Оңтүстік Қазақстан облысының Статистика департаментінің өндіріс статистикасы бөлімінің деректер қорын жобалау

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1 Аналитикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.1Өндіріс туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.2Өндірістік құрылым түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.3 Өнеркәсіп өндірісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2 Жобалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.1Ақпараттық жүйені құру ортасына шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.2Delphi бағдарламасы және оның компоненттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2.3Мәліметтер қоры объектілері және компоненттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
2.4 Компоненттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.5 Мәлiметтер қорында кестенi құру және толтыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
2.6 SQL Explorer.дi пайдаланып, алиас дайындау жолы ... ... ... ... ... ... ... 33
2.7 Мәліметтер қорында сұраныс құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
2.8 Мәлiметтер қорында есеп құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
2.9 Кестелерді Delphi объектiлi программалау тiлiнде байланыстыру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
2.10 Бағдарламаның қолданбалы интерфейсіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... .41 Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51
Өндіріс статистикасы өнеркәсіпте орын алатын, олардың сапалық бөлігімен ажырамас байланыстағы көпшілік құбылыстар мен процесстердің сандық жағын оқытады.Ол нақты бір орын және уақыт жағдайларындағы өнеркәсіптік өндірістің заңдылықтарының сандық бет әлпетін зерттейді. Бұл заңдылықтар құбылыстардың дамуымен, құрылымының өзгеруімен, кейбір құбылыстардың екінші бір құбылыстардың өзгеруіне тәуелділігімен байланысты болуы және кездейсоқ факторлардың әсерінен тәуелсіз жиынтылықтарда байқалуы мүмкін. Осылайша көпшілік құбылыстар мен процесстерді зерттей келе, өнеркәсіп статистикасы, бұл жерде бугалтерлік және оперативті есептен өзгеше жинақтаушы есеп ретінде көрініс береді, оқу пәні ретінде жекелеген өнеркәсіптегі өндірістік және шаруашылық қызметтің әрбір бірлік дерегі саналады. Бірақ бұл статистиканың басқа есеп түрлерімен байланысы жоқ дегенді білдірмейді. Керісінше, бұның барлығы біріге келе біртұтас есеп және статистика жүйесін құрады.
Өндіріс статистикасы сонымен қатар, келешекте көпшілік болатын, жаңа, үдемелі құбылыстар мен процесстердің пайда болуын айқындайды, мысалы өндірістік өнеркәсіптердің жаңа жобалау және экономикалық ынталандыру тәртібіне көшуі, жаңа өндірістік бірлестіктердің құрылуы және т.б.
Өндіріс статистикасы әртүрлі саладағы министірліктер мен шаруашылық органдарға мемлекеттің өнеркәсіпті дамыту жоспарының жүзеге асырылуы жайында экономико – статистикалық ақпаратты ұсынады. Жоспарда белгіленетін бағыттар, өнеркәсіптің даму қарқыны белгілі бір көрсеткіштер жүйесінде нақты орнын табады. Өнеркәсіп статистикасының басты міндеті барлығынан бұрын өндірістік бірлестіктер, кәсіпорындардан бастап бүкіл өнеркәсіп саласының жоспардағы тапсырмалардың жүзеге асыру процесінің статистикалық есебін ұйымдастыру болып табылады.Алынған деректерді өңдей келе, статистика өткен кезеңдегі өнеркәсіп жағдайын бейнелейтін көрсеткіштерді есептеп шығарады және келешек кезеңге жоспар құруға керекті бастапқы деректерді береді.Алайда статистика тек қол жеткізген өнеркәсіп деңгейін тіркеп қана қоймайды, сонымен қатар ол жоспардың орындалуын анализдейді, сөйтіп жекелеген үйлеспеушіліктердің пайда болуы жайында хабарлап отырады және өнеркәсіптік қорларды айқындайды – бұл оның жоспарларды жүзеге асыруға қатысатынын белгісі. Статистиканың осы аналитикалық есебі жыл өткен сайын өз маңыздылын артыруда. Сөйтіп, өнеркәсіп статистикасының есептері негізінен осы саланы басқару мен жоспардаудағы тапсырмаларымен анықталып жатыр.
Өндіріс статистикасының бірінші тапсырмасы оның екінші тапсырмасы – статистикалық көрсеткіштер жүйесіне негізделген зерттеме және анализдеумен тығыз байланысты, тапсырма қазақстандық өнеркәсіп экономикасын жан – жақты ғылыми зерттеуге негізделген.
1. Питерсен Дж. Теория сетей Петри и моделирование систем./ Перевод с англ./ -М.: Мир, 1984. 264с.
2. Вест Дж., Чинфрани Ч.А., Цикалс Д.Д. Принципы менеджмента качества – основа сеймества стандартов ИСО 9000: 2000.//СТК, №7. 2000.-с 74-77.
3. Савинков В. М., Бойко В. В. Проектирование баз данных. Москва., 1998г.
4. Абдикеев Н.М. Интеллектуальные информационные системы в эко-
номике: развитие и технологии будущего// Научно-методические про-
блемы наукоемких технологий образования: Межвуз. сб. науч.-метод.
грудов № 6 / Под общей ред. К.И. Курбакова. М.: Рос. экон. акад., 2001.
С. 48-54.
5. Абдикеев Н.М. Интеллектуальные информационные системы. -
М.: КОС ■ ИНФ, Рос. экон. акад., 2003. — 188 с.
6. Абдикеев Н.М. Автоматизированные информационные системы в
производстве, маркетинге и финансах. — М: КОС- ИНФ, Рос. экон. акад.,
2003.— 183 с.
7. Архангельский А. Я. Программирование в Delphi для Windows. Версии
8. 2013, 2014, Turbo Delphi - М: ООО "Бином-Пресс", 2014
8. Владимир Гофман. Работа с базами данных в Delphi. Санкт-Петербург, «БХВ- Петербург»., 2002г.
9. Культин Н. Самоучитель в Delphi. Санкт-Петербург., 1999г. 10. Епанешиков А. М. Программирование в среде Delphi.
11. Гринберг Ф., Гринберг Р. Самоучитель прогаммирование на входным языке СУБД dBase. Москва, «Мир»., 1989г.
12. О. Камардинов. Х. Жантелі Delphi 5-6. Шымкент. 2002ж.
13. Шумаков П. В. Delphi и создание базы данных. Москва., 1997г.
14. Рубенкинг Н. Программирования Delphi для «чайников». Киев, «Диалектика», 1996г.
15. Камардинов О. Информатика, 1,2-бөлім. Шымкент -2000.
16. Пярнпуу А.А. Программирование на современных алгоритмических языках. –М.: Наука, 1990, -384с.
        
        Аннотация
Бұл курстық жұмыс «Оңтүстік Қазақстан облысының Статистика
департаментінің ... ... ... ... ... ... ... орындалған.
Бағдарламалық жабдықтама Borland Delphi 7 бағдарламалау ортасында
жасалынған. Бағдарлама ... ... ... ... орынының қызметін
ұйымдастыру үшін арналған. Бағдарламаның ашық архитектурасы кез келген
кәсіпорынға ерекше жөндеулерсіз ары ... ... және ... ... етіп ... жұмыс 2 бөлімнен, кіріспеден және қорытындыдан тұрады. ... ... 107 ... ... ... 9 ... 20 ... 1 қосымша бар .
Бағдарлама М.Әуезов атындағы ОҚМУ-дың «ақпараттық жүйелер» кафедрасында
орындалған.
Мазмұны
Кіріспе................................................................
.....................................................8
1 Аналитикалық
бөлім.......................................................................
..................10
1.1Өндіріс ... ... ... ... ... құру ортасына
шолу......................................................22
2.2Delphi бағдарламасы және оның
компоненттері..........................................23
2.3Мәліметтер қоры объектілері ... ... ... ... құру ... SQL Explorer-дi пайдаланып, алиас дайындау жолы
............................33
2.7 Мәліметтер қорында сұраныс
құру...........................................................33
2.8 Мәлiметтер ... ... ... Delphi ... программалау тiлiнде байланыстыру
жолдары.....................................................................
...............................36
2.10 Бағдарламаның қолданбалы интерфейсіне
сипаттама.............................41
Қорытынды...................................................................
.........................................48Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
..50
Қосымшалар..................................................................
.........................................51
Нормативтік ... ... ... ... ... сілтемелер жасалған
болатын:
СанПиН 2.2.4.548-96 «Гигиенические требования к ... ... 23-05-95 ... и ... ... ... «Гигиенические требования к видео дисплейным
терминалам, персональным электронно-вычислительным машинам и ... мен ... СТ – ... ... ... – мемлекет аралық стандарт
МСЖ – мемлекеттік стандарттау жүйесі
БҚБЖ – берілгендер қорын басқару жүйесі
ОҚО – ... ... ... – Structured Query Language
БҚ – берілгендер қоры
Ms Access – Microsoft Access
Ms Excel – ... ... - ... ... – Жеке шаруашылық серіктестік
АЖ – Ақпараттық жүйелер
Анықтамалар
Өнеркәсіп – бұл материальдық өндірістің жетекші және ең үлкен саласы,
оған ... және ... ... ... өсімдік және мал
шаруашылығынан шикізат өнімдерін өндіру, сонымен қатар ауыл шаруашылығы
өнімдерін ... ... ... ... ... ... ... және халық тұтынатын өнімдер жасалынады. Өнеркәсіп материальдық
өндірістің саласы болып табылады және бұл оны ... емес ... ... Сондай – ақ бұл мемлекеттің материальдық- өндірістік
базасын құруда және оның халқының әл – ауқатын ... ... ... өте ... ... өндірістік қатынастарға ие ірі сала. Өнеркәсіпте
қоғамдық өнімнің және ұлттық кірістің басым ... ... - ... өнім, өндіріс технологиясы, негізгі қорлар және
жұмыс істеушілердің кәсіптік ... ... ... ... мен ... ... өндірістің технологиясы мен ұйымы,
еңбек құралдары мен бұйымдары және ... ... ... ... бір ... ... техниканың дамуымен, технологияның
жетілдірілумен және өндірістің ұйымдастырушылығы ... ... ... мен ... күрделенуі жүріп жатыр, бұл жайт рациональды
үйлесімділікті және ... ... ... ... ... – экономикалық даму сатысының негізгі бөлігі болып
табылады.Өйткені ... ... ... өнім ... ... мен жұмыс құралдарының арасында ... ... ... кәсіпорны дегеніміз өндірістік – техникалық, ... ... және ... еркіндігі бар өндіріс бірлігі. Кәсіпорындар
белгілі бір өндіріс өнімін шығару ... не ... ... атқару үшін, әр
түрлі қызметтерді көрсету арқылы қоғамның қажеттілігін қанағаттандыру және
пайда табу мақсатында құрылады.
Мәліметтер қоры ... - ... ... тәсіл бойынша
ұйымдастырылған берілген форматтағы файлдар жиынтығы болып есептеледі.
Сұраныс дегенiмiз - мәлiметтер қорынан өзiмiзге керектi ... ... ... ... ... ... беру болып табылады.
Төтенше жағдай дегеніміз - адамдардың қаза табуына әкеліп соғатын
немесе ... ... ... ... денсаулығына, қоршаған ортаға және
шаруашылық жүргізуші объектілерге ... ... ... ... ... едәуір дәрежеде материалдық шығындарға ұшыратып, тіршілік ... ... ... ... ... ... ... апат салдарынан белгілі
бір аумақта туындаған жағдай.
Кіріспе
Өндіріс статистикасы өнеркәсіпте орын ... ... ... ... ... ... құбылыстар мен процесстердің
сандық жағын оқытады.Ол ... бір орын және ... ... ... ... сандық бет әлпетін зерттейді. Бұл
заңдылықтар құбылыстардың дамуымен, құрылымының ... ... ... бір ... өзгеруіне тәуелділігімен байланысты
болуы және кездейсоқ факторлардың әсерінен тәуелсіз жиынтылықтарда ... ... ... ... мен ... зерттей келе,
өнеркәсіп статистикасы, бұл ... ... және ... ... ... есеп ... көрініс береді, оқу пәні ретінде жекелеген
өнеркәсіптегі өндірістік және ... ... ... ... дерегі
саналады. Бірақ бұл статистиканың басқа есеп түрлерімен ... ... ... ... бұның барлығы біріге келе біртұтас есеп
және статистика жүйесін құрады.
Өндіріс статистикасы сонымен қатар, келешекте көпшілік болатын, ... ... мен ... ... ... ... мысалы
өндірістік өнеркәсіптердің жаңа жобалау және экономикалық ынталандыру
тәртібіне көшуі, жаңа өндірістік бірлестіктердің ... және ... ... ... ... министірліктер мен шаруашылық
органдарға мемлекеттің өнеркәсіпті дамыту жоспарының жүзеге ... ...... ... ұсынады. Жоспарда белгіленетін
бағыттар, өнеркәсіптің даму қарқыны ... бір ... ... ... ... Өнеркәсіп статистикасының басты міндеті барлығынан
бұрын өндірістік бірлестіктер, кәсіпорындардан бастап ... ... ... ... ... асыру процесінің статистикалық
есебін ұйымдастыру болып табылады.Алынған деректерді өңдей келе, статистика
өткен кезеңдегі өнеркәсіп ... ... ... ... және ... ... жоспар құруға керекті бастапқы деректерді
береді.Алайда статистика тек қол жеткізген өнеркәсіп деңгейін ... ... ... ... ол ... ... анализдейді, сөйтіп
жекелеген үйлеспеушіліктердің пайда болуы ... ... ... ... қорларды айқындайды – бұл оның жоспарларды жүзеге асыруға
қатысатынын белгісі. Статистиканың осы аналитикалық есебі жыл ... ... ... ... ... ... статистикасының есептері
негізінен осы саланы басқару мен ... ... ... статистикасының бірінші тапсырмасы оның екінші тапсырмасы –
статистикалық көрсеткіштер жүйесіне негізделген зерттеме және анализдеумен
тығыз байланысты, ... ... ... ... жан – ... зерттеуге негізделген.
Сонымен қатар өнеркәсіп статистикасы тапсырмаларының қатарына мыналар
кіреді: жеке бөліктердегі және ... ... ... ... ... ... орындалу деңгейін бағалау, қол ... ... ... жеке факторлардың рөлін анықтау, өнім өндіруді
келешектік ұлғайтуға арналған ішкі өнеркәсіптік қорларды ... ... ... ... ... мен ... ... де статистиканың басты міндеттерінің бірі.
Бұл курстық жұмыста жалпы және жеке ... ... ... ... сипаттайтын, оның салалық құрылымы, өнеркәсіптің
өндірістік қуатын өнімнің дербес түрлерін ... ... ... ... қызмет саласаларының жеке ... ... ... ... Барлық құндық көрсеткіштер баға түрінде көрсетіледі.
Оңтүстік Қазақстан облысының өнеркәсіп саласы серпін ... ... осы ... ... болады.
Курстық жұмысымның мақсаты елімізде болып жатқан экономикалық ... ... мен ... даму ... жан-жақты және объективті
түрде зерделеу, қорыту және талдау.
1. Аналитикалық бөлім
1. ... ... ... ... мен ... ұғымдарға түсініктеме беріп кетпекпін:
Өнеркәсіп – бұл материальдық өндірістің жетекші және ең ... ... ... және ... ... ... ... және мал
шаруашылығынан шикізат өнімдерін өндіру, сонымен қатар ауыл шаруашылығы
өнімдерін қайта өңдеу ... ... ... негізгі еңбек
игіліктері және халық тұтынатын өнімдер ... ... ... ... ... ... және бұл оны ... емес кеңістік
салаларынан аластады. Сондай – ақ бұл мемлекеттің материальдық- өндірістік
базасын ... және оның ... әл – ... ... ... орын
алатын өте жақсы дамыған өндірістік қатынастарға ие ірі ... ... ... және ... ... ... бөлігі құрылады.
Өнеркәсіп өндіруші және өңдеуші болып екіге бөлінеді. ... ... ... және теңіз өнімдерін ... ... ... және т.б. ... кәсіпорындар – өндіруші
өнеркәсіпке жатады, ал өндіруші өнеркәсіп және ... алды ... ... ... ... ... ауылшаруашылығы өнімдерін
өңдеуші кәсіпорындар – өңдеуші ... ... ... ... де ... қызметке тағы да халық өзі өндіретін жабайы өсетін
өсімдіктерді, ... ... ... өнім ... сүт
өнімдерін өңдеу(қаймақ, ірімшік, май) және мал сою(ет, теріден алынатын
бұйымдар, қылшықтар) ... ... ... ... ... ... ал ... қызмет түрлері саласының өндірісі» өнімі ретінде
қарастырады.
Сала - ... ... ... технологиясы, негізгі қорлар және
жұмыс істеушілердің кәсіптік ... ... ... ... мен ұйымдардың жиынтығы.Бұл өндірістің технологиясы мен ұйымы,
еңбек құралдары мен бұйымдары және шығаратын өнімінің түрімен ерекшеленетін
өндірістің бір ... ... ... ... ... және ... ... арқасында кезекті еңбек
бөлінісі мен салалардың күрделенуі ... ... бұл жайт ... және сәйкестілікті қатал қадағалауды қажет етеді.
Еңбекті бөлу және қоғамдастыру заңы жүйелі ... жаңа ... ... алып ... және ... ... ... сай келуін
ықпалдайды. Дәл осы экономикалық мақсат қою ... ... ... ... мен деңгейін анықтайды. Көпшілік жағдайда
өндірістің өсу қарқынын жылдамдату ... ... мен ... ... ... жоғарылату және осының негізінде бәсекелестікке
қабілеттілікті арттыру – экономикалық мақсат қою ... ... ... ... барлығы берілген уақыт аралығында, белгілі ... ... ... ... ең аз ... ... ... табылады.
Еңбекті қоғамдастыру мен бөлінудің тұрақты жүзеге ... ... ... жаңа ... мен ... ... ... процесінің қозғаушы күштері мен нақты факторлары болып ... ... ... ... ұйымдарының құрылымы, ұлттық экономика
қажеттілігі, оның мүмкіндіктері және тағы басқалар болып табылады.
Экономикалық ғылымның ірі ... ... ... ... оның бүкіл тарихи даму кезеңінде еңбек бөлінуінің үш түрі сәйкес
келетін үш кезеңнен өткенін анықтады, 1.1 ... ... ... ... ... ... кезең
2 кезең
3 кезең
Бірінші – еңбек ... ... ... ... ірі салалары қалыптасты – өнеркәсіп, ауыл ... ... ... бөлінісінің екінші кезеңінде халық шаруышылығының ірі
салаларынан өнеркәсіптің, ауыл щаруашылығының, құрылыстың, транспорттың,
байланыстың ... ... ... Бұл ... ... мүлдем әртүрлі және белгілі шамада шартты және
салыстырмалы сипатқа ие, бұл ... ... ... ... және т.б. жүйелеу қажеттігін тудырады.
Машина жасау ... ... ... ... ... топтастырылған 70 – тен астам мамандандырылған салалардан құралады
және өз ... ... ... ... ... ... ... құрайды.
Тамақ өнеркәсібінде де дәл солай 40-тан ... ... ... және ... ... ... салаларымен бірге негізгі
агроөнеркәсіп кешенін құрайды.
Үшінші – жеке ... ... ... ... түрі ... сала қалыптастыра алатын жаңа өндірісті жасау мүмкіндігі бар
кәсіпорынның ... ... ... ... сала ... ... ... сәйкес
ортақ ұйымдық-басқару құрылымдарымен және олардан ... ... жеке ... ... ... ... ... саланың маңызы
өндірістің алғашқы бірыңғай ұйымдарының жиынтығымен – кәсіпорын, ... ... ... шынайы жасалатын материалды
өндірістің ерекше өрісі ретінде өзгермейді. ... ... тек ... шарттары – қолайлы немесе қолайсыз, жағымды немесе жағымсыз, бұл
ақырғы ... ... ... ... тиімділігінің көрсеткішін және ... ... ... ... ... ... экономикалық
тиімділігі бәсекелес нарықпен қатаң бағаланатын саланың қызметі мен өнімнің
бәсекеге қабілеттілігін ұйымның сипаты анықтайды.
Өндіріс – бұл ... өмір ... мен ... ... ... ... ... Өндіріс мазмұнын анықтайтын еңбек
әрекеті келесі үш кезеңнен тұрады:
- мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... яғни адамның тиімді іс – әрекетіне бағытталған нәрсенің
барлығы;
- адам ... ... ... ... өз ... ... ... құралдары(машиналар, жабдықтар, құралдар)
Материалдық өндіріс өнімі – табиғат пен еңбек заттарының
бірігуінен түзілетін ... ... ... ... ... тек біртекті кәсіпорындар
жиынтығының жоқ болуымен ерекшеленеді.Сонымен өндіріс ұғымы сала ұғымынан
біршама кең мағынаға ие, ... ... ... ... болады.Кейбір
өндірістер белгілі бір ... ... құру ... ... ... қалыптастырады, мысалға алсақ кезінде спирт
өнеркәсібі қант қызылшасы өнеркәсібінен қалыптасты, ал спирт өнеркәсібінен
өз ... ... ... ... ... ... Бірақ кейбір
өндірістер салаларға бөліне алмайды, оларға мысалы бү өнеркәсібін жатқызуға
болады. Мұндай өндірістер өз алдына ... ... ... бола алмайды,
олар тек басқа кәсіпорындарға қосымша бола алады.
Қазақстан Республикасы нарықтық ... ... ... ... экономика өзінің мәнісі бойынша еңбек
өнімділігінің өсуін, өндіріс тиімділігінің ... ... ... ... табылады. Дегенмен, осындай жағдайда да өндіріс тиімділігін
арттырудың негізгі бағыттарын, оның ... әсер ... ... ... ... ... маңызды болып табылады.
Қоғамдық өндірістің экономикалық тиімділігін арттырудың негізгі
бағыттарын дұрыс анықтауүшін тиімділіктің өлшемі мен ... алу ... ... экономикалық тиімділігі» ұғымына
әлеуметтік тиімділік те кіреді(қол еңбегі ... ... ... ... және ... бірлігі болып белгілері статистикалық бақылау процесін
сипаттауға ... ... ... ... ... ... болып
статистикалық бақылау бағдарламасында қарастырылған сұрақтар ... ... ... ... ... ... мақсатына байланысты
болады. Бақылау бірлігі келесілер болуы мүмкін: жұмысшы, қажетті ... ... ... ... ақы, жұмыс өтілі және т.б.), жеке
жұмысшылардан әртүрлі; жабдықтардың ... ... ... станок) –
техникалық жағдайы, өндірімділігінің ... ... ... зерттеген кезде бұл жағдайлардың барлығында есептеу бірлігі
болып кәсіпорын (зауыт, фабрика, ... ... ... мұнай
кәсіпшілігі, ағаш өнеркәсібі шаруашылығы және т.б.) болып ... ... жиі ... бақылау бірлігі және есептеу бірлігі бола алады,
мысалы, өзіндік құнын, пайда мен рентабельділігін зерттеген кезде.
Өнеркәсіптік ... ... ... ... буыны
болып табылады, сондықтан олар өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... статистикасында статистикалық ... ... түрі ... мен ... ... ... ... негізделетін есепке алу болып ... ... ... өндірістік саласының жеке жақтарына
терең талдау ... ... ... ... мәліметтері
толықтырады.
Жиынтықты қамту толықтығы бойынша статистикалық бақылау ҚР өнеркәсібінде
әдетте бірыңғай болып табылады; есепке жиынтықтың ... ... ... ... емес ... қолданылады, мысалы ішінара бақылау, бұл кезде
деректердің барлық жиынтығының мәліметі олардың кейбір ішінара ... ... ... ... ... ... ... өнім сапасын
анықтауда кеңінен қолданылады.
Кәсіпорын – экономикалық даму сатысының негізгі бөлігі болып
табылады.Өйткені кәсіпорындарда ... ... өнім ... ... мен ... құралдарының арасында байланыс орнатылады. ... ... ... ...... ұйымдастыру –
әкімшілік және шаруашылық еркіндігі бар өндіріс ... ... бір ... өнімін шығару үшін, не болмаса жұмыс атқару үшін, ... ... ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыру және
пайда табу мақсатында құрылады.
Өндірістік жүйе ретінде ... ішкі және ... ... ...... ... ... жағдай,
экономикалық, әлеуметтік, экологиялық және технологиялық жағдайлар ... ...... ресурстары, техника және технология,
бәсекелестік, маркетинг және т.б. жатады.
Кәсіпорынның нарықтық экономикадағы ... ... ... ... өнім шығару арқылы неғұрлым көп пайда табу және ең
аз шығынмен барынша көп ... табу ... ... ие және бәсекелесуге
қабілеті бар өнім шығару.
Өнеркәсіптік кәсіпорынның функциялары мыналар:
- ... және ... ... өнім ... ... ... ... және сату;
- өнімді сатып болғаннан кейін қызметті жалғастыру;
- ... ... ...... ... ... қызметкерлерінің еңбегін ұйымдастыру және басқару;
- кәсіпорындағы өндіріс көлемін жан – жақты ... ... ... ... ... ... ... және басқа да қаржы
ұйымдарының міндетті және ... емес ... ... ... ... нормативтер мен стандарттарды орындау.
Қазіргі заманғы өндірістің ... ...... ... ... – техникалық өзгерістер жағдайында даму.
Әрбір өнеркәсіптік мекеме өзінің ... және ... ... ... ... ... ... шаруашылықтарға қызмет ету цехтары мен ... ... ... ... ... бөлімшелері – цехтар, телімдер, қызмет
көрсетуші шаруашылықтар мен қызметтер(өндірістік ... ... ... ... қатысатын), олардың арасындағы өзара байланыстардың барлығы
оның өндірістік құрылымын құрайды. Ол еңбек ... ... ... ... ... ... ... – экономикалық және
экономика – географикалық деректері ... ... мен ... ... ... анықтайды.
Ұтымды өндірістік құрылымды құру келесі ... ... ... ... құрамы, қуаты берілген өнім көлемін
дайындауды қамтамасыз ететін мөлшерде белгіленеді;
- ... цех және ... үшін ... көлемі есептеліп, олардың
кәсіпорынның бас жоспарында кеңістік бойынша орналасуы анықталады;
- кәсіпорын ... ... ... байланыстары, олардың
жалпы мемлекеттік (кәсіпорыннан тыс) жолдармен өзара қатынасы жоспарланады;
- өндірістік ... ... ... заттарының цехаралық
қозғалысының ең қысқа маршруттары белгіленеді.
Өндіріс бөлімшелеріне цехтар, телімдер мен ... ... ... өнім ... ... ... ... материалдар мен жартылай өңделген өнімдер, пайдалану үдерісінде
өнімге қызмет көрсету және жөндеуге қажетті көмекші ... ... ... сынақтардан өтеді, технологиялық мақсатқа әр түрлі энергияны
пайдаланады.
Жұмыскерлерге қызмет ... ... ... үй ... бөлімдер, олардың қызметтері, фабрика – асхана, буфеттер, бала
– бақша, санаторий, пансионаттар, ... ... ... ... ... ... ... қоғамдар, техникалық
оқыту бөлімдері және ... ...... ... біліктілігін, мәдени деңгейін жоғарылатумен шұғылданатын
оқу орындары кіреді.
1.2 Өндірістік құрылым түрлері
Өнеркәсіптік мекемеде өндірістік ... үш түрі ... ... және ... ...... құрылымда кәсіпорынның негізгі цехтары, ... ... ... бір ... бір бөлігін (агрегатын, бөлшегін)
немесе белгілі бір ... ... ... ... сәйкес құрылады.
Заттық құрылым, негізінен ірі сериялы және жаппай ... ... және ... ... ... ... ... шасси, беріліс қорабын, шанақты жасау цехтары; станок жасау
зауытында – ... ... ... ... ... ... цехтары,
аяқ киім фабрикасында арнайы аяқ киім және т.б. ... ... ... бола ... ... ... көлемі – тұтастай және олардың жекелеген
қызметтүрлері бойынша, меншік нысанына қарамастан, заңды тұлғалар ... ... ... ... ... ... жұмыс пен қызметтің көлемі туралы деректер жиынтық ... ... ... ... ... ... ... құн салығы мен
аксизсіз ағымдағы жылы қолданыста болған кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... көлемі
бойынша жиынтық деректерге ірі, ... және ... ... емес ... ... ... ... құрылыс т.с.с.)
жанындағы өнеркәсіптік бөлімшелер, дербес ... ... ... ... ... ... – ақ үй ... секторында
өндірілген өнім енгізіледі. Өнеркәсіп орындарындағы өнім ... ... ... ... ... әдіс ... анықталады. Кәсіпорынның
зауыт ішіндегі айналымы болып ... – сол ... ...... жеке ... ... жасалған дайын
бұйымдар мен жартылай ... ... ... ... өнімдерінің нақты көлемінің индексі – салыстырмалы
кезеңдерде өнеркәсіп өнімдері көлемінің ... ... ... Өнеркәсіп өнімдерінің нақты көлемі жеке және ... ... ... ... ... ... ... үшін, жалпы шығарылымға жүгіне
отырып, тауарлардың ... ... ... ... ... ... көріністегі көрсеткіштерінің серпініне негізделген әдіс
пайдаланылады. Өнеркәсіп өнімдерін өндірудің жиынтық индексін ... ... ... нақты түрі бойынша жеке индекстерді өнеркәсіп салалары
және тұтастай өнеркәсіп бойынша индекстерді кезең – ... ... баға ... ... жылғы жылдық орташа бағалар қолданылады.
Нақты көлем индексін есептеген ткезде ... құн ... мен ... ... бағалар пайдаланылады. Салыстырмалы бағада өнімді бағалау
өндіруші ... ... ... тікелей кәсіпорындарда
жүргізіледі. Серпінділік қатарын құру үшін ... ... ... ... заттай көріністе өндіру – ... ... ... ішкі ... мұқтаждарына
жұмсалған,сондай-ақ өңделме шикізаттан шығарылған өнімдерді ... ... – бұл ... ... ... ... ... сәйкес одан өнім өндіру үшін басқа кәсіпорынға өнеркәсіптік
өңдеуге берілетін шикізат.
Өдірістік қуат - өнімдерді ... (жыл ... ... ... көп шығару немесе өндіру көлемі және ... ... ... қайта өңдеу. Өндірістік жабдықтар мен
өндірістік ... ... ... ... ... ... ескере
отырып анықталады. Өнімнің нақты түрін шығару, оның өзгеру факторлары және
пайдалану деңгейі бойынша қуат ... ... қуат ... ... қуатты пайдалану коэффициенті - өнімнің жеке ... ... ... ... ... дәрежесін сипаттайтын
салыстырмалы көрсеткіш. ... ... ... ... ... осы
өнімдерді шығару бойынша ... ... ... ... қуаттың катынасы
ретінде есептеп шығарылады.
Кәсіпорынның экономикалық қызмет түрлерінің қаржылық нәтижесін
сипаттайтын көрсеткіштер ... ... және ... ... ... кәсіпорын, өндірістік бірлестіктер өнеркәсіптің
негізгі бөлігі болып ... міне ... олар ... ... есептік бірліктер ретінде қарастырылады.
Қазақстандық өнеркәсіп статистикасында статистикалық бақылау
жүргізудің негізгі құрылымы есептеме ... ... бұл ... ... мен ... ... документальдық жұмысының есебіне
негізделеді. Кәсіпорындардың өндірістік қызметінің жеке ... ... ... ... беретін арнайы ұйымдастырылған
бақылаулардан түскен деректер статистикалық есептемені толықтырады.
ҚР ... ... ... ... ... ... ... және есепке жиынтықтың барлық бірліктері
жатқызылады. Кей кезде ... емес ... да ... мысалы
ішінара, бұл кезде бүкіл жиынтықтың мінездемесі оның ... ... ... ... ... ... Ішінара бақылау өнім сапасын
зерттеуде кеңінен қолданылады.
ОҚО өнеркәсібінің жағдайын түсіну үшін оның материалдық ... ... ... шығу ... ... жүзеге асыру үшін кәсіпорындарда қажетті еңбек
құралдары болуы тиіс, сондай-ақ олар бухгалтерлік есепте негізгі құрал-
жабдықтар ... ... ... сондай-ақ өндірістік емес
салада ұзақ мерзімге, яғни бір жылдан аса ... ... ... ... деп ... бөлек есеп объектісінде көрсетілген.
Негізгі құрал-жабдықтардың өндіріс ... ... рет ... ... ... алғашқы түрінде (нақты-заттай үлгіде) сақталуы олардың
ерекше өзгешеліктері болып ... ... ... жылы ... ... ... ... 209616,5 млн. теңгенің өнімі өндіріліп (шағын, қосалқы ... үй ... ... ... ... ... ... 2014 жылға 101,8%
құрады.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... көлемінің 2,1 пайызы тиесілі.
Өнеркәсіп өнімінің 71,4 пайыздай бөлігін ... саны ... ... ... ... 2015 жылы бұл сектордағы өсім 3,2
пайызды құрады.
Өнеркәсіп өндірісінің құрылымы 2014 жылмен салыстырғанда өзгерген:
кен өндірісінің ... ... ... ... және ... ... ... төмен деген.
Кен өндіру өнеркәсібі кәсіпорын-дарында 28376,3 млн. теңгенің
өнімі ... бұл 2014 ... ... 118,4% ... ... газ бен суды ... мен ... 21724,5 млн. теңгенің өнімі өндірілді, бұл 2014 жылдың тиісті
деңгеімен салыстырғанда 3,6%-ға кеміді, өңдеу ... 159515,6 ... ... ... бұл 2014 ... тиісті деңгейінен 1,2% жоғары
болып отыр.
Кен ... ... ... 18187,5 млн. ... өнімі
өндірілді, бұл 2014 жылдың деңгейіне 125,9% құрады. Өнім өндіру
көлемінің ұлғаюы отын-энергетикалық пайдалы қазбаларды ... ... ... ... Өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарында 2015 ... млн. ... ... ... бұл ... ... 1,2% жоғары, бұл ... және ... – 17,1%, ... ... және мұнай өнімдерін өндіруде – 3,6%,
химия өнеркәсібінде – 15,5%, ... ... ... – 17,0% ... ... ... ... қатар, металл емес өзге де
минералды өнімдерді өндіру өндірісінде – 31,9% кем ... ... ... газ бен суды өндіру және бөлу секторында
21724,5 млн. теңгенің өнімі ... бұл 2014 ... ... ... Өнім ... ...... және ыстық сумен жабдықтау өндірісі –
9,0%, электр энергиясын өндіру және бөлу ... ... ... ... кемуінен орын алды.
Кесте 1.2
Өнеркәсіп өнімінің (тауарлар мен қызметінің) өндірісі
қолданыстағы бағамен,
млн. теңге
| |2011 |2012 |2013 |2014 |2015 |
| | | | | | |
| | | | | | ... ... |144 047,7 |141 228,8 |141 056,3 |173 848,6 | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| |77 918,7 |78 788,6 | | |97 926,9 ... қ. | | |69 110,5 |90 100,4 | |
| |1 279,4 |1 432,3 | | |2 529,3 ... қ.ә. | | |1 710,4 |2 334,0 | |
| |3 320,8 |4 259,7 | | |11 724,6 ... қ.ә. | | |8 450,5 |10 840,4 | |
| |3 177,5 |3 767,9 | | | ... қ.ә. | | |4 270,6 |4 512,8 | |
| |530,7 |545,4 | | |2 373,7 ... ... | | |592,4 |698,6 | |
| |1 414,0 |1 593,9 | | |8 786,9 ... | | |1 355,6 |1 790,2 | |
| |17 703,2 |15 678,9 | | |4 921,6 ... | | |11 676,3 |10 676,1 | |
| |1 173,9 |1 317,0 | | |3 964,6 ... | | |1 429,2 |1 731,1 | |
| |1 188,4 |890,4 | | |7 045,0 ... | | |1 030,5 |2 587,2 | |
| | | | | |9 790,6 ... |5 203,0 |6 404,2 |6 827,9 |9 256,7 | |
| | | | | |9 044,3 ... |7 822,9 |8 536,3 |9 157,6 |9 776,3 | |
| | | | | |33 091,9 ... |14 479,3 |8 442,4 |14 705,0 |17 592,5 | |
| | | | | |3 155,6 ... |1 565,5 |1 692,9 |2 012,0 |2 729,4 | |
| | | | | |8 164,3 ... |1 717,7 |3 635,7 |3 705,3 |5 443,0 | |
| | | | | |2 841,4 ... |5 552,7 |4 243,1 |5 022,5 |3 779,9 | |
| | | | | | ... ... ... ... пайызбен
| |2011 |2012 |2013 |2014 |2015 |
| | | | | | ... ... |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 | |
| | | | | | ... қ. | |55,8 |48,7 |51,8 |46,7 |
| |54,1 | | | | ... қ.ә. |0,9 |1,0 |1,2 |1,4 |1,2 ... қ.ә. |2,3 |3,0 |6,0 |6,2 |5,6 ... қ.ә. |2,2 |2,7 |3,0 |2,6 |2,0 ... ауданы |0,4 |0,4 |0,4 |0,4 |1,1 ... |1,0 |1,1 |1,0 |1,0 |4,2 ... |12,3 |11,1 |8,3 |6,2 |2,3 ... |0,8 |0,9 |1,1 |1,0 |1,9 ... |0,8 |0,6 |0,7 |1,5 |3,4 ... |3,6 |4,5 |5,1 |5,3 |4,7 ... |5,4 |6,0 |6,5 |5,6 | ... |10,1 |6,0 |10,4 |10,1 |15,8 ... |1,1 |1,2 |1,4 |1,6 |1,5 ... |1,2 |2,6 |2,6 |3,1 |3,9 ... |3,8 |3,1 |3,6 |2,2 |1,4 |
| | | | | | ... ... жылғы өнеркәсіп өндірісінің құрылымы
қорытындыға пайызбен
Кесте 1.4
Меншік ... ... ... ... ... ... ... бойынша)
қорытындысына пайызбен
| |2011 |2012 |2013 |2014 | |
| | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 ... | | | | | ... |0,3 |0,3 |0,3 |0,4 |0,5 ... | | | | | ... |0,1 |0,1 |0,2 |0,1 |0,2 ... | | | | | ... |0,2 |0,2 |0,2 |0,2 |0,3 ... | | | | | ... |90,8 |94,3 |92,0 |91,7 |94,0 ... | | | | | ... |- |- |- |- |- ... | | | | | ... ... | | | | | ... мен- | | | | | ... және олардың | | | | | ... |90,8 |94,3 |92,0 |91,7 |94,0 ... пен | | | | | ... ... | | | | | ... кәсіп- | | | | | ... | | | | | ... |51,7 |55,9 |66,4 |65,6 |64,7 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |2,9 |3,1 |2,5 |2,8 |2,4 ... ... | | | | | ... бірлескен | | | | | ... | | | | | ... ... |36,2 |35,3 |23,0 |23,3 |26,9 ... ... | | | | | ... діни | | | | | ... | | | | | ... |- |- |- |- |- ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... заңды | | | | | ... мен | | | | | ... | | | | | ... |8,9 |5,4 |7,7 |7,9 |5,5 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |8,9 |5,4 |7,7 |7,9 |5,5 |
| | | | | | ... ... ... ... ... бойынша өнеркәсіп өндірісіндегі
үлесі
пайызбен
2 Жобалық бөлім
2.1 Ақпараттық жүйені құру ортасына шолу
Курстық жұмысымның тақырыбы ... ... ... ... ... Borland Delphi объектiлi бағдарлы программалау ортасы ... ... ... ... жылдамдығы тез қуатты тiлдердiң бiрi
болуы және де басқа мәлiметтер қорымен жақсы байланысатын болуы.
Мәліметтер қоры ... - ... ... ... ... ... ... файлдар жиынтығы болып есептеледі.
Мәліметтер қорымен жұмыс істей білу бүгінгі таңда ... ... ... ... біріне айналды.
Ақпараттарды қорғау Delphi объектiлi программалау ортасында мәлiметтер
қоры ретiнде жасау барысында жұмыс ... ... ... ... ... ... мақсат ақпараттарды қорғау
жұмысында кездесетiн жұмыстарды жеңiлдету, тез орындау және ... ... ... ... екi бөлiктен тұрады:
1. Borland Delphi объектiлi бағдарлы ... Database Desktop ... ... ... қорын жасау программасының барысында Delphi ... Desktop ... ... ... ... ... Borland Delphi ... бағдарлы программалау ортасын
қолдану себебiм, өйткенi ол Windows операциялық жүйесінде программалаудың
ыңғайлы ... ... ... Онда ... ... пайдаланып
программа дайындау, программа мәзірін ... ... ... ... OLE технологиясын пайдаланып, басқа офистік
қосымшаларды шақыру, ... ... ... және тағы басқа іс-әрекеттерді
орындау мүмкіндігі бар. Мұнда көптеген операторлардың ... ... ... Паскаль программалау тілі оқып-үйренуге жеңіл және MS-DOS
жүйесінде программа дайындауға ең жақсы құрылымдық программалау тілі ... ... ... ... ... мүмкін және мүмкін емес күрделі
процестерді программалауға болады. Delphi-дің негізгі ерекшелігі - ... ... ... және ... ... ... (Delphi-
ді Windows ортасында пайдаланатындықтан программаны көбінесе қосымша деп
атайды).
Берiлгендер қорын басқару жүйесi ... - ... ... ... арналған Delphi ортасындағы программалар қатарына ... бiрi Paradox тiлi ... ... Desktop программасының таңдалу себебi, ол Delphi ортасымен
өте жақсы байланысатын және де Windows ... ... ... ... ... табылады.
Windows операциялық жүйесiнiң элементтерiмен таныс кез-келген
қолданушының Database Desktop программасын оқып ... ... жоқ ... ... ... Database Desktop ... ... iстеу принциптерi
Windows жүйесiне негiзделген, яғни оның ... ... ... ... ... ... Database Desktop программасында
кестелердi жаратып және оны ... үшiн, ал Delphi ... ... ортасы осыларды, яғни жаратылған кестелердi басқару үшiн
қолданылған.
Бұл ... ... ... ... ... өңдеу, енгiзу
болып табылады. Яғни, осы ... ... ... бiр-бiрiмен
байланыстырылып жұмыс атқарады. Программа барысында сұраныс беру арқылы өз
шартымызды қанағаттандыра аламыз.
Сұраныс дегенiмiз - мәлiметтер қорынан ... ... ... ... бiрнеше кестелерден алуға мүмкiндiк беру болып табылады.
Осы программада ... ... SQL тiлiн ... SQL - ... Query ... яғни ... тiлiнiң құрылымы" деп аталады.
Сұраныс жаратуда Select (iрiктеу), Insert (кiрiстiру), Update (өзгерту),
Delete (жою) ... ... ... ... ... табу, яғни
мәлiметтi iздеу үшiн Find, Locate ... ... Егер ... өрiстер енгiзiлген болса, SQL тiлiнде олардың қосындысын (sum), ... ... (max), ең кiшi ... (min), орта ... (avg), және бiр
өрiске енгiзiлген барлық ... ... (count) ... ... ... ... ... арнайы агрегаттық функциялар деп аталатын функциялары бар.
Мұнда кестелердi немесе ... ... ... форматты түрде басып шығару жолы да қарастырылған. Мұндай файлды
басу үшiн форматты түрде дайындалған қағаз парағының не парақтарының ... деп ... Delphi ... және ... ... қарқынды дамуы және программалық жабдықтауды
тиімді дайындауға ... ... ... ... ... сай ... жарыққа шыққан және объектілі-бағдарлы программалау (ОБП)
негізінде құрылған ... ... бiрi Borland Delphi ... ... ... ... 1994 жылы жарыққа шыққан, кейінгі
жылдары оның бірте-бірте кеңейтілген Delphi2, Delphi3, Delphi4, ... Delphi7 - ... ... ... ... 1999 ... ... 2001
жылдың мамыр айында жарыққа шыққан. 5-шi және 6-шы ... ... бар, ... де Windows 32 разрядты графикалық ... ... ... Тек, Delphi6, оған қоса 1991 жылы ... салыстырмалы арзан Linux операциялық жүйесінің негізінде де ... ... (Linux ... Unix операциялық жүйесіне шамалас, мүмкіндігі
Windows 32 жүйесінің мүмкіндігінен кем ... Delphi-6 ... ... қосымшаларды дайындау мүмкіндігі кеңейтілген және мәліметтер қорымен
жұмыс істеуде кейбір өзгешіліктер енгізілген.
Паскаль программалау тілі ... ... және MS-DOS ... ... ең жақсы құрылымдық программалау тілі екені белгілі.
Delphi-де Паскаль тілінде орындау мүмкін және ... емес ... ... ... Delphi-дің негізгі ерекшелігі - онда
қосымша ... ... және ... ... ... ... Windows ... пайдаланатындықтан программаны көбінесе қосымша деп
атайды).
Borland Delphi программалау тілі ... ... ... десе де ... ... ... тәсілдің мәнісі жеңіл:
әрі қосымша кітапханасы программалау ортасында дайындалып арнайы ... ... ... ... ... ... болатын болса, объектіні өңдеуге ... ... ... болады. Delphi-де қолданылатын негізгі кітапхананы визуальды
компоненттер ... (VCL, Visual ... Library) деп ... ... ... ... жүздеген кластарға тиісті
стандартты компоненттері бар. Мұнда пайдаланушы жаңа компонент дайындап,
оны осы панельге қосу ... ... Delphi Windows ... ... ыңғайлы құралы болып
саналады. Онда көптеген операторларды пайдаланып программа ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, OLE
технологиясын пайдаланып, басқа офистік қосымшаларды шақыру, олармен ... және тағы ... ... ... мүмкіндігі бар. Көптеген
операторлардың жазылуы Турбо Паскальдағы сияқты.
Borland Delphi құрамында дайындалған компилятор ... ... ... ... кодқа компиляциялайды. Осы себептен ол қазіргі кезде
дүние жүзіндегі компилятордың ең жылдамы болып саналады. Оның ... ... ... 10-еседен де артық, бір минутта
шамамен 120 мың жолдан асады.
Borland Delphi негізінен екі ... ... - ... қосымшаны бірлесіп дайындаушылар үшін (Delphi
Client - Server);
Екіншісі - қалған программалаушылар үшін (Delphi for ... ... ... ... алынған түрі болып
табылады. Ол тек маман программалаушылар ғана емес, ... ... ... арналған.
Delphi-ді іске қосу және ортасы туралы қарастыратын болсақ: Windows
терезесі арқылы Delphi-ді іске қосу ... ... ... Delphi3-Delphi3» деп орындаймыз. Осылай Delphi іске қосылғаннан соң
экранда Delphi ортасының үш терезесі ... ... ... ... ... (Form1);
3. Объект инспекторы терезесі (Object Inspector);
Жалпы ортада программа ... ... ... ... ... де
іске қосылады (Unit1.pas). Форма терезесінің астында ... ... ... ... ... проект (жоба) деп аталады. ... ... ... ашылатын, программаның сұхбаттық ... ... рет iске ... ... ... Form1 ... ... Оның
жиектерiне тышқан көрсеткiшiн орналастырып, ол екi жақты нұсқама ... ... ... және ... ... бойынша форманы кеңейту не қысу
қиын ... Кей ... ... ... ... мүмкiн. Оны экранға
шығару үшiн View Forms ... ... ... ... не онда ... компоненттi программа құру үшiн оның
кейбiр қасиеттерiнiң мәндерiн өзгертуден басталады. Қасиеттер тiзiмi ... (Object ... ... енгiзiлген. Тiзiмдi инспектор
терезесiне шығару үшiн сәйкес объектiнi (форманы немесе формада орнатылған
форма ... бiр ... ... ... ... ... терезесiнiң
жоғарғы қатарына таңдалған объект атауы да жазылып қойылады. ... ... және Events - ... деп ... ... екi ... бетi
бар. Терезе ашылғанда екi бағанға енгiзiлген жазулардан тұратын оның
Proporties ... ... ... ... ... ... -
қасиет атаулары, екiншi бағанға сәйкес жазылғандар - олардың мәндерi.
Delphi-де дайындалатын программа проект ... деп ... ... ... ... ... программаның сұхбаттық терезесi.
Delphi алғаш рет iске қосылған кезде форма Form1 атауымен көрiнедi.
Borland ... ... ... ... екi ... ... ... түрде project1 атауы берiлетiн проект файлы (негiзгi
модуль) және unit1.pas ... ... ... Олар жеке ... ... ... ... iс-әрекеттердi орындайтын
программа мәтiнi ... ... ... ... программалық
код деп, терезенi программалық код терезесi немесе қысқаша ... деп те ... Delphi iске ... ... ол ... терезесiнiң
астында көрiнбей тұрады. Оны экранға шығару тәсiлдерiне мына ... ... жабу ... (жабу түймесiн шерту);
- код терезесiнiң бiр шетi форма астында көрiнiп тұрса, оны шерту арқылы.
Терезе белсендiрулi түрде ашылады да, онда ... ... ... негізгі терезесінің құрамына негізгі мәзір, аспаптар
панелі және компоненттер палитрасы ... ... ... ... ... ... ... істеу командалары, ал аспаптар панеліне
ішкі мәзірлерге енгізілген негізгі командаларды орындайтын ... ... қоры ... және ... ... ... оқу ... коммерциялық
мекемелерде, шаруашылықтарда және тағы басқа да ... ... ... ... ... сақтау жиi кездеседi.
Мұндай мәлiметтердi сақтау және өңдеудiң көп тараған әдiстерiнiң бiрi
- оларды Мәлiметтер қоры ретiнде дайындау.
Мәліметтер қоры ... - ... ... ... ... берілген форматтағы файлдар жиынтығы болып есептеледі.
Файл негiзiнен кесте түрiнде ... ... ... ... ... жолдар мен бағандар қиылысы арқылы анықталады. Кейде
бағанды өрiс деп, ... жазу деп те ... ... ... ... олардан қажеттi жазулар ... ... ... ... сұраныс жарату), оларды сақтау, жазуларды ... алып ... ... ... ... ... ... сияқты орындалатын iс-
әрекеттер күрделi жұмыстар қатарына жатады. Алғашқыда Турбо Паскальда
мәлiметтер қоры ... ... ... ... құрылып, онымен жұмыс
iстеу үшiн программаға ... ... мен ... ... ... кестелерден тұратын мәлiметтер қорын құрып, оларды
өңдейтiн көптеген программалар жүйесi дайындалған. Оларды берілгендер ... ... ... деп ... ... ... dBase, FoxBase,
FoxPro, Paradox, Access, т.б. бар.
Мәліметтер қорымен жұмыс істей білу бүгінгі ... ... ... ... дағдылардың біріне айналды.
Delphi ортасында мәлiметтер қорымен жұмыс iстеу үшiн мынадай екi ... ... - ... ... ... ... қорымен жұмыс iстеуде келесi құрал ... ... ... ... Borland Database Engine (BDE) - Delphi ... мәлiметтерге кiру
мүмкiндiгiнiң BDE ортасы;
- BDE Administrator - BDE әр түрлi параметрлерiн жөндеу утилитасы;
- Database Desktop - Мәлiметтер ... ... ... SQL Explorer - ... ... ... SQL Builder - ... программаның конструкторлық SQL – сұранысы;
- SQL Monitor - өшiрiлген ... ... SQL - ... ... ... ... ... Data Pump - Мәлiметтер қоры мен Мәлiметтер арасындағы қатынасы;
- IBConsole - ... ... ... программа арқылы басқару;
- Inter Base Server Manager - Inter Base серверiн қосатын программа;
- SQL Lanks - ... БҚБЖ - ға кiру ... ... SQL ... Oracle ... ... - SQL Мәлiметтер қорына кiру мүмкiндiгiнiң драйвер жиынтығы.
Ол келесi компоненттер көмегiмен орындалады - ... ... ... SQLTable, dbExpress сияқты
төмендегiдей драйверi бар:
- InterBase - DBEXPINT.DLL
- DB2 - ... Oracle - ... MySQL - ... Inter Base Server - Inter Base ... ... және ... бөлiгi.
2.4 Компоненттер
Мәлiметтер қорында жұмыс iстеу барысында мына беттердегi DataAccess,
DataControls, DBExpress, BDE, ADO, Discision Cube, Qreport және Inter ... ... ... кiру ... ... ... ... визуальды
емес компоненттер арқылы орындаймыз:
- DataSourse - Мәлiметтер көзi;
- ClientDataSet - Мәлiметтердiң клиенттер жиыны;
- DataSetProvider - Мәлiметтердiң провайдер жиыны.
Мәлiметтердi ... ... ... ... ... ... DBGrid - Тор немесе кесте;
- DBNavigator - ... ... DBText - ... DBEdit - Бiр ... ... DBMemo - Көп ... редактор;
- DBImage - Графикалық бейне;
- DBListBox - Қарапайым тiзiм;
- DBComboBox - ... ... ... - ... емес ... ... - Бағынышты топтық қосқыш;
- DBLookupListBox - Қарапайым тiзiмдi Мәлiметтер жиынының басқа
өрiсiн ... ... - ... ... Мәлiметтер жиынының басқа
өрiсiн формалау;
- DBRichEdit - Толық функциялық мәтiндiк редактор;
- DBCtrlGrid - Модификациялық тор;
- DBChart - ... - мен ... ... ... ... ... ... SQLConnection - Мәлiметтер қорымен байланыстыру;
- SQLDataSet - Мәлiметтер жиыны;
- SQLQuery - Query ... ... ... - ... ... ... ... SQLTable - Table Мәлiметтер жиыны;
- SQLMonitor - SQL - сұранысын орындайтын монитор;
- SQLClientDataSet - ... ... ... - нi ... Мәлiметтердi басқару үшiн BDE бетiндегi
компоненттердi ... Table - ... ... ... негiзгi Мәлiметтер жиыны;
- Query - SQL-сұранысындағы негiзгi Мәлiметтер жиыны;
- StoredProc - ... ... ... шақыру;
- DataBase - Мәлiметтермен байланыстыру;
- Session - Мәлiметтер қорында жұмыстың ағымдық сеансы;
- BatchMove - Топтық жазу операциясын орындау;
- ... - ... ... ... ... ... - Кестеге орнатылған;
- BDEClientDataSet - Клиенттiк мәлiметтер жиыны.
ADO (Active Data Objects) ... ... ... ... ADO бетiндегi компоненттерi:
- ADOConnection - Байланыс;
- ADOCommand - Команда;
- ADODataSet - Мәлiметтер жиыны;
- ADOTable - Table ... ... ADOQuery - Query ... ... ADOStoredProc - Сервердiң сақтаулы процедурасын шақыру;
- RDSConnection - RDS-пен байланыс.
InterBase бетiндегi ... ... ... ... ... ... IBTable - Table ... жиыны;
- IBQuery - Query Мәлiметтер жиыны;
- IBStoredProc - ... ... ... ... - ... ... байланыс;
- IBTransaction - Транзакция;
- IBUpdateSQL - SQL-сұранысында негiзделген мәлiметтер жиынының
модификациясы;
- IBDataSet - Мәлiметтер көзi;
- IBSQL - SQL-сұраныстың орындалуы;
- IBDatabaseInfo - ... ... ... ... - ... ... ... IBEvents - Сервер оқиғасы;
- IBExtract - Мәлiметтердiң шығарылуы;
- IBClientDataSet - Клиенттердiң Мәлiметтер көзi.
Decision Cube ... ... ... мынадай қызметтер
атқарады:
- DecisionCube - Көп өлшемдi мәлiметтер кубы;
- DecisionQuery - Көп ... ... ... ... - Көп өлшемдi мәлiметтер проекциясының екi өлшемдiсi;
- DecisionGrid - Көп өлшемдiге мәлiметтер кестелiк торының ұсынылуы;
- DecisionGraph - Көп ... ... ... ... құру үшiн Qreport бетiндегi компоненттердi қолданамыз:
- QuickRep - Есеп;
- ... - ... үшiн ... ... ... - Есептiң қатарлық сызығы;
- QRBand - Есеп сызығы;
- QRChildBand - Есеп сызығының қарайтылуы;
- QRGroup - ... QRLabel - ... QRDBText - ... ... ... өрiсi;
- QRExpr - Өрнектеу;
- QRSysData - Жүйелiк информация;
- QRMemo - Көп ... ... ... - Көп қатарлы өрнек;
- QRRichText - Текстi форматтау;
- QRShape - ... ... QRImage - ... бейне;
- QRDBImage - Мәлiметтер жиынындағы өрiстердiң графикалық көрiнiсi;
- QRCompositeReport - Құрылымды есеп;
- QRPreview - Есептiң көрiп шығу терезесi;
- QRTextFilter - ... ... ... - ... ... - ... QRChart - ... жоғарыда көрсетілген мәліметтер ... ... ... объектілер мен компоненттердің өзіндік атқаратын жұмыстары
осылар.
2.5 Мәлiметтер қорында кестенi құру және толтыру
Мәлiметтер қоры кестесi Delphi ... ... Database ... қоры ... ... ... программасы арқылы орындалады
(құралады). Олар төмендегi амалдар арқылы iске асырылады:
1. Tools - Database Desktop ... - ... қоры ... ... ... командасын беру. Қабықша программасы көрiнедi.
2. Терезеден File - New - Table (Файл - Жаңа - ... ... ... Table ... құру) сұхбаттық терезесi шығады. Онда ашылатын
тiзiмнен қажеттi кесте форматында Paradox ... ... ... ... ... iске ... терезе өрiсiнде осы атау көрiнедi.
3. Paradox_7 форматын таңдап, Ok түймесiн шерту керек (Онда ... ... да өрiс ... ... ... бағанында
автоматты түрде өрiстiң нөмiрi жазылып қойылған кесте өрiсi атауын сипаттау
терезесi көрiнедi.
1. ... ... ... өз ретiмен (FieldName) - өрiске берiлетiн
атауды, (Type) - өрiс типiн, (Size) - өрiс ... ... ... ... ... ... ғана ... орындау керек. Өрiстi кiлттiк
ету қажет болса, онда бесiншi бағанда (Key) - өрiсiн пайдалануға ... "*" ... ... ... (Жалпы кiлт Borland Delphi-де және MS
Access сияқты ... да ... ... қорын басқару жүйелерiнде
кеңiнен пайдаланылады).
Database Desktop арқылы Оңтүстік Қазақстан облыстық ... ... ... ... яғни ... ... мәлiметтердi толтырамыз, Яғни өндіріс саласы, жылы, пайызы, ... ... – қала ... (Sfera, Oblus, year_a, ... year_e) құрып және осы кестенi құру үшiн ... өрiс ... ... ... ... Өрiс атауларын қазақ алфавитi шрифтерiмен
теруге болады, бiрақ олар формада дұрыс көрiне бермейдi.
1) Өрiс атауының ортасында нүкте (.) символы ... ... ... ... ... ... терезесiнiң бiрiншi бағанында
автоматты түрде атаулардың реттiк нөмiрлерi ... ... ... ... ... Кезектi өрiске мән енгiзiлгеннен соң КҚ не сәйкес ... ... ... ... ... ... ... курсор
келесi өрiске орналастырылып қойылады.
3) Үшiншi бағанға өрiс типiнiң (Type) бiрi енгiзiлуi тиiс. Ол үшiн курсор
бағанда ... соң Бос орын ... басу ... ... төменде кесте
2.1 мына өрiс типтерi көрiнедi:
Кесте 2.1
Өріс типтері
|Тип ... |Мән ... |A ... жол. ... [1..255] ... |
|Number |N ... [10-308 10308] ... ... 15 |
| | ... ... ... сан ... |S ... ... ... алынатын бүтін |
| | |сан ... Integer |I ... ... ... |
| | ... ... 4 ... ... сан ... |M |Alpha-ның мәндер аралығынан ... ... ... | ... символдық жол ... |$ ... $ ... қойылатын ақшалық форматты сан |
|Date |D ... ... |L ... ақиқат (True) не жалған (False) болатын |
| | ... ... сан ... |+ ... жол ... сайын мәні бірге өсіп |
| | ... ... сан |
4) ... ... ... болғаннан соң курсор келесi төртiншi бағанға өтедi.
Онда өрiс өлшемiн (Size) ... ... ... ... сипатталып болғаннан соң сол терезенiң төменгi
жағында орналасқан Save As.. ... ... ... ... ... ... Save Table As.. ... көрiнедi.
6) Терезеде кесте атаулары сақталатын iшкi бума (мысалы, mybase) құру ... ашу ... iшкi бума ... құрылған болса, сол буманы ашу жеткiлiктi).
Файл ... ... ... атын енгiзу (мысалы Ondiris.db) және каталог
алиасы үшiн терезеде көрiнген Work: ... ... ... ... ... ... ... Ondiris.db атауы бойынша mybase бумасында
сақталып қойылады.
7) Терезенi жабу керек.
Осылай өрiстер сипатталып болғаннан соң кестенi құру қиын ... ... Database Desktop ... ... File - Open - Table ... - Ашу ... командасын беру. Open Table терезесi көрiнедi. Осы терезеден mybase
iшкi бумасын ашып және ... ... үшiн ... дайындалған Work: атауын
қалдырып, бума iшiндегi қажеттi өрiс сипаттамалары ... ... ... ... одан әрi Ашу ... ... шерту керек. Өрiстер
енгiзiлген терезе ашылады.
2. Кестенi толтыруға, Мәлiметтердi редакциялауға мүмкiндiк беретiн Table ... Data ... - ... ... ... беру (аспаптар
панелiнiң аттас пернесiн басуға да ... ... ... ... ... ... (+) ... курсор орналастырылып қойылады.
3. Сонан соң жалпы барлық өрiстердi ... ... ... терезенi жабу.
Кестенi қазақ алфавитi әрiптерiмен теру тәсiлi әдеттегiдей. Егер бұл
тәсiл жүрмесе Data Desktop ... Edit - ... ... ... ... берiп, ашылған терезенiң General ... ... Change ... ... ... ... Change Font ... өзгерту)
терезесi көрiнедi. Терезеден қажеттi шрифтi таңдап, OK түймесiн шертемiз.
Сосын Database Desktop жұмыс столын жауып, оны ... ... ... ... амалымыз орындалады.
Мәлiметтер қорымен жұмыс iстеу кезiнде кестеге қол жеткiзетiн жолды
енгiзу көп ... ... ... ... жолды тек Мәлiметтер
қорының атауымен ... ... ... ... атау ... атау
не алиас (Alias) деп аталады. Арнайы құрылған Мәлiметтер қоры бумасын алиас
түрiнде қарастыру үшiн Delphi ... ... BDE ... (BDE - Borland Database Engine - Borland ... қоры ... BDE - ... ... қосымшамен Мәлiметтер қоры арасында
байланыс орнату, ... ... ... ... Ол Paradox, dBase ... жүйелерi үшiн, ал соңғы кездегi Access, FoxPro үшiн де басқару жүйесi
болып табылады. ... ... ... қол жеткiзу үшiн арнайы программаны
пайдалану керек.
BDE утилитасы Мәлiметтер қоры кестелерiмен ... ... ... деп ... ... программаларды пайдаланады. Оларға
Мәлiметтер қорын басқару жүйелерiнiң атауларымен бiрдей атаулар ... ... ... ... бiрiн ... үшiн сәйкес Мәлiметтер
қорын басқару жүйелерiнде құрылатын кестенiң өрiс типтерiн бiлу жеткiлiктi.
Мысалы, Paradox ... үшiн ... ... ... ... - де ... екi түрлi жиынтықты.
Бiрiншiсi-жергiлiктi деп аталатын Paradox, dBase, Access, ... ... ... т.б. ... ... үшiн бiрiншi жиынтықтың Paradox драйверлерiмен жұмыс ... ... ... қоры ... дайындауға арналған екi (2)
утилита бар:
1. SQL Explorer (SQL ... ... BDE ... (BDE басқарушысы);
2.6 SQL Explorer-дi пайдаланып, алиас дайындау жолы
(технологиясы):
А) Database - Explore ... қоры - ... ... ... ... ... ... Терезенiң сол бөлiгiнде көрiнгенi - BDE жүйесiнде
тiркелген барлық Мәлiметтер қорының тiзiмi көрiнедi ... ... ... ... оң ... оның қасиеттерi көрiнедi).
B) Терезеден Object - New ... - ... ... беремiз. New
Data Alias сұхбаттық терезесi ашылады. Алғашқы рет онда көрiнетiнi Paradox
форматында ... Standard ... ... ... ... ... OK
түймесiн шертемiз. SQL Explorer терезесiнде көрiнген тiзiмге төртбұрыш
iшiне ... жаңа ... ... ... Төртбұрыш - алиас үшiн
пайдаланылатын Мәлiметтер қорын құрудың әлi аяқталмағандығының белгiсi.
C) STANDARD1 алиас Database Desktop ... ... ... қоры атауын Mybase деп алмастырамыз. Ол үшiн STANDARD1 атауын
таңдап, Object Rename ... - Атын ... ... беру және
пернетақта арқылы mybase атауын енгiзiп, кез-келген перненi басу ... ... ... таңдалса, тiзiмнен терезенiң қасиеттер жазылған
бөлiгiнде DEFAULT DRIVER ... ... ... ... PARADOX
форматы жазулы тұруы тиiс. Оның PATH (жол) қасиетiне толық жолды енгiзiп
қоюға болады. Толық жолы PATH ... оң ... ... ашылған терезеден
таңдауға болады. Таңдау тәсiлi Select Directory ... ... ... ... ... Mybase ... таңдалған кезде оң жағында онда
сақтаулы кестелер тiзiмi көрiнедi. Дайындалған кестенi Databases ... Mybase ... ... қоры ... ... жөн. ... қосу үшiн ... баратын жолды көрсету керек. Яғни (PATH). Мысалы,
Mybase - ке баратын жол: C:\Program ... ... BDE ... ... ... BDE-де ... (сақтау). Ол үшiн
тiзiмнен Mybase атауын таңдап, Object - Apply (Объект - Қолдану) ... ... ... ... сұралатын сұхбаттық терезе көрiнедi. Оның OK
түймесiн шертемiз.
E) SQL Explorer терезесiн жабудан алдын Mybase алиасының ... алып ... ... ... ... ... ... шығару үшiн пайдалануға болады.
Оны төменде қарастырып кетемiз.
2.7 Мәліметтер қорында ... ... ... толық көрсетпеу үшiн мәлiметтер қорының иесi ... оның ... ... емес, белгiлi шарттарды қанағаттандыратын
кейбiр жазуларын ... ... ғана ... ... ... арнайы
программа арқылы кестенiң қажеттi үзiндiсiн немесе түрлi кестелерден
алынған Мәлiметтер ... ... ... ... ... кестемен
жаңылыстырмас үшiн әдетте мұндай үзiндiлердi сұраныс деп атайды. Сұраныс
түрi әдеттегiдей кесте түрi сияқты.
Мәлiметтер ... ... ... ... ... үшiн ... құру ... құру қиындығынан кем емес. ... ... ... қоры әр ... ... ... ... кестелерден тұрады. Бiр немесе бiрнеше кестенi пайдаланып,
түрлi сұраныс құруды MS Access сияқты Мәлiметтер қорын ... ... көп ... ... ... ... адамдардың таныса алмауы
үшiн Мәлiметтер қорын ... ... ... ... ... ... ... қою да мүмкiн.
Мақсатына қарай, сұранысты түрлi түрде құру мүмкiн. ... ... ... - ... ... Data Access ... енгiзiлген
Query (Сұраныс) компонентiн формада орнатып, сұраныс тiлi деп аталатын SQL
тiлiнде жазылған командалық мәтiндi ... (SQL - ... ... - құрылымдық сұраныстар тiлi) болып табылады. SQL - ... үшiн ... ... арналған арнайы тiл.
Оның құрамында Мәлiметтер қорымен жұмыс ... ... ... ... тiлi (Data Definition Language, DDL) және Мәлiметтердi
басқару тiлi (Data Manipulation Language, DML) ... ... ... ... ... 30-ға да ... (кiлттiк
сөздердi бас әрiптер арқылы жазу келiсiлген):
CREATE TABLE - Кесте құру
CREATE VIEW - Атау ... бос ... ... - ... - ... - Жою
UPDATE - Өзгерту т.б.
Жалпы, SQL тiлi арқылы бiр немесе бiрнеше ... ... ... ... ... ... немесе жолдарын реттеу (сорттау),
кестеге жол немесе өрiс қосу, сандық мәлiметтердi ... ... ... ... орта ... табу және т.б. ... ... құру үшiн жиi пайдаланылатын - Мәлiметтердi iрiктеуге
арналған SELECT операторы. ... ... ... ... ... мен
белгiлер енгiзiлуi мүмкiн:
* (жұлдызша) - бәрi мағынасын бiлдiредi;
, (үтiр) - тiзiм элементтерiнiң аралығына ... ... үтiр) - SQL ... ... ... мәтiннiң соңына
қойылады;
| (тiк сызық) - екi немесе одан көп ... бiрiн ... ... ... ... - iшiне ... пайдалану мiндеттi еместiгiнiң
белгiсi;
FROM (жалғау: дан, ден, т.с.с.) - ... ... ... ... ... ... жазылады;
WHERE (қайда) - соңына шарттар енгiзiлетiн кiлттiк сөз. Шарттар =, , , = операция белгiлерiн пайдаланатын жай, не, AND, OR ... ... ... ... ... болуы мүмкiн. Шарт BETWEEN (аралық)
және LIKE (сияқты), т.б. кiлттiк сөздерден пайдаланып ... да ... ... мәнi - ... ... ... үшiн кесте аты, баған (Өрiс) аты терминдерi кесте, баған
(Өрiс) түрiнде қысқартылып жазылуы мүмкiн. ... FROM
SQL ... тiзiм үтiр ... ... ... ... ... жазылады. Егер кестенiң барлық өрiстерiн экранға шығару қажет болса,
операторды SELECT * FROM түрiнде жазу ... ... * ... ... ... ... ... қанағаттандыратын сұраныстың жазылуының бiр түрi:
SELECT FROM WHERE ... ... ... ... жай немесе құрама болуы мүмкiн,
күрделi құрама шарттар жай жақшаларға алынып ... ... - ... жаңа жазу қосу ... ... INTO
VALUES ();
Тiзiмге енгiзiлген мәндер үтiрлер арқылы бөлiнiп жазылады. ... ... ... ... ... бiрдей болуы тиiс. Мысалы,
Auto1.db кестесiне жазуды ... ... ... ... INTO ... ... ... Table1, Query1, DataSourse1 компоненттерiн орнатып,
Query1 компонентiнiң SQL қасиетiн екi рет ... ... ... ... ... ... ... енгiзiлген болса, SQL тiлiнде олардың
қосындысын (sum), ең кiшi (min), ең үлкен (max), орта ... (avg) ... ... ... барлық мәндер санын (count) есептеп шығаруға болады.
Ол үшiн арналған агрегаттық ... деп ... ... ... ... ();
AVG ();
COUNT();
Мыналардың жазылу тәсiлi төмендегiдей:
SELECT SUM (Өрiстiң аты) FROM "кестенiң аты"
2.8 Мәлiметтер қорында есеп құру
Кестенi принтерде форматты ... ... ... жолы ... ... басу үшiн форматты түрде дайындалған қағаз парағының не парақтарының
түрiн есеп деп атайды.
Delphi-де есеп Qreport ... ... ... панелiнде
орналастырылған QuickRep компонентi арқылы дайындалады. Компоненттi
принтерде басып шығару үшiн ... ... ... мен ... ... ... ... модальды түрде терезеде көрiп шығу
әдiсi.
QReport панелiнде мәлiметтердiң нақты ... ... үшiн ... ... есепте бiр жолдық орын алатын басқа компоненттер пайдаланылады:
QRDBText (Өрiс ... ... QRImage ... түрлi суреттердi
орнату мүмкiндiгiн туғызу) және т.б.
Есептiк файл QRP кеңейтiлуi бойынша ... ... ... ... ... ... ... форматты түрде басып шығару жолы да қарастырылған.
2.9 Кестелерді Delphi объектiлi программалау тiлiнде байланыстыру
жолдары.
Delphi объектiлi программалау ... ... ... ... ... ... ... Берiлгендер қорын басқару
жүйесi (БҚБЖ) - ... ... ... ... ... ... программалар қатарына Paradox, Access, FoxPro, dBase ... Desktop ... ... ... Paradox ... ... және ең көп ... программа.
Paradox программасының Paradox1, Paradox2, ... ... ... Paradox7 ... ... нұсқалары бар.
Мәлiметтер қорында екi өлшемдi кестенiң жолдары жазбалар деп, ал
бағандары өрiстер деп ... ... ... ... қорындағы
кестедегi әр бiр жол жазба болып табылады, ал сол ... ... ... ... элементтерiмен таныс кез-келген қолданушының
Paradox ... оқып ... ... жоқ десе де ... ... ... жұмыс iстеу принциптерi Windows ... яғни оның ... ... ... ... жасалынып жатқан программада Paradox программасын ендірілетін
мәліметтер қорын сақтауға және тағы да ... ... ... Delphi ... ... осы Paradox ... мәліметтер қорын басқарамыз, яғни төменде көрсетілген
компоненттер ... ... ... ... ... отырған жұмысымызды орындаймыз.
Осы программалауды басқаруда Delphi программалау ... Paradox ... ... ... ... қарастырамыз.
Формада Database Desktop утилитасында құрылған кестеге қол жеткiзу
компоненттер панелiнiң DataAccess (Мәлiметтерге кiру) ... ... Table, ... және Data Controls (Мәлiметтердi басқару)
қосымша бетiне енгiзiлген DBGrid ... ... ... ... орнатылған төмендегi компоненттердiң негiзгi iс-әрекеттерi мынадай:
- TTable (Кесте) - ... ... қоры ... қол ... TDataSourse (Мәлiметтер көзi) - DataSet (Мәлiметтер жиынтығы)
қасиетi арқылы нақты кестемен байланыс орнату;
- DBGrid (Мәлiметтер кестесi) - ... ... ... ... ... ... ... Мәлiметтердi (кестенi
немесе сұранысты) енгiзу керек. Ол үшiн алдымен Table1, DataSourse1
компоненттерiне ретiмен ... ... ... ... ... алса болғаны.
Осы амалдарды орындау үшiн төмендегi жолдарды iске асыру қажет:
2. Жаңа проект ашу.
3. Формаға Table1, DataSource1, DBGrid1 ... ... ... 2.2) ... ... комоненттерге ретiмен қасиеттерiн
орнату:
Кесте 2.2
Компонент қасиеттері
|Компонент ... |Мән ... |Name |Table1 |
| ... |Mybase |
| | | |
| ... |True |
| |Active | ... |Name ... |
| |DataSet |Table1 ... |Name ... |
| ... ... |
| |Font |Times New Roman , 12 ... Table1 ... ... TableName қасиеттерінің
мәндері мәндер тізімдерінен (() таңдалуы тиіс (DatabaseName қасиетінің мәні
– кесте сақталған мәліметтер қоры атауы (алиасы). Оның ... ... ... ... ... ... да мүмкін).
DBGrid1 компонентінің DataSource (Мәліметтер көзі) қасиетіне
DataSource1 мәні ... ... Table1 ... Active ... мәні ... байланысты, DBGrid компоненті терезесінің ішіне
Auto1.db кестесі енгізіліп қойылады.
Жалпы, Active ... ... ... Kadrbolimi.db жиынтығы
ашылады және жабылады. Мәліметтер қорымен жұмыс істейтін ... бір Table және бір ... ... болуы қажет. Олар
формада орнатылған соң қасиеттеріне ... ... ... көрсетілген
ретпен меншіктелуі тиіс.
DataSource1 компоненті өзінің DataSet (Мәліметтер жиынтығы) қасиеті
арқылы нақты кестемен байланысады. Ол – Table1 және DBGrid1 ... ... TDataSet ... мәліметтер қоры объектілерінің
негізгілерінің бірі. Ол кестені ашуға ... ... ... – TDataSet ... ... DataSet ... ... ретінде пайдаланылуы да мүмкін.
Сұранысты формаға түсіру. ... ... ... ... ...... орнатылған Query, Table, DataSource, DBGrid
компоненттерін пайдалану. Құрылған сұраныс DBGrid терезесіне енгізіледі.
Database ... ... ... ... +++ және ... ... ... статистикалық мәліметтерден тұратын сұраныс құру
керек ... Ол ... Жаңа ... ... ... Table1, ... Query1, DBGrid1
компоненттерін орнату.
2. Ретімен компоненттер қасиеттеріне мәндер меншіктеу:
Кесте 2.3
Компоненттер
|Компонент ... |Мән ... ... |Mybase |
| ... ... ... |Name ... |
| |DataSet |Query1 ... ... |Mybase |
| |SQL ... ... |DataSource ... ... |Font |Times New Roman Kaz, 12 |
3. TString типі SQL ... TQuery ... ең қажетті бөлімі.
Жоғарыдағы кестеде көрінген көп нүкте енгізілген Tstring қатары
шертілген ... String List Editor ... ... ... ... ... SQL тілінде орындалатын сұраныстың
командалық мәтіні ... ... ... Берілген мысалдың
орындалуын қанағаттандыру үшін енгізілетін сұраныс:
SELECT * FROM WHERE
Oblus>=Шымкент
(егер Oblus String типімен ... ... ... атауы тырнақшаларға
немесе дәйекшелерге алып жазу керек).
4. Терезеге операторды енгізген соң, оның Ok ... ... ... ... ... Query1 ... қайта таңдап, оның Active қасиетіне True мәнін
меншіктеу. Сұраныс DBGrid1 ... ... ... ... ... DBGrid1 терезесін ... үшін ... Active ... False ... ... ... ... тәсілі DBGrid компонентінің терезесіне енгізілген
кестені сақтау ... ... құру үшін SQL Builder ... ... программасын
пайдалану ыңғайлы және оны мына амалдар арқылы орындауға болады:
1. Жаңа проект ашып, Form1 ... ... Query1 ... ... ... меншіктеу, кесте 2.4 :
Кесте 2.4
Компоненттерге мәндер меншіктеу
|Компонент |Қасиет |Мән ... |DataSet |Query1 |
| |Name ... ... ... |mybase |
2. Query1 ... оң түймемен шертіп, көрінген контекстік мәзірден SQL
Builder ... ... ... ... ... іске ... экранға шығарады. Алғашқы терезе бос ... оның ... Database ... ... ... ... көрінеді. Table
өрісінен қажетті кесте атауын таңдап аламыз. Төртбұрыш ішіне ... ... ... ... терезенің жоғарғы қабатына ... ... ... таңдау керек. Ол үшін ... ... ... ... Criteria ... ... қосымша бетін ашып, төменгі панельдің ... ... ... ... және өріс ... орта ... ... >=
операторын, сол жақ өрісіне керекті мәліметті ... ... ... ... сәйкес өріс символдық типі етіп (А) ... ... ... алып ... ... Query – Run ... беру ... Қажетті сұраныс Query Results
терезесінде көрінеді. Ол DBGrid ... ... ... ... формаға түсіру жолы. Мысалы, mybase ... ... ... ... кестесін форматты түрде басып шығу керек
болсын. Ол үшін:
1. Жаңа проект ашып, ... ... ... Table1, ... ... Table1 компоненттерінің қасиеттерін беру:
DatabaseName-mybase; TableName-Struktura.db; Active-True.
2. QuickReport бетінің Table1 ... ... ... ... оны барынша созу керек. Оның бірінші ... ... ... ... мәндерін меншіктеу
кесте 2.5:
Кесте 2.5
QRSubDetail1 қасиеттері
|Қасиет |Мән ... |Times New Roman Kaz, 12 ... |True ... |Table1 ... ... терезесінің бірінші, екінші қатарлары
ерекшеленіп, GroupHeader, SubDetaile сөздері жазылып ... ... ... QRLabel1 ... ... оның Font қасиетіне Times
New Roman Kaz, 12 мәндерін меншіктеу, Caption ... ... ... ... ... ... ... QRDBText3 компоненттерін орнатып,
олардың DataSet қасиетіне ретімен Table1 ... ... ... өріс ... ++ меншіктеу. QuickRep терезесінің оң түймесін
шертіп, ашылған ... Preview ... ... ... арқылы
дайындалған есепті арнайы терезеде көріп шығуға болады.
5. Button1 түймесін екі рет шертіп, код ... ... ... ... ... Іске қосу ... беріп, көрінген форманың Button1 түймесін шерту
керек.
Алдымен тақырып аты енгізілген көріп шығу терезесі ... одан ... есіп ... ... Delphi ... қоры ... ... атқаруда келесi құрал-
саймандар жабдықтарының жиынын пайдаланамыз:
BDE Мәлiметтер қоры машинасы (Borland Database Engine) - Delphi
қосымшасындағы берiлгендерге кiру мүмкiндiгiнiң BDE ... ... ... ... ... ... ... Статистика Департаментінің өндіріс
статистикасы бөлімінің деректер қорын жобалау» тақырыбына бойынша жазылған
курстық жұмыс ... ... ... ... ... ... ... комплекстің негізгі терезесі ... ... ... сурет 1 - де көрсетілген
Сурет 1. Анықтама терезесі
Сурет 2.Өндіріс статистикасы
Бағдарламаның негізгі терезесінде бағдарлама атауы мен қоса 3 ... олар ... ... ... мәлімет беретін «Анықтама»
батырмасы, ... ... ... ... арналған «Жабу» және
бағдарламалық комплекске енгізілген ... ... ... ... – мен ... ... шерту арқылы біз келесі БҚ енгізілген
терезеге өтеміз ... 3). Бұл ... ... ... ... ... ... кесте орналасқан және сол жақ бұрышы мен
төменгі жақтарында орындалатын операциялар ... ... ... мына ... орналасқан:
1. - навигаторлық батырмалар;
2. - кестеге жаңа жазба енгізу;
3. - ... ... ... - ... түзету;
5. - жасалған өзгерістерді сақтау;
6. - ... ... ... - ... ... ... 3. БҚ – мен ... терезенің жоғарыда орналасқан меню қатарына келетін болсақ, онда
Файл, Кесте, Сервис және ... ... Біз файл ... ... келесі бұйрықтар тізіміне жолығамыз:
- «Алдын ала көру» сілтемесін қолдану ... біз ... ... қағаз бетіне шығармас бұрын көруге мүмкіндік аламыз
(сурет 4);
- «Печать» сілтемесі дайын ... ... ... ... ... ... ... – жұмысты аяқтауды білдіреді.
Сурет 4. Алдын ала көру терезесі
Кесте сілтемесінде өндірістің құрылымы, нақты көлем индекстері ... ... ... ... ... арналған терезелер
орналасқан:
«Өнеркәсіп өндірісінің ... - ... 5- те ... ... ... - ... 6 – да ... өндірісі» - Сурет 7 – де көрсетілген.
Сурет 5. Өнеркәсіп өндірісінің құрылымы
Сурет 6. Нақты көлем индекстері
Сурет 7. ... ... ... ... біз ... ... ... жеңілдетуге мүмкіндік
беретін операциялар тізімі орналасқан:
- Алфавит бойынша сұрыптау:
- Жылы бойынша сұрыптау;
- Қала аты бойынша сұрытау;
- Критерилері бойынша ... ... 8 – де ... 8. Мәліметтерді іздеу терезесі
Соңғы Құжаттар сілтемесінде өңделген ақпараттар ... ... ... және ... ... ... ... жазбалар келесі суретте көрсетілген(Сурет 9):
Сурет 9. Сараптамалық жазбалар терезесі
Қорытынды
Қорытындылай келе, соңғы онжылдықта 2013-2014 жылдар ... ... ... ... ... ... үшін ... кезең болды. Бұл
жағдайды Мемлекеттік Статистикалық Департаменттен алынған статистикалық
мәліметтерді талдай отырып түсіндіруге ... Осы ... ... ... ... яғни ... ... бұзылды, құрастырушы
бөліктер мен шикізат тапшылығы, тұтынушылардың дайын ... ... ... байланысты қиындықтар, мұның барлығы ... әкеп ... Бұл ... ... ... ... әр елдегі
шикізат жеткізілуінің тоқтатылуымен байланысты болды.
Аталған кезеңде өнім ... ... ... ... дегенмен
өнімнің шығарылуы шамамен бірқалыпты болып қалуда, бұл ... ... ... әрине бұл таңданатын жай емес, өйткені осы
кезеңдерде еліміз экономикалық кризисті бастан кешуде. ... ... ... ... жабдықтардың моральдық және физикалық
ескіргені байқалады және ... ... ... модернизациялауды қажет
етеді.
Кризистен шығар жол инвестицияларды тарту болып табылады. Үкіметтің
экономикалық ... оның ... ... ... ... ... мәселесі
жүргізілуді, дегенмен менің ойымша бұл өте жай және ... ... ... салаларды қайтадан техникалық жабдықтау үшін инвестициялау көзі болуы
қажет өнеркәсіптің кез келген ... ... ... ... ... үміт аз. Бұл отандық ... ... ... ... ... ... ... сұраныс
номенклатурасы және қажетті көлемде жаңарту үшін болашақта ... ... 2-3 ... басым бағыт алатын, шамамен, өндірістік жабдықтарды
жетілдіру және ... ... ... ... өнім ... ... ... және дайындау сапасының деңгейі,
сондай-ақ шикізатты үнемдеу болады.
Кәсіпорынның финанстық жағдайын жақсартумен қатар жаңа өнімге ... ... ... ... талабына жауап беретін жаңа өнімді жасау және
шығару болады.
Содан соң ... ... ... жоғалтып алған өндірістік қуаттың
бөліктерін қалпына келтіруге, жаңа технология ендіруге кәсіпорынның айналым
құралын толтыру, салалардың жобалау – ... және ... ... ... жаңа машина өндірісін дайындау және ... үшін ... ... ... Бұл ... ... жеке қорының есебінен, сонымен ... ... ... ... ... ... жасау және игеру өндірісіне бөлінген
бюджеттік қаржы есебінен және ... ... ... мен
өнеркәсіптік кәсіпорындармен құрылған бюджеттік емес қорлар есебінен
жүргізілуі мүмкін.
Өндірістің ары ... ... ... ... ... ... ... болады. Мұндай құрылымды жасау бағытталған
техникалық ... ... жол ... ... ... ... техниканың сервистік қызмет көрсетуін жақсарту,
жабдықтардың технологиялық тізімін және жаңа өнімді ... мен ... күші мен ... ... ... ... тізімі
1. Питерсен Дж. Теория сетей Петри и моделирование ... с ... -М.: Мир, 1984. ... Вест Дж., ... Ч.А., ... Д.Д. ... ... – основа сеймества стандартов ИСО 9000: 2000.//СТК, №7.
2000.-с 74-77.
3. Савинков В. М., ... В. В. ... баз ... ... ... Н.М. Интеллектуальные информационные системы в эко-
номике: развитие и ... ... ... ... ... технологий образования: Межвуз. сб. науч.-
метод.
грудов № 6 / Под ... ред. К.И. ... М.: Рос. ... ... ... ... Н.М. Интеллектуальные информационные системы. -
М.: КОС ■ ИНФ, Рос. экон. акад., 2003. — 188 ... ... Н.М. ... ... ... ... ... и финансах. — М: КОС- ИНФ, Рос. ... 183 ... ... А. Я. ... в Delphi для ... 2013, 2014, Turbo Delphi - М: ООО ... 2014
8. Владимир Гофман. Работа с базами данных в Delphi. ... ... ... ... Н. ... в Delphi. ... 1999г. 10.
Епанешиков А. М. Программирование в среде Delphi.
11. Гринберг Ф., Гринберг Р. ... ... на ... языке
СУБД dBase. Москва, «Мир»., 1989г.
12. О. Камардинов. Х. Жантелі Delphi 5-6. Шымкент. 2002ж.
13. Шумаков П. В. Delphi и ... базы ... ... 1997г.
14. Рубенкинг Н. Программирования Delphi для ... ... ... ... О. ... ... Шымкент -2000.
16. Пярнпуу А.А. Программирование на современных ... ... ... 1990, ... http://www.adastra.ru/products/dev
Қосымша
Бағдарлама листингі
unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, ... Classes, ... ... ... Buttons, jpeg, ExtCtrls, AdvGlowButton;
type
TForm1 = class(TForm)
Image1: TImage;
AdvGlowButton1: TAdvGlowButton;
AdvGlowButton2: TAdvGlowButton;
AdvGlowButton3: TAdvGlowButton;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure Button3Click(Sender: TObject);
procedure FormResize(Sender: TObject);
procedure ... ... ... TObject);
procedure AdvGlowButton1Click(Sender: TObject);
procedure AdvGlowButton2Click(Sender: TObject);
procedure AdvGlowButton3Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
uses Unit2, Unit3;
{$R ... ... ... ... TObject);
begin
Aboutbox.Show;
end;
procedure TForm1.Button3Click(Sender: TObject);
begin
close;
end;
procedure TForm1.FormResize(Sender: TObject);
begin
form1.Height:=484;
form1.Width:=514;
image1.Height:=449;
image1.Width:=505;
end;
procedure TForm1.BitBtn1Click(Sender: TObject);
begin
aboutbox.Show;
end;
procedure TForm1.BitBtn2Click(Sender: TObject);
begin
close;
end;
procedure TForm1.AdvGlowButton1Click(Sender: TObject);
begin
close;
end;
procedure TForm1.AdvGlowButton2Click(Sender: ... ... ... шаруашылығы
Тамақ өнеркәсібі
Машина жасау
Өсімдік шаруашылығы
КӘСІПОРЫН

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыс уақыты7 бет
ЖШС «АҚСАЙ» НТК-НЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ6 бет
«Қазақ тіліндегі терминдік атаулар мен ұғымдарды білдіретін лингвостатистикалық сөздер мен сөз тіркестері»29 бет
«Құқықтық статистика»11 бет
Әлемдегі алты туристік аймақтың халықаралық туризмнің даму деңгейі бойынша анализі4 бет
"Деректер базасы және оның объектілері"4 бет
"Кітапхана" деректер базасы (Delphi тілінде)14 бет
"Кинопарк 7 Ақтөбе" деректер қорына навигациялық тәсілдерді қолдану20 бет
''Қазақ'' этнонимі туралы зерттеу деректері11 бет
Access - деректер базасы13 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь