ... ... ... ... ... ... бірі - ... Қазақстан
Республикасының «Білім туралы» заңында азаматтық пен ... ... ... ... ... ... ... дәстүрін қастерлеуге тәрбиелеу ... ... ... ... ... атап ... ... Отансүйгіштік
тәрбиесі проблемасын зерттеумен біздің Қазақстандық ... ... [30; ... ... ... қорғауға мектептің тәрбиелік жұмыстарының
аса маңызды бөлігін құрайтындықтан өмірде болып жатқан ... ... ... ... экономикалық өзгерістер еліміздің
тарихына ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан салт- дәстүріне құрметпен қараумен
қатар оны ... ... ... ... жол ашып отыр. [31;28-36]
Бастауыш сыныптардағы ана тілі – маңызды пән, ... ... ... ... ... мен ... баланың шығармашылығын дамытудың арнасы.
Оқушылардың патриоттық тәрбиесін қалыптастыруда ана тілі ... ... ... ... зор. ... ... ... бастауыш сынып оқушыларына байланысты бұл мәселені шешуде ана ... ... ... ... мәні ... Ана тілі
оқулығын саралау барысында патриоттық тәрбиеге қатысты көптеген материалдар
Отанға, елге, жерге арналған. [32; ... ... ... ... ... ... ... мақал-
мәтелдер, жұмбақтар, жаңылтпаштар, түрлі сұрақтар мен тапсырмалар берілген.
Осының барлығы ... ... ... ... ... сөзсіз. Дегеменде, жеке ... ... ... ... ... байланысты.
Бастауыш сыныпқа арналған оқулықтар мазмұны оқушыларға патриоттық
тәрбие беруге мүмкіндік береді.
Пән мазмұнында оқушы бойында ... ... мына ... аударылды:
-туған тіліне сүйіспеншілік – туған тілін білу, өз ана тілінде оқу
мен сөйлей алу және жаза ... ана ... ... ... оқи білу –
оқырмандық қабілет қалыптастыру аясы;
-туған жерге сүйіспеншілік – туған өлке табиғатын сүю, туған ...... ... ... ... ... оны аялау мен қорғау,
күтіп баптау;
-туған елге сүйіспеншілік - өз ұлтын сүю, Отанын сүю, өз ... ... ... қастерлеу, ұлт мәдениетінің өркендеуіне, ел
экономикасының гүлденуіне үлес қосу – ... ... ... ... туыс ... ... ... жасау, сыйластық қатынас орната білу – ... ... ... ... ... ... деген құрмет сезімін қалыптастыру
– ұлт өкілдеріне, түсініктікпен қарап, сыйластық қатынас орната білу, өзге
ұлттардың салт-дәстүрін ... ... ... ... мәдениеттен
үлгі алу - қатынас мәдениетінің аясы. [33; 56-59]
Бастауыш сынап ана тілі ... ... ... ... ... ... бар. ... ішінде бірінші сынып
оқулығындағы тақырыптар:
«Туған тілім» 6-бет
Туған тілде сыры терең жаным бар,
Туған тілде әнім менен сәнім бар.
Туған ... тіл ... ... ... суырып-ақ алыңдар.
(Дихан Әбілов)
Осы өлеңде бастауыш сынып оқушыларын ... өз ... ... ... ... үстем қоюға, өз ана тілін
сүюге ынталандырған. Автор өз ойын белгілі сөздермен жеткізуге ... ... ... ... Егер әр ... өз ... ... сол сияқты
біздіңде қазақ тілімізді жақсы меңгеріп, құрметтеу керек ... ... өз ... ... ... тіл ... қалса егер», «Жүрегімді суырып-
ақ алыңдар» деп айтқан сөзі қазақ ... ... ... егер ... ... болмаса мен неге өмір сүремін деген өзін
өлімненде қорықпайтынын айтқан. Сол сияқты ... жас ... ... ... ... тәрбиелеу керек сондықтан туған тіл туралы
өлеңдерді ... ... ... енгізген.
«Отан» 39-бет
Отан - атам,
Отан - әжем!
Осы сөзім қате ме екен?!
Қате болса,
Неге біздер
Дейміз оны: «Атамекен?!»
(Әбдірашт
Жарасқан)
Ана тілі сабағында ... ... ... тәрбиелеу керек,
сонда келешек ұрпақ отанын сүйіп оны ... ... Осы ... ... ... оны ... ... елжандылыққа, жауапкершілікке
тәрбиелеу мақсатында ана тілі кітабына енгізген. Автор өз ойын Отанды ата,
әже, әке, ... ... ... осы ... арқылы отанын сүюге шақырған.
«Туған өлкем» 41-бет
Көгінде күн нұрын төккен,
Жерінде гүл жұпар сепкен.
Неткен ... ... ... менің туған өлкем!
(Өтебай Тұрманжанов)
Қазақстан жерін сұлу, әсем екенін айтып, өлеңде оқушыларды ... ... Кең ... ... әсем ... көгінде күн, жерінде
гүл жайқалып тұрғанын ... ... ... Осы ... әсем, көркем
Қазақстанымызды жаудың қолына түсірмей қорғап қалу керектігін оқушылардың
санасына сіңдіру мақсатын көздеген. Әрбір ... ... ... ... ... ... де ... керектігін білдірген.
«Жусанда туған жердің иісі бар» 47-бет
Баяғы заманда қазақтың Бейбарыс деген ұлын соғысқан елдің адамдары
ұстап, ... ... ... ... ... ... араб елінде
өткізіпті. Қайдан келгенін есіне түсіре алмапты. Бір күні ... ... ... өсіп ... ... көзі ... ... алып иіскейді.
Жусанның жұпар иісі туған жерін есіне түсіріп, оған деген сағыныш жүрегін
толқытады. Қазақта: ... ... ... иісі бар» ... ... ... ... энциклопедиям»
кітабынан)
Оқушыларды туған жерге деген ұлы сезімдерін, өз еліне ... осы ... ... түсіндірілген. Әрбір оқушы қай жақта
жүрседе өз ... ... ... есте ... ... ... Сонда
мәтінді оқып оқушылар өздеріне отанды сүйіп, оны қастерлеп, ұмытпау керек
екенін ойларына түйеді.
«Қазақстан байрағы» 51-бет
Көк ... ... ... күндей төгіп тұр
Жылдарымыз жайдары.
(Мұзафар
Әлімбаев)
Қазақстан туы көгілдір түсті, қыран бүркіт, қазақтың ұлттық оюы
бейнеленеген осының ... ... ... үйренгені дұрыс. Осы мақсатта
автор өлеңінде барлық ... ... Ал оны ... осы ... біледі. Оқушыларды патриоттыққа тәрбиелеу үшін рәміздердің барлығын
көрсетіп оны жете түсіндіру қажет.
«Біздің елтаңба» ... ... ... бар, уық ... ... сен ... бейне емес, ұғып ал!
(Оразақын Асқар)
Әрбір оқушы өз елінің рәміздерін біліп жүруі керек. Елтаңба туралы
білімдерін арттырып, елтаңбаның бөліктерін, ... ... бар ... ... бейне емес екенін түсіндіріп көрсеткен. Бұл өлеңде автор елтаңбаныңәр
бөлігін жекелеп ... Осы ... ... өз білімдерін арттырып,
тәрбиеленеді.
«Мемлекеттік тіл» 55-56 бет
Егеменді елдің басты белгілерінің бірі – тіл. Қазақстан Республикасы
конституциясының 7-бабында ... ... ... тілі ... ... деп ... ... энциклопедиям»
кітабынан)
Әрбір оқушы өзінің қазақ тілінде сөйлеп, осы ... жете ... ... ... тілі – ... тілі. Әрбір елдің ең басты
белгілерінің бірі ол тіл. ... ... ... ... ... ... оқып жатқан кезден бастап үйретеді. Осындай ... ... өз ... ... ... ... өз отанын сүюге
үйретеді.
«Әнұран» 57-бет
Әні
Сөзбен толығып,
Маздар бойда мал үміт.
Намыс, жігер жұптасқан,
Ол – ... ... бірі ол ... ... ... ... барлық ұлт
өкілдері жақсы біледі. Оны әріп ... ... ... ... ... ... ... өз әнұранымызды біліп жүреді. Автор әнұранды әні мен
сөзі адамға рух беріп отырады деп айтқан. ... ... ... ... рух алып ... ... ... қара, сарымыз
Ағайынбыз бәріміз.
Ортақ болсын асқар тау,
Жеміс толы бақша – бау.
(Әнуарбек Дүйсенбаев)
Оқушылардың ... ... ... ... тұрған әрбір ұлт
өкілдерімен тату тәтті тұруға, ... ... ... ... ... үшін ... ... оқып үйренгені жақсы. Оқушыларды барлығымыз бір
Қазақстанда тұрғандықтан ... ... ... ... ... ... өмір ... керек деген сезім қалыптастыруымыз керек. Осы жолда
автор өлеңіде ... ... ... жылдар өтті, бірақ ешкім де біздің армияны жеңе ... ... Ұлы Отан ... ... ... ... ... бостандығы мен
тәуелсіздігін қорғады.
(Бауыржан Момышұлы)
Айбынды армиямыздың қалай жеңіске жеткендігін ол үшін ... ... ... ... ... ... осы мәтінді басауыш сыныптан бастап
оқытып оларға патриоттық тәрбие ... кең ... ... ... оны ... тұту ... ... саналарын сіңдіреді.
«Шығыс жұлдыздары» 124-125 бет
Қапылыста қазаға ұшыраған Әлияны майдандас жолдастары «Шығыс ... ... ... ... ... ... ... бағалап, оған Кеңес
Одағының ... ... ... Әлия ... ... ... мәңгі
ұмытылмайды.
(Сейілхан Асқаров)
1. Ұлы Отан соғыс жылдарында біздің елден жастарымыз тыл ... ... алып ... ... Сол ... ... батыр қыздарымыз
Әлия мен Мәншүк өз еріктерімен соғысқа баруға ... ... ... ... қаза ... Осы ... ... қалай
ерлікпен қаза тапқаны жайында айтылған. ... ... ... ... ... ... оны ... тұтуға үйрету керек. [34; 6,
39, 41, 47, 54, 55-56, 57, 63, 67, ... ... ... ... жері» 69- бет
Ыстық қой, шіркін, туған жер! Кім сүймесін өз жерін? Сүймесе зердесіз
сүймес. Жүрегі шерсіз, ... ... ... ... Туғалы ұзап
шыкпаған, бауырмал әжесінің бауырында ... ... ... ... ... ... ... Қартқожа туған жерін жанындай сүйеді...
(Жүсіпбек Аймауытов)
Бұл мәтіндегі негізгі ой – ... ... ... ыстық махаббаты,
сағынышы. Қартқожаның өз еліне, жеріне деген ... Ол ... ... ... ... жат елде ... ... елін сағынады. Осы еліне, жеріне
деген сағынышы оның ыстық махаббатын оятады. Сол ... ... ... ... өз ... ... ұмытпай оның топырағын сағынып отанды
сүюге тәрбиелеу еді.
«Отан» 72- бет
Гүлдердің ... ... ... – мөлдір аспанын,
Таулардың қол жетпес асқарын
Ұнатамын бәрін де,
Отан- ыстық оның топырағы да, өсімдіктері де, суы да ... ... де ... ... ... Ұлы Отан деп ... Әрбір азамат
үшін өзінің елі, жері, отаны қасиетті. Оның ... ... ... қай ... жүрсекте отанымыздың топырағын аңсап жүреміз. Оқушыларға
өз отанын құрметтеп, қастерлеуге бұл ... ... ... туралы» 73 – бет
Мен оның түнін сүйем, күнін сүйем,
Ағынды ... ... тау, ... сүйем,
Мен оның қасиетті тілін сүйем,
Мен онық құдіретті үнін сүйем.
(Жақан Смақов)
Отан туралы бұл өлеңде оқушыларға өз отанын ... ... ... ... ... сүю ... ... оның жалғасы бастауыш буында
болады. Сондықтан отан туралы көптеген өлеңдер, ... ана тілі ... ... ... отан ... ... оқушылардың отанға деген
сезімдерін ... ... ... 75-79 бет.
Бір күні құрбақа, тышқан, құмырсқа – үшеуі кімнің жақсы мекені, жайлы
қонысы бар екенін білмекші болып ... ... ... ... ... ... ... ұзақ жүрді. Талай шұңқыр, талай төмпешік артта
қалды. Ақыры олар кішкентай шалшық суға кез ... ... ... иіс ... Шет жағасында жалғыз ... ... ... ... бұл ... ештене көрінбейді.
(Сәкен Жүнісов)
Әрбір адамзат немесе басқа да тіршілік иелеріне өздерінің ... ... ... ... ... бұл ... ... құрбақа, құмырсқа үшеуін
мысалға алып көрсеткен. Үшеуіде өз мекендерінен басқа жерге ... ... ... көп ... ... өз ... ... әрбірі өзінің мекендерін
мақтайды. Сол сияқты бізде басқа елге барып өз жерімізде ... ... ... Сондықтан оқушыларымызға өз отанын қадірлеуге үйрету болып
табылады.
«Қазақстан» 97 – ... ... ... ... ... ... ... қарашы!
Тұр ғой соғып туған дала жүрегі,
Жеріміз бар қасиетті, киелі,
Сен бақытты, атам қазақ баласы.
Бұл өлеңде оқушыларға ... ... ... өз отанындағы
көлдерді, тауларды, өзендерін сүюге арналған. Қазақ жерін құрметтеп,
қадірлеп, ... ұлық тұту ... ... міндеті екенін оқушылардың
санасына ұғындыру.
«Батырдың мінезі» 210-211 бет
Шайқас кезінде жауынгерлерге ... ... ең ... жебеуші нәрсе не,
Бауке? – деп сұрадым батырдан.
- Командирдің жеке басының қайраты, - деді ... ... ... өз ... ... бір ... айтып беріңізші
Бауке?
- Немене мақтауым керек пе?
- Жоқ, болған оқиғаны айтып ... ... ... ... ... мәтінде оқушылардың санасына енгізетін отансүйгіштік тәрбие.
Отанды сүйіп, қастерлеу әрбір азаматтың міндеті ... ... ... ... сыныптан бастап береміз. Ұлтжанды азамат ... ... ... Бұл ... ... ... отаншылдық сезімдерін оятып
қалыптастырады. [35; 69, 72, 73, 75-79, 97, ... ... ... бас қала» 79-82 бет
- Біз бүгін еліміздің бас қаласы – Астана қаласына саяхатқа барамыз, - деп
мұғалім ... ... ... ... ... ... ... ескен қоңыр салқын самалымен, құшақ жайған кең ... ... Бұл ... ... ... ғана салынған өте әсем ғимараттары бар.
(Н.Айтов)
Астана - бас ... ... ... Оның ... ... ... қала ... Оқушылардың Қазақстан жеріне оның
әрбір қалаларына деген ... ... ... ... деген қызығушылықтарын арттыру болып табылады.
88-бетте Қазақстан Республикасы Ммелекеттік Әнұраны жазылған. Бұл Әнұранды
Қазақстан ... ... ... ... білуі қажет сондықтан
бастауыш сынып оқулығына енгізген.
«Бостандық таңы атты» 89-90 бет
Бостандық таңы ... ... ие ... ... ... бұл ... ... тәуелсіз ел болғанымыз жайлы айтқан.
Тәуелсіз ел ... ... ... артынан еріп одан әрі
тәуелсіздігімізді мықты етіп ... ... ... ... ... керек екені жайлы дәріптеген. Тәуелсіз елдің ... ... ... ... ... ... ... бақытым» 91-бет
Ең бірінші бақытым – Халқым менің,
Соған беремін ойымның алтын кенін.
Ол бар болса, мен ... қор ... ... ... ... Мақатаев)
Үш бақыт – халық, тіл, Отан. Осы ... ... ... тұтып
әрқашан биікке көтеріп жүруіміз қажет. Автор бұл өлеңде әрбір халықтың өз
отанын қадірлеуге ... ... ... ... сезімін
енгізуге болады. Ана тілі оқулығына енгізілген Мұқағали атамыздың ... ... ... ... ... Бұл ... жаттап өскен ұрпақ отанды, тілді
қадірлеуге үйренеді.
«Туған тілім» 91-92 ... ...... тілі – өз ... ... – анам тілі – өз тілі!
Тған тілім – далам тілі – өз тілім!
Туған ... – адам тілі – өз ... ... тіл – ол ең қасиетті де қадірлі. Сондықтан өз ана ... ... ... ... тіліміздің қадір-қасиетін түсіндіру оқушылардың
ана тілде сөйлеп өз ... ... осы ... көмегі мол. Автор осы
өлеңде ана тілімізді дәріптеген бұл өлеңді оқулыққа енгізіп оқушыларға ана
тілімізді ... ... ... елін, жерін қорғайтын азамат болып
өсулеріне көмегі мол.
«Мен елімді сүйемін» 97-98 ... ел! Бұл ... ... ... ... ... шетсіз,
шексіз қияға өрлеп кете барады. Оның жұпар атқан жусаны, оның кеудеңе
құйылған мөлдір ... ... ... ... аяқ ... – осының бәрі-бәрі
сенің туған еліңді құрайды.
(Сырбай Мәуленов)
Әрбір адамзат өз елін қадірлеп, отанын ... ғана оны ... деп ... ... ... ... бастауыш сыныпта отанға, елге
деген сүйіспеншілік тақырыптары қарастырылған. Автор өз шығармасында туған
ел ... ... ... оны балалық шаққа, ана әлдиіне, әже ертегісіне
керемет сипаттап жазған.
«Ата – ... ...... ... ... қорғаны» 103-104 бет
Жоңғар шапқыншылығы қазақ халқының тағдырын ойсыратып кетті.
Атамекенімізге 70 ... жуық ... ... лап ... ... ойы қазақ
халқын қырып салып, жерімізді басып алу еді.
(Ел ауызынан)
Бұл мәтінде жоңғар шапқыншылығы туралы айтып өткен тарихымызды ... ... ... ... ... оқушы ертеңгі күні өз елін ... ... ... ... ... ... ... оқушыларды
отанды сүюге, қадірлеуге, қастерлеу керек екенін оқып үйренеді.
«Батыр Бауыржан» 131-133 бет
Бұл 1941 жылғы қазанның бас кезі ... ... ... ... ... ... ... бұйрық бойынша сол маңнан бекініс,
қорғаныс құрылыстарын ... ... Полк ... полктағы барлық
командирлерді жинап алып, мәжіліс өткізді.
(Мәлік Ғабдуллин)
Бұл мәтінде 1941-1945 жылдар аралығында ... Ұлы Отан ... ... ... жерн ... ат ... ... Бауыржан Момшұлы туралы
айтылған. Отаны үшін жанын қиған батырымыздың ерліктері жайлы дәріптеген.
Әрбір оқушымыз Бауыржан атамыздың ерліктерін ... өссе ... күні ... ... ... ... сөзсіз.
«Қажымұқан» 137-139 бет
... Ипподромға халық жойқын көп ... ... ... ... ... кілем жайылған. Тәртіп бұзушылардың басын шауып алуға
әзірмін дегендей қолдарындағы қылыштары ... ... ... ... ... ... ... командасы естіліп еді, солдаттар қақ жарыла сапқа
тізіліп тұра ... ... ... ең ... ... ол - Қажымұқан. Қазақ атын
дүниеге ... ... ... ... ... балуандарымыз қазақ
ұрпақтарынан шыққандығын ... ... ... ... ... ... Осындай балуандарымыз сияқты келешек ұрпағымыз ... ... ... ... ... ... ... қайсар мінезді
болып өсу үшін мүмкіндігі мол.
«Ту тіккен Рақымжан» 140-143 бет
Соғыстың соңғы ... ... әр үй, әр ... үшін ... ... ... ұрыс ... жатыр. Зәулім үйдің төртінші қабатында соғысып жүрген
Рақымжанды ... ... ... шақырып алды.
(Кәкімжан Қазыбаев)
Соғыс жылдары қазақ батырлары өздерінің ... ... ... ... ... үшін бір ... ... қалмағанша күресті. Осы жолда
Рақымжан Қошқарбаевқа тапсырылған тапсырманы ... ... Туды ... ... ұясына апарып тігеді. Оны көрген барша қазақ халқы оны мақтан
тұтты. ... ... туды ... ... ... тігу оңай ... ... да өз жанын қиып жауға қарсы шығып қайсарлықпен туды апарып тікті.
4-сынып «Туған өлкем – ... мен Ту ... жыр» 208-209 ... көне ... ... ... ... төрінде, Ергенеқон елінде ай
мүйізді, аққу ... қос ... өмір ... Сол қос ... ... ... Көк Түріктің, ертедегі Ғұн мен Сақтың ата-бабалары алғаш
рет ауыздықтап, жанына серік ... ... ... ... ... және Ту, Әнұран. ... ... тән ... ... Сол ... ... мемлекеттер
ажыратылып тұрады. Елтаңба мен Ту туралы көптеген аңыздар бар, ... ... ... енгізіп отанға деген сүйіспеншіліктерін
арттыруға болады. Ана тілі ... ... ... ... осындай тақырыптар арқылы беруге болады.
«Туған жер» 210-бет
Шықшы тауға, қарашы кең далаға,
Мәз боласың, ұқсайсың жас балаға.
О шеті мен бұ ... ... ба, ... бір қана ... ... ... ... туған жерге деген сүйіспеншіліктерін
арттыруға осындай тақырыптарды ... ... ... ... ... елге деген сүйіспеншіліктерін, махаббатын қалыптастыруға болады.
Автор осы өлеңде туған жерді ... ... ... өскен Отаным» 211-212 бет
Сүйемін мен жерімнің
Топырағын, тасын да
Сүйемін думанды ... және ... ... ... өз ... ... тасын, топырағын да қастерлеп ұлық тұту
қажет. Қазақ жерінің барлық көлдерін, өзендерін ... ... ... ... өз отанын қорғауға, сүюге шақырып осындай ... ... ... Өз ... ... ... ол нағыз азамат емес,
сондықтан әрбір азаматымызды мектеп кезінен бастап ... ... ... ... ... ... тәңірім, ием де сен.
Адам болып күн кешу қиын маған,
Арқа тұтып өзіңе сүйенбесем.
(Мұқағали Мақатаев)
Автор бұл өлеңде әрбір азаматты патриот болуға ... ... ... ... оны жас ... ... білсін деген. Қазақстанды тәңірге,
иесіне ... ... ... ... Сол ... біздің жас ұрпақта
өз отанын қорғай білсін туған жерден артық ешнәрсе жоқ екенін ... ... 214-215 ... ... асау жыр басын.
Өзіңсің менің мұңдасым,
Досым,
Сырласым.
(Қайрат Жұмағалиев)
Туған жеріміз кең байтақ ... елі ... ... ... ... ... ... қалдырған. Қазақстанның кең байтақ ел ... ... ... ... ... ... ана тілі ... өлеңдерді
оқып үйретуіміз қажет. Бұл өлеңде туған жерге деген ... ... ... ... 215-217 ... ... қызықты оқиғаға тап болдым. Амудария өзенінің бойында кен ... ... ... ... қатпаған қаршадай ботасы бар нар түйе маң-маң басып
өте берді. Ол өзен ... ... ... Түйе өзеннің арғы бетіне ұзақ
қарап, боздады да тұрды.
(Қали Сапарбаев)
Туған ... ... ... ... үшін ұлы сезім мен махаббат қажет.
Әрбір адамзат баласына өз туған жерінен артық, ыстық ... ... ... ... ... жерге деген сағынышты көрсеткен. ... ... ... иесі ... ... ... ... жерлері ыстық, туған жерге
ештеңе жетпейді. Автор туған елге ... ... ... қылып
жеткізгісі келген.
«Көкшетау» 217-219 бет
Таудағы тасқындаған ағын ... ... ... ... ... көп ... ... екен тау мынадай:
(Ілияс Жансүгіров)
Бұл өлең жолдары ақынның жазған әрбір сөзінде ... ... ... бірі ... ... Осындай өлеңдерді оқыған әрбір азаматымыз
отанға, елге, қаламызға, ауылға ... ... ... сыйлап, қорғай білуге
ұмтылады.
«Алматы – бас қалам,
Жас қала – Астанам» ... ...... қара ... кім оның ... ғана осындай таулары бар
Алматыдай бас қала жарасады!...
(Жарасқан Әбдірашев)
Бұл өлең жолдары әрбір оқыған ... ... бір ... Біздің әсем қаламыз бен бас қаламыз туралы сөз маржандарын теріп
теңеп жазған. Біздің елде ғана бар ... ... ... ... емес, әрбір жерін мақтап, мадақтап жазып қалдырған. Осындай елде
өмір сүріп жатқанымыз үшін біз ... ... ... ... Ал ... оқулыққа енгізіп оқушылардың отанға деген сүйіспеншіліктерін
арттыруға болады.
«Мен соғысты жек көрем!» 260-261 бет
Мен соғысты жек ... ... ... ... ... ... ... көз жасын төкпеген!
(Қайрат Жұмғалив)
Соғыс кезіндегі қайғы қасірет шеккен ата-бабаларымыз ... ... ... ... кезінде қайғы көрмеген адам баласы ... ... ... ... ... ... ... баласынан айырылып
жатты. Сұмдық соғысты көрген аталарымыз елдің тыныш болғанын қалап, енді
қазақ елі ... ... ... үшін ... айтып жатады. Ал елді
қорғау қазақ баласының ... ... ... ... ... ... ... кезінен оқушыларды дайындап отанды сүюге үйретеді.
«Шығыс шынары» 261-264 бет
Әлияны «Артек» пионер ... ... ... ... ... еді, ... ... Артекке жіберу керек, ол үздік оқитын оқушы» деп ... ... ... ... кезекпен сөйлеңіз. Пікірлеріңізді
айтыңыз, - деді мектеп директоры.
(Әзиза Нұрмаханова)
Бұл ... ... ... ... ... Әлия туралы жазған. Әлияны
шығыс шынары деп бекер ... Әлия ... ... ... ... және
мектептегі барлық іс-шараларға қатысып жүрген. Сондықтан Әлия ... ... ... ... оны ... жібергіс келеді. Бұл мәтін батыр
апамыздың балалық шағы туралы. Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... оқшы өзі де осындай батыр, білімд болғысы
келеді.
«Бала Мәншүк» 264-265 бет
Саратовқа келгеннен кейін, Мәнсия (Мәншүктің шын аты – ... ... бара ... ... ... оған өте қиын болды.
Бақшадағылардың бәрі дерлік орыс ... Ал ... ... ... ... қазақтың қызы бір ауыз орысша білмейді.
Бұл мәтінде қазақтың батыр қызы Мәншүк туралы. Мәншүктің балалық шағы
туралы айтып берген өз ... ... ... балабақшаға барған сәтінен
бастап айтып берді. Ешқандай орысша ... ... ... балабақшаға
бергені туралы осы мәтінде айтылып өткен. ... ... ... ... ... өз ... патриоты болу керек екенін ұғынырып алады. Сондықтан
осындай тақырыпты оқулыққа енгізіп көрсеткен. [37; 208-209, 210-220, ... 264-265, ... ... арқылы бастауыш сынып оқушыларын отансүйгіштікке
тәрбиелеуге болады. Бұл тақырыптарда оқушылардың сана-сезімі ... ... ... сүйіспеншіліктері артады. Халқымыздың әдебиеті мен тіл өнері
бабамыздың бізге қалдырған бай мұрасы ана ... Отан ... ... ... ажыратуға келмейтін түсініктер. Ана тілінің бүгінгі мен болашағына
немқұрайлы қарайтын ... өз ... ... де дәл ... салғырт
қарайды. Елін сүйген адам сол елдің салт санасын мәдени мұрасын қастерлеп,
өнеге тұтуы тиіс. Абылай ... ... ... ... дейін азаттық
үшін алысып, ұлы тұлғалардың ел тәуелсідігі ... ... ... ... ... ... Еліміз тәуелсіздікке қол жеткізгеннен
бері балалардың бойындағы отандық сезімді ... ... ... ... ... ... Республикасының жастарына үздіксіз
тәлім тәрбие беру тұжырымдамасында» ... ... ... дені ... сана ... оянған, иманды, ақылды, парасатты, рухани ояу, дәрежесі
биік, ар ожданы мол ... ... ... ... және ... тағы да
басқа ізгі қасиеттері бар азаматтарды ... деп ... ... яғни ... ата ... ... негізгі мақсаты сегіз қырлы
бір сырлы, жетілген адамды тәрбиелеу деп санаған. Отанын адамның өзі ... Оны жете ... ... ... ... ... өткен жолын, қиындық
еңбектерін, рухын, тар жол, тайғақ кешулерін көз алдынан өткізіп, ... ... ... басын біріктірген жат жұрттардан жерін, суын, даласын,
тауын қанын төгіп, қайсарлықпен қорғап алған ерліктерін сезіп ... ... ... ... сезімі оянады. Жалпы кез-келген адам іс әрекеттерінде
немесе басқа жағдайларда ерлік істерге бару үшін ... ... ... ... ... [38;63-65]
3. Бастауыш сынып оқушыларының отансүйгіштік сезімдерін
педагогикалық тұрғыдан қалыптастыру.
«Адамға ең бірінші тәрбие ... ... ... ... – азаматтың қас жауы, ол келешекте оның барлық барлық ... ... - ... әл – ... ... Мұнан өз тағдырын өзін
шешуге қолы ... ... ... ... ... ... аса қажет екенін байқаймыз.
Отаннына ... ... ... ...... білім беру жүйесі алдында тұрған маңызды міндеттерінің бірі.
Отан дегеніміз – ... ... ... – адам. Адамды сүю –
оған жақсылық жасау. ... ...... ерте ... келе жатқан қасиетті ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеудегі өлең - жырлар,
мақал – мәтелдердің ... ... ... туралы ... ... та, ... та ... ... қай халықтың болмасын басты тәрбие бағдары
болады. Патриоттық сезімді тәрбиелеуде түрлі ... ... ... ... Ұлттық құндылықтары – жер, ел, тіл жатады.
2. Ұлттық ... - Ел ... Ту, ... ... ... – сөз, ... саз, дене ... және
т.б.
4. Қазақ зиялыларының өнегелі іс - әрекеттері мен ... отан ... ... ... ұлттық мұрасының
даму тарихына үгілетін болсақ, ХҮ – ХҮІІІ ғасырлардағы Асан ... ... ... ... ... ... т.б. ... жыраулардың поэзияларындағы тәлімгерлік ой пікірлерінен көреміз.
[39;18]
Жас ұрпақтың оның ... ... ... ... ... нәр алуы ... фольклорымен тығыз байланысты. Қазақ
халқының өте ... ата – ... өмір ... ... (ҮІ
ғасыр, Түрік қағанаты) ... ... күні ... ... кәдесіне
жарап келе жатқан ... ... бірі – ... ... ... басты мәселелерінің бірі – ұлттық үрдістер ... ... ... ... патриотизмге тәрбиелеу болды.
Қазақ халқының тәлімдік мәні зор ой – ... ... ... ... ... мен ... шешендік сөздер мен
айтыс - термелерде, ... - ... мен ...... кездеседі. Мұндағы ұрпақ тәрбиесінің негізгі түйіні ...... ақыл – ой, ... ... ... ... байланысты мәселелерге келіп тіреледі. Қазақ ... ... ... ... ... ... (балалар бақшасы
т.б.) ... да, өз ... ... ... ... бастап - ақ
өлең – жыр мен ... ... ... ... мәтіндік ұлағаттармен
санамақ, жаңылтпаш сияқты ... ... ... ... Ауыз
әдебиетінің басқа түрлеріне қарағанда, мақал – мәтелдердің өзіне ... мен ... бар. Ол адам ... ... ... қоғамдық жайларда кездесетін әр ... ... мәні бар ... ... ... баға, тұжырымды түйін
есебінде қолданылады. [40; 89-95]
Отансүйгіштікке тәрбиелейтін мақал – ... ... орны ... бір ... ...... ойды қысқа да ұтымды жеткізетін,
өмір ... ... ... ... Онда ел, жер, ... Отан
жайында айтылған өнегелі сөздер өте көп. ... «Өз елім ... «Ел – ... ... ... ... «Туған жердің күні де,
күлі де ыстық», «Туған жер – ... ... ел - ... ... ... зер ... болсақ, ешқандай дәлелдеуді қажет
етпейтін, жас ұрпақтың ... ... ... жетілдіру
үшін қажетті қағидалар, бұлардың тәрбиелік мәнін ... ... ... кең ... ... мақалдарында туған жер, ел
– отанды аса жоғары бағалап ... ... енді ... ... ер – азаматтың басты борышы деп біледі. Ел ... ... ... ... жау болса, оған ... ... ... қалғанша, ақтық демі біткенше алысу, сөйтіп ... ... қалу ... ... әрбір ер жігіттің ... ... ... «Жат елдің жақсысы ... өз ... ... ... ... ер ... деген мақалдар осының айғағы.
Халық ... ел ... ... ... ... жену жолында
ерлік жасаған, қара қылды қақ ... ... ... жол ... қамалын қиратқан, табан тірескен айқастарда тайсалып тартынбаған
жігіттерді ардақтайды, абыройлы атақ пен ... ... ... ... ... ... кейінгі ұрпаққа үлгі етеді.
Қазақ ауыз ... орын ... және ерте ... ... ... ... даму, өсу үстінде келе жатқан ... ... ... - ... ұрпаққа білім берерлік, тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... ойын дамытса, жұмбақ,
жаңылтпаш жас баланың тілін ... ... өмір ... мен ... ... дамытады. Жұмбақ ең алдымен жас
бөбектерге ... Оның өзі ... ... өлең ... болған. Алдында айтылған мақал – мәтелдер тәрізді жұмбасқтар
да балаларды ... ... ... үндейтін маңызды
құралдардың бірі. Өйткені көптеген жұмбақтардың астарында ... ... ... ... бес ... ... ... айтылады.
Мысалы: Белі қайқы, жоны тайқы. (қылыш).
Сүмбелі теректі,
Қызыл желекті.
Ерден ... ... ... ... сөз ... кілті есебінде тануға ... ... ... – дәні ... Жұмбақтардың шешуін іздеймін
деген баланы ойына және ... әсер етіп қана ... ... ... ... ... ер қаруын қолға ылып, елін жаудан
қорғауға ... ... ... ... ... ... мұңын мұндап, жоғын жоқтайтын
қаһармандар ... ... ... де ізгі ... тигізеді.
Мысалы, көпшілікке мәлім, ұлы даланың абыз ... ... ... ... айтсақ артық болмас. Асан ... ... ... -
қайғыны білмейтін, жан – ... ... екі ... ... ... қысы шуақты Жерұйықты ... ... ... мініп
тынымсыз сапар шегетін, Алтай мен ... ... жер – ...... ... ... ... дала даңышпаны қартайған
шағында жарғақ ... ... ... ... ол ... үшін ... үшін де ... да оны қадірлеген, оны кейінгі ұрпағына
Асан ... ... үлгі етіп ... Асан ... ел
ұлы болуға үндеген. Жалғыз Асан Қайғы емес, сонымен ... ... ... ... аңыз ... де ... ... Айталық, ұзақ мерзім бойы әз – Жәнібек ... ... ... өзінің ұядай ... анда – ... бір ... екі ... ... ... жататын баспанасы жайлы «қайран
менің өз ... кең ... боз ... деп ... ... ... ой ... Өйткені, ел деген ұғым осы ... ... ... ... деген сүйіспеншілік осындай түсініктен нәр
алатынын қиыр жайлап, шет ... ... ... жақсы білген.
Сондықтан, оны ұрпақығына өнегелі жол деп ... бай ... бірі – ... халқы. Қазақ халқының ой
– қиялының жемісі ... ... ... ... патриоттық
тәрбиесінде аса маңызды рөл ... ... ... ... ... туған еліне, кіндік қаны талған жеріне
деген ... ауыз ... ... ... жанрларына
қарағанда ертегілерде анық ... ... «Ер ... ... бас ... өзінің елден ауып ... ... ... ... өз ... ... ... төндірген
перінің қызы Бекторы мен ... ... ... кек алуы
жалаң батырлық емес, ізгі пейілді ... да ... ... ... ғана баяндаумен шектелмейді, болашақ, келешек
туралы қатты ойланады. ... ... ... ... ... ... үлкен адамгершілік, қайырымдылық ақыл, тапқырлық,
мейірімділік пен парасат мадақталып, ... ... – үлгі ... ... ел – ... сүю, ... ... атқаруға болатын
халықтық рухани құндылықтың бірі – ар – ... Бұл – ... ... ... күш. Осы ... ... ар – намыс қазақ
халқының бойына туа ... ... ... - психологиялық
ерекшелік болмысы және ол ... ... ... ... ... ... ... негізі болмақ. Сондықтан баланың жасынан ... ... ... үшін ... ... ер – ... сомдап, үлгі етіп, ... ... ... маңызы зор. [42; 236]
Қазақ ауыз әдебиетінің ертеден кем жатқан күрделі ...... ... Бұл ... көпшілігі халықтың Отанды сүю,
басқыншы жаудан елді ... ... үшін емес ... ... ету
идеясынан туған. Дәстүрлі ... ...... ... ... ... ... ретінде бүгінгі күні де ... ... ...... ...... асыл мұра
болып жетіп отыр. ... жыры бір ... ғана ... ... ... ... ... – тіршілігіне, тарихына, қоғамдық ... ... ... бірге жасасқан. Елін, жерін қорғаған
батырларды мадақтап ... қосу ... ... жас ... ... ... ... үйретуге тырысқан. ... ... жыры ... ... кіші сынып ... сай ... ... батырдың ерлік істері, ... ... ... ... өжет іске ... ... да ... тигізетін пайдасын халық ертеден –
ақ білген. ... ... озып ... баланың батылдық ... ... ... ... ... ... ... қазақ баласы үшін бәйге ертеңгі әскери мектептің
бір сынағы іспеттес. ... ... жасы ... ... ... үзеңгіні ұстатуы, ел болуға, өз ... ... ... де ... ... Бұл жерде баланың ... ... ... да, оң – ... ... алғашқы қадамы ... ... ... кез-келген адам соғыс іс - ... ... ... ерлік істерге бару үшін алдымен рухани тұрғыдан ... ... ... ... – тәрбиенің маңызының зор ... ... ... ешқайсысы да осы ... ... өте ... ... тәрбиесінде ұлттық ерекшеліктерде, халықтың тәлім ... ... ... ... отырып тәрбиелеудің ... ... ... ... ... ... ... зиялыларының алаш азаматтарының өнегелі істері
мен ой – пікірлері патриоттық ... ... бола ... ... ...... беру жөніндегі құндылықтары
елжандылық, халқы үшін адал қызмет ету ... өз ... ... алды. Ұлтжандылықтың, елін ... ... ... ... ... ... қазақ ақын – жыраулары, ойшылдары өз
шығармаларына осы тақырыпты үнемі арқау ... көп ... ... елі үшін ... жеда ... ... елжандылық рухы
тәрбиелеуге баса көңіл бөледі. [44; 128-139]
Жастарды елжандылық ... ... ... ... ... өлеңдерінде өзекті орын ... Ол өз ... ... Отан сүюшілікке, ар – ... ... ... ... қай өлеңін алсақ та, ... ... ет, ... ... ... ... ... қалғанша қорға,
әділет үшін, ... үшін ... өлу ... ... ісі ... аталы
сөз өрнектеледі. Осындай халықшылдық идея, елжандылық ... ... ... орын ... ... ... іс - әрекетке
баулиды. Махамбет, Ақтанберді, Шал, т.б. ақын – ... ... сөз ... ... ... елін жерін жаудан ... ... ауыл – ... ел ... ... ... жан
аямаушылық сияқты ізгі қасиеттерді дәріптей отырып, ... ... пен ... гуманистік қасиеттерді сіңіре
аламыз. [45; 78]
Профессор М. ... ... «Ата – ... ... туралы
кеңес» еңбегінде «Бүгінгі жастарды елжандылық рухта ... ... ... ... ... ... ... пайдасы бар ... ... ... мәні бар ... ... жат ... сүй, ... үшін ... еңбек ет, ел – жұртқа қорған бол
деушілік қазіргі ... ... ... ... ... ... мәнді
сөздер. Сондықтан бұлардың ішінен жастарымыздың тәрбиелеуде ... ... ... ... білсек, нұр үстіне нұр
болар еді» ... Осы ... ... ... ұлы ойшылдарының
кемеңгерлік ой – пікірлерін оқу – ... ... ... ... оқушы – жастарды ұлтжандылыққа тәрбиелеу - әрбір ... ... ... [46; 63]
Шоқан Уәлиханов баға ... ... ... ... ... ... (өлең, мақал – мәтелдер, эпостар және
т.б.) патриоттық тәрбиеге ... ... ... ой – ... білген. Қазақ табиғатының адамгершілік – патриоттық тәрбиесіне
деген ықпалын ... ... мен ... ... ... Шоқан өз халқының ... ... ... жинауы, олардың тәрбиедегі мәнін көрсете ... оған ... ... - өзінің Отанына, халқына, елі мен ... ... ... ... ... мен ... намысының
жоғары деңгейді қалыптасуының көрсеткіші. Шоқанның Отанға ... ... ... сезімінің жетілуіне, ... ... ... факторлар әсер етті. Оның рухани
жетілуіне, еліне, Отанына ... ... ... ... өңірінің (Оқжетпес, Қосмұрын, Сырымбет) тамаша ... ... ... ... ... әсер етті десек артық
болмайды. Ол бала ... ... ... ... аңыз ... ... ерліктері туралы естеліктері оның ұлттық
патриотизмінің ... әсер ... ... елінің, Отанының
алдында жауапкершілігін арттырды, ... ... ... ... ... ... мазмұны оның туған еліне ... өз ... ... жағдайын жақсы түсінгенін, оның
болашағына сенгенін ... Оның өз ... ... ... ... ерлігін нақты деректер арқылы әсерлі әңгімелеуі
кімді де ... ... ... ... ... ғасыр батырлары
туралы ... аңыз - ... ... ... сол дәуірдің
белгілі батыр ... ... ... ... ... ... Оразымбет, Елшібек, Малайсары, Баян жайында ... ... ... беріледі. Қалмақ ханы ... ... ... ... ...... ... мағлұматтар бар. Бұл
тарихи ... мәні өте ... ... олар ХҮІІ ... мән – ... жан – жақты танып білуге көмектеседі.
осы оқыиғаларға қатысқан ... ... ... бір – ... ... ... шыдамдылығын, ... ... ... ... ... ... алуы да, оны орыс тіліне
мазмұндап аударуды да, эпостық ... мен ... ... айтқан пікірлері де ұлттық ... бір ... ... ... ... үлгі - өнегесімен халқының сонау көне
заманнан бері тұнып ... ... ... аялау, әрбір ой – ... ... ... ... ... ... ... сезіммен адамгершіліек, эстетикалық тұрғыда ... ... ... деп ... ... және осы сезімді
жеткіншектердің санасына құюға талпынады. [47; ... мен ... ... ... ... ұлы абай шығармаларында жақсы ... ... ... ... ол ... ... шығармаларының рөлін
өте жоғары бағалаған. Оның ... ... бала ... ... ... мен қаар сөздерінде өте ... Абай ... ... мен ... өлеңдері мен
жырларын, мақал – ... мен ... бала ... естіп,
бойына сіңіріп өсті және ұдайы қалың елдің ... өмір ... ... ... ... Небір әдемі айтыстардың, ... ... ... ... ... Абай ... еңбегінде халықтың
ауызекі шығармаларын, көркем өнердің шебері, эстетика ... ... ... ... Ол ... қара ... (отыз тоғызыншы
т.б.) және «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан ... ... ... 10 ... талдау береді. Мақалдарды халықтың өмірімен
және тарихымен тығыз ... алып ... және ... ... ... ... – мәтелдерді талдау барысында
адамгершілік, ұлт ... ... ел ... ... ... аударады, оларды ... ... ... ... ... мінез – құлықтармен салыстырмалы түрде
қарастырады. Мысалы, «Он ... ... ... ... имандылыққа шақырады. Қазақтың «Құдайтағаланың кешпес күнәсі
жоқ», «Ұят ... ... иман ... ... ... ... олардың мазмұнын дұрыс түсіндіруге ... Абай ... ... («Аз ... ... көп пайдасын кетірер»,
«Ағайынның ... ... да, ... ... ... ала болса,
ауыздағы ... ... ... ... төбедегі келеді» мақалдары
арқылы халықты ... ... ... ... ... ... ... татулыққа байланысты дегенді
айтады. Абай өзінің «Бірақ сөз ... түбі ... ... ... ... ... балаларды құнды тарихи деректермен
таныстырады. Шыңғыс хан мен ... ... ... баян ете
отырып, «Ондағы «Түгел сөздің түбі бір, түр ...... ... жылы жылыс болды, жылқы жылы ұрыс ... «Қой жылы ... ... ... сар жолы, Бұланайдың тар жолы» деген
мақалдарға ... ... ... оның ... – сапарымен
байланыстырады. Абайдың бұл арадағы мақсаты – ... ... ... ... ... ... , «Жеті атасын білмеген ұл -
жетесіз» дегізбей, ... өз ... ... ... ... ... мен ... ұлттық патриотизмін қалыптастыруда ... рөлі ... Оның ... ... «Қыс», «Жазғытұрым»,
«Желсіз түнде жарық ой» т.б. өлеңдеріндегі ... жер ... ... ... ... ... – тіршілігі, іс -
әрекеттер, балалардың ... ... ... ... ... арттырады, патриоттық сана – сезімнің оянуына әсер
етеді. [48; 125]
Сонымен, ... ... ... ... мен ... ... ... көңіл бөлген, елдің өркендегі өмірін
тарихи тұрғыдан ... ... сол ... ... ... ... ... қарастырған, халықты, елін, жерін,
Отанын сақтауға, ... ... ... ... ... Қазақ халқының рухани көсемі, ... тілі ... ... және ... ... халқымыздың ұлы реформаторы Ахмет
Байтұрсынов «Атадан ... ... ... екі – ақ ... қалады:
біріншісі – бай тіл, ...... ... - ... еді. ... ... осы екі ... көзіміздің қарашығындай сақтап,
келер ... ... ... Ол үшін ... ... ... сана – сезім қажет. Бұл қасиеттер ұарпақ бойына
оқумен, біліммен, ... ... ... Ұлы қасиеттерді
ұрпақ бойына дарытатын ұстаз, ата – ана, ... ... ... дау ... ... ... ... – ұстаз.
«Ерлік тәрбиден туады» деп Бауыржан атамыз айтқандай, ... ... ... жас ... оқыту – тәрбиелеу ісіне ... ... ... ... ой – ... ұлт – мектебінің іргетасын ... бірі – ... ... ... тамаша аудармашы, ағартушы – демократ С.
Көбеевтің жас ... ... ... ... оларды елжандылыққа ... ... ... ... байқаймыз. С. Көбеев ... ... ... ... маңызын атай келіп, оқушыларды ... ... ... ... ... ... ... пайдалану
керектігін, әсіресе, ... ... және ... ... ... саяхатқа апару, еңбек және ... ... ... ... ... ... ... мәдени - әдеби
мұраларды да ... ... ... дейді. С. Көбеевтің пікірінше,
елжандылыққа баулу ұзақ уақыт бойына ... ...... ... ата – ана бірлесе, ... ... ғана ... ... ... оқушыларды елжандылық рухта тәрбиелеу ... тек ... тек ... тек ... үстінде ғана жүргізіледі деп
ұғынудың қате ... ... С. ... ... өз ... үшін
қажетті азамат болып қалыптасуына ата – ананың ... орны ... ... зор ... «Ата – ана ... баласына», - дейді
ол, - ұдайы ақыл айтып, кеңес беріп, оны ... ... ... ... бол, әділ бол, ... адал ... ет дейді олар.
Бұл өте ... ... ... ... ата – ана, туған –
туысқаны, ең алдымен, өздері үлгі ... ... Үй ... ... бос ... ... ... кітап оқитын болса немесе
үйде ... ... бір ... ... болса, бұл да
балаға үлгі... Айталық баланың ата – ана, не ... ... дос, ... – бірі ... ... дос ... да сыпайы,
саналы адал ... ... ата – ана ... тату – ... ... ... ... әке – шешесі де қуанады. Сонда бала мұны да
үлгі ... ... ... бұл ... – күн ... ... ең ... тәрбие болып табылады. С. ... ... ... ана – тілі екенін ... ... ... Оның
пікірінше, жас ұрпаққа білім беру өз ана ... ... ... қызметінің алғашқы кезінде – ақ С. Көбеев қазақ
балаларын ана – ... ... ... де ... – бір дұрыс жол
екенін қуаттайды. Ұлт мектептерінде ... ең ... өз ... ... ашуы ... Сабақты өзінің ақыл – ой ... ... ... әсер ... ... сөз зергерінің бояулы
да сырлы, асқақ та ... ... де ... ... сөз
бедерлері оқушыларға өмір құбылыстарын, табиғат ... ... ... ...... ... ... баланың
дүниетанымын дұрыс қалыптастыруға ықпал етеді. Оқушыны ана – ... ... ... арқылы рухани өмірмен, халқының ... ... ... ана ... сол ... ... ... сезімін оятса, балада елжандылық қасиет қалыптасады.
Сондықтан ... ... ана – ... ... ... жүргізу
қажет деп есептейді. С. Көбеев ... ... жас ... саналы
және тәлімді тәрбие мен сапалы ... ... ... Оқушыларды
адамзат қауымын сүйетін интернационалист азамат етіп ... ... ... зор ... ... осы жолда да күш –
жігерін, өнерін, білімін ... ... - деп ... ол, - өз елін,
жерін, ... сүйе ... ... елдердің қарапайым ... мен ... ... ... ... ... достықтың жаршысы А. Герцен, «Көршінің ... ... ... ... өз еліңе еркіндік дәуірін
бастауға болмайды ... еді. ... ақыл – ... күш ... ... өз ... ... ғасырдан астамын ... С. ... ... ... ... ... бола білді,
жастарды туған халқын ... ... ... ... ... бүтіндігін сақтау, халықтың
тыныштығын алатын лаңкестермен ... ... ... ... ... кез ... ... және ішкі күштерге
қарсы ... өзі ... ... ... ... ... ... орай патриоттық тәрбие мәселесі ... ... ... ұрпақтан – ұрпаққа ... келе ... ұлы ... ... ... ... Отанға деген
сүйіспеншілігін, яғни ... ... ... ... ... ... ... жазушы. Батыр Қазақстанның Халық Қаһарманы
Б. Момышұлы ағамыздың кейінгі ... үлгі етіп ... ... және ... толы ... ... орны ... жылдық өмірін әскер ... ... ... ... ... ... әскери – патриоттық тақырыптарға шығармалар
жазды. Екінші дүиежүзілік соғыс ... ... ... И. ... ... дивизиясында рота, батальон, полк кейін
дивизия командирі ... ... ... ... ... ... батальон ды бірнеше мәрте жау қоршауынан алып ... ... өлең ... ... ... рух ... ... шақырады. Кейіннен атақты жазушы Александр Бек ... ... ... ... тас ... атты ... Осы ... арқылы Бауыржан ағамыздың аты әлемге әйгілі
болды. [49; ... ...... ... ... жеке адамның
аман – саулығының қоғамдық – ... ... ... ... ал ... нығайту дегеніміз – жеке адамды
көркейту екенін ... ... ... ... ... ұғымды жекеадаммен, яғни оның өткенімен, бүгінгі ... ... ...... ... ... - ... сыйы емес, ең алдымен өзінің ар –
намысында және ... ... ... ... ... ... масқара болу сезімінен қорғай ... ... ең ұлы ... ... ... ... үшін ... адамгершілік теңдікті
өзіңмен ... түсе ... ... ұжым ... ... ... оның ... – қатерінде бөлісіп, жауды барынша жою, ... ... ... аяусыз кек алу жолымен жеке басыңды ... ... ... ... ... ... ... – қатерге
бас тігу». «Батылдық – ... - ... ... ... ... «Табандылық – батырлардың қалқаны». «Өжеттілік, қайсарлық –
адамның тіпті мүмкін емес ... ... ... абыроймен өлімге
бас ... ... ... ... ... [50;114-125]
2. Бастауыш сынып оқушыларының отансүйгіштік тәрбие берудің әдіс-
тәсілдері мен жолдары.
2.1. Бастауыш сынып оқушыларына ана тілі ... ... ... ... деңгейі.
Бүгінде «Мен патриотпын» деген замандастарымыздың бойынан нағыз
ұлтжандылық сезімнен гөрі, ... ... өріс ... байқаймыз. Яғни,
олар өзінің бас мүддесін ... ... ... ... ... ... келесі
орынға қалады. Сондықтан әр адамның бойынан өзімшілдік, менмендік, тек ... ... ... арылту үшін, ұлтжандылық тәрбиесіне баулу
керек. Ол ата-бабаларымыздың ерлік істерінен, аңыз әңгімелерінен, батырлар
жырынан ... ... ... ... үлгі алу, ... ... ... көз жеткізе отырып, еліктету арқылы іске асыруға болады.
Сондықтан әр ... ... ... ... шын ... ата-
салтына, ел тарихына деген құрмет, ерлік рухы қалыптасуы керек.
А.Байтұрсынов: «Атадан балаға мирас ... ... ... ... — бай ... ... — байтақ жері».
Философ А.Айталының «Ұлттану» оқу құралында «Ұлтжандылық — халық рухы
және материалдық игіліктерін көбейтуге арналған жігері, ... ... ... ... ... ойшыл, ізденгіш, ұлттық мұраттар жолындағы
абзал істің иесін айтамыз. Ұлы ұлттар ... ... ... ... ... мен қайнар көзі — Отан десек, оның
мазмұны — байлықтары, тілі, дәстүрі, тарихи ескерткіштері, ... ... ... ... адам ... ... ... туысқандық
сезімдерді ұялатып, ізгі де ... ... ... ... ... тәрбиелеудің арқауы. Олай болса, патриоттық тәрбиенің қазіргі
кезде алатын орны ерекше.
Соған байланысты мен өзімнің зерттеу ... ... ... отансүйгіштікке тәрбиелеу деген .
Зерттеу мәселесіне байланысты жүргізілген тәжірибелік–эксперименттік
жұмыстар Қостанай қаласының №24 «А» ... ... ... 4 «А» және ... ... ... ... жұмыстарымызға 26
бала қатысты. Оның ішіндегі 13 бала 4 «А»сыныбында, ал 13 бала 4 ... ... ... жұмыстарымыздың мақсаты:
қазіргі кездегі бастауыш сынып жасындағы ... ... ... ... ... дамыту үлгісін
жасап, оны оқу үрдісіне пайдалану, ұлтжанды жеке ... ... ... ... ... сынып оқушыларын ана тілі сабағында әртүрлі тапсырмалар беріп
оқушылардың білім деңгейін анықтау.
- Бастауыш сынып ... ... ... сезімін
қалыптастыру.
- Бастауыш сыныптағы ана тілі ... ... ... ... ... қызығушылықтарын арттыру, патриоттық
сезімдерін қалыптастыру.
- ... ... ... ... ... көз ... асырауға
осы ана тілі сабағы арқылы тәрбие беру.
Зерттеу жұмысымның ... ... үш ... ... ...... ... – қалыптастыру;
III. Кезең – қорытынды.
Тәжірибелік – эксперименттік жұмысымның ... ... ... және ... ... ... Бақылаушы топ ретінде 4
«Б» ... ... 13 ... ал ... ... 4 «А» ... 13 баласы алынды. Бастауыш сынып оқушыларының білім деңгейін
анықтауға арналған әдістемелік диагностикалар, ана тілі ... ... ... балалардың танымдық белсенділігі анықталды.
Сонымен қатар анықтаушы кезеңде бастауыш сыныптағы бағдарламалармен,
оқу жоспарымен, балалардың ана тілі ... ... ... бастауыш сынып оқушыларының сабақтарына қатысып, олардың ана тілі
сабағында отансүйгіштікке тәрбиелеуде тәрбиенің ... оқу іс ... ... ... бақылап, тәрбиешінің ұйымдастырылған оқу іс –
әрекетін жүргізу әдістемелерімен ... ... ... ... ... ... ... қатысып, бақылау жүргіздім.
Бастауыш сынып оқушыларына ана тілі сабағында ұйымдастырылған оқу іс-
әрекетінің білім деңгейін анықтау мақсатында ... және ... ... ... ...... ... оқушыларыны танымдық белсенділігінің
даму деңгейін анықтау үшін арналған. Бұл әдістер ұпаймен бағаланады және
нәтижелері ... ... ... іс-әрекетті ынталандыру әдістерін
топтады. Ол іс-әрекет 3 бөліктен: ұйымдастыру, ... ... атап ... ... ... ... ұйымдастыру,
ынталандыру, бақылау әдістері деп бөледі. Бақылау әдісінде оқушылардың
білім деңгейіне байланысты тәсілдерді қолдануға болады. ... ... ... ... ... ... ... сөздік жұмыс және т.б тәсілдер. Осы
тәсілдердің ішіндегі ашық тестті тапсырма ретінде оқушыларға беріп ... ... ... мен ... ... анықтадым.
Әдіс 1. «Сауаланама»
Нұсқау: Бұл әдісте бастауыш сынып оқушыларына сауалнама беріледі.
Сауалнаманың сұрақтарына ... беру ... ... ... ... ... Бұл әдісте оқушылардың ойлау үрдістері мен
отанға деген сезімдері, ... ... ... Осы ... ... ... сүюге, өз елінің патриоты болуға шақыру. Әрбір
оқушының сауалнамалары жеке қарастырылып, ... ... ... ... деп санайсынба?
1)Ия
2)Жоқ
3)Білмеймін
2.Қазақстан жерін қорғауға өз үлесіңді қосып жүрсінбе?
1)Ия
2)Жоқ
3)Білмеймін
3.Туған еліңді, жеріңді сүйіп өтесінбе?
1)Ия
2)Жоқ
3)Білмеймін
4. Патриоттық сезімді ояту үшін ... ... ... ... деп
ойлайсың? Өз ойыңды жаз.
5. Бастауыш сынып оқулығын оқығанда ... ... ... ... Өз ... жаз.
6. Отанды сүю, отанды қастерлеу, отанды қадірлеу, отанды қорғау әрбір
азаматтың ... деп ... Отан ... ... ... түсінесің? Өз ойыңды жаз.
8. Өзіңнің Қазақстанға деген сезіміңді қалай жеткізесің? Өз ойыңды жаз.
9. Өз Отаныңды өркендету, дамыту, қорғау үшін не ... ... Өз ... ... Ана тілі ... отан туралы қандай өлеңді жатқа білесің және бір
шумағын жаз?
Бағалау критерийі:
10 ұпай-егер ... ... ... ... ... ... сөздерді дұрыс
байланыстырып, өз ойын толық жеткізіп өз Отанының патриоты ... ... ... ... сұрақтарға жауап беріп, өз Отанының патриоты
екенін дәлелдеп, бірақ ... ... ... ... ... ... ... жауап берсе, өз Отанының ... ... ... ... ... ... жеткізіп бере алмаса.
4-5 ұпай-оқушы сұрақтарға толық жауап ... өз ... ... ... ... ... жаза алмай мазмұны жағынан ... ... ... ... ... бермей, өз Отанының патриоты
деп өзін есептемей сөздерді, сөйлемдерді мүлдем байланыстыра алмаса.
Даму деңгейінің қорытындысы:
10 ұпай-жоғары
6-9 ұпай-орташа
2-5 ұпай ... 1 ... ... даму қортыныдысы
| | |
| ... топ ... ... кім? | ... мен Ту ... жыр» | ... не туралы айтылған? | ... ... ... ... ... бер. | ... ... | ... ... бер. | ... критерийі:
10 ұпай-бала тапсырманың бесеуін дұрыс орындап шықты, осы ... ... ... ... ... ... ... тапсырманың төртеуін дұрыс ... ... ... ... ... ... тапсырманың үшеуін дұрыс ... ... ... ... ... ... ұпай-берілген тапсырманың екеуін дұрыс орындап ... ... үшін ... ... ... ... ... біреуін дұрыс орындап шықты,
тапсырмаларды орындау үшін уақыт жетпей ... ... ... ... ... ұпай ... 2 «Ашық тест» әдісінің даму ... | |
| ... топ |
| ... ... | ... ... |
| |... ... ... ... |... ... ... ... |... ... ... ... | ... ... ... ... ... Әбділда Тәжібаевтың «Жарық түнде жайлауда» атты өлеңін
мәнерлеп, түсініп оқуға үйрету, өлеңнің өзекті түйінді ойын ... ... ... ... ... Өз ... жұмыс істеуге баули отырып, байланыстырып сөйлеуін,
шығармашылық ойлауын, іздену қабілетін дамыту.
Тапсырма: ... ... ... ... ... ... шеш.
Мақсаты: оқушылардың шығармашылық ойлауларын дамытып, сабаққа деген
қызығушылығын арттыру. Есте ... ... ... ... ... ... шешу ... қабілеттерін жақсартып
шапшаңдыққа, тез ойланып шешуін айтуға үйретеді.
Барысы: өлең шумақтарына қарап сөзжұмбақты шешеді. ... ... ... келіп жазады. Бұл тапсырма оқушылардың шапшаңдығын тексереді.
(1).... түнде, жазық дала, жайлауда,
Жалықпаймыз ... (2)... ... (5).... ... (4)......тербеліп,
Үйренгенбіз толқынды жыр (6) .......ға.
| | | | | ... | | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | |
| | | ... ... ... ... ... ... бақылап, бағалауына
көмектеседі).
І. «Мен не білемін?» деген сұрақ бойынша оқушылар Тудың, ... ... ... ... ... беретінін айтуға болады. Елтаңба
авторы – Шота-Аман Ыдырысұлы ... ... ... – Шәкен Оңдасбекұлы
Ниязбеков.
Тақырыбы: «Бала Мәншүк»
Мақсаты: ... ... ... ... ... ... ... тақырыбын өздігінен талқылай, Мәншүктің ерлігі туралы
ойларын тұжырымдайды, шығармашылық жұмыстар атқарады; ... топ ... ... түседі, сенім және сыйластық дағдыларын қалыптастыруға
атсалысады, топ мүшелерінің бәрі де оқу ... ... ... ... ... ... оқушыларға тақырып бойынша «Ой қозғау» үшін ... ... ... ... Жеке ... ... оқушылар өтілетін тақырып – Мәншүк және ... «Не ... «Не ... ... «Нені білдім?» кестесінің
бірінші бөлімін өздігінен толтырады.
|Не білемін? | ... ... ... | ... ... | ... ... ... Ж.Жұмақанов
Мақсаты: Әлия Молдағұлова туралы білетіндерін жаңа мағлұматтармен
кеңейте түсу ... ... ... ... ... ... ... байлықтарын дамыту, батырлықты дәріптеу отаншылдыққа тәрбиелеу.
Тапсырма: «Ой қозғау» ойыны. Ойын шарты ... ... ... ... әріп ... отырып, бір мақал құрастырып шығаруы тиіс.
Мақсаты: оқушылардың есте сақтау қабілеттерін жақсартып, әріптерден ... ... ... ... ... ... табу арқылы оқушының тіл байлығын
жетілдіру.
Жауабы: Отан ... ... ... ... ел болмас, Туған жердей жер болмас.
Құрастырылған мақалдың қандай ... ... ... көмегімен
түсіндіріледі.
Тақырыбы: «Мен соғысты жек көрем!»
Мақсаты: өлең мазмұнымен, ... ... Қ. ... ... ... мағлұмат беру. Оқушылардың шығармашылық қиялын, жүйелі
ойлау ... ... ... молайтып, тіл байлығын дамыту.
Отансүйгіштікке, ... ... ... ... ... ... тұту ... ізгі қасиеттерді сіңіру.
Тапсырма: оқушылар түрлі формада өз шығармаларын ... оқып ... ... ойлау қабілеттерін дамытып, ойлау мен ... ... ... сөйлеуге баулу.
Барысы: оқушылар шығарма жазады, ... ... ... еніп ... Осы ... ... ... жазады да соның ішінде әңгімеде,
өлеңде, алғыс хатта жазып өз шығармашылықтарын дамытады.
| |1 топ |2 топ |3 топ ... ... ... ... ... ... ... |Дүниежүзі |Ел ... |
| | ... ... ... ... ... ... хат ... ... ... |Бейбітшілік, ... ... |
| ... ... ... ... |
| |Еш ... | | |
| ... | | ... ... Бауыржан»
Мақсаты: оқушыларды «Батыр Бауыржан» мәтінімен таныстыру. Бауыржан атамыз
туралы естеліктермен, ерлік істерімен таныстыру. ... ... ... және ... ... есте ... қабілеттерін
қалыптастыру. Баланы батырлыққа, ерлікке, елжандылыққа, өз Отанын сүюге,
адалдық пен адамгершілікке ... ... ... Бұл тапсырмада оқушылар Бауыржан ағамыздың
образына еніп шығарма жазады. (Егер сен ... ... ... ... ... ... едің?). оқушылардың ой-өрісі кеңейтіліп, тілдері дамып,
Мақсаты: Оқушылардың ой-өрісі кеңейтіліп, тілдері ... ... ... ... ... ... ұқсап өз отанын қорғауға
ұмтылады, отансүйгіштік сезімдері дамиды.
Барысы: Әрбір оқушы жеке тапсырма ретінде орындап, ... ... ... ... өз ... ... еніп шығарма жазады. ... ... ... ... ... Соған қарап оқушылар көз алдарына
елестетіп шығарма жазады. ... ... 40 ... ... ... Сол ... жазған шығармаларын аяқтап сабақ бітуіне 5 минут қалғанда ... ... ... ... деп ... жазуы мүмкін мысалы: Мен 1941-
1945 жылдар аралығында болған Ұлы Отан соғысына ... ... ... ... пен қан ... ... ... салдарынан халқымыз қырылып
жастарымызды соғысқа әкетіп жатты. Соның ішінде өзімде болдым.
Тақырыбы: «Кімнің мекені жақсы?»
Мақсаты: ... ... ... арттырып, ойлау қабілеттерін,
тіл байлығын, сөздік қорын дамытып, мәтінді түсініп оқуға ... ... ... ... негізгі сұрақ қойып оқушылардың ой-өрістерін
дамыту. Отанға, ... ... ... ... ... «Үш ... сұхбат». Оқушыларға оқулықтағы «Кімнің мекені
жақсы?» ... «Үш ... ... ... ... оқу тапсырылады.
Мақсаты: оқушыларды мәтінді қатесіз дұрыс оқуға, шапшаң ... ... ... ... ... ... ... бір-біріне қойып, мәтіннің
мазмұнын ашуға дағдыландыру.
Барысы: ... ... ... мәтінін үшке бөлеміз (абцаз бойынша).
1) Оқушылар топ ішінде А, В, С, Д болып ... ... ... ... ... ... абцаз). Оқып болғаннан кейін А ... ... Б ... ... С деп ... ... Д ... мәтін бойынша сұрақ қояды.
2) Оқушылар мәтіннің екінші ... ... ... ... абцаз) оқып
болған соң бір-біріне сұрақ қояды.
3) Оқушылар мәтіннің үшінші ... ... ... үш ... Оқып ... ... ... қояды.
4) Мұғалім оқушыларға және оқушылар мұғалімге мәтін ... ... өз ... мен ... ... ... жер. ... Аманжолов
Мақсаты: Оқушыларды Қасым Аманжоловтың «Туған жер» атты өлеңін мәнерлеп,
түсініп оқуға ... ... ... түйінді ойын ашуға жағдай жасау.
Елге, жерге деген патриоттық сезімдерін ояту, өз бетінше шығармашылықпен
жұмыс істеуге ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелі, ұқыпты, білімді, сабақ үстінде өзін ұстай
білуге үйрету.
Тапсырма: Ой қозғау стратегиясы: Туған жер туралы не ... ... ... ... қасыңдағы серіктестеріңмен өзара пікір алмасыңдар.
INSERT стратегиясы бойынша жұмыс.
Мақсаты: оқушыларды білген және білмеген білімдерін тексеріп оны ары ... INSERT ... ... ... ... ... ... жеткізе білу, топпен жұмыс жасауға үйрету.
Барысы: оқушылардың ой ... ... ... ... тыңдап
тапсырманы ары қарай орындаймыз.
Мағынаны ажырату сатысы: INSERT стратегиясы бойынша жұмыс жасау жолын
ескерте отырып, ... оқу ... ... белгі қоюларын
ескертемін.
V – білемін
+ - жаңа білім
—   - білмедім, түсініксіз
? – таң ... ... v, – екі ... ... жүргізіледі де, +, ? белгісі бойынша үйге
кесте толтыру тапсырылады.
2.3. Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі ... ... ... ... ... эксперимент 4«А» сыныбында ... ... мен ... тапсырмалар, ой-өрісін дамытатын ойын
түріндегі тапсырмалар беріліп, осы бағытта жұмыстар істелінді. Ана ... ... ... ... ... шығармашылық
белсенділіктерін дамыту ... ... ... ... және
шығармашылық белсенділіктері жоғары деңгейге жетті ... ... ... ... ... кезеңі. Қорытынды
кезеңінде эксперименттен кейінгі зерттеу әдістерін қарастырайық.
Әдіс 4. Ашық ... Бұл ... ... ... ашық ... ... ... бөлшегінде тапсырмалар берілген. Берілген тапсырмалардың
дұрыс жауаптарын өздері касындағы тізбекке жазады. Зерттеуді ... ... ... жұмсалған уақытын ... ... ... ... ... ... ... жауап ұпаймен саналады,
соның нәтижесінде баланың қабылдауының даму ... ... ... Бұл ... өткен сабақта бергенде басқа тақырыпта ... ... ... «Туған өлкем – тұғырым» деген бөлімдегі Қали
Сапарбаевтың «Туған жердің ыстығы-ай» мәтініне ... ... ... куә ... | ... өркешті нар түйе қай жерді| ... жүр ... | ... ... ... қайда | ... ... | ... туған жер, елін сағынған | ... ... үлгі алар ... | ... жалпы не туралы айтылған?| ... ... ... ... ... ... ... шықты, осы уақыт
ішінде берілген тапсырмаларды жазып үлгеріп болды.
8-9 ұпай-берілген ... ... ... ... қалғанын
орындауға уақыт жетпей қалды.
6-7 ұпай-берілген ... ... ... ... ... ... ... жетпей қалды.
4-5 ұпай-берілген тапсырманың екеуін дұрыс орындап ... ... үшін ... ... ... ... ... біреуін дұрыс орындап шықты,
тапсырмаларды ... үшін ... ... ... ... ... ... ұпай-орташа
2-5 ұпай –төмен
Кесте 4 ... ... ... даму ... | ... ... ... |
| ... топ | | | |
|1 ... ... |46% |13% |
|2 ... |61% |31% |8% |
| ... | | | ... ... ... ... АНА ТІЛІ ... ... ... атты дипломдық жұмысымыздағы ... ... ... ... ... ... ... бірі екенін сезіндім. ... ... ... 2006 – 2008 ... ... ... Республикасы
азаматтарына патриоттық тәрбие берудің ... ... ... ... маңызды бағыттар айқындалды. Бұл ... ... ... сана – ... қалыптастыруда, Отан
мүдделерін қорғаудағы азаматтық ... мен ... ... ... (аға буынның, ... ... т.б.) ... рөлі де, жауапкершілігі де орасан.
Бастауыш сынып оқушыларына ... ... ... ... ... ... ... бастауыш буыннан бастап тәрбиелеу;
➢ жастарды отансүйгіштікке тәрбиелеу жүйесін дамыту;
➢ бұқаралық ... ... ... ... ... ... мәдениетті арттыру;
➢ оқулықтарға көптеген отансүйгіштік бағыттағы тақырыптар енгізу;
➢ елін, жерін ... ... ... көптеген іс-шаралар
өткізу.
Отанды қастерлеудің озық үлгісін Елбасымыздың «Қазақстан ... жаңа ... оқып көз ... ... ... кітаптары
түйін сөздің оқу – білім мәселесіне арнап, сонымен ... ... ... ... ... деген сүйіспеншілік сезімін
тәрбиелейтін әрбір ... ... ... ... ... ... ... үйрететін бәсекеге ... ... беру ... де
байланысты екенін айтады.
Отанға деген сүйіспеншілік – ... ата – ... жасы ... ... өркендейді. Бала ата – анасы өнегесіне, өмір
мен өнердегі әйгілі ... көш ... ... қарап
есейеді, тәжірибе жинақтайды. Әсіресе, бастауыш сынып оқушысы еліктегіш
келеді соған ... ... ... ... ата-анасы жағынан
беріліп содан кейін мектеп қабырғасынан бастап алады. Осыған орай бастауыш
сынып мұғалімі көбінесе ана ... ... тілі және ... ... ... тыс жұмыстар арқылы оқушыларға патриоттық тәрбие беріп отырады.
Бастауыш сыныпта Отан туралы ұғым тілі, діні ... ... ... ... ... ... жыршылары мен сазгерлері, әдет - ғұрып,
салт - дәстүрін туған - ... ... ... ... ... ... ... көсем адамдардарды білу арқылы қалыптасқан. Мысалы:Абылай,
Алпамыс, Ағыбай, Махамбет, ... ... ... Бөгенбай, Сырым,
Райымбек сынды батырларымыздың ерлік істері ... ... ... ... ... білу ... Оқу ... оқулықтарды оқу
әдістеме құралдарын зерделеп қарасақ : ана тілі, ... тілі , ... ... ... халықтық педегогиканы негізге ала отырып,
патриоттық тәрбие беру ... ... ... ... Әсіресе ана тілі
пәнін оқыта отырып Отан ... ... ... жер, ... ... ұғым
халқының төл тарихын, өнерін, әдебиетін біле ... ... ... ... : ... өз Отанына деген сүйіспеншілік
сезімін оятып, оған адал ... ... оны ... ... ... ... өз халқының мәдени мұрасын, салттары мен дәстүрлерін қастерлеу
қатынасын қалыптастыру. Халқымыздың әдебиеті мен тіл ... ... ... бай ... ана тілімен Отан деген ұғымдар ... ... ... Қазақ халқы, яғни біздің ата бабаларымыз ... ... ... қырлы бір сырлы, жетілген адамды тәрбиелеу деп
санаған. Отанын адамның өзі тануы ... Оны жете ... ... ... ... өткен жолын, қыйындық мехнаттарын, рухын, тар жол, тайғақ
кешулерін көз ... ... ... сезе ... ... ... жат жұрттардан жерін, суын, даласын, ... ... ... ... алған ерліктерін сезіп білгенде ғана соған ... ... ... ... кез ... адам іс ... ... басқа
жағдайларда ерлік істерге бару үшін алдымен рухани жағынан ... ... ... – ол сіз бен ... Отанға деген қарым –
қатынасымыз. Отанға ... ... Ұлы Отан ... кезінде шынайы көрініс
тапқанын ... Ұлы Отан ... ... қазақ халқының өз елі, жері
үшін соғысып қасық қандары ... ... Отан үшін ... ... ... ... оқиғасы кезінде ешнәрседен тайынбаған
қаншама қазақтың қыздары мен жігіттері ... ақ ... ... ... төгілген қазақтың ару қыздарының ... жас ... ... ... үлгі алып ... отанды қорғайтын
азаматты дайындау. Ендігі мақсат: осы өмірден ...... ... ... ... ... ... патриотизмді
дамытуға жұмсаймын. Өз елін сүйетін, өз Отанын ... ... ... ... ... ... ... отаншыл,
мемлекетшіл қасиеттерге баулып, ... ... ... ... ... Қазақстан азаматын «Бұл ... ... ... ... ... ... үлес қосамын және ... мен ... да бар бұл іске ... ... ... ұлтжанды, бауырмал болсақ, мемлекетіміздің
тірегі ... ... ... болары анық. Жастарды
отаншылдыққа, ... ... өмір ... ... абыройлы іс. Оны іске асырудың жүгі де жеңіл ... ... ... - деп ... Жұмабаев айтпақшы, қоғамды
алға сүйрейтін тәрбиелі де ... ... ... ... ... ... тізімі
1. Қазақстан Республикасының орта білімнің тәлім-тәрбие тұжырымдамасын //
Егемен Қазақстан, Алтамы, 2003, 26 ... [1; ... ... ... ... ... ... жолдауын // Егемен Қазақстан, Алматы 2011 [2; 26-27]
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға ... ... ... ... // ... Қазақстан, Алматы, 2004 [3; 8-9]
4. 1993Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы // Егемен Қазақстан, Алматы
2004 [4; 32]
5. Д.Кішібеков. Қазақ менталитеті: кеше, бүгін, ертең. Алматы, 1999, ... ... ... 1999, [6; ... ... Алматы, 2001, [7; 78]
8. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстанның болашағы – қоғамның идеялық бірлігінде .
Алматы, [8; 200]
9. Ж.Қалиев.Халық ... ... ... ... ... беру. Астана,2005 [9; 236]
10. С.Мусин. Педагогика тарихы. А., 1997, [10; ... Н.Ә. ... ... ... қоғамның ұлттық бірлігінде. Алматы.
Қазақстан, 1993 жыл [11; ... ... ... ... А, 2002, 350 б. [12; ... Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Қазақстан Республикасының
азаматтарына патриоттық тәрбие берудің 2006-2008 ... ... ... туралы 2006 жылғы 10 қазан №200 // Қызылжар
нұры – 2006 - 24 ... [13; ... ... М.Ғабдулин мұрасындағы этнопедагогикалық құндылықтар
арқылы оқушыларды отансүйгіштікке ... ... 2003 [14; ... Патриоттық тәрбие және Б.Момышұлы // Қазақстан мектебі – 2005 - №8 –
72 - 73 бет [15; 72-73]
16. ... ... ... ... ... ... // ... Қазақстан, Алматы 2011[16;28-36].
17. Жастарды патриотизмге тәрбиелеу - ... ... ... ... орта мектебі – 2005 - №9 [17; 7-9]
18. Жарықбаев Қ. Б., Қазақ ағартушылары жастарды тәрбиелеу ... ... 1965. [18; ... ... Оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары, А, 1978,
[19; 225]
20. А.Люблинская . Бастауыш мектеп ... ... ... ... ... ... ... тәрбие - педагогиқалық проблема// Бастауыш
мектеп №6 2005 [21; 87-92]
22. Ж.Қалиев. ... ... ... ... ... тәрбие беру. Астана,2005 [22; 135-139]
23. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті: «Мектеп». - 1974ж. [23; 96-
105]
24. ... А. ... Екі ... «Жазушы».- 1968ж [24; 10-15]
25. Жұмабаев М. Педагогика: «Ана тілі». - 1992ж.[25; 366-378]
26. Д. Исабеков. Сенім салтанаты /Егемен ... №10-11 ... С. ... Жеті ... жолдың басы /Егемен Қазақстан, № 11-12 қаңтар,
2006 [27; 10-15]
28. Жолдасбеков М. Асыл ... ... ... - 1986ж. [28; ... Патриоттық тәрбие және Б.Момышұлы // Қазақстан мектебі – 2005 - ... ... ... ... ... труды. Москва, 1989, 380 с
[30; 46-48]
31. Базарбаев Ж. Нұсқабаев Ж., Даулетова Қ. Инабат. Әдептану оқу ... ... - 1996ж. [31; ... ... Х. ... «Ана ... - 1991ж. [32; ... Жарықбаев Қ., Табылдиев Ә. Әдеп және жантану. Атамұра.- 1994 ж ... ... Г.И., ... Ә.Е. Ана тілі ... білім беретін 11 жылдық
мектептің 1-сыныбына арналған оқулық. 2-басылым, өңделген. Алматы 2009
жыл [34; 6, 39, 41, 47, 54, 55-56, 57, 63, 67, ... ... Б.Т., ... С.Р., ... ... тілі жалпы білім
беретін мектептің 2-сыныбына арналған оқулық. Алматы, Атамұра 2009 жыл
[35; 69, 72, 73, 75-79, 97, 210-211]
36. ... Т., ... С., ... Б. Ана тілі ... ... ... ... арналған оқулық.Алматы, атамұра 2010 жыл [36; 79-
82, 83-87, 88, 89-90; 91, 91-92, 97-98, 103-104, 131-133, 137-139, ... ... Т., ... С., ... Р. Ана тілі ... ... мектептің 4-сыныбына арналған оқулық, 3-басылым ... 2011 жыл [37; 208-209, 210-220, 260-261, ... ... Қ., ... С. ... ... ... - Атамұра.- 1994 ж
[38; 63-65]
39. Қалиев С. Қазақ халқының салт - дәстүрлері және ... ... РБК. - 1993ж [39; ... ... А.Г. Оқушының рухани әлемі. - Ленинград.- 1991ж. [40; 89-95]
41. ... Қ.Б., ... Ж. ... ұлттық тәлім - тәрбие
атауларының түсіндірме сөздігі. – Алматы. - 1993ж [41; ... ... Ж.Б., ... Р.М. ... - ... 1993ж [42; 236]
43. Т. Бекайдар. Елін сүйген ұрпақ- ұлт ... ... ... ... [43; ... ... Отансүйгіштікке тәрбиелеу //Бастауыш
мектеп №9 2005 [44; ... ... ... Қазақстаным! // Қазақстан мектебі №2 2002 [45; 78]
46. М. Ғабдуллин «Ата-аналарға тәрбие туралы кеңес» - Алматы 1999 жыл [46;
63]
47. Ш. ... ... ... - Алматы 1996 [47; 247-255]
48. М.Аңсабаева. Сөнбес жұлдыздар// Қазақстан мектебі №12 2003 [48; 125]
49. Жарықбаев Қ. Б., Қазақ ағартушылары ... ... ... ... 1965 [49; ... ... ... тәрбиелеу // Бастауыш мектеп №1 2005 [50; 114-
125]
Қосымша A
Қосымша Ә
Пәні: ана тілі
Тақырыбы: Жарық түнде ... ... ... ... ... ... «Жарық түнде
жайлауда» атты өлеңін мәнерлеп, түсініп оқуға үйрету, өлеңнің ... ойын ... ... ... ... өз ... ... жұмыс істеуге баули
отырып, байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын, іздену қабілетін
дамыту.
Тәрбиелік: оқушыларды тәрбиелі, ұқыпты, білімді, өзін ұстай ... ... ... жаңа ... әдіс – ... ... сұрақ – жауап.
Көрнекілігі: оқулық, интерактивтітақта, слайд
Сабақ барысы:
|Кезеңдері |Мұғалімнің іс – ... ... іс ... |
| | | ... ... апай. ... ... ... – күйлерін калай? ... |
| | | |
| | | ... | | ... ... ... шөбі» |Оқушылар тақатаға шығып ... ... ... оқып ... ... ... ... |
| ... ... ... ... | |
| ... | ... | | ... ... ... ... жаңа сабағымыз. | |
| ... ... ... Әбділда | |
| ... ... | |
| ... Тәжібаевтың «Жарық түнде | |
| ... атты ... оқи ... | |
| ... кең байтақ өмірімен танысайық. | |
| ... ... ... ... оқу.| |
| ... өлең ... ... оқы | |
| |(1,5). | |
| ... ... (1909-1998) - көрнекті | |
| ... ... ... ... | |
| ... филология ғылымдарының | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... келген. Еңбек жолын | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... Қазақстан») | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... болып бастаған. 1927 жылы | |
| ... ... атты ... ... | |
| ... ... басылады. Әрі қарай | |
| ... ... және ... ... | |
| ... ... тұрған. 1932-1934 | |
| ... ... ... ... | |
| ... жас» ... «Жас алаш») |«Жайлау» сөзі шығады. |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... арналған|Таң |
| ... ... ... ... |
| |т.б. жыр ... бар. Ә.Тәжібаевтің |Алтыбақан |
| ... ... ... ... |Ай |
| ... ... түсірілген. ... |
| ... ... А.Островский, | |
| ... тағы ... ... ... қыз қуу, асық ... |
| ... ... қазақ тіліне |тоғызқұмалақ т.б. |
| ... ... ... | |
| ... ... тілдеріне аударылған. | |
| | | |
| ... ... ... не ... | |
| ... | |
| |2. ... ... ... ... | |
| ... сөзжұмбақты шеш. | |
| |(1).... ... ... ... ... | |
| ... ... (2)... ... | |
| |(3)..., (5).... ... | |
| ... | |
| ... ... жыр (6) ... | |
| | | |
| |1. | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| |2. | |
| |3. | |
| |4. | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... | | ... | ... | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... | |
| | | |
| | | ... | | ... | | |
| | | |
| |5. | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... не ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... жайлауға көшкенде түнімен | |
| ... ... Олар ... | |
| ... және ... ... ... | |
| ... ... ұлттық ойындарды білесіңдер?| |
| ... ... сөз ... шағын | |
| ... құра ... ... | |
| | | |
| | | |
| ... ... қатысқан оқушыларды | |
| ... | |
| | | |
| | | |
| ... ... ... ... жаттау. | ... ... ана ... Көкшетау
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі: Өлең мазмұнын дұрыс түсініп, мәнерлеп оқуға үйрету.
Дамытушылық: Оқушылардың танымдық белсенділігін, байланыстырылып сөйлеуін,
шығармашылық ойлауын дамыту.
Тәрбиелілігі: Өз елін, Отанын қадірлеп сүйе ... ... ... ... ... түрі: жаңа сабақ
Сабақ әдіс – тәсілдері: түсіндіру, сұрақ – жауап.
Көрнекілігі: оқулық, интерактивтітақта, слайд
Сабақ барысы:
|Кезеңдері ... іс – ... ... іс –әрекеті |
| | | ... ... ... ... ... |Көңіл – күйлерін калай? ... |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... тапсырма берілді? | ... ... не ... ... |Қали Сапарбаев «Туған жердің|
|тексеру. |•Түйенің қандай ... ... ... |
| |• Нар ... ... аталығын |Нар ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... |Нар ... қос өркешті (ойыр |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... аталатынын |Аруана, мая, лек |
| ... ... ... бура |
| ... малының сүтін қалай атайды? |2ай- ... 2ай- 1 жас – |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... ... ... ... біз жаңа ... ... | ... ... үшін ... ... |Көкшетау |
| | ,, ,,, ,,, | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... ... біз ... І. ... |
| ... өлеңімен танысамыз. | |
| ... ... не ... ... халқының аса дарынды |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... бар |
| ... балалар! Енді мен қазір автор | |
| ... ... ... ... ... ) | |
| ... Жансүгіров | |
| ... ... 1894 ... ... | |
| ... | |
| ... ... Ақсу ... | |
| ... ... 1938 | |
| ... ақын | |
| ... ауылында жәдитше бастауыш мектепті| |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ауылда өтеді. | |
| ... | |
| ... өлең ... 1912 жылы бастаған.| |
| ... ... ... ... атты | |
| ... ... 1957 жылы ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... – | |
| ... ... ... ... 1923| |
| ... «Сана» журналында «Мерген Бөкен» | |
| ... ... ... Осыдан соң | |
| ... ... ... ... | |
| ... еркі» газеттерінде жиі жарияланып | |
| ... ... ... ... да | |
| ... әдеби көркем сын жанрының | |
| ... ат ... Ол ... | |
| ... Н.А ... | |
| ... Г.Гейне мен В.Гюгоның, | |
| ... ... ... ... |
| ... ... | |
| ... ... ... ... ... алап-жазық дала, |
| |дәстүрінен, аз ... және ... ... ...... |
| |– ... басында келді. Абайдан |оқшырайып – ... |
| ... ... аса ... ... ... құрақ шөп. |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... | |
| ... — ойға – ... ... нәр | |
| ... ... ... ... жас | |
| ... | |
| ... ... жерлесіміз.Ол кісінің| |
| ... ... ... ... оқу | |
| ... бар. Ақсу ... ... | |
| ... де бар. | |
| ... ... ... М. ... | |
| ... атамыз да өлең жазған екен. | |
| |• Бұл өлең ақын ... ... ... | |
| ... ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... ашып ... ... оқимыз. | |
| |•Әр ... ... бөле ... ... | |
| | | |
| | | |
| ... ... ... ... | |
| ... алап-жазық дала, бетеге-шөп, | |
| ...... ... – ерекше, | |
| ... ... шөп. | |
| | | |
| | | |
| ... ... мен ... ... қай| |
| ... ... | |
| ... ... ... ... өлеңнің | ... |қай ... | ... ... ... теңейді? | ... ... ... ... ... және ... |
| ... қатысқан оқушыларды бағалаймын. | |
| |Үй ... ... ... ... | |
| ... | |
| ... ... мәлімет әкелу. | ... | |
| | | |
| | | |
| | | ... | | ... | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... ... ... 50 елдің қатарына кіруге
өз үлесін қосатын патриот - азамат
Қазақстан Республикасы мемлекеттік ... ... ... ... тіліне, дініне құрметпен қарайтын
Отанды қорғауға және жалпыадамзаттық тыныштықты сақтауға өз ... ... ... достықты нығайтатын
Қазақстан Республикасының экономикалық байлығын дамытатын
Ұлттық және әлемдік білім нәрінен сусындаған, ... - ... ... ілесе алатын
Жалпы адамзаттық және ұлттық құндылықтарды менгерген
Патриоттық ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ мақал-мәтелдерінің бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын дамытудағы ролі41 бет
Баланың сөйлеу тілінің дамуында жаңылпаш пен жұмбақ қолдану24 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру168 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш мектеп оқушысын әлеуметтендіру арқылы өзін-өзі бағалауы76 бет
Бастауыш сынып оқушларының мектепке бейімделуі51 бет
Дүниетану сабағында жаңа технологиялар28 бет
Жоғары сынып оқушыларының шығармашылық жұмыстарын өздігінше орындау біліктілігін қалыптастыру33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь