Еңбек төлемінің жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2

І. НЕГІЗГІ БӨЛІМ

1.1 Еңбек төлемінің жүйесі мен нысаны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Жалақыдан ұсталатын ұсталымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.3 Қазақстан Республикасындағы шетелдік меке тұлғалардың
еңбек ету қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.4 Орташа жалақыны есептеу тәртібі. Жұмыс берүшінің есебінен төленетін жәрдем ақы. Демалыс ақысын төлеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
1.5 Еңбек қызметімен байланысты, еңбектерлердің денсаулығының және басқа да сәтсіз оқиғаның есебі және оны тексеру ... ... ... ... ... ... ... ... .33
1.6 Қызметкерлермен еңбек ақысы бойынша есеп айрысу себі. Жалақының жинағы және оны тарату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45

ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..46
Кәсіпорын шаруашылық қызметін жасаудың процесінде қызметкерлерді жұмысқа қабылдап және жұмыстан шығарып отырады, яғни олардың сандары өзгереді, демек жұмыс барысында әртүрлі ауыс-түйістер болып тұрады.
Қызметкерлердің құрамдық өзгерісінің есебін кадрлар бөлімі (кадрлар жөніндегі инспектор немесе басшы осыған өкілетті етіп қойған басқа бір адам) жүргізеді, ол тіл субъектідегі және оның құрылымдық бөлімшелеріндегі қызметкерлердің санын және оның өзгеру себептерін, жынысын, жас мөлшерін, біліктілігін, жұмыс стажын, бөлімін және басқа белгілерін есепке алады.
Жұмыс беруші жұмысқа қабылдаған кезде (занды немесе жеке тұлға, еңбеккер мен еңбек қатынасын қалыптастырады) еңбеккерлермен өзара тікелей жеке еңбек келісім шарттарын қалыптастырады
Жеке еңбек келісімшарты – жұмыс беруші мен еңбеккерлер арасындағы жазбаша түріндегі келісім, онда жұмыс орны, келісім ышарттың мерзімі, еңбек тәртібінің жағдайы, демалысы, жалақысы, еңбекті қорғаудың басқа мәселелері туралы сұрақтар қарастырылады.
Әдетте, жалақысының деңгеін жұмыс беруші белгілейді және ол жеке еңбек келісімшартында тіркелді.
Жеке еңбек келісім-шарты бойынша тараптардың жауапкершілігі, міндеті, құқықтары еңбек белгіленеді. Жеке еңбек келісімшартында өндіріс саласының ерекшеліктері, нақты міндеті, жұмыс берүшінің қаржылық мүмкіндігі, бір сөзбен айтқанда, шарттың мазмқны мен сипаты ашылады. Дегенмен де, келісім-шартқа «Қазақстан Республикасының еңбек туралы» заңының 7,8 және 9 баптары енгізілуі тиіс. Кез келген 16 жасқа толға азамат, осындай жеке еңбек шартын жасауға құқылы, ал егерде ата-анасы рұқсат берсе, онда ол 15 жастан және өте сирек 14 жастан еңбек етуі мүмкін.
Жеке еңбек келісім – шартында мыналар қарастырылады:
- белгісіз мерзімге;
- белгілі мерзімге;
- белігілі бір жұмыс орнына, белгілі уақытқа;
- еңбеккерлер жоқ болған жағдайда оның жұмысын уақытша атқаруға.
Заңда келісім-шарттың максималды және минималды мерзімі белгіленбеуі мүмкін. Егер де жеке еңбек келісім-шартында мерзімі айтылмаса, онда ол белгісіз мерзімге қабылдаған болып саналады. Жеке еңбек келісімшарты екі данада жазбаша еңбеккерге беріледі. Еңбеккер өз қызметіне келісім-шартта көрсетілген күннен бастап кіріседі, онда оның нақты жұмысқа шыққан күні есептелінеді.
Жеке еңбек келісім-шартын жасау үшін жұмыс беруші жұмыскерден (қызметкерден) еңбек кітапшасын, жеке төлқұжатын, жеке әлеуметтік
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.........................................2
І. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Еңбек төлемінің жүйесі мен
нысаны........................................................4
2. Жалақыдан ... ... ... ... меке ... ... ... жалақыны есептеу тәртібі. Жұмыс берүшінің есебінен төленетін
жәрдем ақы. Демалыс ақысын ... ... ... ... ... ... және басқа да
сәтсіз оқиғаның есебі және оны
тексеру.................................33
6. Қызметкерлермен еңбек ақысы ... есеп ... ... ... ... оны ... ... қызметін жасаудың процесінде қызметкерлерді
жұмысқа қабылдап және жұмыстан шығарып ... яғни ... ... демек жұмыс барысында әртүрлі ауыс-түйістер болып тұрады.
Қызметкерлердің құрамдық өзгерісінің есебін кадрлар бөлімі (кадрлар
жөніндегі ... ... ... ... ... етіп ... ... бір
адам) жүргізеді, ол тіл субъектідегі және оның құрылымдық бөлімшелеріндегі
қызметкерлердің санын және оның өзгеру себептерін, ... жас ... ... ... бөлімін және басқа белгілерін есепке алады.
Жұмыс беруші жұмысқа қабылдаған кезде ... ... жеке ... мен ... ... ... еңбеккерлермен өзара тікелей
жеке еңбек келісім шарттарын қалыптастырады
Жеке еңбек ...... ... мен ... ... түріндегі келісім, онда жұмыс орны, келісім ышарттың мерзімі, ... ... ... жалақысы, еңбекті қорғаудың басқа мәселелері
туралы сұрақтар қарастырылады.
Әдетте, жалақысының деңгеін жұмыс беруші белгілейді және ол жеке еңбек
келісімшартында ... ... ... ... ... ... міндеті,
құқықтары еңбек белгіленеді. Жеке еңбек келісімшартында өндіріс саласының
ерекшеліктері, нақты міндеті, ... ... ... ... ... ... шарттың мазмқны мен сипаты ашылады. Дегенмен де, келісім-
шартқа ... ... ... ... заңының 7,8 және 9 баптары
енгізілуі тиіс. Кез келген 16 ... ... ... осындай жеке еңбек шартын
жасауға құқылы, ал егерде ата-анасы рұқсат берсе, онда ол 15 ... ... ... 14 ... еңбек етуі мүмкін.
Жеке еңбек келісім – шартында мыналар қарастырылады:
- белгісіз мерзімге;
- белгілі мерзімге;
- белігілі бір жұмыс орнына, белгілі ... ... жоқ ... ... оның ... уақытша атқаруға.
Заңда келісім-шарттың максималды және минималды мерзімі белгіленбеуі
мүмкін. Егер де жеке ... ... ... ... онда ... ... қабылдаған болып саналады. Жеке еңбек келісімшарты екі
данада жазбаша ... ... ... өз ... ... ... бастап кіріседі, онда оның нақты жұмысқа ... ... ... келісім-шартын жасау үшін жұмыс беруші жұмыскерден
(қызметкерден) еңбек кітапшасын, жеке ... жеке ... ... ... білімі туралы құжатын талап етуге арқылы. Жеке
еңбек келісім-шарты қол қойылған соң, жұмыс беруші бұйрық шығаруы тиіс.
Жұмысқа жанадан ... ... ... ... ... ... кадрлар бөлімінің бастығы немесе жұмысқа қабылдауға
жауапты адам ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге жолдама және жұмыс жағдайларымен таныстыру
үшін құрылымдық ... ... ... ... ... ... бөлімше бастығы (мастері) оны жұмысқа қабылдауға болатындығы
туралы тұжырым жасайды: бұйрық (өкім) жобасының ... ... ... ... қабылданғаны көрсетіледі. Осында сынақ мерзімінің ұзақтығы
да көрсетіледі. Қызметкердің жұмыс жағдайларымен ... ... ... ... ... ... ... алды алу
шараларының минимумы бойынша нұсқаулар берілендігі ... ... ... да белгілер үлгінің сырт жағына соғылады (немесе жазылады). Жұмысқа
алу ... ... ... ... кәсіпкердің айлық жалақысы
белгіленіп, бос тұрған қызмет орны және штат ... ... ... ... ... Кәсіпорын басшысы қол қойған бұйрық ... ... одан ... алынады. Кадрлар бөлімі жұмысқа
қабылдау туралы бұйрықтың (өкімнің) негізінде жеке ... ... ... ... ... ... белгі соғады, ал бухгалтерия
дербес шот ашады немесе соған сәйкес ... ... ... ... оның ішінде жоғары және арнаулы
орта білімі бар мамандарға және училищелерді, ... ... ... т.б. ... жас жұмысшыларға да ... ... ... басқа бір тұрақты жұмысқа ауысуы және жұмыстан
босатылуы туралы бұйрықтың ... ... ... ... ... жазбаны әкімшілік сол кітапша иесіне таныстырып,
карточканың тиісті жерлеріне қол қойғызып ... ... ... кітапшасы
не жұмыс берушіде, не қызметкерлердің өзінде сақталуы мүмкін.
Жеке еңбек келісім-шартына және ... ... ... берілетін жыл сайынғы және басқа түрлеріндегі демалыстарды
құжаттау үшін «Демалыс беру туралы бұйрық (өкім)» ... Екі ... ... бірі ... ... қалады, екіншісі бухгалтерияға
беріледі. Оған құрылымдық бөлімшенің бастығы ... мен ... қол ... ... беру туралы бұйрықтың (өкімнің) негізінде
кадрлар бөлімі қызметкерлердің жеке карточкасына ... ... ... демалыс үшін тиесілі жалақысын есептейді.
1.1. Еңбек төлемінің жүйесі мен ... — бұл ... үшін ... оны ... ... шартында және қызмет
нұсқауында белгіленген колеміне сай ... ... ... ... ... арттырудың әртүрлі ынталандыру жолдары бар, атап
айтқанда: ... ... ... ... Жұмыс беруші нақты жағдайын
ескере отырып, «Еңбек ақы төлеу ... ... ... ... ... онда еңбеккерлердің категориясын, ... ... ... ... ... ... алады. Аталған ереже жұмыс берушіге
еңбек тәртібін ұйымдастыру мен еңбек келісім-шартын ... үшін ғана ... ол ... мен ... негіздеу үшін де қажет. Төлем жеке
және (немесе) ұжымдық еңбек нәтижесі бойынша жасалуы мүмкін.
Бұл жағдайда жұмыс берүшінің ... ... ... ... ең ... ... ... төмен болмау керек.
Іс жүзінде еңбек ақыны ұйымдастырудың екі негізгі нысаны пайдаланылады
- кесімді (өнім ... ... ақы ... және ... (істеген күніне карай
төлеу).
Мерзімді еңбек ақысы деп, нақты істеген уақыты үшін ... ... ... ... тарифтік мөлшерлемесі бойынша еңбеккерлерге
есептелетін жалақының нысанын атайды. Мерзімдік ... ... ... ... және ... ... бөлінеді.
Жай мерзімділік жүйесінің кезінде өзіне берілген (иеленген) тарифтік
мөлшерлемесі немесе нақты істеген уақыт ... ... ... ... Енді осы ... сандық және сапалык көрсеткіштері үшін қосымша
еңбекақы сыйақшы-мерзімділік төлем болып табылады.
Тариф мөлшерлемесін және бюджет сферасындағы ... ... ... ... ... ... ... жалақының минималды
деңгейін және бірыңғай тариф сеткасын пайдаланады. Бірыңғай тариф ... ... 21 ... ... ... және әрбір разряд үшін
өзіндік тариф коэффициенті белгіленеді.
Жұмыс мамандығы ... ... ... разрядка дейін
жіктеледі, ал қызметкерлердікі екіншіден жиырма біріншіге дейін бірыңғай
тарифтік сетка бойынша ... ... ... - ... анықтама (БТМА) және мамандырылған анықтама (МА)
бойынша еңбеккерлердің тарификациясын жасайды.
|Тариф сеткасының|Тарифтік ... ... ... ... (1 ... разряды|коэф-фициент (1 |
| ... | ... ... ... | | |
|1 |1,0 |12 |2,20 |
|2 |1,07 |13 |2,37 |
|3 |1,15 |14 |2,55 |
|4 |1,24 |15 |2,74 |
|5 |1,33 |16 |2,95 |
|6 |1,43 |17 |3,17 |
|7 |1,54 |18 |3,41 |
|8 |1,66 |19 |3,67 |
|9 |1,78 |20 |3,94 ... |1,91 |21 |4,24 ... |2,05 | | ... мөлшерлемесін және әртүрлі машыктық - мамандандырылған
топтарындағы қызмет иесінің (лауазымды ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын бекіткен разрядтың мөлшерлемесіне
сүйене ... ... ... ... ... тарифтік -
мамандандырылған коэффициенттер бойынша анықтайды.
Тарифтік - мамандандырылған анықтама ... ... және ... әртүрлі өндіріс пен жұмыс түрі бойынша разряд
беруге пайдаланылады.
Ал мамандандырылған анықтама қызметкерлердің жұмысының күрделілігін,
мамандығының деңгейі бойынша ... ... ... Бұл ... және ... ... ... Олардың негізінде нақты ... үшін ... ... әзірленіп және белгіленуі мүмкін.
Ал меншік нысанына тәуелді кәсіпорындар ... ақы ... ... ... ... ... ... шеше алады. Ал тарифтік -
мамандандырылған анықтаманы қажет болған кезде ғана пайдаланады.
Кесімді еңбек ақы төлеген кезде алдын-ала ... ... ... ... немесе орындалған жұмыстың әрбір бірлігіне есептейді
(дана, ткм, килограмм т.б.). Кесімді еңбек ақы нысаны ... ... ... ... ... ... ақы ... әрбір өнім бірлігі бойынша бағасын
қою (кесу) арқылы белгіленеді;
Кесімді-сыйлық - бұл ... ... ... ... ... орындаған кезде ғана пайдаланылады;
кесімді-прогрессивті (үдемелі) еңбек ақы төлемі. Енбек төлемінің бұл
жүйесі жұмысшылардың белгіленген нормадан артық өндіргені үшін ... ... ... мөлшерінде дайындалған өнім үшін жұмысшыларға
төлемді тікелей кесімді бағалар бойынша ... ал ... ... өнім үшін ... ... бағалар бойынша есептейді;
жанама кесімді еңбек ақы ... ... ... және ... ... еңбек төлемі қызмет көрсететін учаскесінің, цехтың негізгі
жұмысшылардың төлем-ақысына ... ... ... ақы ... ... ... Бұл ... жұмысшылардың еңбек
төлемін нормаланған тапсырманың немесе жұмыс көлемінің ... ... ... және ... ала ... жұмыстың тұтастай
орындалуына ... ... ... ... (расценкасы) бойынша
анықтайды. Еңбек төлемінің бұл жүйесі жұмысшылардың бөлек ... ... ... ... үшін ... енімділігін арттыруда және жұмыстың
орындалу мерзімдерін қысқартуда, олардың материалдық ... ... ету үшін ... ... ... ... ... нормаланған тапсырмалар (уақыт нормалары, өнімдер) мен бағалар
негізінде белгілейді, ал олар болмаған жағдайда — онда ол осы ... үшін ... ... ... ... мен баға (расценок)
бойынша белгіленеді. ... ... бұл ... ... ... ... бұрын орындағаны үшін сыйақы беру тәртібі белгіленуі
мүмкін.
Болашақта өндірісті кешенді ... ... ... ... мамандықтарынын жетілуі, еңбек төлемінде нақты
сараланудың кемуі кесімді жүйенің қолданыс ... ... ал ... ... ... ... және ... жүйелеріне алмастыруы мүмкін.
Мысал. Еңбек ақы төлеудің әртүрлі жүйесін пайдаланған кезде жалақыны
есептеудің жолдарын қарастырып көрсетейік.
1. Мерзімді ... ақы ... ... ... 200 адам жұмыс істейді
делік, оның 150-і жұмысшы, 50-і қызметкер. Кәсіпорынның қырықтай ... ... ... жұмыс істеген, өйткені олардың атқаратын
міндеттемесі мен машықтығы ... ... ... ... адам (маман) - 9-шы ... бес адам ... - 11-ші ... адам (маман) - 14-ші ... адам ... - 16-шы ... адам (маман) - 19-шы разрядпен;
екі адам (маман) - 21-ші ... ... ... жалақысын есептеу үшін әртүрлі разрядтар бойынша мына формуланы
пайдаланады:
Айлық ... 1 ... ... 1 ... = ... х ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесін ұжымдық келісім-шартта 15000 ... ... ... ... тәртібі бойынша аптаның бес күнін
жұмыс күні етіп белгілеген (ағымдағы айда 21 күн ... күні ... 14-ші ... бар үш маманы ағымдағы айда 18-ақ күн ... ... ... жалақысын есептеп көрейік:
9-шы разрядтағы мамандардың жалақысы = 15000 х 1,78 х 10 = 267000 теңге;
11-шы разрядтағы мамандардың ... = 15000 х 2,05 х 15 = ... ... ... ... = 15000 х 2,55 х 2 = ... разряды бар үш маман, ағымдағы айла толық жұмыс ісгемеген, ... ... күні үшін ... ... ... ... ... жалақысы = 15000 х 2,95 х 5 = 221250 тенге;
19-шы разрядтағы мамандардың ... = 15000 х 3,67 х 3 = 165150 ... ... мамашщрдың жалақысы = 15000 х 4,24 х 2 = 127200 ... ... ақы ... ... ... жалақысының жиыны = 1416707 теңге.
2. Кесімді-прогрессивтік ... ... ... Сату ... ... ... ... еңбек ақы белгіленген: 100 тауар бірлігіне
1000 теңгеден және одан әрі сатылатын 100 тауар бірлігіне 200 ... бес ... 230 ... ... үш жұмыскері — 190 тауар
бірлігін және екі ... — 160 ... ... ... біз осы ... айда тауарды сатумен айналысқан еңбеккерлердің
жалақысын есептейміз.
230 тауар бірлігін сатқан
енбеккерлердін жалақысы = (1000 ... х 200) х 5 = 135000 ... ... ... сатқан
еңбеккерлердін жалақысы = (100 +(190- 100)х 200) х 3=57000 теңге;
160 тауар бірлігін саткан
еңбеккерлердің жалақысы = (1000 ... 200) х 2 = 26000 ... ... ... жалақысының
жиыны = 218000 ... ... ... ... ақысының жүйесі. Негізгі өндіріс ... ... ... (100 ... тікелей кесімді төлем ақысы бойынша
әрбір әзірленген 100 өнім ... 850 ... ... ... өнім бірлігінің есебі әрбір еңбеккер бойынша жеке жүргізілген
және ... ... жеке ... ... ... айда ... өнім бірлігін әзірлеген, олардың жалпы жалақысы: 300000/100 х 850 =
2 550 000 ... ... ... ... ... жұмыс істейтін еңбеккерлердің
жалақысының жиынтығы — 2 550 000 теңге құраған.
4. ... ... ... ... ... ... өндіріс цехында)
жұмыс істейтіндерге аккордты төлем жүйесі бойынша еңбек ақы төленген.
Негізгі өндіріс цехының ... ... 300000 ... ... ... ... уақыты 140 адам/сағатты болған, оның ішінде: 40 адам/
сағаты — екі ағаш ... 30 ... — бес ... 10 ... — үш ... 50 ... — жиырма бес сылақшы-майлаушыға; 10
адам/сағаты — бес слесарьға кеткен. Топтағы жұмысшылардың әрқайсысы бірдей
жұмыс ... ... деп ... ... аламыз.
Атқарған жұмысы үшін еңбеккерлердің жалақысы мынаны құрайды:
ағаш ұстасы = 300 000/140 х 40 = 85 714 ... ... ... - 42857 ... ... = 300 000/140 х 30 = 64 286 ... = 300 000/140 х 10 = 21 429 ... = 300 000/140 х 50 = 107 142 ... = 300 000/140 х 10 = 21 429 ... ... жиыны = 300 000 тенге.
Кәсіпорында жұмысшы-жөндеушіге негізгі өндіріске қызмет көрсеткені
үшін негізгі ... ... ... (2 550 000) 12% ... ақы ... ... ... яғни жанама-кесімді еңбек ақы
телеу нысанын ... ... ... ... 306 ... (2 550 000 х 12%) ... Топ ... жалақы нақты істеген уақыты, не
машықтығы (квалификациясы) бойынша таратылуы мүмкін.
Сонымен, көмекші ендіріс еңбеккерлерінің жалақысы 606 000 ... ... + 306 000) ... сипаттағы төлемдер. Өндіріс тиімділігін және орындалатын
жұмыстың сапасын арттыру мақсатында ... ... ... үшін ... пен ... жүйесін енгізу керек, ал ол жыл соңының
нәтижесі бойынша және ... да ... ... ... ... ... жеткен жетістігі үшін ақшалай қолдап дем беру
және оның одан әрі өсу ... ... ... ... Сыйлық,
негізінен үстеме төлем ретінде берілуі мүмкін.
Жұмысшшарга жұмыстың негізгі нәтижелері үшін сыйлық беру мынадай
көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... арттылуына және өндірістің соңғы нәтижелерінің жақсаруына
байланысты болады. Сыйлықтардың мөлшерлері істеген жұмыстарының маңыздылығы
мен күрделігіне қарай ... ... мен ... ... сараланып
белгіленеді. Бригада ұжымдары бүкіл бригада ұжымының жұмыс нәтижелері үшін
төленетін ... ... ... ... ... ... ... қосқан нақты үлесін, еңбек тәртібі мен ішкі ... ... ... ... ... мөлшерін анықтауға кақылы. Сыйлық,
әдетте, айлық жұмыс нәтижелері бойынша беріледі.
Басшы қызметкерлерге, мамандарға және ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінің негізгі нәтижелері
үшін беріледі. Кәсіпорын қызметкерлеріне: басшы ... ... ... ... ... ... ... аппараты
қызметкерлеріне - бөлімшелердің, ... ... ... ... ... еңбек көрсеткіштерін ескере отырып,
бүтіндей алғанда кәсіпорын ... ... ... ... қызметкерлеріне осы бөлімшелердің жұмыс нәтижелері үшін
сыйлық ... жазу үшін ... ... ... ... және ... ... деректері, сондай-ақ жедел есеп
пен лабораториялық бақылау деректері; өндірістік бөліністер, ... ... ... қызметкерлеріне бухгалтерлік есептердің, жедел есептің
және лабораториялық бақылаудың деректері негіз болып табылады. ... ... ... ... да ... жағдайынын өзгерген кезінде жасалатын қосымша төлемдер. Бірнеше
қызметті қатарынан атқарған кезде (қызмет ... аясы ... ... ... келмегендердің (қатысушылардың) міндетін атқарған
кезде қосымша ... ... Егер олар бір ... ... ... ... және ... жұмысқа келмегендер қызметтен босамаған болса,
еңбеккерлерді негізгі міндетінен босатпай, оларға қосымша міндеттемелер
жүктеледі. Оның мөлшері ... ... ... ... ... ... ... (негізгі айлығының бір айдағы айлығынан пайыздық
мөлшерлемесі алынады). Егер де уақытша жұмысқа ... ... онда ... ... айырмасы алынады (бірақ бұл кезде оған
қосылған қосымша төлемдер мен үстемелер есепке алынбайды) және айлығындағы
айырмаға ... ... ... Егер ол ... ... болса,
онда ол уақытша жұмысқа келмеген болып саналмайды.
Мысал. 5 разрядтағы слесарь өзінің негізгі жұмысымен ... ... да ... Сондықтан оған тарифтік ... ... ... ... ... ... айда 16 ... орнына 132 сағат жұмыс істеген, 1-ші
разрядтағы тариф мөлшерлемесі 15000 теңге деңгейінде ... ... ... ... ... ... х 1,33 = 19950 теңге — айлық тарифтік мөлшерлемесі,
19550 : 168 х 132 = 15675 ... - ... ... ... ... жалақысы,
15675 + 15 675 х 45% = 22 729 теңге — нақты жалақысы, уақытша ... ... үшін ... ... коса есептегенде.
Түнгі уақыттағы жұмыс үшін еңбек ақы. Түнгі уақыт кешкі 22 сағаттан
бастап, таңғы 6-ға дейін созылады. Бүкіл ... ... ... ... ... онда ол ... ... жұмыс істеген болып саналады. Ондай
еңбеккерлерге жарты тарифтік мөлшерлеменің ... ... ... ... ... ... ... істегені үшін еңбек ақы. Нормадан артық жұмыс
істегені үшін жарты тарифтік мөлшерлеменің ... ... ... Кез ... жұмыс беруші аптасына 40 сағат жұмыс ... ... Ал жеке және ... ... бұл одан да ... ... ... Егер де кәсіпорын бір аптаның алты күнін 7 сағаттан
жұмыс ... күні етіп ... онда оның ... ... ұзақтығы — 40
сағатқа тең болады, ал егер де күндігі 6 сағаттан ... онда ол ... тең ... ал егер де ... 5 ... тең ... онда ол ... құрайды. Енді осы көрсетілген сағаттардан (40, 36, 30) ... ... ... ... ... саналады.
Демалыс және мереке күндеріндегі жұмыс істегені үшін жасаяатын ... ... ... ... ... ... ... тартылса, онда
оған екі апта ішінде басқа бір демалыс күні берілуге тиіс. Егер ... оған ... ... ... мүмкіндігі болмаса, ерекшелік
жағдай ретінде бұл күн үшін екі есе мөлшерінде: мерзімдік жұмысшыларға және
айлық ақы ... ... ... төлем мөлшерлеменің (айлық
ақысының) екі есе ... ... ақы ... ... ... ... үшін жұмысшыларға екі ... ... ... ... ... не ... төлем мөлшерінен
төленетін жұмысшыларға сағаттық не күндік төлем мөлшерінің екі ... ... ақы ... ... ... күні, жұмыс істегені
үшін айлығының шегінде, сағаттық не күндік төлем ... екі ... ... ақы ... ... ... ... уақытының есебін
ынталандыру кезінде демалыс пен мереке күндеріндегі ... ... ... уақытынын. нормасына енгізіледі.
Мысал. Мерзімдік еңбек ақы бойынша жұмыс істейтін 9-шы және 11-ші
разрядтағы еңбеккерлер 21 ... ... 2 ... 8 ... ... істеді
делік, ал 9 мамырда таңертеңгі сағат 9-дан кешкі 8-ге дейін жұмыс істеген.
Кәсіпорын аптасына 5 ... ... күні етіп ... және 1-ші ... ... ... мөлшерлемесін бекіткен. Кәсіпорынның ұжымдық келісім-
шартында, түнгі уақыттық тарифтік ... ... ... ... ... үшін ... тарифтік мөлшерлемесінің жартысын, ал демалыс пен
мереке күндері үшін ... ... ... екі ... ... ... ... үшін сағаттық,
тарифтік мөлшерлемесі - 15000 х 1,78 : 168 = 159 теңге;
П-ші разряд үшін ... ... - 15000 х 2,05 : 168 = 183 ... ... ... істегені үшін (8 мамырда жұмыс істеген уақытының
50% түнгі уақытқа келетіндіктен) еңбеккерлерге ... ... ... ... ... ... үшін - 1590 теңге (159x2x5);
11-ші разрядтағы енбеккерлері үшін - 1830 ... ... ... ... ... ... үшін:
мейрам күндері жұмыс істеген
уақыты үшін - 159 х 2 х 8 = 1544 ... ... ... ... үшін - 159 х 2 х2 = 636 ... разрядтағы еңбеккерлері үшін:
мейрам күндері жұмыс істегені үшін - 183 х 2 х 8 = 2928 ... ... ... ... үшін - 183 х 2 х 2 = 732 ... ... ... еңбек ақы. Жеке және ұжымдық келісім
шарттарда ауа райы ауыр (кұбылмалы) ... қара ... ... ... зиян келтіретін жұмыспен, интенсивті ... ... ... ... ... ... ақы белгілеуі мүмкін. Қара жұмыс,
қауіпті және ... зиян ... ... ... ... көмегімен және еңбек бойынша мемлекеттік органдардың
өкілеттілігінің ... ... Ал ... ... ақы ... ... нормативтердің негізінде анықталады.
Жұмыс уақытында орын алған ... ... жеке және ... анықталады. Егер де токтатулар еңбеккерлердің кінәсінен
болмаса, онда сол еңбеккерлерге төлеуге тура келеді. Сондай-ақ жұмыс беруші
төлемдердің басқа да ... ... ... бар. ... тегін сүт, тамақ
өнімдерін, тамақтандыру, витамин препараттарын беру, денсаулығы төмендеуіне
байланысты орташа жалақысын сақтау, арнайы ... беру тағы ... ... төлем шығыстары дайын өнімнің өзіндік құнына қосылады.
Сонымен қоса, жұмыс берушілер жеке не ұжымдық ... әдіс ... да ... ақы ... ... Олар мерзімді де,
кесімді де болуы мүмкін. Олардың есебі алдын ... ... ... ... әдісте еңбек ақы төлеудің негізіне — бір күндік
мөлшерлемесі алынады және сол сомадан үстеме ... ... ... ... тарифтік мөлшерлеме пайдаланылады. Егер де еңбеккер ... ез ... ... онда оған ... ... ... ... өтеп
беруі керек (егер ол орынды себептермен дәлелденсе).
1.2. Жалақыдан ұсталатын ұсталымдар
Жұмыс беруші еңбеккерлердің жалақысынан әрекет етіп ... ... ... ұсталымдар жасайды: міндетті зейнеткерлік жарнасын ... ... ... салығын, атқару парақтарын (сот үкімінің
қағаздары бойынша), сондай-ақ ... өзі ... ... бойынша
ұсталымдар жасалады, сонымен қоса олардың (еңбеккерлердің) келісімінсіз:
қайтарылмаған аванстар, жұмыстан шыққанда ... ... ... ... ... үшін т.б. ... ұсталады. Табыс салығын ұстау.
Салықтар — ... ... бір ... ... саналады. Салықтар арқылы
жинақталған қаражат жалпы мемлекеттік мұқтаждарға жұмсалады.
Қызметкерлердің салық салынатын табысынан тек жеке тұлғалардан ... 145 бабы ... ... ... ... ... Жеке
табыс салығын ұстауға бір мысал келтіріп көрейік. 2002 ... ... ... ... Жарасқызы "Тасты" ЖШС-тіктен жеке еңбек
келісімшартын үзеді ("Еңбектуралы" заңы 25 бабы, 3 ... ... ... ... ... ... үшін 70570 теңге
компенсация төленген болатын. Сонымен, ШойбековаЖанар ... ... ... (2002 ... 640434 ... ... онын ... ай бойынша:
|Қантар |48 700 ... |48 700 ... |48 700 ... |48 700 ... |63 700 ... |68 700 ... |48 700 ... |48 700 ... |32 580 ... |48 700 ... |87 632 ... |46 922 ... | | |640 434 ... ... ... табысына штаттык кестесі бойынша
белгіленген ... және ... ... ... ... мейрамына сыйақы 15 ... ... ... ... ... ... ... ... дәлелденген
бір жолғы медициналык қызметті төлеу 50 000
Қыркүйек 9 ... ... ... ... ... ... ЖШС ... еңбеккер әрекет етіп тұрған заңмен
белгіленгендей айлық есептік ... ... ... жалақысынан
шегерім жасау құқын беру туралы өтініш білдірген.
2002 жылы ай сайын жеке ... ... ... ... ... есеп
айырысу карточкасының есебінде көрсетілген.
Жеке табыс салығын ұстаған кезде 681, 682 ... ... 634 ... ... ... ұсталлымдар. Сот шешімдері, нотариалдық
органдардың атқару жазбалары, сондай-ақ даусыз ... ... алу ... ... ... ... сәйкес берілетін атқару
құжаттары (атқару парақтары) бойынша ұсталымдар негізгі еңбек төлемінен де,
сондай-ақ тұрақты сипаты бар ... ... ... де, оның ... зейнет ақылардан, жұмысқа уақытша ... ... ... ақылардан т.б. алынады. Келіп ... ... ... ... ... және ... төлеуші бойынша бухгалтерияда олардың
жеке есебі жүргізіледі.
Жалақыдан ұсталынған алименттер сомасы осы алимент төленетін ... үш ... ... ... ... ... керек. Онда бір бала
үшін жалақының төрттен бірі, екі бала үшін жалақының үштен бірі және ... кеп ... ... ... ұсталады, бірақ олардын мөлшері
жалақының 50% аспауы тиіс. Егер де ... ... ... ... ... ... коса атқарушы құжаттары үш күннің ішінде жаңа жұмыс орнына
беріледі.
Мысал. Бухгалтерияға Калмыкова О.С. ... ж. 5-ші ... ... Калмыковтан В.Н. алимент ұстау туралы атқарушы құжаты келіп
түскен, ... ... ... ... ... ... бірін
құраған.
Слесарь Калмыков В.Н. май айында толық жұмыс істеген, яғни 21 күн, ... ... бес күні ... күні етіп белгіленген және ... ... 15000 ... ... ... айда ... ... 75% мөлшерінде сыйақы есептелген.
Сонымен, Калмыковтан ұсталатын алименттің сомасы ... ... ... ... ... ... ... есептелген жалақының сомасы = 19950 теңге (15000 х 1,33);
Мамыр айында, алынған сыйақының ... = 14963 ... (19950 х ... ... сомасы = 34913 ... ... ... ... ... ... жинақ зейнеткерлік корға аударылатын
міндетті зейнеткерлік жарнасының сомасы = 3491 ... ... айда ... ... ... ... сомасы = ... ... ... ... ... ... = 5021 ... (3491 + 1530)
3. Ағымдағы айда слесарь Калмыковтың В.Н. алатын сомасы 29892 ... - 5021) ... ... ... ... ... ... 10 мамырдан 31
мамырға дейінгі аралықтағы уақытка (яғни 16 күнге) есептелінген: 4555 теңге
= 29892/21 х 16x0,2. ... ... ... ... толық көлеміне
есептелінеді.
Жинақ зейнеткерлік қорга міндетті зейнеткерлік жарнасы еңбеккерлердің
жалақысынан, сыйлығынан, косымша төлемдерінен, үстемесінен және ... ... 10% ... ... және оны ... ... аталған корға
аударады.
Еңбек төлемінен алынатын кәсіподақ мүшелік жарнапарының шегерімдері
қызметкерлердің жазбаша түрдегі ... ... ... асырылады.
Қызметкерлердің еңбек төлемінен ұсталынған мүшелік жарналары тиісті кәсіп
одақ ұйымдарының шоттарына аударылады.
1.3. Қазақстан Республикасындағы шетелдік жеке
тұлғалардың ... ету ... ... ... ету ... ... ... жүрген
шетелдік азаматтарынын республиканың азаматтары ... ... ... бар, ... олар ... ... тұруына немесе Қазақстан
азаматтары сияқты белгілі бір қызметтүрімен ... ... ... ... ... қабылданбайды немесе сот, нотариус, прокурор және
т.б. қызметімен шұғылданбайды.
Жұмыс орнына және ваканттық қызметке қабылданған кезде республиканың
азаматтарына басымдылық ... ... ... де жұмыс беруші Қазақстан
Республикасының азаматына да, шетелдіктерге де ... ... ... ... ... ... ... мақсатына сай және қызметке
талап білдірушілердің шартына қарай ... ... ... ... ... ... еңбек миграциясының тәртібінде келген тұлғалар;
- іскерлік міндеттемесін және қызмет борышын орындау мақсатында, занды
негізде Қазақстанға келген шетелдіктер;
- ... ... ... тұратын: елшілік, консулдық
қызметкерлердің жанүясының мүшелері, бірақ ... ... ... ... ... ... тұратын, бірақ ТМД-на (тәуелсіз
мемлекеттер достастығына СНГ) қатысушы елдердің ... ... ... жасырын (астыртын) немесе құжаты жоқ иммигранттар.
Егер де ... ... ... ... ... ... ... онда ол (жұмыс беруші - занды не жеке тұлға) шетел ... ... алуы ... Ол үшін ... ... ... тіркемесімен бірге үсынуы керек:
- жұмыс берүшінің қолы және әкелінетін жұмыс күшінің бес дана ... сол ... ... ... ... жылы, мамандығы,
әкелінген елі жәнет.б.;
- контрактының көшірмесі;
- медициналық құжаттардың негізінде өкілетті ... ... ... ... ... ... ... Егер де бұл мәселе оң ... онда ... ... компенсациондық төлем жасауы тиіс, оның мөлшері
(әрбір адам басына) қызметкерлер үшін — 3 МЕК ... ал ... үшін — ... ... беріледі.
Мысал. 2002 жылы наурызда лицензиат республикаға 30 ... ... 6 айға ... ... ... ... сомасы 222210
теңге құраған [(30 х 3 х 823) х 6 + (90 х 4 х 823)х ... соң ... ... ... ... ... оның мөлшері 1000 доллар
құраған. Сонымен коса, оларға жолдың да шығыстарын өтеуі керек (әдетте, ол
темір жол немесе ... тең ... ... біз ... ... түсінікті болу үшін бір мысал ... ... 5 ... ... ...... (немесе
шартты) жарнасы 5000 АҚШ долларына тең болған. Бұл ... ... ... ... авиабилеті 200 долларды кұраған, демек ... ... ... ... ... 1200 ... ... [200 +(200 х 20%)х 5].
Бұл жағдайда лицензиат арнайы депозиттік шотқа 6200 доллар сомасын салады.
Аталған ... ... ... ... тек ... ғана ... шетелдік жұмыс күшіне транспорттық құралын жалға алу үшін де
салынуы мүмкін.
Аталған үш төлем ... ... ... түрі ... ... ... шетел азаматтарына қатысты жұмыс күшін әкелу үшін рұқсат алу
қажет емес:
- ресми дипломатиялық, ... ... ... ... ... ... ... халыкаралық келісім шарттың
аясында эксперттеуші ... ... ұйым ... ... ... Қазақстан Республикасының аймағында машықтық қызметін жүзеге асыруға
және ресми тіркеуден өткен діни қайраткерлерге;
- арнайы ... және ... оку ... оқуда жүрген студенттерге (жас
мамандарға);
- Қазакстан Республикасында аккредитивтелген журналистер ... ... ... ... рұқсаты бар тұлғаға;
- шетелдік занды тұлғасының өкілі болып ... ... ... ... мен ... ... есептері өндірілген өнім саны аяқталмаған
ендіріс пен шығарылған жарамсыз өнім туралы уақытында және дәл ... ... ... ... қызметкердің өндіріміне сәйкес еңбек ақы
төлемінің мөлшерін дұрыс және ... ... ... ... мен өндеуге жіберілген шала өнімдердің санына ... ... ... ... ... және
агрегаттардың қозғалыстарын қадағалап отыру үшін қажет.
Өндіріс технологиясы мен оны ... ... ... ... өнім сапасын бақылауға, есеп пен басқа да жайларын
компьютерлендіру деңгейіне қарай бастапқы ... ... мен ... ... әдістерін қолданады. Әр түрлі өндірістегі өндірім мен ... ... ... ... ... және еңбекті бригадалық әдіспен
ұйымдастыруда өнім ... мен ... ... ... ... соңғы
операциялардан кейін өнімді қабылдап алудан бастап жүргізіледі. ... ... өнім ... ... немесе бригадир толтыратын өндірім
туралы айлық ... ... ... ... ... оның ... өндіріміне сәйкес есептелінеді. Бұл ... үшін ... ... мен ведомостарын колданады.
Бригаданың өндірімі туралы рапорт өндірілетін өнімнің белгілі бір
түріне жазылады, оның бір ... ... ... баға ... Ай ... ... ... бригада өндірімі — соңғы операциялардан
қабылданған енделген ... ... ... күн ... ... ... Соңғы операциялардан кейін кабылданған өнім, жұмыс ... ... ... разряды - осы үшеу еңбек ... ... ... алады.
Өндіріс туралы рапортты (жинақтау рапортын) жаппай өндірісте әр түрлі
мезгіл ... ... ... ... ... ... бір немесе
бірнеше жұмысшының өндірімі мен еңбек төлемінің есебі үшін қолданады.
Өндірім есебінің тізімдемесін ай бойы бір ... ... ... бір ... ... жазады. Өндірім есебінің ведомосын ай бойында әртүрлі
жұмыс істеген бір топ ... ... ... және ... ... бір не ... аппаратгың
немесе агрегаттың жұмысын жүргізетін бригада өндірімі есебінің ... ... ... ... ... ... ... өндірісте өндірім және еңбек төлемі есебін бір сменадағы
өндірім рапортымен сәйкес ... ... ... маршруттық парағыңда
жүргізген жөн. Егер өнімдерді өндеу ұзақтығы бір сменадан аспайтын болса,
бір рапортпен шектелуге ... ... ... ... топтарына
(партияларына) жазады, ол өндіріс процесінде өндеу операцияларының ... ... топ ... ... ... ... Бұл ... мен еңбек төлеміне дұрыс есеп жүргізіп, бақылау жасап ... ... Бір ... ... ... рапортөнімнің нақты
өндірімін көрсетуге арналған және ... ... ... ... болып
табылады. Маршруттық парақтардың деректері бойынша рапорт жазылады.
Маршруттық парақлы өндірістегі тетіктердің қозғалысын ... ... және ... мен ... төлемінің бірыңғай кұжаты ретінде
қолданады. Ол өндіріс процесінде тетіктер ... ... ... ... жұмысшыларға еңбек төлемін есептейтін бір сменадағы өндірім
рапортымен ... ... ... өнім ... және
жалақыларын есепке алудың бірыңғай құжаты ретінде қолданады.
Жеке және ұсақ сериялық өндірісте өндірім мен ... ... ... ... ... нарядында жүргізіледі. Орындалатын тапсырманың
ұзақтығына қарай нарядтары сменаға немесе одан да ... (бір ... ... жазады. Оны жазуға учаскенің (цехтың) технологиялық
карталары мен өндірістік бағдарламасы негіз болады.
Өндірісте байқалған жарамсыз ... ... өнім ... актісін»
немесе аптаға ашылатын «Жарамсыз өнім есебінің тізімдемесін» жасайды. Егер
жарамсыз внімді ... ... ... жөндесе, онда оларға әдеттегідей
наряд жазылады да, оған «Жарамсыз өнімнің жөнделуі» деген таңба басылады.
Еңбек жағдайының өзгеруінен туындаған ... ... ... ... ... ... ... қосымша төлем парағын
немесе ерекшелік белгілері (қағазға көлденең түскен кызыл ... ... ... ... нарядтар толтырады. Парақтарда өндірім туралы
негізгі нарядтың немесе рапорттың нөміріне сілтеме ... ... ... ... жеке жұмысшыға не бригадаға жазады. Кәсіпорында жұмыстың
тоқтап қалу және ... болу ... ... ... ... ... істегендердің табелімен бірге кәсіпорынның бухгалтериясына беріледі.
Қосымша төлемдер туралы ... ... ... ... ... ... қабылдау үшін цех (кәсіпорын) басшылығына үнемі
ұсынып отыруға міндетті.
Мерзімінен тыс ... ... ... тыс жұмыс істеген адамдардың
тізімінен тыс істелген жұмыстарға төлем төлеу үшін бухгалтерияға береді.
Кідірістер уақытының есебі ... ... ... ... ... оларда кідіріс уақытын, себептерін және кінәлі адамдарын, төлем
процентгерін және ... ... ... да ... ... ... атын, разрядын, табельдік нөмірін) көрсетеді. Параққа мастер мен
цех бастығы қол қояды.
Қабылданып, тексерілгеннен кейін ... ... ... ... жөніндегі есеп айырысу-төлемнің тізімдемесін жасауға негіз болады.
Есеп айырысу-төлем тізімдемесінің жасалуы. Бухгалтерияға келіп ... ... мен ... өнімнің есебі жөніндегі құжаттарды тексеріледі де,
тек содан соң есептік өндеуге жіберіледі.
Әрбір жұмысшыға бір ай ішінде ... ... ... Бір ... есептеу үшін жалақы есебінің жинақ карточкасы қолданылады. Онда
қызметкердінтегі, аты, әкесінің аты, ... ... цех, ... ... күні мен ... ... ... әрбір құжат
бойынша есептелген жалақы сомасы, төлемдердің басқа да түрлері көрсетіледі.
Карточка деректерін есеп айырысу-төлем тізімдемесін жасау үшін ... ... ... жағдайда жинақ қарточкалары
(ведомостар), сондай-ақ, есеп айырысу-төлем тізімдемелері де, ... ... ... ... жасалады.
Еңбек төлемі бойынша есеп айырысу әр түрлі кәсіпорындарда мынадай
құжаттарда: есеп айырысу-төлеу ... оны ... ... ... үшін де ... есеп айырысу тізімдемесінде және жеке толтырылған
төлем тізімдемесінде; әрбір жұмысшыға жасалған еңбек төлемінін арнайы ... ... ... жыл бойы пайдаланатын кітапқа тігілген
есеп айырысуы тізімдемелерінде жүргізіледі.
Есеп ... ...... ... онда есептелген еңбек
төлемінің барлық түрі және жұмыс істеп жүргендерге берілетін басқа да
төлемдер ... күші бар ... ... ... ... ... ... Оны еңбек төлемі жөніндегі есеп айырысу деректері
негізінде ... ... ... ... ... әкелерінің
аттарын, олардың табельдік номерлері мен қызмет орындарын, ... ... ... ... Оған ... ... мен бас бухгалтер
кол кояды. Тізімдеменін «Есептелді» деген бөліміне ... ... ... тыс т.б. ... ... сомалары енгізіледі.
«Ұсталынды және есепке алынды» деген бөлімінде табыс салығының ... ... ... бойынша ұсталымдардың сомалары; несиеге сатылған
тауарлар үшін есепке алынған сомалар, еңбек төлемінің есебіне кіретін аванс
және басқа ... ... ... ... ... ... ... берүшінін есебінен
төленетін жәрдем ақы. Демалыс ақысын төлеу
Заң жүзінде еңбеккерлердін орташа жалақысын сақтау ... ... ... ... заңмен арнайы есептеу тәртібі белгіленген
(зейнетақыны, азаматтардың өміріне және ... ... ... ... және ... еңбек міндеттемесін орындау кезінде) кезде:
- ұйымдар жойылған жағдайда жеке еңбек ... ... ... ... ... саны ... кезде, босанғандарға компенсация
есептеу үшін;
- үш күннің ішінде ұсынған құжат бойынша еңбеккерлерді ... ... ... үшін ... ... ... демалыс
ақысын есептеуүшін;
- қызмет бабымен іс-сапарға барған уақытына ... ... ... ... (яғни, енбеккерлердің кінәсінен емес) уақытына төлем жасау
кезінде;
- ... да ... ... ... ... ... — бұл белгілі бір уақыт кезеніне ... ... ... ... деңгейі (сағатқа, күнге, айға, жылға).
Оны есептеу үшін он екі календарлық айлар және сол ... ... ... Бұл ... ... ... ... деп те атайды.
Орташа жалақы белгілі бір құбылыстармен байланысты жағдайларды есептеу
үшін қажет, мысалға: ұйымдар жойылған жағдайда, ... ... ... екіқабат және бала табуына байланысты жәрдемақыны есептеу
үшін, жұмыска уақытша жарамсыздығы үшін және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңымен
белгіленген мереке күндері, есептеу кезінде есепке алынбайды:
Мемлекеттік мерекелер:
1-2 каңтар Жаңа ... ... ... әйелдер күні
22 наурыз ... ... ... ... ... ... күні
9 мамыр ... ... ... ... ... Ата ... күні
25 казан ... ... ... Тәуелсіздік күні
Бұл күндер демалыс күндерімен сәйкес келген жағдайда келесі күн ... ... ... орташа жалақысын есептеу үшін орташа күндік, не орташа
сағаттық жалақысы алынады. Орташа ... ... ... ... ... ... әрі ... сипатқа ие ... ... және ... да ... төлем түрлерін ескереді.
Орташа жалақы есептік кезендегі нақты істеген уақытынан да анықталуы
мүмкін. Демек, орташа жалақыны аныідаудың екі жолы бар, ... ... он екі ... еңбек ақы алынса, ал екіншісінде сол өткен
кезендегі наклы істеген күні үшін есептелген ... ... де ... бір ... аз ... ... онда орташа жалақысы
нақты істеген уақытынан анықталады.
Егер де еңбеккерлердің ұзақ ... ... ... ... ... ... кеп), онда ... жалақы минималды есептік көрсеткіштен алынады, бұл
жағдай еңбеккерлердің екі қабат және бала ... ... ... және ... да орынды себептермен байланысты болуы мүмкін.
Орташа жалашны есептеген кезде мына ... ... ... жыл сайынғы еңбек демалысы үшін берілген компенсация;
- еңбекке уақытша жарамсыздығына, екі қабат және бала ... ... ... ... ... ... ақылар;
- денсаулыққаы жақсартатын шараларға берілген жәрдем ақылар;
- қызмет бабы бойынша іс сапарға берілген компенсациялар және оларға
қосылып ... ... мен ... ... дала жұмыстарымен шұғылданатын еңбеккерлердің алатын үлестері;
- басқа жерлерге қызмет бабы бойынша ауысқан кезде алатын ... ... ... ... ... мақсат үшін жеке транспорт
пайдаланған кезде төленетін компенсация;
- арнайы берілген киімдер, аяк ... ... ... ... ... ... ... материалдық көмектер;
- бір жолғы берілетін мақтау (көтермелеу) сыйлығы;
- жалақыны кешіктіріп телегені үшін жұмыс берүшінің ... ... ... ... ... үшін оқумен байланысты шығыстары;
- конкурста және басқа да жарыстарда жүлделі орындарды ... ... ... наградалар.
Сыйлықты және басқа да ынталандырушы сипаттағы төлемдерді ... ... ... ... ... ... ... тоқсандық, жарты жылдық,
жылдық табыстары алынады, сондай-ақ материалдық мақтау (көтермелеу) кезінде
де 1/3, 1/6, 1/12 мөлшері бойынша есептелінеді, ал ... ... - ... ... ... де ... және басқа да ынталандырушы сипаттағы төлемдерді
есептеген кезде еңбеккерлердің ... ... ... онда оның ... ... ... пропорциональды алынады.
Орташа күндік жалақы барлық жағдайда, тек пайдаланбаған демалысы үшін
төленетін компенсация мен демалыс ақыдан басқа есептік кезенде ... ... ... белгіленген аптаның алты күндік немесе бес
күндік календарлык жұмыс күні бойынша анықталады.
Орташа сағаттық жалақы да, ... ... ... сияқты анықталады.
Уақытша еңбекке жарамсыз күндеріне төленетін төлем. Жұмыс беруші ... ... 1999 жылы ... ... ... ... ... есебінен әлеуметгік қамтамасыз ету бойынша жәрдем ақыны төлеу мен
тағайындау туралы» ... ... ... ... ... жарамсыз
күндері бойынша әлеуметтік жәрдем ақыны еңбеккерлерге телеуге міндеггі.
Ал олардың қатарына:
- ... ... ... ... ... мертігуі және кәсіби сырқаты үшін;
- тұрмыстық (күнделікті) зақым (жарақат);
- екіқабат және босану.
Уақытша еңбекке жарамсыз ... ... ... ... ... жанұяның бірі ауырып қалған жағдайда оларға
қараумен және басқа да жағдайлармен байланысты ... ... соң ... ... ... ... ... тәртіпте беріледі, ал ол
әлеуметгік қамтамасыз ету ... ... ... ... негізі болып
табылады, ал егер де парақты ... ... онда оның ... ... ... ... ... парағы бойынша теленетін жәрдем ақы
бірінші күнінен ... ... ... ... ... ... ... (МӘЭК) мүгедектік белгілеуіне дейін төленеді.
Еңбекке уақытша жарамсыз мерзім бойынша берілетін жәрдем ақысы мына
жағдайларда теленбейді:
- қылмыс жасау ... ... ... сот шешімі бойынша анықталған, мәжбүрлік түрде емделген уақытына;
- алкаголдің, есірткінің, ұлы заттардың салдарынан алған зақымдарына.
Сонымен, еңбекке уақытша ... ... ... ... ... ... (біз ... көрсеткеніміздей) орташа айлық жалақыдан
алынады, ... ... ... он есе ... ... ... ... Жерлеуге, бала туған кезде берілетін жәрдем ақы жергілікті
бюджеттің есебінен беріледі, оның ... ... ... жыл ... ... анықталады. Мысал. Қызметкер 10 мамырдан 27
мамырға дейін ... ... ... (2002 ж), яғни 12 ... күні ... ... үшін біз мына ... пайдаланамыз:
|Айлық есептік |Жұмыс аптасынын бес |Нақты ... ... ... ... бойынша |жұмыс |есептелген |
| ... ... ... ... теңге |
| ... күн ... | ... ж. | | | ... |21 |21 |20000 ... |21 |21 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |20 |20 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |20 |20 |20000 ... ж. | | | ... |21 |21 |20000 ... |20 |20 |20000 ... |19 |19 |20000 ... |22 |22 |20000 ... ... |252 |240000 ... | | | ... ... ... ... кезенде есептелген жалақы сомасын жұмыс
аптасының бес күндік календары бойынша алынған жұмыс күнінің санына ... ... ол ... ... ... 240000:252=952,38
тенге. Жәрдем ақының жалпы сомасы мынаған тең: 11428,56 тенге ... ... ... жәрдем ақының сомасы мына деңгейге дейін шектелген:
10 МЕК (823x10=8230 тенге), сондықтан жәрдем ақы ... ... тек 8230 ... төленеді.
Екіқабат және босану бойынша, сондай-ақ әйелдер босанатын ... ... ... ... әйелдерге (ерлерге) берілетін жәрдем ақы,
екіқабат және босануы бойынша берілген демалысының барысында, ... ... ... 56 күн ... ... бірақ ол 10 МЕК аспауы керек. Ал
жұмыс ... ... ... 126 ... ... ақы төленеді, егер де әйелдер
екі және одан да көп балалар тапса, онда жәрдем ақы 140 ... ... ... ... ... үш ... жеткенше, айлығын
сақтамайтын демалыс алуына болады, бірақ ол кезен төленбейді. Егер де, ... үш ... ... тағы да бір бала ... онда оған аталған ... соң, оның ... ... бастап төленеді.
Мысал. Екікабат және босануы бойынша парағы жұмыс істеп жүрген әйелге
126 ... ... ... оның ... 10 каңтардан 16 мамырға дейін
жалғасады. Жәрдем ақы әр айға жеке ... ... әйел ... бес
күндік график бойынша жұмыс істеген, оның орташа жалақысы 733 тенге құрған.
Екіқабат ... ... әр айда ... ... күні ... ... ... аптасының бес |Нақты ... ... ... графигі бойынша |жұмыс ... |
| ... ... ... ... |
| ... күні ... |тенге |
|2001 ж. | | | ... |21 |21 |20000 ... |21 |21 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |20 |20 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |20 |20 |20000 ... ж. | | | ... |21 |21 |20000 ... |20 |20 |20000 ... |19 |19 |20000 ... |22 |22 |20000 ... |252 |252 |240000 ... | | | ... | | | |
10 МЕК ... ... ... еңбекке уақытша жарамсыз күнінің санын
орташа күндік жалақыға ... ... ... ... ... сомасын
анықтаймыз:
Қантар - 733 х 16 = 11 728 ... - 733 х 20 = 14 660 ... - 733 х 19 = 13 928 ... - 733 х 22 = 16 126 ... - 733 х 10 = 7330 ... ... дейін ЕББП есептелген сома емес, 10 МЕК ... ал ... үшін ... сома төленеді, ейткені ол МЕК-тен
аспайды.
Сонымен, жәрдем ақының ... ... ... ... 40250 ... ... ... бұзу. Жұмыс беруші келесі себептер бойынша еңбек
қатынасын тоқтатқан жағдайда орташа ... ... ... ... ... ... тұлға жойылған кезде, жұмыс беруші ез қызметін тоқтатқан кезде
(жеке тұлға) («Еңбек туралы» заңның 26 б, 1т);
- еңбеккерлердің ... ... ... ... ... («Еңбек туралы»
заңның 266, 2т);
- үш күннің ішінде ұсынған құжаты ... ... ... кезде («Еңбек туралы» заңның 306, 1т).
Демалысқа шыққанда ... ... ... ... ... ... ... орнын сақтай отырып және еңбек шарты бойынша әрбір жұмыс
істеуші төленетін демалысқа шығуға ... ... ... шығуға барлық
қызметкерлердің құқы бар, олардың арасына жеке ... ... ... ... заң кұқығы «Еңбек туралы» занның 12 6, 5 т. қарастырылған.
Еңбек демалысының ұзақтығы әртүрлі болады, егер де еңбеккер ... ... ... ... онда оған ... 12 ай ... соң беріледі.
Демалысқа шығатын күніне мереке ... ... яғни ... күні 24 ... ... тең ... ... ол арада 1 мейрам күні
болатын болса, онда қызметкер 25 күн демалуына ... шығу ... оның ... ала ... қойған кезектілігі
сақталады. Демалыс аванс ретінде келесі қызмет ... ... Ұлы Отан ... ... орта және ... оқу ... ... сондай-ақ жоғары
оку орнының оқытушыларына;
- екі және одан да көп балалы әйелдерге (14 жасқа және ... ... ... ... бар ... ... қорытындының негізінде емделуге берілген жолдамасы бар
енбеккерлерге;
Енбек ... ... ... берілетін жағдай еңбек шартында
қарастырылуы керек.
Еңбек стажын есептеудің ... ... ... ... 61 бабына
сәйкес жүргізіледі, ал ол өзіне келесі кезеңдерді енгізеді:
- есепті жылдың барысында нақты ... ... ... жұмыстан шығарылған, жұмыссыз жүрген күндері;
- уақытша жұмысқа жарамсыз, яғни емдеуде жүрген ... ... ... ... ... стажға кірмейді, бірақ ол кезде
мамандығын көтеруге немесе ... ... ... ... ... берүшінің
келісімімен жасалса және құжаттармен дәлелденсе, ... ... онда олар ... ... ... ... іс-сапарда болған кездері, жұмыс уақытының
қысқартылған тәртібімен жұмыс істеген кездері, яғни жыл ... ... ... ... ... ... жатады. Енді біз нақты мысалда
еңбек ... ... ... қарастырып көрейік.
Мысал. 15 ақпан 2001 жылы үш айға, яғни 14 мамырға дейін келісім-шарт
бойынша маман әйел ... ... ал 15 ... бастап онымен жеке
еңбек шарты шектелмеген (ұзақ) мерзімге жасалды.
Жұмыскер әйел маусымда қызмет бабы бойынша іс-сапарда ... ... ... ... ... бойынша толық көлемде емес жұмыс ... ... оған ... және ... ... ... ... ал 2002
жылдың 1 қаңтарынан бастап, айлығы сақталмайтын үш жылдық демалысқа шығуына
өтініш білдірген. 1 ... 2002 жылы ... әйел ... жұмысқа түскен,
содан соң 1 маусымнан бастап демалыс беруіне етініш жазған. Еңбек ... жыл ... ... ... үшін ... ... Жұмыс істеген
әйелдің еңбек стажына 1 қаңтар мен 1 ... ... ... ... ... сайынғы пайдаланбаған еңбек демалысын есептеу үшін, яғни
компенсациясын жасау үшін орташа ... ... ... ... нақты
есептелген сомадан алынады.
Енді осы жағдайда бір мысал келтіріп керейік.
Мысал. Қызметкерге 2002 ... 1 ... ... 21 ... ... Ол ... ... толық жұмыс істеген, сондықтан оған былайша
есептелінген:
|Есептік |Есептік ... ақы ... ... ... ақы |
|кезеңге |кезең- ... |нә- ... ... |де ... |тижесі ... ... ... |ған, сыйлығы |бойынша, |рылған, сыйлық|
| ... ... ... ... ... ... |теңге ... | |
| | | ... | ... ж. | | | | ... |15000 | | |5000 ... ... |17000 | | |үшш ... |17000 |5000 | | ... |17000 |5000 | | ... |20000 | | | ... |20000 |6000 | | ... |20000 |6000 | | ... |20000 |6000 | | ... ж. | | | | ... |20000 | |2400 | ... |25000 |7000 | | ... |25000 |7000 | | ... |25000 |7000 | | ... |241000 |49000 |2400 |5000 ... | | | | ... | | | | ... ... құрамын есептеу үшін мыналар енгізіледі: төлем ақы
жүйесінде қаралған есептік ... ... ... ... есептік кезеңнің әрбір айы үшін есептелген жылдық сыйлығы (1/12).
Бірінші кезекте, есептеуге кіретін сыйлықтың ... ... 49000 ... : 12 х 8 = 50 600 ... ... соң ... ... есептік кезеңцегі
есептелінген жалақысы есептелінеді, ол мынаны құрайды: 291600 теңге (241000
+ 50600). Енді осы ... ... ... шығару үшін орташа күндік
жалақыны шығарады, ол мынаған тең: 821,50 теңге (219600 : 12 : ... ... ... ... ... ... ... көбейтеді - 17251,52
теңге (821,50 х 21). 1 және 9 ... ... күні ... ... қосылмайды және төленбейді.
Мысал. Қызметкерге 2002 жылдың 8-ші сәуірінен бастап, 18 календарлық
күнге кезекті ... ... ... Есептік кезеңде толық жұмыс
істелмеген, яғни 14 наурыздан 21 наурызға ... ... ... ... ... ... қызмет бабымен іс-сапарда болып қайтқан. Енді біз осы
мәліметтердің негізінде еңбеккерге ... ... ... ... ... көрейік:
Сыйлық, негізінен, еңбек төлемінің жүйесінде ... ... және ... ... ... кезінде ескерілген, яғни есептеу
процесіне енеді. Есептеу үшін ... ... ... 42000 ... ... + 24000/12 х 4 + 12000/12 х 4); сыйлығын қоса ... ... ... — 344500 ... ... (302500 + 42000).
Еңбеккер наурызда толық істемегендіктен, демалыс ақысын есептеу үшін,
орташа күндік жалақысын, жұмыс істеген уақытындағы нақты ... ... ... ... ... ... ... бөледі. Сонымен, толық
жұмыс істемеген айдың күнін ескергенде, оның ... ... ... ... 25 күңді кұраған, енді осыдан екі мереке күнін шығарсақ, онда ол 23 күнді
құрайды.
Олай болса, демалыс ақысын есептейтін орташа ... ... ... ... (344500 : 349); ... оған ... ... күні үшін
төленетін сома 17767,91 теңге болған (987,10 х 18).
Мысал. Еңбеккерге жеке келісім-шартына сәйкес 15000 ... ... ... 2002 жылы ақпанда өндіріс көлемінің қысқаруына
байланысты кәсіпорында ... 4 күн ... күні — ... бейсенбі,
сәрсенбі, жұма) етіп белгіленген. Жалақы жұмыс істеген күніне қарап пара-
пар ... ... ... ... 1 ... кезекті еңбек демалысы берілген. Еңбеккер толық көлемде жұмыс
істемегеніне қарамастан, оған жеке ... ... ... ... яғни 20
календарлық күні берілген.
Ол бүкіл есептік кезенде толық жұмыс ... оның ... ... үшін мына ... ... жалақысы алынған:
472,31 теңге (167652/12/29,58), ... ... ... ... мынаны құрған — 9446,20 теңге (472,31 х 20).
|Есептік ... ... ... жұмыс |Нақты ... ... ... ... ... ... ... ... графигі |жалақысы, теңге |
| |жұмыс ... ... ... | |
| ... күн |жұмыс істеген | |
| | ... күн | ... ж. | | | ... |21 |21 |15000 ... |22 |22 |15000 ... |22 |тт |15000 ... |20 |20 |15000 ... |22 |22 |15000 ... |22 |22 |15000 ... |20 |20 |15000 ... ж. | | | ... |21 |21 |15000 ... |20 |16 ... |19 |16 |0 ... |22 |17 ... |21 |16 |2 |
| | | ... | | |1 |
| | | ... | | |9 ... | | | ... |252 |235 |167652 ... жиыны| | | ... ... ... ... еңбеккерлердің денсаулығының және басқа
да сәтсіз оқиғаның есебі және оны тексеру
Кез келген еңбеккер ... ... ... орындау барысында өз
қауіпсіздігіне жауап ... ... ... ... ... ... ... бар (Қазақстан Республикасының Ата заңында 24 б. 2 т. және №1914/ХІІ
22.01.1993 жылы ... ... ... ҚР ... ... ... ... жұмыс беру ші еңбеккерлерге қажет жағдайды жасауы ... Егер ... ... орнында мертігіп немесе басқа сәтсіздіктерге душар ... ... ... ... ... ... ... міндетті.
Еңбеккерлердің кез келген жағдайда денсаулығының бұзылуы еңбек ету
қызметімен байланысты болса, онда №326 3 ... ... ... ... қаулысына сәйкес, өндірістегі сәтсіздік оқиғасы
ретінде ... ... ... ... ... ... берушілер өтеуі тиіс.
Аталған қаулыдағы бекітілген ережелер мыналарға ... ... ... келешектегі өндіріс қызметіне сәйкес дайындалған,
сынақтан еткен, кәсіби дайындық алған тұлғаға;
- жұмыс берүшінің жұмысын орындауға кәсіби практикадан ету ... және ... оқу ... ... ... жүзеге асыру барысында
жұмысқа тартылған ... ... ... ... ... байланысты емес, уақытша жұмысқа
тартылған әскери қызметкерлерге;
- сот шешімі бойынша еңбекке тартылған тұлғаларға;
- әскери ... ... жеке ... ... ... ... жою ... құрылған ерікті команданың мүшелеріне.
Себебіне қарай жіктеліп, өндіріс (кәсіби) зақымдарын ... ... ... ... алдында немесе жұмыс соңындажұмыс орнын тәртіпке келтіру
кезінде рәсімделеді;
- жұмыс барысында немесе ... ... ... ... ... ... да ... орындаумен байланысты басқа жерде жүрген
кезінде ала алады;
- өндірістік және басқа да ... ... ... ... ... дейін жұмыс берушінің тапсырмасымен, объекті
қозғалысына қызмет көрсетумен ... ... ... ... ... ... жұмыс берушінің транспортымен жұмыс орнына жеткенге дейінгі уақыты;
- еңбеккерлердің жеке ... ... ... ... ... егер де олардың жұмыс берушімен келісім-шарты болса;
- еңбеккерлер жұмыс берушінің қорғаушы ... ... ... ... ... үшін ... ... кезінде алған
жарақаттарына рәсімделеді.
Бұл келтірілген тізім толық емес, өйткені ... ... ... ... ... ... және ... оның толық жағдайын
анықтайды.
Өндірісте алған зақымдардың бәрі тұтастай өндіріс (кәсіби) зақымдар
ретінде ... ... атап ... егер де ... ... мүддесімен байланысты емес, жарақаттанушының
өз инициативасы бойынша жұмыс орындалса;
- өз денсаулығына зиянның келетіндігін біле тұра ... ... мас ... ... атқарса т.б.
Сонымен, комиссия болған барлық сәтсіз оқиғаға жан-жақты зерттеулер
жүргізеді. Комиссияның жұмысына жұмыс ... ... ... керек, олар
(яғни комиссия) өз жұмыстарын ... ... ... ... ... зерттелген сәтсіз оқиғаның материалдары Н-1 ... ... ... онда: қауіпсіздік техникасы жөніндегі нұсқау мен оку
алғаны, алдын ала және кезекті дәрігерлік ... ... ... болған окиғаны көргендердің мәліметі; еңбекті корғау нормасы және
талап ережелеріне ... ... ... ... ... болған
жерінен алынған фотосуреті, сызбасы, жоспары; нұсқаудан, бұйрықтан ... ... ... ... ... ... және оның сипаты
туралы қорытындысы; экспертиздік, эксперименттік, лабораториялық талдау
нәтижелерінін ... ... ... шеккен материалдық зияны
туралы деректер т.б. ... ... ... Осы және басқа да құжаттардың
негізінде комиссия өз шешімін шығарады. Ол екі ... ... ... ол жеті күннің ішінде жергілікті ішкі істер органдарына бағытталады.
Тексерілген ... ... 45 жыл ... Егер ... сақтаған ұйым жойылса, онда ол ... ... ... ... орын алған сәтсіздік окиға бір күннің ішінде
тиісті ... ... ... егер де ол аталған мерзімнен
кешіктірілсе, онда ол өндірістік ... деп ... ... ... ... ... ... қорытындысын шығарады, қорытынды шығарылған жағдайда, ол Н-2
нысанындағы актімен рәсімделеді. Ол төрт данада жазылады. Оның бір ... ... ... ... - ... ... қызметінде,
үшіншісі — еңбекке жарамсыз ... ... ... ... ... ... беріледі. Н-2 нысанындағы акт ... ... және ол бес жыл ... ... немесе басқа да денсаулығына жарақат ... ... ... ... ... келтіруге құқы бар, ол,
негізінен, жұмыс берушінің есебінен ... Егер де ... ... ... онда оған жәрдемақы тағайындалады. Жоғалтқан жалақының орнын ... ... өтем ... ... ... ... ... пайыздық
(процентгік) деңгейінде анықталады. Оны есептеу кезінде еңбек келісім-шарты
бойынша да, азаматтық-кұқықтық сипаты бойынша да ... ... ... түрі ... Есептеуге бір жолдық, сипаттағы (пайдаланбаған
демалысының компенсациясы, жұмыстан шыққан ... ... ... ... ... ... ... бірақ, салық ұсталынбаған сомасы алынады.
Жалақының осы сомасын он екі айға беліп, орташа ... ... ... де еңбеккер он екі айдан аз жұмыс істесе, онда оның ... ... ... ... ... ... ... санына
бөледі. Егер де жарақаталған еңбеккер сол шақта (кезенде) жұмыс ... оның ... ... ... шыққан кезіндегі жалақысы алынуы мүмкін,
бірақ ол 10 МЕК кем болмауы ... де ... ... немесе денсаулығына зақым алғанға дейін
жалақысы кетерілсе, онда оның орташа ... ... ... үшін оның
алдындағы жалақысы алынады, яғни ... ... ... жалақысын
алады.
Егер де зақым алған еңбеккер қайтыс болса, онда:
- қайтыс ... ... ... ... ... ... тұлға бес
жылға дейін жәрдем ақы алуға құқылы;
- қайтыс болғаннан кейін ... ... жан ... ... ... жасы ... - он сегіз жасқа толғанша, егер де олар ... - ... үш ... толғанша;
- елу сегізден асқан әйелдерге, алпыс ... ... ... - өмір
бойы;
- мүгедек - мүгедек болған мерзіміне.
Еңбеккерлердің қайтыс ... ... ... өтем ... ... оның ... зейнетақысы және басқа осы тәріздес
төлемдері есепке кіреді. Бұл ... өте ... ... ... заң
актілеріне сәйкес индексацияланады, яғни айлық есептік көрсеткіштер ... ... ... ... етеу құны да пара-пар (пропорционалды)
өсіп отырады (ҚР Азаматгық ... 283 ... ... ... еңбеккерге «Еңбекті қорғау туралы»
заңының 30 ... ... ... ... душар болғандарға бір жолғы
жәрдем ақысы төленеді. Оның мөлшері ұжымдық келісім-шартта және ... ... ... ... ол мына ... кем ... сәтсіздік оқиғаның салдарынан еңбеккер қайтыс болған жағдайда,
енбеккердің жылдык жалақысының он еселенген деңгейінен;
- егер де ... ... ... ... ... ... танылса, онда
ол жылдық жалақының бесеселенген деңгейінен;
- егер де ... ... ... ... онда оған ... ... екі
еселенген мөлшері беріледі;
- егер де мүгедектігі белгіленбесе, тік тұра алатын болса, онда оған
жылдық табысы беріледі.
Жылдық жалақыны ... ... ... ... ... ... кәсіпорын жарақат алған еңбеккерлерге протез салу,
емдеу, әлеуметтік және дәрігерлік көмек көрсету ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу есебі. Жалақының
жинағы және оны ... ... ... ... бойынша есеп айырысу есебі 681
«Қызметкерлермен еңбек ақысы бойынша есеп айырысу» шотында жүргізіледі. ... ... ... ... 681 шоты кредиттеледі де, мына ... ... ... күрделі құрылыспен шұғылданатын және
сонда жұмыс істейтін қызметкерлердің еңбек төлемінің сомаларына;
811-шоты «Тауарларды ... ... сату ... өнім ... ... мен ... көрсетулерді жүзеге асырумен
шұғылданатын қызметкерлерге есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
821-шоты «Жалпы және ... ... ... шаруашылық және
әкімшілік-басқармашылық қызметкерлеріне есептелген еңбек төлемінің
сомаларына;
902-шоты «Өндірістегі ... ... ... ... ... ... еңбек төлемінің сомаларына;
922-шоты «Қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... төлемінің сомаларына;
932-шоты «Қызметкерлердің еңбек ақысы» цехтағы (жалпы ... ... ... ... ... еңбек ақысы» әлеуметгік салада қызмет
керсетумен шұғылданатын қызметкерлерге есептелген ... ... ... ... ... ақау ... жөндеумен
шұғылданатын жұмысшыларға есептелген еңбек төлемінің сомаларына.
Басшылықтағы тұлғалармен есеп айырысудың есебі. ... есеп ... үшін 682 ... тұлғалардың қарызы» шоты
арналған, онда ... ... ... ... мүшесі мен
төрағасы, бақылау кеңесінің ... ... және ... ... және т.б.). ... ... есептелген еңбек төлемінің
сомаларына 821-шоты дебеттеледі де, 682-шоты кредиттеледі, ал оны ... 682 шоты ... 451 шоты ... ... есептелген еңбек ақыны тарату. 681-шотының кредитінен, басқа
шоттардың дебетіне (902, 922, 942, 126, 821, 950 т.б.) ... ... ... ... ... баптарына жазылуы керек, яғни
талдамалық есеп талап етіледі. Бұл мақсаттар үшін «Жалақыны тарату» ... ... ... ... оған жазбаларды бастапқы құжаттардан
түсіреді. Кестетөменде келтірілген.
Жалақыны тарату 681 (682) шотынын кредитінен мына шоттардың дебетіне
жазылады: 126, 811, 821, 902, 922, 932, 942, 952. ... ... ... ... ... шығыстарына» жаткызылуы мүмкін,
яғни аталған ... ... де, 681 шоты ... ақысын твлеуге құрылған резервтер. Қызметкерлердің демалыс
ақысы бойынша есеп айырысу есебі 685 ... ... ... ... ... ... (демалыс ақысын төлеудің резервтері).
Бұндай резервтерді құру ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз етудің жолы болып табылады.
Резервке ... ... ... ... ... орташа
ұзақтылығына байланысты болып келеді. Резервті құру ... 685 ... мына ... ... 126, 811, 821, 902, 922, 932, 942,
952. Ал, демалысты есептеген кезде 685 ... 681, 682 ... ... кезінде демалыстардың төлеміне арналған резервтің
дұрыс жасалып, ... ... ... ... кезінде демалысқа төленетін резервтердің пайдалануын
және оның дұрыс құрылуын тексеру ... ... ... ... ... (жыл ... және ... демалыстары үшін
қызметкерлерге берілетін алдағы уақыттағы ... ... ... ... ... пайдаланбаған) демалыс күндерінің саны-күндік
сомасынан (орташа жалақыны есептеудің белгіленген ... ... ... ... ... ... міндетті түрде бөлінетін сомалардан
құралады, сондықтан резерв сомасы осы белгіленген ... ... ... тиіс.
Нақты есептелінген резерв есеп беріп ... ... ... түгелдеу арқылы расталған сомадан асып кеткен жағдайда өндіріс
шығындарының шоттары бойынша қысқарту ... ... ал ... ... ... шығындарына есептелетін қосымша қаражат қосу женінде
толықтыру жазбалары жасалады.
Көп ... ... ... үшін және бір ... жұмыс қорытындысы
бойынша жыл сайын берілетін сыйақыларды телеуге ... ... ... демалыстарының алдағы уақыттағы ... ... ... ... Көп ... ... ... үшін жыл
сайын берілетін сыйақылар есепті жыл өткеннен кейін теленсе, онда ... ... ... ... ... ... ... жылдан кейінгі
келесі жылдың 1 каңтарындағы жағдай бойынша жасалған баланста болмауы да
мүмкін.
Жұмысқа уақытша жарамсыздығы бойынша ... ... ... сақтандыру қаражаты есебінен берілетін ... да ... 653 ... ... және ... қамсыздандыру бойынша
есеп айырысу» шоттың дебеті және 681 ... ... ... есеп
айырысу», 682 «Басшылардың еңбек ақысы» шоттарының кредиті бойынша көрініс
табады.
Жеке тұлғалардан ұсталынған табыс ... 681 және 682 ... 634 ... ... да есеп ... шоты ... ... алынатын ұсталымдар мен шегерімдер 681-ші және 682-ші
шотгардың дебеті бойынша көрініс табады және мына ... ... ... ... ... — еңбек төлемінел ұсталынған өндірістегі
жарамсыз өнім сомалары;
333 «Жұмыскерлер мен баска да тұлғалардың қарызы» шотында — ... ... ... ... сомалар; жетіспеушіліктер; ысыраптар
мен ұрлық-қарлықтар; ... ... ... т.б. ... ... ... және өткен ай үшін түпкілікті есеп
айырысу ... ... ... ... ... 451 және 441 шоттарының
кредитінен 681 және 682 шоттарының дебетіне көшіріледі.
Өткен ай үшін түпкілікті есеп айырысу ... және ... ай ... ... ... ... ... төлеу тізімдемелер бойынша төлейді,
ол тізімдемеде төленуге тиісті сома, берілуге ... (3 ... ... Оған ... мен бас ... ... ... деп оның
бұрыштамасына кол қойып бекітеді. Бекітілгеннен кейін тізімдеме ... ... ... ... Үш ... мерзімде берілмеген жалақы депоненттеледі
(кәсіпорын оны сақтауға қабылдап алады).
Берілмеген жалақы сомаларын кассир ... ... да, оны ... ... ... ... мен қызметшілердің қолдарында есеп айырысу кітапшасы болу
керек, ол кітапшаларға жұмыс ... ... адам ... мәліметтерден басқа,
ай сайын есептелген еңбек ақысының төлемдері (яғни ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметкерлеріне қайтару уақыты кәсіп одақ ... ... ... бейнеленеді.
Есеп компьютерленген жағдайда, есеп айырысу кітапшаларының арасына
есеп айырысу парақтарын немесе есеп айырысу-телеу ... ... ... ... яғни ол ... ... ... жолдарын
жеңілдетеді.
Еңбек туралы күші бар зандарға сәйкес еңбек төлемін ұжымдық шартпен
бекітілген мерзімдерде, айына екі рет береді. Онда ... ... ... ... ... бойынша аванстық және аванссыз тәртіптер белгіленуі
мүмкін. Есеп айырысудың аванстық ... ... мен ... аванс береді; түпкілікті есеп айырысу кезінде, ... ... ... ақы ... жасайды. Аванс мөлшерін ұжымдық шарт жасасқан
кезде әкімшілік пен ... одақ ... ... ... ... ... уақыты есебінің табелінен алынған нақты жұмыс істеген ... ... ... ... ... қойылған еңбек төлемінен кем болмауы тиіс.
Есеп айырысудың аванссыз ... ... ... ... ... ... үшін ... өндірілген өнім (орындалған жұмыс) бойынша немесе нақты
істелінген жұмыс уақыты бойынша еңбек ... ... Есеп ... ... ... аздау, сондықтан оны кәсіпорындарда жиі қолданады.
Ағымдағы айдың ... ... ... есеп айырысу үшін және жұмыс істеп
жүрген адамның өткен кезеңдердегі ... ... ... алу ... ... қызметкерлерге «Дербес шот» немесе «Бет есеп» толтырады.
Дербес шот немесе бет есебі өткен ... ... ... туралы
мәліметтер, өндірімдер мен орындалған жұмыстардың және ... әр ... ... ... ... ... Толтырылған дербес
шоты төменде келтірілген. Қызметкерлермен (персоналдармен) еңбек ақысының
төлемі ... есеп ... ... ... ... Әрбір
кәсіпорында ай сайын бірнеше есеп айырысу-төлем тізімдемелері (цехтар,
бөлімдер және кәсіпорынның көрсететін ... ... ... ... түйістіру керек. Бұл үшін «Қызметкерлермен (персоналдармен) еңбек
ақысының төлемі бойынша есеп айырысу жөніндегі ... ... ... ... кестесін пайдаланады. Онда қызметкерлермен есеп айырысу
бойынша ай бойындағы қалдықтары; ... ... ... ... ... және ұсталынған сомалары, сондай-ақ айдың ... ... ... қалдықтары көрсетіледі. 681 және
682 шоттары бойынша Бас кітапқа жазылатын ... алу; ... ... және ... т.б. ... ... берілетін
төлемдердің сомаларын жинақтау (бұл сомаларға 681-шоттың ... және ... ... және зейнет ақымен қамсыздандыру бойынша есеп
айырысу» шотының дебеті бойынша ... ... ... ... ... ... ... бойынша қорытынды деректерді
алу; депоненттелген жалақыны дер кезінде, әрі толық бақылау; ... ... жеке ... ... ... есеп беруді ... ... ... және ... ... ... беріліп отыратын әлеуметтік
сақтандыру мен қамтамасыздандыруға бөлінетін ... ... есеп ... ... ... декларациясын алу үшін жинақ есебі пайдаланылады.
Қызметкерлермен (персоналдармен) еңбек төлемі бойынша есеп ... ... ... ... ...

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындағы еңбек төлемінің нысандары мен жүйелері26 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
«Казойлсервис» ЖШС-нің қаржылық есебі61 бет
«Оңтүстік жарық" ЖШС-дегі іс-тәжірибе бағдарламасының жоспары:30 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Еңбек ақы есебі56 бет
Еңбек ақы төлеу: түсінігі, түрлері мен негізгі принциптері3 бет
Еңбек және еңбек ақы төлемдерін ұйымдастыру жолдарын жетілдіру20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь