Автосалон жұмысының деректер қорын жобалау

Нормативті сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
Анықтамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
Белгілеулер мен қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1 Аналитикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.1 Автосалон жұмысының деректер қорын құру ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.2 Database Desktop утилитасы. Кесте құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2 Жобалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.1Автосалон жұмысының деректер қорын құру ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.2 Мәлiметтер қорында кестенi жарату және толтыру ... ... ... ... ... ... ..15
2.3 Мәліметтер қорында сұраныс жарату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.4. Мәлiметтер қорында есеп жарату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.5 Кестелерді Delphi объектiлi программалау тiлiнде
байланыстыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24
2.6 Delphi объектілі бағдарлы программасының "Автосалон ақпаратты
жүйесін құру" проектісін жаратудағы компоненттері ... ... ... ... ... ... ... 28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37
Қазақстан Республикасында жаңа ғасырдан бастап компьютер технологиясына көп көңіл аударылуда. Яғни Қазақстан Республикасының барлық аумағын компьютерлендiру қолға алына бастады. Осы жұмыстардың нәтижесiнде Қазақстан Республикасының азаматтары республиканың кез-келген нүктесінде тұруына қарамай жаңадан келген жаңалықтармен таныс болып отырады. Тәжірибеден білетініміздей уақытылы алынған информация - бұл өлшенбейтін байлыққа тең. Осылардан келiп шығатыны информациялық технологияның дамыған ғасырында компьютерлік техниканы қолданбай жұмыс істейтін мемлекеттік және коммерциялық мекемелер, жоғарғы оқу орындары және т. б. көптеген салалар кемде-кем деп айтсақ та болады.
Курстық жұмысымның тақырыбы: "Автосалон жұмысының деректер қорын құру". Мәлiметтер қорын Borland Delphi объектiлi бағдарлы программалау ортасында жасалыну себебi, өйткенi Borland Delphi объектiлi бағдарлы программалау ортасы кез-келген қосымшаны дайындауға болатын, жылдамдығы тез қуатты тiлдердiң бiрi болуы және де басқа мәлiметтер қорымен жақсы байланысатын болуы.
Мәліметтер қоры дегеніміз - құрылымы арнайы тәсіл бойынша ұйымдастырылған берілген форматтағы файлдар жиынтығы болып есептеледі.
Мәліметтер қорымен жұмыс істей білу бүгінгі таңда компьютермен жұмыс істеудегі маңызды дағдылардың біріне айналды.
Жоғарыда көрсетiлген жұмыс салаларының бiрi ретiнде Автосалон мекемесінің жұмысын алуға болады. Автосалон мекемесінің негiзгi жұмыстарының бiрi ретiнде машинаны сату, жеткізу, реттеу, жөндеу және т.б. жұмыстары жатады. Осы жұмыстарды Delphi объектiлi программалау ортасында мәлiметтер қоры ретiнде жасау барысында жұмыс жағдайын жеңiлдетудi қарастырдым.
Осы программаны жасаудағы негiзгi мақсат Автосалон мекемесінің жұмысында кездесетiн жұмыстарды жеңiлдету, тез орындау және уақытты үнемдеу болып табылады.
Программа негiзiнен екi бөлiктен тұрады:
1. Borland Delphi объектiлi бағдарлы программасы;
2. Paradox мәлiметтер қоры программасы;
Осы мәлiметтер қорын жасау программасының барысында Delphi мен Paradox программалау орталары өзара байланыстырылып жұмыс атқарады.
Мұндағы Borland Delphi объектiлi бағдарлы программалау ортасын қолдану себебiм, өйткенi ол Windows операциялық жүйесінде программалаудың ыңғайлы құралы болып саналады. Онда көптеген операторларды пайдаланып программа дайындау, программа мәзірін құру, анимация, мультимедия процестерін ұйымдастыру, OLE технологиясын пайдаланып, басқа офистік
1 Савинков В. М., Бойко В. В. Проектирование баз данных. Москва., 1998г.
2 Владимир Гофман. Работа с базами данных в Delphi. Санкт-Петербург, «БХВ- Петербург»., 2002г.
3 Культин Н. Самоучитель в Delphi. Санкт-Петербург., 1999г.
4 Бобровский С. Delphi-5. Учебный курс., Москва, 2000г.
5 Епанешиков А. М. Программирование в среде Delphi.
6 Фаронов В. В. Delphi 4.0. Начинающий курс., 1999г.
7 Гринберг Ф., Гринберг Р. Самоучитель прогаммирование на входным языке СУБД dBase. Москва, «Мир»., 1989г.
8 О. Камардинов Х. Жантелі Delphi 5-6. Шымкент. 2002ж.
9 Шумаков П. В. Delphi и создание базы данных. Москва., 1997г.
10 Рубенкинг Н. Программирования Delphi для «чайников». Киев, «Диалектика», 1996г.
        
        Aннотация
Курстық жұмыстың тақырыбы «Автосалон жұмысының деректер ... ... ... ... ... ... ортасында
автосалон қызметкерінің автоматтандырылған жұмыс орнын құру мәселесіне
арналған.
Курстық жұмыс қазақ тілінде ... ... ... – бет. ... екі бөлімнен, қорытындыдан және әдебиеттер тізімінен тұрады.
Мазмұны
Нормативті сілтемелер……………………………………..…………………….5
Анықтамалар…………………………………………………..………………….6
Белгілеулер мен қысқартулар………………………………..…………………..7
Кіріспе…………………………………………………………..…………………8
1 Аналитикалық бөлім……………………………………….………………….11
1.1 ... ... ... ... ... Database Desktop утилитасы. Кесте құру………………………………….12
2 Жобалық бөлім ……………………………………………………….……….15
2.1Автосалон жұмысының деректер қорын құру………………….…………15
2.2 Мәлiметтер қорында ... ... және ... ... қорында сұраныс жарату……………………………………..21
2.4. Мәлiметтер қорында есеп жарату…………………………………………23
2.5 Кестелерді Delphi объектiлi программалау тiлiнде
байланыстыру ... ... Delphi ... ... программасының "Автосалон ақпаратты
жүйесін құру" проектісін жаратудағы ... ... ... ... тізімі………………………………………………37
Нормативті сілтемелер
Бұл курстық жұмыста келесі нормативті сілтемелер қолданылды:
СТРК 34.006 – 2002 – ... ... ... қоры негізгі
терминдер және анықтамалар»;
СТРК 34.007 – 2002 – «Ақпараттық технология мәліметтер қоры ... және ... ... ... UCO 8790 – 95 - ... өңдеу жүйесі. Есептеуіш жүйелердің
конфигурация сұлбасы, шартты белгілері және ... 28195 – 99 ... ... сапа ... ... ... келесі анықтамалар қолданылды:
Индекстер –кестелердегі деректерге қол ... ... ... ... – элементі экранда формаға бейнелерді орналастыруға арналған.
DataSource – ... ... – ДБ ... ... деректер жинағы
Query – SQL – сұранысқа негізделген деректер жинағы
StoredProc – серверде сақталатын процедураны шақыру
DataBase – ДБ қосылу
Session – ДБ ... ... ... – топ ... ... орындау
Update – деректер жиынтығын модификациялау
NestedTable - ... ...... режимде қашық сервермен қосылу
SocketConnection - Windows сокеті арқылы қашық сервермен ...... ... – Table ... бар ... ... – Query компоненті бар мәліметтермен байланыстырады
RvRenderPreview–RvNDRWriter арқылы құрылған ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді баспа
құрылғысына жібереді
Белгілеулер мен қысқартулар
КАЖ- Компьютерлік ... ... ... ... ... ... қоры
КФҚ - Компьютерлiк файлдар қоры
КО- Компьютерлiк орталық
САЖ- ... ... ... ... жаңа ... ... ... технологиясына
көп көңіл аударылуда. Яғни Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Осы ... ... Қазақстан
Республикасының азаматтары республиканың кез-келген нүктесінде тұруына
қарамай жаңадан келген ... ... ... ... ... уақытылы алынған информация - бұл өлшенбейтін байлыққа тең.
Осылардан келiп шығатыны информациялық ... ... ... ... қолданбай жұмыс істейтін мемлекеттік ... ... ... оқу ... және т. б. көптеген салалар
кемде-кем деп айтсақ та болады.
Курстық жұмысымның тақырыбы: "Автосалон жұмысының деректер қорын ... ... Borland Delphi ... ... ... ... ... өйткенi Borland Delphi объектiлi бағдарлы программалау
ортасы ... ... ... ... ... тез ... бiрi ... және де басқа мәлiметтер қорымен жақсы байланысатын
болуы.
Мәліметтер қоры дегеніміз - ... ... ... бойынша
ұйымдастырылған берілген форматтағы файлдар жиынтығы болып есептеледі.
Мәліметтер қорымен жұмыс істей білу бүгінгі ... ... ... маңызды дағдылардың біріне айналды.
Жоғарыда көрсетiлген жұмыс салаларының бiрi ... ... ... алуға болады. Автосалон мекемесінің негiзгi
жұмыстарының бiрi ... ... ... ... реттеу, жөндеу және т.б.
жұмыстары жатады. Осы жұмыстарды Delphi объектiлi ... ... қоры ... ... барысында жұмыс жағдайын жеңiлдетудi
қарастырдым.
Осы программаны ... ... ... ... ... ... ... жеңiлдету, тез орындау және уақытты үнемдеу
болып табылады.
Программа негiзiнен екi бөлiктен тұрады:
1. Borland Delphi объектiлi бағдарлы программасы;
2. Paradox ... қоры ... ... ... ... ... ... Delphi мен Paradox
программалау орталары өзара байланыстырылып жұмыс атқарады.
Мұндағы Borland Delphi объектiлi бағдарлы программалау ... ... ... ол Windows ... ... ... ... болып саналады. Онда көптеген операторларды ... ... ... ... ... анимация, мультимедия ... OLE ... ... ... ... ... олармен жұмыс істеу және тағы ... ... ... бар. ... көптеген операторлардың жазылуы Турбо Паскальдағы
сияқты.
Дәстүрлі Паскаль ... тілі ... ... және ... ... ... ең жақсы құрылымдық программалау тілі екені
белгілі. Delphi-де Паскаль тілінде орындау мүмкін және ... емес ... ... ... ... ... ерекшелігі - онда
қосымша құруда компоненттік және ... ... ... ... Windows ортасында пайдаланатындықтан программаны көбінесе қосымша деп
атайды).
Берiлгендер қорын басқару ... ... - ... қорымен жұмыс
iстеуге арналған Delphi ортасындағы программалар қатарына ... бiрi Paradox тiлi ... ... ... ... ... ол Delphi ... өте жақсы
байланысатын және де Windows элементтерi сияқты терезе түрiнде ашылуы болып
табылады. Paradox Database Desktop ... ... ең ... ... ... ... ... элементтерiмен таныс кез-келген
қолданушының Paradox ... оқып ... ... жоқ десе ... ... Paradox программасымен жұмыс iстеу принциптерi Windows
жүйесiне негiзделген, Яғни оның ... ... ... ашылады.
Қарастырылған мәлiметтер қорында Paradox программасында ... және оны ... үшiн, ал Delphi ... ... программалау
ортасы осыларды, яғни жаратылған кестелердi басқару үшiн қолданылған.
Бұл программадағы негiзгi жұмыстар машиналарды iздеу, өңдеу, ... ... ... осы ... ... ... ... жұмыс атқарады. Программа барысында сұраныс беру арқылы ... ... ... ... - мәлiметтер қорынан өзiмiзге керектi информацияны бiр
немесе бiрнеше кестелерден алуға мүмкiндiк беру ... ... ... ... жаратуда SQL тiлiн пайдаланамыз. SQL - бұл
Structured Query Language, яғни "Сұраныстар тiлiнiң құрылымы" деп ... ... Select ... Insert ... Update ... (жою) ... қолданамыз. Өзiмiзге керектi нәрсенi табу, яғни
мәлiметтi iздеу үшiн Find, Locate процедураларын пайдаланамыз. Егер ... ... ... ... SQL ... ... ... (sum), ең
үлкен мәнiн (max), ең кiшi мәнiн (min), орта ... (avg), және ... ... ... ... ... (count) есептеп шығаруға болады. Ол
үшiн ... ... ... ... деп ... ... бар.
Мұнда кестелердi немесе шартымызды қанағаттандырған сұранысты принтерде
форматты түрде басып шығару жолы да қарастырылған. Мұндай файлды басу ... ... ... ... ... не ... түрiн есеп деп
атайды.
1 Аналитикалық бөлім
1.1 Берілгендер қоры. БҚБЖ жөнінде
Түрлі шаруашылықтарда, оқу ... ... ... және
т.б. салаларда берілгендерді дайындау, оларды өңдеу, сақтау жиі кездеседі.
Мысалы, автосалон жұмысын автоматтандыруға дайындалатын мәліметтер:
- автосалондағы машиналар ... ... ... ... ... жөнінде мәліметтік тізімдер;
- ұсынушылар жөнінде мәліметтік тізімдер;
- түрлі ... ... ... ... тізімі (тегі, аты-жөні,
білімі, адресі, үй телефоны, т.б.);
Мұндай мәліметтерді сақтау және ... көп ... ...... қоры ... ... ... қоры (БҚ) – құрылымы арнайы
тәсіл бойынша ұйымдастырылған берілген форматтағы файлдар жиынтығы. Файл
негізінен ... ... ... ... ... жылдам түрде
олардан қажетті жазулар тобын таңдау (шартты ... ... ... ... ... редакциялау, жолын алып тастау, ... ... ... ... іс-әрекеттер – күрделі жұмыстар. Бұрын,
мысалы, Турбо Паскальда БҚ ... ... ... ... ... жұмыс істеу үшін программаға арнайы процедуралар мен функциялар
енгізілетін[1]. Соңғы ... ... ... БҚ ... ... ... программалар жүйесі дайындалған. Оларды берілгендер қорын
басқару жүйелері (БҚЖБ) деп атайды. Белгілі БҚЖБ-лер:
Dbase, FoxBase, FoxPro, Paradox, Access, ... ... ... ... ... ... ... FoxPro,
Paradox, т.б. жүйелер MS DOS операциялық жүйесінде жұмыс істейтін және
программалауды да ... ... ... бизнесті кішігірім мекемелерде
программалаудың көп қиындық тұғызатыны белгілі. Осы себепті, соңғы жылдары
программалауды қажет ете ... ... Office ... Access ... ... ... ... жарық көрді.
Access-тің бірнеше нұсқалары бар, олардың ішінде соңғы жылдары шыққандары:
Access-97, Access 2000 (access – ... ... ену). ...... істеуге
жеңіл және анықтамалық жүйелері барынша жетілдірілген күрделі программалар.
Кесте жөнінде. Кестеде берілгендер адресі жолдар мен ... ... ... ... өріс деп, ... жазу деп те ... ... өрістер құрылымы жөнінде ескеретін ерекшеліктер:
• өріс атаулары бірегей (қайталанбайтын) болуы тиыс. Атау үшін
әріптерден ... ... ... алуға болады;
• әр өріске бір типті ғана берілгендерді (мәліметтерді) енгізу
мүмкін (Excel-де бұл міндетті емес ... ... ... логикалық, ақшалық, дата/уақыт, т.б. болып, ... ... ... ... ... ... ... бірақ олардың жазуда
қатысуы міндетті;
• Delphi-ді берілгендер қоры элементтерін (кесте, сұраныс) құруға
пайдалануға болады. Бұл дипломдық ... ... ... ... ... ... Database Desktop ... Кесте құру
БҚ кестесі Delphi құрамына енгізілген Database Desktop (Берілгендер қоры
жұмыс столы) қосымша программасы (утилитасы) арқылы ... Tools – Database Desktop ... - БҚ ... ... ... ... Қабықша программасы көрінеді (1 - сурет).
Сурет 1. Database Desktop қосымша программасының негізгі терезесі
2. ... ... ... ... беру.
Create Table (Кесте құру) сұхбаттық терезесі шығады. Онда
ашылатын тізімнен ... ... ... ... (Paradox не
dBase). Алғашқы рет Paradox7 ... іске ... ... осы атау ... 2. ... сипаттау терезесі
3. Paradox7 форматымен келісіп, ОК түймесін шерту (онда пайдалануға
болатын өріс типтері жеткілікті). Бірінші ... ... ... ... жазылып қойылған кесте ... ... ... ... (2 - ... Екінші бағаннан бастап ретімен өріске ... ... өріс ... (Type), ... (Size) енгізу (өлшем
өріс символдық типті болса ғана ... ... ... ету
қажет болса, оның бесінші бағанда (Key) көрсетілуі ... ... ... ... белгілінеді (жалпы, кілт Delphi-де және
MS Access сияқты арнайы БҚБЖ – ... ... ... Desktop ... ... ... жылы, ұлты (Fam, Tjili, Ulti)
құрылымды төмендегі кестені (1-кесте) құру үшін ... өріс ... ... 3-суреттегі сияқты толтыру керек. Өріс атауларын ... ... ... ... ... олар формада дұрыс көріне
берілмейді.
Кесте 1
Студент туралы мәлімет
| |Аты-жөні (Fam) ... жылы ... (Ulti) |
| | |(Tjili) | |
| ... ... |1984 |Қаз |
| ... ... |1981 |Қаз |
| ... ... |1980 |Қаз |
| ... ... |1985 |Қаз ... 3. Өрістер сипатталған Терезе
Кесте 2
Өрістерді сипаттау
|Тип |Белгілеме |Мән ... |A ... жол. ... [1..255] ... |N ... [10-308 ; 10-308] ... алынатын |
| | |15 ... ... ... сан |
|Short |S ... ... ... ... |
| | ... сан ... Integer |I ... [-2147483647..2147483647] аралығында |
| | ... ... 4 ... ... сан ... |M ... ... аралығынан үлкен болатын |
| | |(>=255 ... ... жол. ... |$ ... $ ... ... ... форматты|
| | |сан ... |D ... ... |L ... ... (True) не ... (False) |
| | ... логикалық типті сан ... |+ ... жол ... ... мәні 1-ге өсіп |
| | ... ... сан ... ... ... ... (.) ... ... жөн. Өрістерді
сипаттау не дайындау терезесінің бірінші бағанында ... ... ... ... ... тұрады. Оларға көңіл бөлмеу керек.
Кезекті өріске мән енгізілген соң КҚ не ... ... ... клавишінің
басылуы тиіс. Курсор келесі өріске орналастырылып қойылады.
Үшінші бағанға өріс типінің (Type) ... ... Ол үшін ... ... соң Бос орын ... басу керек. Таңдалған Paradox
форматында пайдаланылатын тип ... ... ... (2 – ... ... тип таңдалуы тиіс. Оның бір әріптен тұратын ... ... ... ... ... Мысалы, Fam өрісі – символдық типті, таңдалатын тип ... Ол ... ... өріске тип белгілемесі (A) енгізіліп қойылады.
2 Жобалау бөлімі
2.1 Көлік пен оның иесі ... ... алу үшін ... ... ... пен оның иесі ... ... алу үшін деректер қорын құру "
Borland Delphi объектілі бағдарлы программалау ортасында жасалыну барысында
төмендегідей жұмыстарды ... ... ... машиналарды сату,
жеткізу, қосу, реттеу, жөндеу т.б. ... ... Бұл ... ... мекемесінің негізгі жұмыстары жайлы, яғни машина ... ... ... сату, өңдеу, енгізу, реттеу туралы қарастырылады.
Бұл жұмысты орындау барысындағы негізгі ... ... ... жұмыстарын жеңілдету, керекті информацияны тез және нақты, анық
түрде алу, яғни сұранушының талабын тез ... ... ... ... ... қорында кестенi жарату және толтыру
Мәлiметтер қоры кестесi Delphi құрамына енгiзiлген Database ... қоры ... ... ... ... ... ... Олар төмендегi амалдар арқылы iске асырылады:
1.Tools - Database Desktop (Сервис - Мәлiметтер қоры ... ... ... ... ... ... программасы көрiнедi.
2.Терезеден File - New - Table (Файл - Жаңа - ... ... ... Table ... ... сұхбаттық терезесi шығады. Онда ашылатын
тiзiмнен қажеттi кесте форматында Paradox таңдалып қойылған. ... ... ... iске ... ... ... осы атау көрiнедi.
3.Paradox_7 форматын таңдап, Ok түймесiн шерту ... ... ... ... да өрiс ... жеткiлiктi). Бiрiншi
бағанында автоматты түрде өрiстiң нөмiрi ... ... ... өрiсi
атауын сипаттау терезесi көрiнедi.
1. Екiншi бағаннан бастап өз ретiмен (FieldName) - ... ... (Type) - өрiс ... (Size) - өрiс ... ... (өлшем өрiс
символдық типтi болса ғана енгiзiледi) орындау ... ... ... ... ... онда бесiншi бағанда (Key) - өрiсiн пайдалануға болады.
Ол "*" символы арқылы белгiленедi. (Жалпы кiлт Borland ... және ... ... ... да ... ... қорын басқару жүйелерiнде
кеңiнен пайдаланылады).
Database Desktop ... ... ... ... керектi
мәлiметтер, яғни автомобильдер туралы мәлiметтердi ... ... Түсi, ... ... Шыққан жылы, Мотор номерi, Көлiк иесiнiң
аты-жөнi, Мекен-жайы, Телефоны, Көлiк құжаты (N, Markasi, Tusy, ... Shikkan jili, Motor nomeri, Kolik iesinin ... Meken ... Kolik kuzhati) құрып және осы кестенi құру үшiн ... ... ... ... толтыру керек. Өрiс атауларын қазақ алфавитi
шрифтерiмен теруге болады, бiрақ олар ... ... ... ... Өрiс ... ... ... (.) символы енгiзiлгенi жөн;
2) Өрiстердi сипаттау немесе ... ... ... ... ... атаулардың реттiк нөмiрлерi көрсетулi тұрады. Оларға ... ... ... ... мән ... соң КҚ не ... ... пернесiнiң төменге бағытталғанын басуы жеткiлiктi. Сонда ... ... ... қойылады.
3) Үшiншi бағанға өрiс типiнiң (Type) бiрi енгiзiлуi тиiс. Ол ... ... ... соң Бос орын ... басу ... ... мына өрiс ... көрiнедi:
Кесте 3
Өрістер мәні
|Тип ... |Мән ... |A ... жол. ... [1..255] |
| | ... ... |N ... [10-308 10308] ... ... 15|
| | ... ... ... сан ... |S ... ... аралығында алынатын |
| | ... сан ... Integer |I ... ... аралығында |
| | ... ... 4 ... ... сан ... |M ... ... аралығынан үлкен болатын |
| | |(>=255 ... ... жол ... |$ ... $ ... ... ... |
| | ... сан ... |D ... ... |L ... ... (True) не жалған (False) |
| | ... ... ... сан ... |+ ... жол ... ... мәні бірге өсіп|
| | ... ... сан |
4) ... ... ... ... соң курсор келесi төртiншi бағанға
өтедi. Онда өрiс өлшемiн (Size) ... ... ... ... ... ... соң сол терезенiң төменгi
жағында орналасқан Save As.. түймесiн шерту ... ... ... атауы
сұралатын Save Table As.. терезесi көрiнедi.
6) Терезеде ... ... ... iшкi бума ... My ... құру және оны ашу ... iшкi бума ... құрылған болса, сол
буманы ашу жеткiлiктi). Файл атауы өрiсiне ... атын ... ... және ... ... үшiн ... көрiнген Work: атауын қалдырып,
Сақтау (Сохранить) түймесiн шерту. Кесте құрылымы Auto1.db атауы бойынша My
Databases Documents бумасында сақталып ... ... жабу ... ... сипатталып болғаннан соң кестенi құру қиын емес. Ол үшiн:
1. Database Desktop ... ... File - Open - Table ... ... - Кесте) командасын беру. Open Table терезесi көрiнедi. Осы ... ... ... iшкi ... ашып және ... алиасы үшiн жүйелi
дайындалған Work: атауын қалдырып, бума iшiндегi қажеттi өрiс сипаттамалары
жазылған кесте атауын (Auto1.db) таңдап, одан әрi Ашу ... ... ... ... ... ... ... Кестенi толтыруға, Мәлiметтердi редакциялауға мүмкiндiк беретiн Table
- Edit Data (Кесте - Мәлiметтердi ... ... беру ... ... ... ... да болады). Auto1.db атауының астына 1 ... (+) ... ... орналастырылып қойылады.
3. Сонан соң жалпы барлық өрiстердi толтыру керек.
4. Соңынан терезенi жабу.
Кестенi қазақ алфавитi әрiптерiмен теру ... ... Егер ... ... Data Desktop ... Edit - ... ... -
Ұнамды) командасын берiп, ашылған терезенiң General (негiзгi) ... Change ... ... ... ... Change Font ... өзгерту)
терезесi көрiнедi. Терезеден қажеттi шрифтi таңдап, OK түймесiн шертемiз.
Сосын Database Desktop жұмыс столын ... оны ... ... ... ... ... ... қорымен жұмыс iстеу кезiнде кестеге қол жеткiзетiн ... көп ... ... ... ... ... тек ... атауымен алмастыратын тәсiл енгiзiлген. Мұндай атау бүркеншiк атау
не алиас (Alias) деп аталады. Арнайы құрылған ... қоры ... ... ... үшiн Delphi құрамына ... BDE ... (BDE - Borland Database Engine - Borland ... қоры ... BDE - ... құрылған қосымшамен Мәлiметтер қоры ... ... ... ... ... ... Ол Paradox, dBase Мәлiметтерi
қоры жүйелерi үшiн, ал соңғы кездегi Access, FoxPro үшiн де ... ... ... ... ... жүйелерге қол жеткiзу үшiн арнайы программаны
пайдалану керек.
BDE утилитасы Мәлiметтер қоры кестелерiмен ... ... үшiн ... ... ... программаларды пайдаланады. Оларға ... ... ... ... ... ... берiлген, мысалы, Paradox_7,
dBase_IV. Олардың бiрiн ... үшiн ... ... ... ... ... ... өрiс типтерiн бiлу жеткiлiктi. Мысалы,
Paradox жүйесi үшiн пайдаланылатын типтер жоғарыдағы кестеде көрсетiлген.
BDE - де драйверлер екi ... ... деп ... Paradox, dBase, Access, ... ... ... т.б. ... жұмыс iстеу
үшiн бiрiншi жиынтықтың Paradox драйверлерiмен жұмыс тәсiлi көрсетiлген.
Delphi құрамында Мәлiметтер қоры алиасын дайындауға ... екi ... ... SQL Explorer (SQL зерттеушiсi (браузерi));
2. BDE Administrator (BDE басқарушысы);
SQL Explorer-дi пайдаланып, алиас дайындау жолы ... Database - Explore ... қоры - ... ... беру. SQL
Explorer терезесi шығады. Терезенiң сол бөлiгiнде көрiнгенi - BDE жүйесiнде
тiркелген барлық Мәлiметтер ... ... ... ... ... ... ... оң жағында оның қасиеттерi көрiнедi).
B) Терезеден Object - New (Объект - Жаңа) командасын беремiз. ... Alias ... ... ... ... рет онда ... ... құрылатын Standard алиасын таңдап ... ... ... ... ... SQL Explorer ... көрiнген тiзiмге төртбұрыш
iшiне алынған жаңа алиас кiрiстiрiлiп қойылады. Төртбұрыш - ... ... ... ... ... әлi ... белгiсi.
C) STANDARD1 алиас Database Desktop терезесiнiң iшiнде құрылған
Мәлiметтер қоры ... My ... ... деп ... Ол ... ... ... Object Rename (Объект - Атын өзгерту) ... және ... ... My ... ... атауын енгiзiп, кез-
келген перненi басу керек. Егер ... ... ... ... қасиеттер жазылған бөлiгiнде DEFAULT DRIVER ... ... ... PARADOX ... ... ... тиiс. Оның PATH ... толық жолды енгiзiп қоюға болады. Толық жолы PATH ... ... ... ... терезеден таңдауға болады. Таңдау тәсiлi ... ... ... ... ... ... ... My Databases
Documents бумасы таңдалған кезде оң жағында онда сақтаулы ... ... ... ... ... Desktop ... My Databases
Documents бумасында (Мәлiметтер қоры файлында) сақталған жөн. Оны iске ... ... ... ... ... керек. Яғни (PATH). Мысалы, My Databases
Documents - ке баратын жол: C:\Program Files\Borland\DatabaseDesktop\ ... ... BDE ... ... ... BDE-де ... ... Ол үшiн
тiзiмнен My Databases Documents атауын ... Object - Apply ... ... ... ... керек. Алиасты өзгерту сұралатын сұхбаттық
терезе көрiнедi. Оның OK түймесiн шертемiз.
E) SQL Explorer терезесiн ... ... My ... ... ... ... алып тастаған жөн.
Алиасты формаға кестенi немесе сұранысты шығару үшiн ... ... ... ... ... BDE ... ... дайындау
А) Windows терезесiнен Программы (Программалар) - Borland Delphi3 - BDE
Administrator командасын орындаймыз. BDE Administrator сұхбаттық ... Оның сол жақ ... ... - SQL Explorer ... BDE жүйесiнде тiркелген барлық Мәлiметтер қорының тiзiмi.
B) Терезеден Object - New ... - ... ... ... New ... ... терезесi ашылады. Алғашқы рет онда көрiнетiнi Paradox
форматында ... STANDARD ... ... ... ... ... OK
түймесiн шертемiз. ВDE Administrator терезесiнде көрiнген тiзiмге төртбұрыш
iшiне алынған жаңа алиас кiрiстiрiлiп ... ... - ... ... ... ... құрудың әлi аяқталмағандығының белгiсi.
C) STANDARD1 алиас Database Desktop ... ... ... қоры ... My ... ... деп алмастырамыз. Ол үшiн
STANDARD1 атауын таңдап, Object Rename ... - Атын ... ... және ... ... My Databases Documents атауын ... ... ... басу ... Егер ... алиас таңдалса, тiзiмнен
терезенiң қасиеттер жазылған бөлiгiнде DEFAULT DRIVER ... ... ... PARADOX ... ... ... тиiс. Оның PATH ... толық жолды енгiзiп қоюға болады. Толық жолы PATH қатарының ... ... ... ... ... ... ... тәсiлi Select
Directory сұхбат терезесi арқылы орындалады. Терезеде көрiнген My Databases
Documents бумасы таңдалған кезде оң жағында онда ... ... ... ... ... Databases Desktop утилитасының My Databases
Documents бумасында (Мәлiметтер қоры файлында) сақталған жөн. Оны iске қосу
үшiн файлға ... ... ... ... Яғни (PATH). Мысалы, My Databases
Documents - ке баратын жол: C:\Program Files\Borland\DatabaseDesktop\ My
Databases Documents
D) BDE ... ... ... BDE-де тiркеу (сақтау). Ол үшiн
тiзiмнен My Databases Documents атауын таңдап, Object - Apply ... ... ... ... ... ... өзгерту сұралатын сұхбаттық
терезе көрiнедi. Оның OK түймесiн шертемiз.
E) SQL Explorer ... ... ... My ... ... ... ... алып тастаған жөн.
Алиасты формаға кестенi немесе сұранысты шығару үшiн ... ... ... ... ... Desktop ... сақтаулы кестенi экранға шығару үшiн оның
терезесiн ашу керек. Ол мына амалдар арқылы орындалады: File - Open - ... - Ашу - ... Open Table ... ашу) терезесi көрiнедi. Терезенiң
My Databases Documents бумасын ... ... онда ... ... ... керек. Одан кейiн Ашу (Открыть) түймесiн шерту ... Desktop ... ... ... редакциялау қажет болса,
кестенi ашып, жөнделетiн өрiске курсорды орналастыру керек. Одан кейiн
Table - Edit Data ... - ... ... ... ... ... шығу қиын ... Кестеге жаңа жазу қосу үшiн кестенi ашып,
курсорды соңғы жазудың бiрiншi ... ... ... және Table - ... ... ... ... Одан кейiн кестеге жаңа жазуларды
әдеттегiдей енгiзiп, кестенi жабу ... ... ... бiр түрi бар. Ол ... ... ... Desktop ... арқылы дайындалған бос кестенi программа
арқылы (динамикалық түрде) дайындауға болады. ... Paradox ... ... ... алиасында Машина маркасы, Машина түсi, Машина нөмiрi,
Машина сериясы, Машина шыққан жылы, Машина мотор номерi атаулы алты ... Auto1.db ... өрiс ... ... тәсiлi мына амалдар
арқылы орындалады:
1. Жаңа проект ашып, ... Table1, Button1 ... ... Код ... Button1 компонентiнiң OnClick оқиғасының өңдеуiш
процедурасын құру керек.
Procedure Tform1.Button1Click(Sender:TObject)
Begin
With Table do
Begin
DatabaseName:='My ... ... ... ... ... ... шыққан жылы';
DataType:=ftString;
Size:=20;
End;
With AddFieldDef do
Begin
Name:='Машина маркасы';
DataType:=ftString;
Size:=20;
End;
With AddFieldDef do
Begin
Name:='Машина ... Create Table ... ... - TTable компонентiнiң кесте құру
әдiсi. Ол таңдалған құрылым бойынша бос кесте құрады (Paradox немесе ... ғана ... ... Table - ... қоры ... ... компонентi.
Программада пайдаланылған қасиеттер:
Database Name - алиас атауын анықтау;
TableType - кесте типi;
TableName - кесте атауы;
FieldDefs - ... ... ... ... ... - өрiс ... өрiстерi string типтi етiп сипатталады.
1. Программада Create Table әдiсi барлық қасиеттердi орындап, Add әдiсiн
енгiзген соң ғана жазылады.
2. ... ... ... болатын мәндерiн анықтауға арналған
TTableType типiнiң сипаттамасы DBTables модульiнде сақталған. Ол ... ... ... ... тиiс (оның автоматты түрде кiрiстiрiлуi
де мүмкiн).
Процедураны iске ... ... ... Button1 ... ... керек.
Кесте алиас түрiнде сақталған Мәлiметтер қорына жазылып қойылады. Оны ашып,
толтыру әдiсiн (тәсiлiн) ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын толық көрсетпеу үшiн мәлiметтер қорының иесi басқа адамға
оның барлық жазуларын ... ... ... ... ... немесе өрiстерiн ғана көрсетуi мүмкiн. Delphi-де арнайы программа
арқылы кестенiң ... ... ... ... ... ... ... экранға шығаруға болады. ... ... үшiн ... ... ... ... деп атайды. Сұраныс
түрi әдеттегiдей кесте түрi сияқты.
Мәлiметтер қорын проектiлеу (жобалау), тиiмдi ... үшiн ... құру ... құру ... кем ... Қазiргi
коммерциялық Қосымшаларда Мәлiметтер қоры әр қайсысы жүздеген өрiстерден
тұратын мыңдаған ... ... Бiр ... ... ... пайдаланып,
түрлi сұраныс құруды MS Access сияқты Мәлiметтер қорын басқару жүйелерiнде
орындау көп қиындық келтiрмейдi. Рұқсат етiлмеген ... ... ... ... қорын пароль арқылы немесе кесте өрiстерiн ... ... қою да ... ... сұранысты түрлi түрде құру мүмкiн. Сұраныс құрудың
негiзгi тәсiлi - компоненттер палитрасының Data Access ... ... ... ... ... орнатып, сұраныс тiлi деп аталатын ... ... ... ... ... (SQL - Structured Query
Language - құрылымдық сұраныстар тiлi) болып табылады. SQL - ... үшiн ... ... ... арнайы тiл.
Оның құрамында мәлiметтер қорымен жұмыс iстейтiн түрлi категориялы
мәлiметтердi ... тiлi (Data ... ... DDL) және ... тiлi (Data ... Language, DML) ... ... ... ... (операторлар) 30-ға да ... ... бас ... ... жазу ... TABLE - ... құру
CREATE VIEW - Атау берiлген бос кесте құру
SELECT - Iрiктеу
INSERT - Кiрiстiру
DELETE - Жою
UPDATE - Өзгерту ... SQL тiлi ... бiр ... ... ... ... сұраныс құру, кесте бағандарын немесе жолдарын реттеу (сорттау),
кестеге жол ... өрiс ... ... ... ... олардың
қосындысын, максимумын, минимумын, орта мәнiн табу және т.б. ... ... құру үшiн жиi ... - мәлiметтердi iрiктеуге арналған
SELECT операторы. Оператор құрамына мынадай кiлттiк ... мен ... ... ... - бәрi мағынасын бiлдiредi;
, (үтiр) - тiзiм элементтерiнiң аралығына қойылады;
; (нүктелi үтiр) - SQL тiлiнде ... ... ... ... (тiк ... - екi ... одан көп ... бiрiн таңдау
мүмкiндiгiн бiлдiредi;
[] (квадрат жақшалар) - iшiне жазылғандарды ... ... ... ... дан, ден, т.с.с.) - соңына сұраныс құрылатын кесте немесе
кесте атаулары жазылады;
WHERE (қайда) - соңына шарттар енгiзiлетiн кiлттiк сөз. ... =, ,
, = ... ... ... жай, не, AND, OR сияқты
кiлттiк сөздерiн пайдаланып жазылатын құрама ... ... Шарт ... және LIKE ... т.б. ... сөздерден пайдаланып жазылуы да
ықтимал. Соңғы шарттың мәнi - ... ... ... үшiн ... аты, ... ... аты ... кесте, баған (Өрiс)
түрiнде қысқартылып жазылуы мүмкiн. Мысалы:
SELECT FROM
SQL ... тiзiм үтiр ... ... ... атауы дәйекшелерге алынып
жазылады. Егер кестенiң барлық өрiстерiн экранға шығару қажет ... SELECT * FROM ... жазу ... (мұндағы * символы
- барлық өрiстердi таңдау белгiсi).
Шартты қанағаттандыратын ... ... бiр ... FROM WHERE
Мұндағы шарт, Паскальдағы сияқты, жай немесе ... ... ... ... шарттар жай жақшаларға алынып жазылады.
INSERT (кiрiстiру) - кестеге жаңа жазу қосу ... ... ... INTO ... ();
Тiзiмге енгiзiлген мәндер үтiрлер ... ... ... Мәндер
типтерi кестенiң Сәйкес өрiстерiнiң типтерiмен бiрдей болуы тиiс. Мысалы,
Auto1.db кестесiне жазуды қосуға арналған сұраныс командасы:
INSERT INTO ... ... ... Table1, Query1, ... ... орнатып,
Query1 компонентiнiң SQL қасиетiн екi рет шерткен кезде ашылатын терезеге
енгiзу керек.
Кестеге сандық өрiстер енгiзiлген болса, SQL ... ... ... ең кiшi (min), ең ... (max), орта мәндерi (avg) және бiр ... ... ... ... (count) ... ... ... Ол үшiн
арналған агрегаттық функциялар деп аталатын функциялар бар:
SUM ();
MIN ();
AVG ();
COUNT();
Мыналардың жазылу тәсiлi төмендегiдей:
SELECT SUM ... аты) FROM ... ... Мәлiметтер қорында есеп жарату
Кестенi принтерде форматты түрде басып ... жолы ... ... басу үшiн ... ... дайындалған қағаз парағының не парақтарының
түрiн есеп деп атайды.
Delphi-де есеп Qreport ... ... ... ... QuickRep ... ... дайындалады. Компоненттi
принтерде басып шығару үшiн пайдаланылатын көптеген қасиеттерi мен әдiстерi
бар. Олардың iшiндегi Preview-есептi ... ... ... көрiп шығу
әдiсi.
QReport панелiнде мәлiметтердiң нақты элементтерiн шығару үшiн есептi әр
қайсысы есепте бiр ... орын ... ... ... пайдаланылады:
QRDBText (Өрiс мәндерiн шығару), QRImage (есепте түрлi суреттердi орнату
мүмкiндiгiн туғызу) және т.б.
Есептiк файл QRP кеңейтiлуi бойынша ... ... ... ... ... ... ... принтерде
форматты түрде басып шығару жолы да қарастырылған.
2.5 ... Delphi ... ... ... байланыстыру
жолдары
Delphi объектiлi программалау тiлiнде ... ... ... жолдары қарастырылған. Осындай Берiлгендер қорын басқару
жүйесi ... - ... ... ... iстеуге арналған Delphi
ортасындағы программалар қатарына Paradox, Access, FoxPro, dBase ... Desktop ... ... ... Paradox ... ең
қолайлы және ең көп тараған программа.
Paradox программасының Paradox1, Paradox2, ... ... ... Paradox7 ... ... ... бар.
Мәлiметтер қорында екi өлшемдi кестенiң жолдары жазбалар деп, ал
бағандары өрiстер деп ... ... ... ... ... әр бiр жол жазба болып табылады, ал сол жазба бiрнеше өрiстерге
бөлiнедi.
Windows ... ... ... ... ... ... оқып үйренуiне қиындық жоқ десе де ... ... ... ... ... ... Windows ... негiзделген, яғни
оның объектiлерi терезе түрiнде ашылады.
Осы жасалынып жатқан ... Paradox ... ... ... ... және тағы да ... ендіруге қолданамыз.
Ал, Delphi программалау ортасында осы Paradox программасына ендірілген
мәліметтер қорын ... яғни ... ... ... ... ... командалар арқылы атқарғалы отырған
жұмысымызды ... ... ... Delphi программалау ортасының формасында
Paradox программасында ... ... ... ... Database Desktop ... құрылған кестеге қол жеткiзу
компоненттер панелiнiң DataAccess (Мәлiметтерге кiру) қосымша ... Table, ... және Data Controls ... ... ... ... DBGrid компоненттерi арқылы орындалуы мүмкiн.
Формаға орнатылған төмендегi ... ... ... ... TTable ... - кез-келген мәлiметтер қоры кестесiне қол жеткiзу;
- TDataSourse (Мәлiметтер көзi) - DataSet ... ... ... ... ... ... орнату;
- DBGrid (Мәлiметтер кестесi) - DataSourse қасиетiне DataSourse
Мәлiметтер көзiн меншiктеп, терезесiне нақты Мәлiметтердi (кестенi
немесе сұранысты) енгiзу ... Ол үшiн ... Table1, ... ретiмен төмендегi кестеде көрсетiлгендей, қажеттi
қасиеттердi меншiктеп алса болғаны.
Осы амалдарды орындау үшiн төмендегi жолдарды iске асыру қажет:
2. Жаңа проект ашу.
3. ... Table1, ... DBGrid1 ... енгiзу.
4. Төмендегi кестеге жазылған комоненттерге ретiмен қасиеттерiн орнату:
Кесте ... ... ... |Мән ... |Name |Table1 |
| ... |My ... Documents( |
| | ... |
| ... |True |
| |Active | ... |Name ... |
| |DataSet |Table1 ... |Name ... |
| ... |DataSource1 |
| |Font |Times New Roman Kaz, 12 ... Table1 ... ... ... ... ... ... (() таңдалуы тиіс (DatabaseName қасиетінің мәні
– кесте сақталған мәліметтер қоры атауы ... Оның ... ... баратын жолды енгізген болуы да мүмкін).
DBGrid1 компонентінің DataSource (Мәліметтер көзі) ... ... ... ... Table1 ... Active қасиетіне True мәні
меншіктелуіне байланысты, DBGrid компоненті терезесінің ішіне ... ... ... Active ... ... мәліметтер Auto1.db жиынтығы ашылады және
жабылады. Мәліметтер қорымен жұмыс істейтін қосымшасының ... бір ... бір ... компоненттерінің болуы қажет. Олар формада орнатылған
соң қасиеттеріне мәндер жоғарыдағы кестедегі көрсетілген ретпен ... ... ... DataSet ... ... ... ... кестемен байланысады. Ол – Table1 және DBGrid1 ... ... TDataSet ... мәліметтер қоры объектілерінің негізгілерінің
бірі. Ол кестені ашуға пайдаланылады, яғни, Table ...... ... DataSet ... компонентінің қасиеті ретінде
пайдаланылуы да ... ... ... Delphi-де сұраныс құрудың көп пайдаланылатын
тәсілі – формаға орнатылған Query, Table, DataSource, DBGrid ... ... ... DBGrid ... ... ... құрылған Auto1.db кестесінен +++ және одан кейінгі
жылдары шыққан машиналардың тізімінен тұратын сұраныс құру керек болсын. Ол
үшін:
1. Жаңа ... ... ... Table1, ... Query1, DBGrid1
компоненттерін орнату.
2. Ретімен компоненттер қасиеттеріне мәндер меншіктеу:
Кесте 5
Компоненттер терезесі
|Компонент ... |Мән ... ... |My ... Documents |
| ... ... ... |Name ... |
| |DataSet |Query1 ... ... |My ... ... |
| |SQL ... ... ... ... ... |Font |Times New Roman Kaz, 12 |
3. TString типі SQL ... TQuery ... ең ... бөлімі.
Жоғарыдағы кестеде көрінген көп нүкте енгізілген Tstring ... ... String List Editor ... жолдық парағы)
терезесі көрінеді. Терезеге SQL тілінде ... ... ... ... енгізілуі тиіс. Берілген мысалдың
орындалуын қанағаттандыру үшін енгізілетін сұраныс:
SELECT * FROM ... shikan ... Mashina shikkan jily String ... ... ... ... ... немесе дәйекшелерге алып жазу керек).
4. Терезеге операторды енгізген соң, оның Ok ... ... ... ... ... Query1 компонентін қайта таңдап, оның Active қасиетіне True мәнін
меншіктеу. Сұраныс DBGrid1 ... ... ... ... енгізілген DBGrid1 терезесін тазалау үшін Query1
компонентінің Active ... False ... ... болғаны.
Сұранысты сақтау тәсілі DBGrid компонентінің ... ... ... ... ... құру үшін SQL Builder ... құрастырушы) программасын
пайдалану ыңғайлы және оны мына амалдар арқылы орындауға болады:
1. Жаңа проект ашып, Form1 терезесіне ... Query1 ... ... ... ... ... 6
Компоненттер терезесі
|Компонент |Қасиет |Мән ... |DataSet |Query1 |
| |Name ... ... ... |My ... ... |
3. Query1 ... оң ... ... ... ... ... SQL
Builder қатарын таңдау. Сұраныс құрастырушы программасы іске қосылып,
терезесі экранға шығарады. Алғашқы ... бос ... оның ... Database ... ... атауы жазылғаны көрінеді. Table
өрісінен қажетті кесте ... ... ... ... ... ... ... жөнінде мәлімет) терезенің жоғарғы қабатына енгізіліп
қойылады.
4. ... ... ... керек. Ол үшін көрінген белгілегіштердің
жоғарғысын таңдау жеткілікті.
5. Criteria (Іріктеу шарттары) қосымша бетін ... ... ... ... ... ... ... және өріс атауын, орта (Compare) өрісіне >=
операторын, сол жақ өрісіне керекті мәліметті ... ... ... ... ... өріс символдық типі етіп (А) белгіленген болса,
санды тырнақшаларға алып енгізу керек.
6. Query – Run ... беру ... ... ... Query ... ... Ол DBGrid ... терезесіне енгізілген
сұраныспен бірдей.
Есепті формаға түсіру жолы. Мысалы, My ... ... ... ... ... Auto1.db ... форматты түрде басып шығу
керек болсын. Ол үшін:
1. Жаңа проект ашып, ... ... ... Table1, ... ... Table1 ... қасиеттерін беру:
DatabaseName-My Databases Documents; TableName-Auto1.db; Active-True.
2. ... ... Table1 ... ... ... орнатып, оны барынша созу керек. Оның ... ... ... ... ... ... ... 7
Қасиеттер терезесі
|Қасиет |Мән ... |Times New Roman Kaz, 12 ... |True ... |Table1 ... ... ... ... ... ... ... SubDetaile сөздері жазылып қойылады.
3. Бірінші жолға QRLabel1 компонентін орнатып, оның Font ... ... Roman Kaz, 12 ... ... Caption ... ... енгізу.
4. Екінші жолға QRDBText1, QRDBText2, QRDBText3 компоненттерін орнатып,
олардың DataSet қасиетіне ретімен Table1 атауын, DataField ... өріс ... ++ ... QuickRep терезесінің оң түймесін
шертіп, ... ... Preview ... ... қатары арқылы
дайындалған есепті арнайы терезеде көріп шығуға болады.
5. Button1 түймесін екі рет шертіп, код терезесінде ... ... ... ... Іске қосу ... ... көрінген форманың Button1 түймесін шерту
керек.
Алдымен тақырып аты енгізілген көріп шығу терезесі көрініп, одан ... есіп ... ... Delphi ... қоры ... жұмыс атқаруда келесi құрал-
саймандар жабдықтарының жиынын ... ... қоры ... (Borland Database Engine) - Delphi
қосымшасындағы берiлгендерге кiру мүмкiндiгiнiң BDE ортасы.
2.6 Delphi ... ... ... ... ... ... ... жаратудағы компоненттері
Компьютерлiк техниканың қарқынды дамуы және программалық жабдықтауды
тиімді дайындауға ... ... ... ... ... сай ... жарыққа шыққан және объектілі-бағдарлы программалау ... ... ... тілдерінiң бiрi Borland Delphi болып
табылады.
Borland Delphi-дің алғашқы нұсқасы 1994 жылы ... ... ... оның бірте-бірте кеңейтілген Delphi2, Delphi3, Delphi4, ... Delphi7 - ... ... ... ... 1999 ... 6-нұсқа 2001
жылдың мамыр айында жарыққа ... 5-шi және 6-шы ... ... бар, ... де Windows 32 разрядты графикалық операциялық
жүйесінің негізінде дайындалған. Тек, Delphi6, оған қоса 1991 жылы ... ... ... Linux ... ... ... де жұмыс
істей алады (Linux жүйесі Unix операциялық жүйесіне ... ... 32 ... ... кем ... Delphi-6 ... ... қосымшаларды дайындау мүмкіндігі кеңейтілген және мәліметтер қорымен
жұмыс істеуде кейбір өзгешіліктер енгізілген.
Паскаль программалау тілі оқып-үйренуге жеңіл және MS-DOS ... ... ең ... ... ... тілі ... ... Паскаль тілінде орындау мүмкін және ... емес ... ... ... ... негізгі ерекшелігі - онда
қосымша құруда ... және ... ... пайдаланылады (Delphi-
ді Windows ортасында пайдаланатындықтан программаны көбінесе қосымша ... Delphi ... тілі ... ... ... десе де ... Мұнда компоненттік тәсілдің мәнісі жеңіл: әрі
қосымша кітапханасы программалау ортасында дайындалып ... ... ... ... ... Олар жеткіліксіз
болатын болса, объектіні өңдеуге ... ... ... ... ... ... ... кітапхананы визуальды компоненттер
кітапханасы (VCL, Visual Component Library) деп ... ... ... жинақталған, жүздеген кластарға тиісті стандартты
компоненттері бар. ... ... жаңа ... ... оны ... қосу ... ... Delphi Windows жүйесінде программалаудың ыңғайлы құралы болып
саналады. Онда ... ... ... программа дайындау,
программа мәзірін құру, анимация, мультимедиа процестерін ... ... ... ... ... ... шақыру, олармен жұмыс
істеу және тағы ... ... ... ... бар. ... ... ... Паскальдағы сияқты.
Borland Delphi құрамында дайындалған компилятор әдеттегі Р-кодқа емес,
бірден машиналық ... ... Осы ... ол ... кезде дүние
жүзіндегі компилятордың ең жылдамы болып саналады. Оның компиляциялау
жылдамдығы ... ... ... де ... бір ... 120 мың ... ... Delphi негізінен екі түрде дайындалған:
Біріншісі - күрделі қосымшаны бірлесіп дайындаушылар үшін (Delphi Client
- Server);
Екіншісі - қалған ... үшін (Delphi for ... ... ... ... ... түрі ... табылады.
Ол тек маман программалаушылар ғана емес, ... ... ... арналған.
Delphi-ді іске қосу және ортасы туралы қарастыратын болсақ: Windows
терезесі арқылы Delphi-ді іске қосу ... ... ... ... деп ... ... Delphi іске қосылғаннан соң
экранда Delphi ортасының үш терезесі көрінеді:
1. Delphi-тің негізгі терезесі;
2. Форма (Form1);
3. Объект инспекторы ... (Object ... ... программа құруға арналған төртінші модуль терезесі де іске
қосылады (Unit1.pas). Форма ... ... ... ол
алғашқыда көрінбейді.
Delphi-де дайындалатын программа проект (жоба) деп ... ... ... ... ашылатын, программаның сұхбаттық терезесi.
Delphi алғаш рет iске қосылған ... ... Form1 ... ... ... ... көрсеткiшiн орналастырып, ол екi жақты нұсқама түрiне
айналған кезде жылжыту және ... ... ... ... ... не ... емес. Кей жағдайларда экранда форма көрiнбеуi мүмкiн. Оны экранға
шығару үшiн View Forms командасын ... ... ... не онда ... ... ... құру үшiн оның ... мәндерiн өзгертуден басталады. Қасиеттер ... ... (Object ... терезесiне енгiзiлген. Тiзiмдi инспектор
терезесiне шығару үшiн сәйкес объектiнi ... ... ... ... ... бiр шерту арқылы таңдау керек. Инспектор терезесiнiң
жоғарғы қатарына ... ... ... да жазылып қойылады. Proporties -
қасиеттер және Events - оқиғалар деп аталатын терезенiң екi ... ... ... ... екi ... енгiзiлген жазулардан тұратын оның
Proporties бөлiмi ашылулы тұрады. ... ... ... -
қасиет атаулары, екiншi бағанға сәйкес жазылғандар - олардың мәндерi.
Delphi-де дайындалатын программа проект (жоба) деп ... ... ... ... ... ... сұхбаттық терезесi.
Delphi алғаш рет iске қосылған кезде форма Form1 атауымен ... ... ... ... ... екi ... тұрады: алғашқыда
автоматты түрде project1 атауы берiлетiн проект файлы (негiзгi модуль) және
unit1.pas атауы берiлетiн модуль. Олар жеке ... ... ... ... ... орындайтын программа мәтiнi
(процедуралар) енгiзiледi. Программа мәтiнiн программалық код деп, ... код ... ... ... ... ... деп те ... iске қосылған кезде ол форма терезесiнiң астында көрiнбей ... ... ... ... мына ... жатады:
- форманы жабу арқылы (жабу түймесiн шерту);
- код терезесiнiң бiр шетi форма астында көрiнiп ... оны ... ... ... ... ... да, онда ... дайындамасы
(үлгiсi) көрiнедi;
Delphi-дің негізгі терезесінің құрамына негізгі мәзір, аспаптар панелі
және компоненттер палитрасы енгізілген. ... ... ... ... ... жұмыс істеу командалары, ал аспаптар панеліне ішкі
мәзірлерге енгізілген негізгі ... ... ... ... терезесi құрамына кiретiндер:
1. Негiзгi мәзiр.
2. Аспаптар панелi.
Аспаптар панелi 6-ға бөлiнедi:
- Standard - Стандарттық;
- Viev – ... Debug - ... Custom - ... Desktop - Жұмыс столы;
- Internet -Интернет.
3. Компоненттер палитрасы. Компоненттер палитрасы төмендегiдей беттерден
тұрады:
- Standard - ... ... ... ... компоненттер
бетi;
- Additional - Windows компоненттерiнiң қосымша жиын бетi;
- Win 32 - Windows 95/98 қолданушы компоненттер интерфейсiнiң жалпы ... ... System - ... жобаны (қосымшаны) қосымшалауға арналған арнайы
системалық компоненттер бетi;
- DataAccess - Мәлiметтер қоры ... ... ... ... ... ... ... - Мәлiметтер қоры өрiстерiнiң арнайы элементтерiн басқару
компоненттерi ... ... - ... қоры ... кiру ... және ... кiру ... BDE - BDE Мәлiметтер қоры ... ... ... ... бар ... бетi;
- ADO - ActiveX Мәлiметтер объектiлерi ... ... ... ... ... ... бетi;
- InterBase - BDE немесе ADO ортасын қолданбай ... ... ... ... ... аттас берiлгендер қорына тiкелей кiру
мүмкiндiгiн қамтамасыз ететiн компоненттер бетi;
- DataSnap - Көп ... ... ... ... ... немесе көп салалы Мәлiметтер қорындағы қосымшаны құру компоненттерi
бетi;
- Internet - Интернет желiсiнде ... ... ... ... ... Qreport - ... ... жылдам есептеуге арналған немесе есеп
құрастыруға арналған компоненттер бетi;
- Dialogs - ... ... ... ... ... ... ... немесе стандарттық терезенi ... ... ... ActiveX - ActiveX ... Мұны ... ... мәзiр
компоненттерiнен Property командасын таңдаса және бiр ... ... ... ... ... ... бетi;
- Servers - Servers бетi түрлi компьютерлерде түрлiше болуы мүмкiн.
Егер Delphi-де бiрдi-бiр сервер анықталмаса, онда Servers бетi ... ... ... ... COM ... VCL ... үшiн ... бетi;
Мәліметтер қоры объектілері және компоненттері
Көптеген жұмыс орындарында, оқу орындарында, ... ... және тағы ... да ... ... мәлiметтердi
дайындау, оларды өңдеу, сақтау жиi кездеседi.
Мысалы, Автосалон мекемесінің жұмысында ... ... ... ... қосу және т.б. амалдар қолданылады.
Мұндай мәлiметтердi сақтау және өңдеудiң көп тараған әдiстерiнiң бiрi ... ... қоры ... дайындау.
Мәліметтер қоры дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы болып есептеледі.
Файл негiзiнен кесте түрiнде дайындалады. Кесте дегенiмiз - ... ... мен ... қиылысы арқылы анықталады. Кейде бағанды өрiс
деп, жолды жазу деп те атайды. ... ... ... ... ... ... тобын таңдау (қойылған шартты қанағаттандыратын сұраныс
жарату), оларды сақтау, жазуларды ... ... алып ... ... ... ... ... сияқты орындалатын iс-әрекеттер күрделi жұмыстар
қатарына жатады. Алғашқыда ... ... ... қоры ... ... ... ... онымен жұмыс iстеу үшiн программаға
арнайы функциялар мен ... ... ... кестелерден тұратын мәлiметтер ... ... ... ... ... ... ... Оларды берілгендер қорын
басқару жүйесi (БҚБЖ) деп атайды. ... ... dBase, ... Paradox, Access, т.б. бар.
Мәліметтер қорымен жұмыс істей білу бүгінгі таңда компьютермен жұмыс
істеудегі маңызды ... ... ... ... мәлiметтер қорымен жұмыс iстеу үшiн мынадай екi түрi
қолданылады:
1. Құрал - саймандар жабдықтары.
Delphi жүйесiнде мәлiметтер ... ... ... келесi құрал -
саймандар жабдықтарының жиынын пайдаланамыз:
- Borland Database Engine (BDE) - Delphi ... ... ... BDE ... BDE ... - BDE әр ... параметрлерiн жөндеу утилитасы;
- Database Desktop - Мәлiметтер қорының жұмыс столы;
- SQL Explorer - Мәлiметтер ... ... SQL Builder - ... ... ... SQL – ... SQL Monitor - өшiрiлген Мәлiметтер қорындағы SQL - ... ... ... ... тұру;
- Data Pump - Мәлiметтер қоры мен Мәлiметтер арасындағы қатынасы;
- IBConsole - өшiрiлген Мәлiметтер қорын программа ... ... Inter Base Server Manager - Inter Base ... ... ... SQL Lanks - ... БҚБЖ - ға кiру ... Microsoft SQL
Server немесе Oracle драйверi;
- DBExpress - SQL ... ... кiру ... ... ... компоненттер көмегiмен орындалады - SQLConnection, SQLDataSet,
SQLQuery, SQLStoredProc, SQLTable, dbExpress ... ... ... ... - DBEXPINT.DLL
- DB2 - DBEXPDB2.DLL
- Oracle - DBEXPMYS.DLL
- MySQL - DBEXPMYS.DLL
- Inter Base Server - Inter Base ... ... және ... ... қорында жұмыс iстеу барысында мына ... ... ... BDE, ADO, ... Cube, Qreport және Inter ... ... қолданамыз.
Мәлiметтерге кiру мүмкiндiгiн DataAccess бетiнде орналасқан визуальды емес
компоненттер арқылы орындаймыз:
- ... - ... ... ClientDataSet - Мәлiметтердiң клиенттер жиыны;
- DataSetProvider - Мәлiметтердiң провайдер жиыны.
Мәлiметтердi басқаруға арналған DataControls ... ... ... DBGrid - Тор ... ... ... - Навигаторлық интерфейс;
- DBText - Жазу;
- DBEdit - Бiр қатарлы ... DBMemo - Көп ... ... DBImage - ... ... ... - Қарапайым тiзiм;
- DBComboBox - Комбинациялық тiзiм;
- DBCheckBox - Бағынышты емес қосқыш;
- DBRadioGroup - Бағынышты топтық қосқыш;
- DBLookupListBox - Қарапайым ... ... ... басқа
өрiсiн формалау;
- DBLookupComboBox - Күрделi тiзiмдi Мәлiметтер жиынының басқа
өрiсiн ... ... - ... ... мәтiндiк редактор;
- DBCtrlGrid - Модификациялық тор;
- DBChart - Диаграмма.
SQL - мен жұмыс ... ... ... ... ... ... - ... қорымен байланыстыру;
- SQLDataSet - Мәлiметтер жиыны;
- SQLQuery - Query Мәлiметтер жиыны;
- SQLStoredProc - Сервердегi сақталынған процедураны шақыру;
- SQLTable - Table ... ... ... - SQL - ... ... ... SQLClientDataSet - Мәлiметтердiң клиенттер жиыны;
BDE - нi қолданумен ... ... үшiн BDE ... ... Table - ... қорындағы кестенiң негiзгi Мәлiметтер жиыны;
- Query - SQL-сұранысындағы негiзгi Мәлiметтер ... ... - ... ... ... ... DataBase - ... байланыстыру;
- Session - Мәлiметтер қорында жұмыстың ағымдық ... ... - ... жазу операциясын орындау;
- UpdataSQL - SQL-сұранысының негiзiнде Мәлiметтер жиынын
модификациялау;
- NestedTable - ... ... ... - ... ... ... (Active Data Objects) ... қолдануымен мәлiметтердi
басқаруға арналған ADO бетiндегi компоненттерi:
- ADOConnection - Байланыс;
- ADOCommand - Команда;
- ADODataSet - Мәлiметтер ... ADOTable - Table ... ... ADOQuery - Query ... ... ADOStoredProc - Сервердiң сақтаулы процедурасын шақыру;
- RDSConnection - RDS-пен байланыс.
InterBase бетiндегi орналасқан компоненттер арқылы InterBase ... ... IBTable - Table ... ... IBQuery - Query Мәлiметтер жиыны;
- IBStoredProc - Сақтаулы процедураны шақыру;
- IBDatabase - Мәлiметтер ... ... ... - ... ... - ... ... мәлiметтер жиынының
модификациясы;
- IBDataSet - Мәлiметтер көзi;
- IBSQL - SQL-сұраныстың орындалуы;
- IBDatabaseInfo - Мәлiметтер қорының информациясы;
- IBSQLMonitor - SQL-сұранысының ... ... IBEvents - ... ... ... - ... ... IBClientDataSet - Клиенттердiң Мәлiметтер көзi.
Decision Cube бетiндегi компоненттер ... ... ... ... DecisionCube - Көп өлшемдi мәлiметтер кубы;
- DecisionQuery - Көп ... ... ... DecisionPivot - Көп өлшемдi мәлiметтер проекциясының екi өлшемдiсi;
- DecisionGrid - Көп өлшемдiге мәлiметтер кестелiк торының ұсынылуы;
- DecisionGraph - Көп ... ... ... ... құру үшiн Qreport ... ... қолданамыз:
- QuickRep - Есеп;
- QRSubSetall - Кесте үшiн есептiң сызығы;
- QRStringsBand - ... ... ... QRBand - Есеп ... QRChildBand - Есеп сызығының қарайтылуы;
- QRGroup - Топ;
- QRLabel - Жазу;
- QRDBText - Мәлiметтер жиынының текстiк ... QRExpr - ... ... - ... ... QRMemo - Көп қатарлы текст;
- QRExprMemo - Көп қатарлы өрнек;
- QRRichText - Текстi форматтау;
- QRShape - ... ... QRImage - ... ... ... - ... ... өрiстердiң графикалық көрiнiсi;
- QRCompositeReport - Құрылымды есеп;
- QRPreview - Есептiң көрiп шығу терезесi;
- QRTextFilter - Текстiк фильтр;
- ... - ... ... - ... QRChart - ... ... көрсетілген мәліметтер қорын жасау барысында қолданылатын
объектілер мен ... ... ... ... ... ... нәтижесінде «Автосалон жұмысының деректер қорын құру»
жұмысы туралы мәліметтер қорының ақпараттық ... ... Бұл ... ... ... ... іздеу және өңдеу
бөлімдері енген.
Ақпараттық ... ... ... ... өңделеді.
Программада Автосалон мекемесінің жұмысын ... және де ... ... ... ... ... Мысалы, егер де Автосалон мекемесіне
сұранушылардан (қандай машина түрлері, өтініш, ... ... ... ... оны жылдам және оңай анықтап беруге болады.
Кез-келген бір ... ... ... да бір ... ... ... бар ... анықтау үшін іздеу командасын қолданамыз.
Осы жасалған жұмыстардың нәтижесінде осы ғасыр талабына сай қолдануға
болатын мәліметтер қоры ... ... ... ... ... өз ... тез ... Мәліметтер қорына керекті
мағлұматтарды енгізу арқылы кез-келген өзіне керекті информацияны ... ... ... ... мәліметтер қорын құру, мәліметтерді
өңдеу, қандай да бір шарт ... ... ... ... ... ... әр ... формалардың есеп беруін құруды жүзеге асырады.
Бұл мәліметтер қоры Delphi программалау ортасын Paradox мәліметтер қоры
програмасыменбайланыстырылып ... ... Delphi және ... ... істеу принциптері Windows ... ... оның ... ... ... ... Windows жүйесімен таныс болған кез-келген қолданушы Delphi
және Paradox программаларында мәліметтер қорымен жұмыс істеу онша ... ... ... В. М., ... В. В. ... баз ... Москва., 1998г.
2. Владимир Гофман. Работа с базами данных в Delphi. Санкт-Петербург,
«БХВ- ... ... ... Н. ... в Delphi. ... ... Бобровский С. Delphi-5. Учебный курс., Москва, 2000г.
5. Епанешиков А. М. Программирование в среде Delphi.
6. Фаронов В. В. Delphi 4.0. ... ... ... Гринберг Ф., Гринберг Р. Самоучитель прогаммирование на входным языке
СУБД dBase. Москва, «Мир»., 1989г.
8. О. Камардинов Х. Жантелі Delphi 5-6. ... ... ... П. В. Delphi и ... базы ... ... 1997г.
10. Рубенкинг Н. Программирования Delphi для ... ... ... ... ...

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кітапхана қоры негізінде мәліметтерге BDE технологиясы арқылы қатынау40 бет
Ата-аналармен сынып жетекшісінің бірлескен іс-әрекетін ұйымдастыру технологиясы10 бет
Аудит түсінігі және негізгі құрамдары8 бет
Аудиттің мәні және маңыздылығы, пәні мен әдістері9 бет
Ағылшын тілінде сұраулы сөйлемдерді оқытудың лингвистикалық негіздері57 бет
Дипломдық жұмыстың құрылысы9 бет
Жоғары мектепте оқытудың сабақтан тыс формалары11 бет
Жоғары мектептегі тәрбие теориясы8 бет
Жүрек жұмысын реттеудің өзіндік тетіктері10 бет
Жүрек қызметінің реттелуі15 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь