Кіші мектеп жасындағы оқушыларға әстетикалық тәрбие берудің жолдары мен құралдары

1.1 Педагогика тарихында оқушыларга әстетикалық тәрбие беру
жайлы ой-пікірлер
Әстетикалық тәрбие адамның рухани бейнесін қалыптастырудыщ соншама ауқымды саласын қамтиды. Кейде әстетикалыщ тәрбие деген ұғымдыы " көркемдік тәрбиелеу" деген ұғъыммен пара - пар алып жұрміз.
Көркемдікке тәрбиелеу дегеніміз - өнер құралдарымен тәрбиелеу деген сөз. Ал әстетикалық тәрбие дегеніміз - Илыинаның айтуынша -өнердегі, табиғаттағы және бұкіл қоршаған өмірдегі, әсемдік құралдары арқылы тәрбиелеу деген сөз. Сондықтан көркемдікке тәрбиелеу әстетикалық тәрбиемен пара - пар емес, оның өте маңызды, бірақ құрамдас бөлігі болып табылады. (Илыина Т.А. Педагогика. Алматы, Мектеп, 1977 - 134 бет ).
Осы орайда белгілі педагог Р.Қоянбаев "Педагогика" атты еңбегінде: " Әстетикалық тәрбие адамды дұниедегі әдемілік атаулыны бағалай білуге ұйретеді. Өнер шығармаларын тануға, қастерлеуге баулиды, оған керісінше ұсқынсыздыққа жағымсыз көзқарасты қалыптастырады", - деп, өнер арқылы әстетикалық тәрбие беру жолдарын қарастырған.
Әстетикалық тәрбиенің міндеттерінің бірі - әстетикалық сезімді және әстетикалық қабылдауды тәрбиелеу. Өмірдегі, өнердегі әдемілікті сезу және көру адамдарда әр тұрлі болады. Біреулер әдемілікке ұңіле қарап, оның сырын білуге тырысады, ал кейбіреулер оған онша мән бермейді, қалай болса солай қарап, жанынан өте шығады. Әдемілікті сезіну ұшін, оған тұсіну ұшін ең алдымен бейнелеу өнері, музыка және ән саласынан әрбір адамда білім болуы қажет. Білім адамды әдеміліктің обыективтік критерилерімен
        
        КІШІ МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ ОҚУШЫЛАРҒА
ӘСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДІҢ ЖОЛДАРЫ
МЕН Қ¥РАЛДАРЫ.
1.1 ... ... ... ... ... беру
жайлы ой-пікірлер
Әстетикалық тәрбие адамның рухани бейнесін қалыптастырудыщ ... ... ... ... әстетикалыщ тәрбие деген ұғымдыы " көркемдік
тәрбиелеу" деген ұғъыммен пара - пар алып жұрміз.
Көркемдікке тәрбиелеу дегеніміз - өнер ... ... ... Ал ... ... ... - Илыинаның айтуынша -өнердегі,
табиғаттағы және бұкіл қоршаған өмірдегі, ... ... ... деген сөз. Сондықтан көркемдікке тәрбиелеу әстетикалық тәрбиемен
пара - пар емес, оның өте маңызды, ... ... ... болып табылады.
(Илыина Т.А. Педагогика. Алматы, Мектеп, 1977 - 134 бет ).
Осы ... ... ... ... "Педагогика" атты еңбегінде: "
Әстетикалық тәрбие адамды дұниедегі әдемілік атаулыны ... ... Өнер ... ... ... ... оған ... жағымсыз көзқарасты қалыптастырады", - деп, өнер арқылы
әстетикалық тәрбие беру жолдарын қарастырған.
Әстетикалық тәрбиенің ... бірі - ... ... ... қабылдауды тәрбиелеу. Өмірдегі, өнердегі әдемілікті сезу және
көру адамдарда әр тұрлі болады. Біреулер ... ... ... оның ... ... ал ... оған онша мән бермейді, қалай болса солай
қарап, жанынан өте шығады. ... ... ... оған ... ұшін ... бейнелеу өнері, музыка және ән саласынан әрбір ... ... ... ... ... ... обыективтік критерилерімен қаруландырады.
Білімді адам сұлулықты бағалай біледі, тұсінеді. ... ... ... ... ... ... ... әстетикалық дамуының негізі болады.
Қазақ ағартушылары әстетикалық тәрбиеге арнайы ... да, ... ... ... ... ... мен ... аңғаруға болады.
Ш. Уалихановтың әстетикалық көзқарасы қоғамның саяси және философиялық
көзқарастарымен ... ... ... ... зерттеу жұмыстарында ол
қазақ халқы мен Орта Азия ... ... - ... ... әдет -
ғұрпына, салт – дәстұріне баса көңіл біледі. ... өз ... ... ... ... ... ... әстетикалық талғамын ашуға
ұмтылады.
Шоқан халықтың ежелгі архитектуралық құрылыстарын әстетикалық ... ... ... құнды пікірлер айтты. "қазақ ... мен ... ... бар ... ... архитектурадағы өнері, оның ою мен
бейнелеу салты байқалады" - деп халықтың мәдени деңгейінің жоғары ... Өз ... ... ... және Шығыс Тұркістанның ежелгі
архитектуралық құрылыстарына (Алашахан, Ботағай, Айша бибі т. б. ) ... ... - ... - Баян сұлу ... ... т.б. ... тұрғыда талдау жасайды. Сөйтіп қазақ халқының әстетикалық мақсатты
көздеген өзіндік сәулетшілік ... ... ... Осы ... көз ... келген мәдени мұраларды әсемдіктің ұлгісі деп қабылдай
білуге ұйретеді. ( Уалиханов Ш. Таңдамалы (2 бас), А. 1985. ... ... ... біртуар ағартушысы Ы. Алтынсарин халықтың көркем
шығарма туындыларын өте жоғары бағалап, ... және ... ... әдемі
нәрселердің кұндылығын тұсінуге тек қана білім берудің арқасында жетуімізге
болады деп есептейді. Ы. Алтынсарин ... ... ... тек
білімділікке ғана емес, мәдениеттілікке де ... ... ... ... әйелдер қол өнері мектебінің ұйымдастырылуы да ... ... т.б. Оның ... ... ... ... байланысты. Ол: Мектеп қазақ ... ... ... өмір ... жаңа әдет - ... ... тазалық, қолөнер мен
өнердің ұлгісі болуы ... - деп атап ... ( ... Ә.
Ы.Алтышсариннің педагогикалық шығармалары мен ағартушылық қызметі. -
Алтынсарин: Мектеп, 1969 - 40 бет ... ... ... ... ... теориясында жас
-жеткіншектердің әстетикалық тәрбиесін қалыптастырып, жетілдіруде ... ... бойы ... саласында жиған бай тәжірибесін негізге алу
қажет деген пікірді ұстанды. Ол қазақтың қолөнерін де өте ... ... сол ... ... ... ... бірнеше қолөнер мектептерін
ашты. Егер Яковлев атындағы қолөнер мектебінде ағаш ... және киім ... ... тігу) жұмыстары жақсы жолға қойылса, Красноуфимскідегі реалыное
училищесі мен ауыл шаруашылық мектебінде тері илеу, қыш - ... ... ал ... ... ... ұшін ашылған мектепте, қарапайым
халықтың тұрмысына ... ... киім ... киім ... шәлі току, тұбіт
шарқат тоқу, жіп шалу және қазақтардың қолында көп болатын жұн, қыл ... ... ... киіз ... бау және ... киімдер тоқу сияқты
әйелдер істейтін жұмыстар ұйретілді" ( Алтышсарин Ы. Таза бұлақ. - Алматы,
1988. 287 - бет), ... К. Ы. ... ... 1975. Стр 141.)
Яғни, Ыбырай халықтың ... ... өзі ғана ... ... ... сол ... өзінде - ақ, сол өнерге балаларды да ынталандыруға
атсалысты. Онсыз да ұмыт болып бара ... ... ... ... пайдалы деген жағын әстетикалық талғаммен қабышдап, өмір қажетіне
шығара ... ... ... ... талабымен ұштасып жатыр.
Осы айтылғандар Ыбырайдыщ әдет - ғұрыш, салт - дәстүрді тәрбие ... ... деп ... ... мен ... ... ... беруде халық мұрасыныщ
тәрбиелік күшін ұлы Абай да ... ... ( ... төрбие саласында
арнайы еңбек қалдырмағанымен, өлеңцері мен қара сөздерінен Абай да халық
мұрасының тәрбиелік ... ... ... оны жинауға атсалысты. " Ел ішінен
қолөнер бұйымдарын жинастырыш Семей музейіне тапсырады, маңайындағы ... ... ... ... кең ... ... ... жырлауды, оларды
хатқа тұсіруді жұктейді". (Қазақ фолыклористикасышың тарихы. А. 1988 69 -
бет).
Абай өзінің ... ... мен ... тәрбиелеу ой
тұжырымдарыш өрбіте келіп, 27- ші қара ... ... деп атап ... пен ... ... : "әуелі көзді" көрсін деп беріпті, егер
көз жоқ болса, дұниедегі көрікті нәрселердің көркінен қайтіп ләззат ... . . . ( 1, 122). Осы Абай ... ... қара ... ары ... " Ол ... ... ... ... - ... қалыппен, әрнесш өз суретімен көзге тұседі . . . Жан
қуатымен адам ... ... ... де ... тексерсең күнде асады. Көп
заманнан ... ... ... ... ... және ... ... бір басқа адам боп кеткендігіңді білмей қаласың" . ( Абай. Екі
томдық шығармалар жиыштығы. - Алматы: Жазушы, 1.2: ... мен ... 122 - 161 бет), - деп Абай ... ... ... ... негізінде әстетикалық сезімді жатқызады.
Абай өзінің шығармаларында әстетикалық түсініктерге, әсемдік, сұлулық,
талғам және т.б. ... ... ... ... жасамағанымен
оның өлеңдерінде осы түсініктерді қамтитын мазмұнды шумақтар аз емес.
Балалардың әстетикаға әсерленуі ... ... ... ... мен көріністерді жақсы тұсінуге негіз салады. ... ... ... беруде мұғалімдердің алдыға қойылатын кұрделі міндетті,
ол - окушылардың көрген - білген заттарының, ... ... ... аша ... ... ... бірге ойлау, қиялдау сияқты қасиетінің
дамуыша да жол ашу. Яғни ... ... ... ... де тығыз
байланысты.
Осы орайда аса көрнекті совет ... А.С. ... : "... ... -
еліміздің келешегі, баланы дұрыс ... ... ... ал ... - ... көз жасымыз және ар алдындағы айыбымыз", - деген ... да ... ... ... ... ұжымныщ қызметі болып
саналады. А.С. Макаренко өзінің тәрбиеленушілерінен кербездік, сәнқойлық,
тазалықты ғана емес, әдемілікті, ...... ... ... ... ете
білді. Сондықтан да олар өте ақ жарқын, сыпайы болып өсті.
Балалардың әдемілікке деген ... қай ... ... ... ... т.б. дамытып, жетілдіріп отыру ... ... ... ... әстетикалыщ тұрғыда безендіргенде міндетті тұрде оларды
қатыстырған жөн.
Бұл тұрғыда А.С. Макаренко ... де ... ... ... ... ... ... гұлдердің көптігін, жалтыраған паркетті
айналарды, асханадағы аппақ жапқыштарды, бөлменің ... ... ... ... өн ... ... окушыларын тәрбиелеу және
дамыту проблемаларымен шұғылданған В.А.Сухомлинский табиғаттың мектеп
оқушыларын қалыптастыруда ... ... өз ... ... қолданған.
Ол " Балаға жүрек жылуы" атты кітабының " ... ... үш жүз ... ... ... балалардың эстетикалық сезімІн тәрбиелеуде
табиғаттың мүмкіншіліктерінде өз ... ... орын ... ... ... көбінесе табиғат аясында өткізетін.
Табиғатты әсемдікке ... ... ... ... дүниенің қасиеті мен сұлулығын таныта білді. Ол ... Бапа ... ... оған қуанатын болсын, оған бейнеленген ... ... ... ... ... ... болсын. Әсемдік -
адамгершіліктің, ізгі сезімдердің, шын жұректі ... - ... жаны ... - деп ... ... ... мен ... баға жетпес үлес қосқан
ғалым — ағартушы тәлімгер - ұстаз, балалардың ... ... ... ... ... : "Көркемдікке тәрбиелеу ісінде
көптеген аса күрделі проблемалар туады. Бала өнер ... ... ... ... ... ... ... Көркемдікке тәрбиелегенде баланың
өлең, ырғақ, музыка, би арқылы өз пікірін жеткізуіне, оның ... ... ... ... ... ... -деп, эстетикалық тәрбиенің міндетін
анықтайды. Ол 1931 жылы декабрьде " Правдада" ... ... ... ... ... ... бөлінсін" деп атады.
Мұнда " Өнер орасан зор ұйымдастырушылық ролы ... - деп ... ... ... қалыштастыруда көркемөнердің ролі орасан
зор. Көркем өнер дүниені образдың тұрде бейнелеудің және ... ... өте ... жан - ... құбылыс. Онда мектеп окушыларына тікелей
әсер ететін, бір - бірімен байланысты тәрбиенің идеологиялық, ... ... ... ... адам ... игілікті күшін бала кезден бастап сезінді. ... ... ... ықпал етеді, жеке басты және қоғамдық ... ... ... ... ... кейде өмірден өз орныщды
табуға көмектеседі.
Педагогикада эстетикалық тәрбиені өнер әдістері арқылы ... ... " ... тәрбие" деп аталады. Ол тікелей өнер шығармаларына
көңіл аудара отырып, баланың әдемілікті ... ... ... ... ... баланың жас кезеңдеріне байланысты әр тұрлі дамиды. Оның
өзі баланың белгілі ... ... ... Кіші ... ... ... мектепке баруы, одан алған әсері, оның көркемдік әрекеттерін
дұрыс түсініп ұғынуына түрткі ... ... бұл ... ... ... ... ұзақ мерзім өнер шығармаларымен танысу
тіпті ... ... оны тез ... ... мінез -
құлықты дербес ғылым этика зерттейді, сонымен ... оны ... ... ... ... ұғымы - жақсылық болса, ал ... ... ... ... - қоғамға пайда-келтіру деген сөз. Егер еңбектен
пайда мен сұлулықтың ... ... онда өсіп келе ... жас ... оның бет - бейнесінен жақсылық пен сұлулықтың, яғни ... ... ... сай ... ... тырысамыз. Олардың
мінез - құлқы неғұрлым қалтқысыз қалыптасса, ол ... ... ... : " ... - бұл болашақтың этикасы" - деп бекер айтпаған.
Жасөспірімдер ... дос - ... ... - қатынаста сыпайы,
әдепті, байышты болулары абзал. Осы қасиеттердің бәрі мектеп оқушыларына
эстетикалық тәрбие берудің ... көзі ... ... ... ... ... ... сыртқы, кейде үстірт
белгілер арқышы баға беріледі. Тәртіп ... ... ... ... адамдардың тәртібі мен іс - әрекеті, қоғамдық өмір мен
өнер ықпалымен қалыштасады. Бұл тұрғыда әдебиеттің, олардың ... ... ... кейіпкерлерінің бейнелері үлкен орын алады.
Оқушылардың эстетикалық санасының және ... ... білу ... өмірін эстетикалық көзқарас тұрғысында дұрыс
ұйымдастыруға көмектеседі.
Эстетикалық ... ... ... еңбектегі, өмірдегі ең жақсыны
қабылдау, одан ... алу. ... ... ... дүниедегі әдемілік
атаулыны бағалай білуге үйретеді, өнер ... ... ... оған ... ... ... көзқарасты қалыпгастырады.
Эстетикалық тәрбиенің өзіне тән міндеттері бар. Олардың ... ... және ... ... тәрбиелеу. Өмірдегі,
өнердегі әдемілікті сезу және көру адамдарда әр түрлі болады. ... ... ... оның сырын білуге тырысады, ал кейбірулер оған онша
мән бермейді, ... ... ... қарап, жанынан өте шағады. ӘдемІлікті сезу
үшін ең алдымен бейнелеу ... ... және ән ... әрбір адамда білім
болуы қажет. Білім адамды ... ... ... ... адам ... ... біледі, түсінеді. Айналадағы
дүниеге сезімталдық, эстетикалық қабылдау ... ... ... ... ... негізі болады.
Эстетикалық ұғымды пайымдауды, баға беруді қалыптастыру -эстетикалық
тәрбиенің тағы да бір ... ... сүю, оған ... үшін ... ... білім.
Сондықтан бала бейнелеу өнері саласындағы ырғақ, үндестік, музыка мен
әндегі дыбыстарды және өнер ... ... ... ... ... ... ол эстетикалық терең түсінуге тырысады, байымдай және бағалай
біледі.
Көркемдікке және сұлулыққа баға беру үшін эстетикалық танымның ... ... ... ... - бұл ... ... және ... сыртқы
әдімілік пен нағыз сұлулықтың арасын ажырата білу, өнер ... ... қою. ... ... ... мәнерлеп сырғанақ тебу жарысы
өткізіледі. Сонда орындаушыларға екі түрлі ... яғни ... баға ... ... ... ... екінші баға - мәнерлеп сырғанаудың
техникасын жоғары дәрежеде игергені үшін қойышады. Әрине, ... баға қою үшін ... ... ... эстетикалық танымы, білімі жоғары дәрежеде болуы керек.
Эстетикалық танымның дамуына көбінесе өнер үйлерін қабылдаумен, не
тегінде ... ... іс - ... ... ... ... ... қоғамдық өміріміздегі қажетті мәселелердің бірі ... ... ... ... Ол ... ... және ... тұсініп қана қоймай, осы заңдар бойынша өзін қоршаған ... ... ... ... ... ( ... табиғат әстетикасы ) адамдар қатынасы,
адамды ... Адам ... ... ... ... көркемдікке өз
үлесін қосып, оны көріксіздіктен, ұсқынсыздықтан қорғау қажет.
Балаларды эстетикалық белсенділікке тәрбиелеп отырып, оларды өздігінен
ілтипатты оқырман, қайырымды ... ... ... ... ... ... ... окуға, кино - филымді, теледидарды, спектаклыды,
көруге, музыканы тыңдауға өте ынтылы болады.
Әр түрлі әдеби, музыкалық ... іс - ... ... ... түсіну үшін балаларды көп ізденуге үйрету, ... беру ... ... ... ... және ... ... педагогикалық
процесте дамиды. Сондықтан оның барлық еңбегі ... ... ... ... ол өз ... ... ... енгізе алады.
Эстетикалыпс тәрбиенің маңызды міндеті - өнер және ... ... ... ... және ... ... орай мектепте жүрген оқушылардың ықтимас мүмкіндіктерін және
қабілетін барынша ашу керек.
Эстетикалық тәрбиенің негізгі құралдары _ ... пен ... Олар ... ... ролы ... ... пен өнер адам ... белгілі
көзқарастарды әр тұрлі құралдар арқылы енгізеді.
Белгелі орыс суретшілері ... ... И.Е. ... ... суретшілері Ә.Қастеевтің, М. Кенбаевтың, Қ.Шаяхметовтыщ ... ... ... ... ... ... күшті ықпал
етеді.
Сонымен, өнер мен әдебиет шышдықты игерудің және танудың құралы. Өнер мен
әдебиет адам дамуының және ... ... ... ... бірі ... сезуде, әстетикалық көзқарасты және танымды қалыптастыруда
табиғат зор ролы ... ... ... қуанышқа бөлейді, сезімін
дамытады, эстетикалық ... ... ... ... Адам ... ... ғана емес, ол тұтынушы, сұлулықты
жолаушы ... ... ... өзінің күшін, қабілетін адамдар
бақыты үшін табиғатқа өзгеріс ... ... ... ... қала ... ... ... көгалдандыру, бақ және гүлдер өсіру, мәдениет және
демалыс орындарын әшекейлеу - бұл зор ... ... ... ... ... оқу ... оқушыларға эстетикалық
тәрбие берудегі ролі
Эстетикалық тәрбие берудің негізі - оқу ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде табиғаттың, еңбектің сұлулығын және
адам іс - әрекетінің әдемілігін бағалай білуді тұсінеді. Олар әдемі ... ... және ... ... Ал бұл ... сөйлеуге, көркемдік
танымын қалыптастыруға, қиялыш дамытуға игі әсер етеді.
Ана тілі сабақтарында ... ... ... отырып, мұғалім суретке
қарап әңгіме құрауды, әсер алған уақиғаларды айтып беруді, қиялында ... ... ... Көркемдікті сезінуге талғамы пайда болып,
олардың рухани күші дамиды.
Музыка сабақтары өте ... ... ... ... ... бала ... ... етеді. Музыканы тыңдау, ән салу балалар
үшін өнегелік - әсемдік мәні бар, себебі ... ... ... ... әсер алу ... рухани өрлеу үстінде біріктіреді, ... ... ... ... пен ... — құлықтық тәрбиені күшейту
үшін музыка пәні бағдарламасында халық әндерін игеруге ұлкен мән ... ... ... ән салу және ... алынған
музыкалық шығармаларды тыңдау негізінде оқушылардың есту қабілетін дамытуды
көздейді. Бастауыш мектеп мұғалімі музыка ... өзі ... ... керек немесе музыка сабақтарында тікелей қатынасын, ол пәнді
жүргізушімен тығыз байланыста отырып, басқа ... ... ... ... адам ... алатан орны туралы әңгімелер өткізуі
тиіс.
Бейнелеу өнері сабақтарының балалардың эстетикалык сезімін дамытуда ықпалы
мол. Кескіндеме, мүсін, ... ... ... ... ... табиғат және қоғам әсемдігі өрнектеледі. Бейнелеу өнері шығармалары
әсемдік үшін күреске шақырады, ... ... ... ... ... ... ... әсемдікті түсіну мен нәзік сезіну, алған әсерін бейнелеу
өнері ... ... сай ... ... ... салу сауатын меңгеру,
жеке балаларда кескін, ... ... ... әсемдікті жасау қабілеті,
олардың өзіндік іс - әркеті бейнелеу өнерін тану ... ... ... сабақтарда өз тапсырмаларын бейнелеу өнері сабағындағы
тапсырмамен үйлестіреді.
Сонымен бастауыш мектептегі оку ... ... ... дамытудағы ролі орасан зор десек, ол асыра бағалау болмас еді.
Көп түрлі ... ... ... ... ... ... - ... негізгі көзі болады.
Басты мәселе, күнделікті өмірдегі әсемдіктің адам мен табиғаттың бірлескен
әрекетінің күнімен пайда ... ... ... ... ғана ... ... пайдалы екенін және оның сұлулығын көре білетінін, осыдан өмір
сұлулығын жасайтын адам екенін тұсінеді.
Эстетикалық ... ... ... ... ... ... еңбектің, көркемөнердің, жеке пәндердің ролі ерекше.
Сұлулық туралы алғашқы ... ... ... алады. Табиғат
әсемдіктің қайнар көзі. Табиғаттың таңғажайып сырында, оның сұлулығында
эстетикалық сезімге әсер ... оны ... ... ... ... Ол эстетикалық сезімнің, байқампаздықтың, қиялдың дамуына ... ... ... ... педагогы В.А.Сухомлинский : " Мен
балдырғандарды өздерін қоршаған дүниеге олар әр күн ... ... ... ... етіп, біздің әрбір ... ... ... - ... мен ... ... көзіне саяхат болатындай етіп
енгіземін . . . Мен ... ... ... ... ... ... оқудан бұрын
балалар дұниедегі ең ғажайып кітаптың - табиғат кітабының беттерін оқитын
болуына кұш салдым", -деп ... ... ... ... ... таптырмас бұлағы екенін ұстау өз еңбегі ... ... ... ... ... жаңарудыщ, қатаң заңдылықтыщ,
әр тұрлі сызық, бояу, дыбыстардың ... ... ... ... ... Балалар ақырышдап " Табиғат - ел байлығы", оны ... ... ... ... ... әстетикалық сезімін дамыта тұсу
ұшін мұғалімдер табиғат көріністерінщ ... мен ... ... ... ... ... ... ұлы Абай әр жыл маусымына
арнап жазған өлеңдерінде табиғаттыщ құбылыстарыш, әсем көрінісін, адамдар
арасышдағы қатынастармен, кұнделікті өмір ... ... ... ... ... ... орай ... бәйшешек
Ұзарып өсіп толғанда ... деп, жаздың келгенін хабарласа,
" Сұр бұлт тұсі суық ... ... ... дымқыш туман жерді басқан,-деп күз көрінісін, ал:
"Ақ киімді денелі, ақ сақалды
Соқыр, ... ... тірі ... - басы ақ ... түсі суық
Басқан жері сықырлап келіп қалды, -деп, ... ... ... ... бұл ... ... ... жыршыларына ұдсамайтын, өзгеше
стилыдік, өзіндік ұнді, тек Абайға тән сарынды ... ... ... ... қорғауға, жаңартуға ат салысатын болса,
табиғаттың әстетикалық ықпалы да арта ... Бұл ... ... ... тәрбиемен де ... ... ... өйткені
экологиялық тәрбненщ де- басты- бағытыг табиғатпен қатынаста ... ... ... ... ... ... ... сондықтан оқушылардың табиғатты қорғау әрекеттеріне(
бақышауды ... ... ... ... ... оқу - тәрбие
участогінде, табиғатта, үйде, жануарларды қорғауда, мектеп ... ... ... егін ... тағы ... ұйымдастыруда)
эстетикалық бағыт беріп отыру керек.
Оқушыларды көркем мәдениетке ... ... ... бірі ... ... ... ... көркемдік тұрғыда ойлануыш,
творчестволық елесін, көрген нәрселерін есте ... ... ... ... ... ... ... балаларға бейнелеу
сауатының негізін ұйретуді, ... ... ... ... ... ... әдістерін пайдалануды қалыптастыруды талап етеді.
Баланың сезімдік - әстетикалық тәрбиесінде ... ... ... ... ... ... қабышдау ұшін оларды алдыю ала дайындау ... ... - ... сөз ... ... ... бейнелеу өнерлерінің амал -
тәсілдерін бойыша жинаған ... ... ... ... ... өзі ... шыұты, оның әсемдік сезімі,
" сұлулыщ заңдарымен" туыгадылар жасау қабілеті ... Ақыл - ... ... ... - ... ... еңбек ұстіндегі жан рақатымен
ұштасқанда ғана еңбек сұлу бола алады. Оқушылар тұтас тұлғаға, жан - ... ... ... ... ... процесі ұстіндегі әстетикалыщ
сезімнің ең бастысы ерекшелігі сол, онда жасөспірімдёр еңбекті дайыш нәтиже
ретінде тамашаламай, ... ... ... ... ... Сол
сұлулыщтың негізін қалап жасайды. Сондықтан оныщ әстетикалық ... ... ... ... ... ... тыс ... төгіліп жатады.
Өнер әстетикалық тәрбие берудің негізгі құрамы. Алайда әстетикалық
сезім, әсерлер, толғаныс - толқыюы кұнделікті ... ... ... ... ... ... табиғат әстетикалық әсер тууына тұркі болып
жатады.
Сөйтіп табиғаттағы әсемдікті дұрыс тұсіну ... ... ... ... ... оны сұйе білу ... ... табиғат
байлықтарыш қорғай білуге бағыттаймыз.
Әстетикалық сезімін дамытуда ұлттық сәндік қолданбалы өнермен ... ... ... ... ... ... ... қолданбалы өнердің
өзіндік әстетикалық аспектілері, яғни ... ... ... ... ... формасы, материал және тағы ... ... ... ... мазмұны айқышдалады.
Қазіргі кездегі әстетикалық тәрбиенің міндеттерін шешу ұшін халықтың
осы уақытқа дейінгі тәжірибесін меңгеру қажет болады.
Халық ... ... ... ... ... және оны ... тұ-рмыста,
еңбекте бекітуге тырысады. Оны халқымыз ұй жиһаздарын жасауынан, халықтың
сәндік - ... ... және оны ... ... ... ... пайдалануышан көруге болады. Халқымыздың тұрмысына енген қолданбалы
қолөнер бұйымдары, олардың әшекейленіп жасалуы әстетикалық ... ... бір ... ... ... ... ... өнері әлемге әйгілі.
Қазақ халқыныщ сәндік - қолданбалы өнері ғасырлар бойы еліміздің тарихымен
бірге дамыш келе жатқан асыл мұра. Халқымыздыщ ...... ... ... М.Қ. ... В.П. Агапов, А.Ғ. Ғалымбаева, X.
Арғынбаев, М.С. Муқанов, Ә.Х.Марғұлан, Ә. ... С. ... ... ... ... мен ... ... - әтнографтар мен
суретшілердің қосқан ... ... ... және қоғамның дамуына байланысты қазақ халқыныщ
сәндік - қолданбалы өнерінің де ©зіндік ерекшеліктері бар. Халық ... ... ... ... " Өресі биік, өрісі кең енер атаулыңың қай
саласына болсын, жер жұзіндегі басқа халықтар сияқты, қазақ халқы да ... ... бері келе ... ... тарихымен және бір озіне ғана тән
қайталанбас ерекшелігімен көзге тұседі. Ал қандай да болсын өнер мен ... ... ... де сол ... Ә. ... ... ... Қазақстан Алматы. - 77 жыл 9 бет.)
Өнер ... ... ... ... беру ... өз ... ... былай дейді: " ... шаруашылық және ... ... ... ұйде табылатын алуан тұрлі заттар ( ... ... ... ... ұй ... ыдыс - аяқ, ер - тұрман, тағалар ... және тағы ... ) ... мен ... әстетикалық және
көркемдік талғамын қалыптастырып , адам қолымен ... ... ... ... ... ... ұйретті. Мұның бәрі ... ... ... әсер ... қала ... .. ." . Әстетикалық
тәрбие оқушылардың әсемдік пен сұлулықты тереңдей сезінуге жол ашады.
Халық өнері, әсіресе, ... ... өнер ... өміршеңдігін, өнер
арқылы ұрпақты жақсы мінез - құлықтарға: адамгершілікке, батылдыққа, отан
алдындағы, ата - ана ... ... ... және ... мол ... көрсетті.
Халықтың мақал - мәтелдердің де тәрбиелік маңызы зор, ... ... ... жаманнан жирену, жақсыға ұмтылу, ұқыптылыққы, әдемілікке
тәрбиелеу жақтарына көп көңіл бөлген. Оны мынадан байқауға болады:
Өнерлі адам өрге ... ... адам ... ... ... ... ... Еңбек ету барысында ұқыптъшыққа, талғампаздышыққа,
шеберлікке және ... ... ... ... ... ... ... сыры тұрінде, Кілемнің сыры тұгінде.
Яғни кестенің тұстерінщ ұйлесімі ... ... және ... ... әрі ... қырқылса әдемі болады. Ол ұшін шебер жоғары да ... ... ... өнері көп қырлы, терең сырлы, оның бойынан ақышдық ... ... ... ұғынуға, оны әсермен дәріптеуге немесе әуенге
салуға болады.
Жалпы ... ... ... ... өнерін оқытудыщ негізгі
мақсаттарышың бірі - ... ... ... ... ... ... ... бейнелеген өнер ғана ... ... ... ... ... бола алады. Бейнелеу өнерінің бір саласы
- қазақ халқының өмірінде ғасырлар бойы біте қайнасып ... қол ... ... ... ... алу ұшін ең болмағанда қарапайым көркемдік
білім алған адам болу керек. ... да ... ... ... ... ... беру әлементтерін басталады.
Әсемдікті сезіну тек қана сезімдік, көру және есту ... ... ең ... ... ... ... жасайды, белгілі және
бұрын көрген нәрселермен салыстырады, белгілі бір баға берген қорыітышдыға
келеді.
Мұғалімнің ... ... ... болуы қазіргі кезде
маңызды, ... ... ... ... ... дұниеге әкелуге
болмайды, ал сабақ беру процесінің өзі - өнер. ... ... ... ... ... ... ... таңырқату дербес ойлау
әрекеттеріне қозғау салады. Мұның өзі әстетикалық тәрбие беруді жұзеге
асыратын педагогты ... зер ... ... ... отырып, оқушыюың одан
әсемдікті көре білуіне, өмір мен өнердің фактілеріне ... баға ... ... ... қолөнерге баулу және оған қызықтыру ұшін алдымен оған ұлгі
алатындай жағдай ... оның қыр - ... ... оның ... ашып ... яғни ... ... еңбек етұге баұлұ қажет. ... ... ұлгі ... ... ... ... тұсіндірудің, яғни
қолөнер шеберлігімен кездесулер өткізудің, өнер ... ... ... кем ... ... ертегілер айту, халықтыщ мақал - мәтелдер,
өлеңдерді қолдану арқылы бастауыш класс оқушыларыш сабақ барысышда ою ... ... ... ... әстетикалық тәрбие беру ісін
ойдағыдай ... ... ... осы сәндік - қолданбалы ... ... ... ... жеткізе отырып, қолөнер бұйымдарыша
әететикалыщ баға беруге ұйретсек және бұл олардың сәндік - ... ... ... ... ... едік.
Бастауыш мектептердің сышыштан тыс жұмыс жұйесінде ... ... ... ... ұлкен зейін аударылады. Кіші мектеп
жасындағы оқушылар әсемдік аясышдағы іс - ... ... ... болады.
Алдыщғы қатарлы мұғалімдер осы ынталы жалпы еңбек ... ... ... ... ... ішкі ... сай келетін және
оқушылар өмірін педагогикалық орышды ұйымдастыруға қөмектесетін кластан ... ... ... ... ... ... ... оқырмандары
конференциясы маңызды орын ... ... ... ... оқушыларға көркем шығармаларды сапалы талдаудыщ
алғашқы сабағыш береді, ... ... ... ... ... ... көркемдік ерекшелік пен тілін ... ... бұл тұрі Ш - ... ... толық
пайдаланышады.
Өнер мен өмірдегі сұлулыщты тұсінуге баланы баулуда оның ... ... ... ... ... де ролі аз ... Көркем жасампаздық
аясышда өзін көрсету, өз жолдастарышыщ алдышда өлеңді жатқа ... ... ... кіші ... ... ... ... мектеп жасындағы оқушылардың әсемдікке көзқарасын тәрбиелеуде кино -
фильмдер көру және соңынан талдаудыщ ролі зор.
Әсемдік жөнінде білім беру ... ... ... ... ... іске асады.
Мұғалімдер коллектив болыш киноға бару, алдын ала ... ... ... соң ... ... ... ... таластыру, қорытындысышда
мұғалімнің лайықты бағыт беруі ұздіксіз жұргізілуІ керек.
Оқушылар көркемөнерпаздар жұмысы, әнші, ... ... ... ... ... ата - ... ... ... ... ... сәбилерІ алдында өнер көрсетуі кіші
мектеп жасышдағы оқушышарды әсемдікке ... ұжен ... ... ... ... мен олардыщ мазмұны
жөніндегі әңгімелер ... ... өз ... алуы ... өндіріс орындарына, туған қаласына ұйымдастырышатын
әкскурсиялар қоғамдыщ өмір мен табиғат әсемдігін көріп, тану ... ... ән ... ... ... ... ... қолөнері ұйірмелеріне қатышасады.
Мұның бәрі оқушыларды хореографиялық, воколдың, ... ... ... және теледидармен бірлесе музыпсалық білім беру
хабарларын тыңдауы әсемдікке көзқарасты тәрбиелеуде кең тараған жұмыс ... ... бір рет ... ... ... ... да ... орыш алуы. Мұңдай отырыстарда оқушылар музыка теориясы ... ... ... ... ... аспаптарды зерттеу,
музыканттар өмірімен танысу. т.б. жұргізіледі.
Сөйтіп, әсемдікке көзқарасты ... ... ... асыру
оқушышардың ой - өрісін кеңейтіп, моролыдық сенімін ... ... бай ... ... ... күйін ашады.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогика тарихындағы ой-пікірлердегі тәрбие мақсаты36 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
Информатикадан оқушылардың іс-әрекетін бақылау мен бағалау негіздері58 бет
Оқушыларды зергерлік бұйымдардың жасалу технологиясының әдістемелік ерекшеліктеріне бейімдеу40 бет
Физика сабағында оқушылардың ізденімпаздық және логикалық ойлау қабілетін дамыту20 бет
Қазақ халық педагогикасы құралдары арқылы өлкетану жұмыстарында оқушылардың экологиялық мәдениетін қалыптастыру98 бет
Өндірістік оқыту шеберінің оқушылар ұжымындағы рөлі24 бет
500 т жүзімді иістендірілген мускат шараптарына өңдейтін кішігірім шарап зауытының жобасы88 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь