Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығы жайлы

КІРІСПЕ

1 САҚТАНДЫРУДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК . ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Сақтандырудың әлеуметтік . экономикалық мәні және оның қызметтері

1.2 Сақтандыру жіктемесінің негіздері мен принциптері

1.3 Сақтандыруды дамытудың шетелдік тәжірибесі

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ

2.1 Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының қалыптасуы және дамуы

2.2 Сақтандыру ұйымдарының қызметін талдау

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ АСПЕКТІЛЕРІН ЖЕТІЛДІРУ

3.1 Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының мәселелері және оларды шешу жолдары

3.2 Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының даму
болашағы

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстанның сақтандыру нарығы бұрынғы мемлекеттік сақтандыру жүйесі негізінде қалыптасты . Бұған дейін Қазақстан Республикасында тұрғындармен , кәсіпорындармен және ұйымдармен сақтандыру операцияларын жүргізудің монопольдық құқығына Мемлекеттік сақтандыру ұйымдары ғана ие болып келді , тек бұдан бірнеше жыл бұрын Мемлекеттік сақтандыру ұйымдарымен экономикалық және ұйымдық тұрғыдан байланысты емес , дербес сақтандыру ұйымдары құрылып , дами бастады .
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы " Сақтандыру туралы " заң күші бар жарлығымен сақтандыру шараларын жүргізудегі монополия жойылды және қазіргі уақытта республиканың сақтандыру нарығында барлық сақтандыру ұйымдары бірдей құқықтың дәрежеге ие болды.Сақтандыру нарығы бұл бір жағынан ,сақтандыру қызметіне деген сұраным да ,екінші жағынан ұсыну шараларының жиынтығы .
Отандық сақтандыру нарығы өзінің даму жолында түрлі кедергілерді артқа тастап,бәсекелестік ортаны қалыптастыру жолында дамыды . Қазіргі таңда республикада адал бәсеке нарығы қалыптасты деп айтуға болады . Бұрындары тек шетелдерде қолданылып келген сақтандырудың жаңа түрлері енгізіліп, жауапкершілік артуда .
Кәсіпкерлік қызметтің дамуы , тауар мен айырбас шеңберінің шаруашылық жүргізуші субьектілер арасындағы өзара келісім шарт міндеттемелерінің кеңеюі сақтандырудың манызын арттырады .Тек сақтандыру негізінде ғана материалдық игіліктерді өндіру , бөлу , айырбастау және тұтыну процесінде пайда болатын қоғамдық және жеке мүдделерді қорғау мүмкін болады. Сақтандыру мемлекет тарапынан көзделген шаралардың сипаты мен көлеміне қарамастан халық пен ұйымдардың түрлі мүдделерін қосымша қорғауға мүмкіндік бере отырып , әлеуметтік – экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етеді.Сақтандыру компанияларының резервтері экономикалық дамуды қаржыландыратын инвестициялардың сенімді көзі болып табылады .
Сақтандыру экономиканың маңызды әрі аз зерттелген саласы болып табылады . Қазақстанда өзінің даму кезеңінде болуына қарамастан , ерте кезде пайда болған . Содан бері жазатайым жағдайлардан сақтандыру жүйесі арқылы қорғап , адамзаттың әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып даму жолында .
Сақтандыруда адамдар арасында материалды игіліктерді өндіру , бөлу , айырбастау , тұтыну саласындағы экономикалық қатынастар орнайды . Ол барлық шаруашылық субъектілеріне және қоғам мүшелеріне залалдардан кепілдік береді .
Қайта өндіру процесі табиғи және қоғамдық сипаттағы қарым – қатынастарды білдіреді . Қоғам мен табиғат арасында түрлі қайшылықтар орнайды . Қоғамдық өндіріс саласында түрлі тәуекел қаупі орын алады . Міне, осының барлығы әлемдегі сақтандыру қатынастарының пайда болуы
1. Қазақстан Республикасының „Сақтандыру қызметі туралы” Заңы 18 желтоқсан 2000 жыл N126-11
2. Қазақстан Республикасының „Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы” Заңы 01.07.2003 ж. N446-11
3. Қазақстан Республикасының „Тасымалдаушының жолдаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы” Заңы. 01.07.2003 жыл N444-11
4. Қазақстан Республикасының „Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы” заңы 25.04.2003 жыл N405-11
5. Қазақстан Республикасының „Жеке нотариустардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы” Заңы 11.06.2003 жыл N432-11.
6. Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығын 2004-2006 жж. Дамыту бағдарламасы 01.09.2004 жыл N729.
7. Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық. Оқулық – Алматы, 2003 - 170 б.
8. Құлпыбаев Қ.С. Қаржы. Оқу құралы – Алматы: 2003.
9. Жуйриков К., Назарчук И., Жуйриков Р., Страхование: теория, практика, зарубежный опты: Учебник для студентов вузов и колледжей / Под редакцией К.К. Жуйрикова. – Алматы: ОФ „БИС” -2000-384 с.
10. Журавлев Ю.М. Страхование во внешнеэкономических связях. М.: „Анкил”, 1993 г. – 73с.
11. Жуйриков К.К. Страхование в условияз перехода к рынку. А.: „Алилет-Голос”, 1993г. – 126 с.
12. Жуйриков К.К. Страхование в Казхастане: Пути дальнейшего развития. А.: „Жібек жолы”, 1994 г. – 278 с.
13. Страховое дело. Учебник./ Под редакцией Рейтмана Л.И. М.: „Рост”, 1992 г. –с530 с.
14. Жуйриков К.К. Формы и методы страхования. А.: „Комплекс”, 1999 г. – 138 с.
15. Жуйриков К.К. Перестрахование и рынок. А.: „Жибек жолы”, 1994 г. – 50 с.
16. Орналюк – Малицкая Л.А. Платежеспособность страховой организации. М.: „Анкил”, 1994 г. -152 с.
17. Шахов В.В. Страхование. Учебник. М.: „ЮНИТИ”, 1997г. – 312 с.
18. Гвозденко А. Основы страхования. М.: „Финансы и статистика”, 1999 г. – 299с.
19. Иванов М., Бутабаев А. Страховой рынок Казахстана: проблемы и тенденции развития // РЦБК, N1, 2005 г. -19 с.
20. Абуов С.И. Инвестиционная деятельность страховых компаний. // Аль-Пари, N2, 2003 г. – 6 с.
21. Касымканова Г. Риск-менеджмент в страховом секторе. // РЦБК N2 2005 г. – 16 с.
22. Жуйриков К.К. Страхование сельскохозяйственного производства в Республике Казахстан. // Банки Казахстана. N7 2002 г. – 65с.
23. Абдрахманова Г. Конъюктура и тенденции развития страхового рынка Казахстана. // Финансы и кредиты N3 2004г. -30 с.
24. Жуйриков К.К. Опыт страхования в некоторых зарубежных странах // Банки Казахстана N7, 2002 г. – 19с.
25. Моисеев А. Страховой рынок: поиск путей развития // Аль-Пари N5, 2003 г. -37 с.
26. Овчарова Г. Экономическая категория – страхования // Финансы и кредиты. N2, 2004 г. – 49 с.
27. Даутов К.М. Оценка бизнеса как основной подход управления стоимостью страховой компании. // Аль-Пари, N1, 2004 г. – 55 с.
28. Турбина К.Е. Тенденции развития мирового рынка страхования. М.: „АНКИЛ”, 2000 г. -52 с.
29. Берг Т.К. Рынок страхования: организация и регулиование. Минск: „БЭУ”, 2002 г. -119 с.
30. Тулепбаев Ш. Страхование жизни. // Банки Казахстана N11, 2001 г. -47 с.
31. Курмангалиева А. Проблемы интеграции страховых компаний Казахстана в мировой рынок страхования. // РЦБК N3, 2003 г. -40 с.
32. Узбаканова Л.Б. Становление страхового рынка в Казахстане. // Аль-Пари, N2 2003 г. -51 с.
33. Сембеков А. Проблемы организации финансовых потоков в страховании. // Финансы и кредиты. N8, 2004 г. -41 с.
34. Михайлова З. Мошенничество в страховании. // Рынок страхования N1, 2005 г. -18 с.
35. Тойжигитова Ж.А. Разивтие страховой статистики: зарубежный опыт. // Аль Пари, N2 2003 г. – 17 с.
36. Журавлев Ю.М. Секерж И.Г. Страхование и перестрахование. М.: „Анкил”, 1993 г. – 184 с.
37. Батыргожин А. Итоги государственной прораммы развития страхования в Республике Казахстан на 2000-2002 годы. // РЦБК N2, 2003 г.
38. Нурмуханбетов Е. Пути и возможности использования в Казхастане опыта зарубежных стран в области пенсионного страхования. // РЦБК, N2, 2003 г. – 16 с.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1 САҚТАНДЫРУДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК – ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Сақтандырудың әлеуметтік – ... мәні және оның ... ... жіктемесінің негіздері мен принциптері
1.3 Сақтандыруды дамытудың шетелдік тәжірибесі
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасының сақтандыру ... және ... ... ... қызметін талдау
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ АСПЕКТІЛЕРІН
ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының мәселелері және оларды шешу
жолдары
3.2 Қазақстан ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Қазақстанның сақтандыру нарығы бұрынғы мемлекеттік сақтандыру жүйесі
негізінде ... . ... ... ... ... , ... және ... сақтандыру операцияларын
жүргізудің монопольдық құқығына Мемлекеттік сақтандыру ұйымдары ғана ... ... , тек ... ... жыл ... Мемлекеттік сақтандыру
ұйымдарымен экономикалық және ұйымдық тұрғыдан байланысты емес , ... ... ... , дами ... ... ... ... 1995 жылғы " Сақтандыру туралы "
заң күші бар жарлығымен сақтандыру шараларын жүргізудегі ... ... ... уақытта республиканың сақтандыру нарығында барлық сақтандыру
ұйымдары бірдей ... ... ие ... ... бұл ... ... ... деген сұраным да ... ... ... ... ... ... ... өзінің даму жолында түрлі кедергілерді артқа
тастап,бәсекелестік ортаны қалыптастыру жолында дамыды . ... ... адал ... ... ... деп ... болады . Бұрындары
тек шетелдерде қолданылып келген сақтандырудың жаңа ... ... ... ... қызметтің дамуы , тауар мен айырбас шеңберінің ... ... ... ... келісім шарт міндеттемелерінің
кеңеюі сақтандырудың ... ... .Тек ... негізінде ғана
материалдық игіліктерді өндіру , бөлу , ... және ... ... ... ... және жеке ... қорғау мүмкін болады.
Сақтандыру мемлекет тарапынан көзделген шаралардың сипаты мен ... ... пен ... ... ... ... ... мүмкіндік
бере отырып , әлеуметтік – ... ... ... ... резервтері экономикалық дамуды
қаржыландыратын инвестициялардың сенімді көзі ... ... ... ... маңызды әрі аз ... ... ... . ... өзінің даму кезеңінде болуына қарамастан , ерте
кезде пайда болған . Содан бері ... ... ... жүйесі
арқылы қорғап , адамзаттың әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып
даму жолында .
Сақтандыруда адамдар арасында ... ... ... , бөлу ,
айырбастау , тұтыну саласындағы экономикалық қатынастар орнайды . Ол ... ... және ... ... ... ... береді
.
Қайта өндіру процесі табиғи және ... ... ...
қатынастарды білдіреді . Қоғам мен ... ... ... ... . ... ... саласында түрлі тәуекел қаупі орын алады . Міне,
осының барлығы әлемдегі сақтандыру қатынастарының пайда ... мен ... ... . Кәсіпкерліктің дамуы тиісінше тәуекелдердің өсе түсуіне
әкеледі , олар іскерліктегі әріптестердің сеніміз болып ... , ... ( ... ) ... ... ... шарт бойынша әріптестердің
банкротқа ұшырауына байланысты болуы мүмкін ... ... . Өз ... ... ... ... ... болды . Уақыт ағымында мұндай
қажеттілік азаймайды , керісінше азаматтар мүліктік жағдайы ... ... ... ... ... деген қажеттілік одан әрі
өсе түседі .
Нарықты экономикасы дамыған ... ... ... ... бар ... ... .
Қазіргі кезде сақтандыру ісін ұйымдастыру бір ... ... ... етіуінің жалпы экономикалық заңдылықтарына сүйенсе ... ... оған ... Республикасының өтіуінің ... ... . Өз ... ... өзі реттеу объектісі
болып табылады .
Нарықтық қатынастарға өту Қазақстан Республикасының сақтандыру
жүйесіне бірқатар ... ... алып ... . ... ... өз
жұмыстарын жаңашыл ... ... ... ... одан әрі дамыту мен модернизациялаудың әлемдік тәжірибелерге
негізделуін қажет етеді . Бұл ең алдымен құқықтық және ... ... ... ... ... ... ... орайда сақтандыруды ұйымдастырудың әдістемелік негізін
қалыптастырудың ұлттық ... ... даму ... ... ... ... зор. Осындай мәселелердің маңыздылығы
, сақтандыру саласының аз ... ... ... жұмысымның
тақырыбы ретінде алуыма себеп болды .
Дипломдық жұмыстың бірінші"Сақтандырудың әлеуметтік – ... және оның ... ... ... ... экономикалық
категория ретіндегі қызметтері , ... ... ... ... ... ролі , сақтандыру қатынастарының жіктелуі қарастырылған
. Екінші "Сақтандыру нарығының даму ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына , ... ... ... ... жасалынған .
Үшінші "Қазақстан Республикасы сақтандыру ... ... ... ... " бөлімінде сақтандыру нарығын дамытудың негізгі
бағыттары , ... ... ... ... ... ... ... ұсынылған .
Қорытындыда сақтандыру нарығының қазіргі ... ... ... ... ... ... .
1 ... ӘЛЕУМЕТТІК – ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Сақтандырудың ...... мәні және оның ...... экономикалық қатынастарының сферасын бейнелейтін
көне категориялардың бірі. Сақтандыруға түрткі болатын басты себеп – бұл
өндіріс пен адам ... ...... ... ... ... жалғастыру, азаматтардың жеке санатының өмір тіршілігі ... ... ... қолдап отыру мақсатында қоғамның, жеке өндірушілердің,
олардың топтарының натуралдық – ... ... ... да ... де сондай – ақ ақша ресурстарын да қамтитын қажетті қаражаттары
болуы ... ... ақша ... ... ... және ... қорлары
түрінде қалыптасады.
Қазіргі жағдайда сақтандыру – бұл өмірдің әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар мен азаматтардың
мүдделерін қорғау әдістерінің бірі.
Адамдар жиі өрттерден, су ... сел және ... ... ... ... өздерінің қозғалмайтын және қозғалатын мүліктерінен
айырылу мүмкіндігінен ... ... ... ... ... өсе ... ... олар іскерліктегі әріптестердің сенімсіз
болып шығуы, нарықтағы бағалар ... ... ... ... ... ... ... ұшырауына байланысты болуы мүмкін шығындар
болады. Өз кезегінеде бұл ... ... ... ... ... ... мұндай қажеттілік азааймайды, керісінше азаматтар мүліктік жағдайы
жақсаруының және кәсіпкерлік дамуының салдарынан сақтандырудағы ... әрі өсе ... ... сақтық резервтер мен қорларды қалыптастырудың екі
негізгі әдісі қолданылады, олар бюджеттік және сақтық әдіс. Қаржыларды
қалыптастырудың ... ... - ... ... яғни ... ... ... болжайды.
Сақтық әдіс қорларды шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халықтың
жарналары есебінен жасауды алдын – ала ... ...... ... ... сан ... алдын –
ала болжалануы мүмкін емес жайттардан сақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... мүдделерді қорғауды, материалдық зияннан сақтандыруды және
оның орнын толтыруды жүзеге асыратын сақтық қор ... ... ... ... жасалады. Сақтық қорларда қоғам мүшелерінің ұжымдық және
жеке мүдделері қорғалады, олардың ... ... сан ... және ... ... ... қорлардың басқа қорлардан ерекшелігі: олар алдын – ала ... да, ... ... да жатпайды. Ол – табыс ретінде
тұтынылмайтын және ... ... ... ... табыстың бірден – бір
бөлігі.
Сақтандырудың жарналары есебінен жасалатын сақтық қорлар белгілі бір
уақытта тікелей арналымында – ... ... ... үшін (сақтық
жағдайдың болу немесе ықтималдық сипатына қарай оның пайда болмау ... ... ... ... ... сақтық қорлардың
қаражаттары қосымша ... алу үшін ... ... ... мүмкін.
Өз кезегінде, бұл табыстардың бір бөлігін тапсырыскерлерді тарту үшін
сақтық қызметтер көрсетудің бағасын ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығында пайдалырақ
шарттарды қолайсыз ... ... ... ... ... ... келетін тапсырыскерлерді тарту жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... қызметтің
дамуы, тауар мен ... ... ... ... ... өзара келісімшарт міндеттемелерінің кеңеюі сақтандыру арқылы
болатын кепілдіктердің берік жүйесін талап етеді. Тек ... ... ... ... өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну
процесінде пайда ... ... және жеке ... ... ... ... ... тарапынан көзделген шаралардың сипаты мен
көлеміне қарамастан, халық пен ... ... ... ... ... береді. Қазіргі кезде табиғи және техногенді сипаттағы төтенше
жағдайларды жою ... ... ... ... ... ... шектеулі болып табылатын мемлекеттік бюджетке түседі.
Сақтандыру осы ... жою ... ... механизмін қазіргі
жағдайда пайдалану елдегі кәсіпкерлік қызметті жедел ... ... ... ... ... оның климаты мен
географиялық орналасуын, экологиясының деңгейін ... ... ... ... ... ... жүйе ... экономикасының сенімді әрі орнықты, халықты
әлеуметтік қорғауды арттыру үшін ... ... ... ... ... ... мүмкін сақтандыруға ықпал етуге тиіс.
Сақтандыру мәселелері медицинаны қоса алғандағы әлеуметтік қамтамасыз
ету мәселелеріне тікелей ... ... ... ... ... мемлекетке міндеттер қатарын шешуге мүмкіндік береді:
1) табиғи – техногендік сипаттағы ... ... ... бюджетке ауыртпалықты азайтудың;
2) нарықтың экономика қағидаларына сай ... ... ... ... ... ... ... жинақталған
зейнетақыны төлеу, еңбекке қабілеттілікті ... ... ... ... ... төлеуге, денсаулық сақтауға қатысты
шығындардың орын толтыруға;
3) халық пен ... ... ұзақ ... ... ... ... ... бұрын жеткілікті қуатты әлеуметтік кепілдіктер жүйесін
қамтамасыз етуге қабілетсіз болып ... ... ... ... ... ... ... болып тұр. Осымен бірге бірқатар
мамандықтардың ... ... өсе ... Құқық органдары
ұйымдасқан (кәсіби) қылмыспен бетпе – бет ... ... ... ... ... жағдайында (жаңа еңбек қатынастарында) адамның өмір сүруі үшін
өмір мен денсаулыққа келтірілген зардаптарды қалпына ... ... ... бір ... ... өте ... Жоғары қауіптілік көздерімен
келтірілген зардаптардың орын толтыру, соның ішінде автомобиль көлігі ... ... де ... ... ... ... ... нарықтық
қайта қалыптасу кезеңде сақтандыру саласында ең маңызды ... ... ... ... өзге ... құқықтық актілердің
қабылдауына әкелді. Бірінші кезекте өзін ... ... ... ... ... ... бас тартылады. Бәсекеге
негізделген сақтандыруға жол беріледі. Сақтандыру кәсіпкерлік ... ... және ол ... ең ... ұйымдастырылған түрлерінің
бірі. Сақтандыру мен әлеуметтік міндеттерді орындалудың ... ... ... ... ... ... бақылаусыз өз бетімен жібере алмауда.
Сондықтан сақтандырудың дамуы қазіргі замаңғы құқықтық ... ... ... дамуымен бірге болды.
Сақтандыру – сақтық ұйым өз ... ... ... ... ... сақтандыру шартында белгіленген сақтық жағдай немесе өзгеде оқиғалар
туындаған кезде жеке немесе заңды ... ... ... ... ... ... ... кешені. Сақтандыру сферасы адам
өмірінің, өндірістік және ...... ... ... ... ол ... және ... қызмет атқарады.
Сақтандырудың экономикалық мәні барлық қатысушылардың ... оқыс ... ... ... ... Демек,
сақтандыру – қолайсыз құбылыстар мен күтпеген оқиғалар болған кезде жеке
және заңды тұлғалардың ... ... ... және ... ... ... үшін ... ақша қорларын құру және пайдалану жөніндегі
қайта бөлгіштік қатынастардың айырықша ... ... ... ... ... ... ... мен
заңды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы ... ... ... ... ... заңымен, сақтандыру мәселелері жөніндегі
Үкімет қаулыларымен және Ұлттық Банктің ... ... ... ... реттеліп отырады. Осыған дейін
біршама уақыт бұрын ... ... ... ... заң ... ... ... Президентінің 1995 жылдың 3 қазанынан
«Сақтандыру туралы» заң күші бар ... ... 2000 ... ... ... Республикасы «Сақтандыру қызметі туралы» жаңа заңы
қабылданды. Қазір заңгерлер тарапынан ... деп ... ... ісін ... ... замаңғы талаптарға сәйкес келтіруді
қамтамасыз ететін шаралар қарастылған.
Сақтандыру қызметіне бақылау жүргізу ... ... ... 1995 ... 30 наурызында ... ... ... ... ... заңда мазмұндалған.
Сақтандыру категориясының қаржы категориясымен ортақ белгілері бар:
- сақтық қатынастардың ақшалай сипаты;
- сақтандырудың қоғамдық өнімінің құнын қайта ... ... оның іс – ... ақша ... жасап, пайдалану мен қосарланып
отырады;
- сақтық қатынастағы бір ... ... ... болуы;
- ашқа қорларын жасап, пайдалану кезінде сақтық ... ... бола ... шеңберінде мемлекет сақтық ресурстары меншігінің субъектісі
болып келетіндіктен сақтандыру жалпы мемлекет қаржысының құрамды бөлігі
болып ... ... ... ... ... ісін ... ... жүйе шеңберінде айрықша ... оның ... ... жүзеге асыратын арнаулы қаржы – несие институт ретінде қарауға
болады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы ... ... ету үшін ... ... өндіріс процестерін қоғамдық
және ұжымдық қорғау болып ... ... үшін мына ... оған тән болып келеді:
1) қатынастардың ықтималды сипаты;
2) қатынастардың ... (жай ... ... (кез келген ауқымда –
мемлекеттік, аумақтық деңгейде, кәсіпорын немесе оның ... адам ... ... ... ... сипаты.
Сақтандыру процесі сақтандыру шарты негізінде не өзара сақтандыру
қоғамына мүшелік ... ... ... талабы бойынша бір тарап (сақтанушы) сақтандыру силық
ақысын ... ... ал ... тарап (сақтандырушы) сақтандыру
жағдайы пайда ... ... ... ... ... ... сумма
(сақтандыру сомасы) шегінде өзінің пайдасына шарт жасалған өзге тұлғаға
(пайда алушыға) ... ... ... ... ... ... сақтандыру шарты сақтандыру төлемін төлеуді қарастыратын жағдай.
Сақтандыру жағдайы – ... ... ... ... және ... адам әрекеті
ретінде өз пайда болу себебін иемденетін жағдай. Сонымен қатар, сақтандыру
жағдайы ... ... ... ... және ... ... қажет. Сақтандыру жағдайының түсу ... ... шарт ... өз ... ... сонымен қатар
жағдайдың ықтималдылығы болмай қоймайтындыққа жақын ... ... ... алса ... ... ... ... Жағдай орын алудың
ықтималдылығы мен ... ... ... сақтандыру шарттары
бойынша қарастырылатын фактілерге (оқиғаларға) қолданылмайды.
Сақтандыру жағдайларының түрі заң ... ... ... келген кезде) және шарттарымен (сақтандыру ерікті болып келген ... ... ... ерекшелігі: сақтандыру шығаратын
ережелерде көрсетілген жағдайларға сақтанушы қосылу ... Өз ... ... ... ... және оның қызметін тұтынушылардың
мүддесін ... ... ... ... Егер ... ... ... мемлекеттік орган заңның бұзылуын ережелерде көрсе,
онда ол сол ... ... ... ... ... ... бермеудің
негізі болып есептеледі.
Сақтандыру ережелері сақтандырушы мен сақтандырудың әр түрі бойынша
бөлек ... және ... ... ... ... үшін лицензияны
беру құқығы өкілетті мемлекеттік органымен келісуге жатқызылады. Шарттар
қарастырылмаған жағдайларға ... ... ... ... онда ... ... жағдайлар алынуы тиіс.
Сақтандыру ережелері мыналарды қарастыруы керек:
1) сақтандыру оюъектілерінің тізімін;
2) сақтандыру сомаларын анықтаудың тәртібін;
3) сақтандыру тәуекелдерді;
4) сақтандыру жағдайларының қатарынан алып ... және ... ... ... ... ... мерімі мен орнын;
6) сақтандыру шартын жасаудың тәртібін;
7) тараптардың құқықтары мен міндеттерін;
8) сақтандыру жағдайы орын ... ... ... ... сақтандыру жағдайының орын алғанын анықтайтын құжаттары тізімін;
10) сақтандыру төлемдерін жасаудың жағдайы мен ... ... ... ... сақтандыру төлемінен бас тарту жөніндегі
шешім қабылдау мерзімін;
12) сақтандыру шарты жағдайларының тоқталуын;
13) ... ... ... ... ... және ... экономикалық негіздеу;
15) ерекше жағдайлар
Сақтандыру ережелерінде жағдайларды сақтандырудың әдет – ғұрып
нормаларына жатқызуға болады деп айта ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды ескеретін сақтандыру шарты
жасалынуы мүмкін.
Қосымша жағдайлар 3 еседен көп қайталанса, ... ... ... ... ... түрі бойынша ережелерді өзгерту
міндетті. Яғни, бұл жағдайлар сақтандырушының тұрақтанған ... ... ... Енді ... ... ... ... сәйкес сақтандыру шарты конценсуалды болып
қаралады. Бірақ «Қазақстан Республикасыдағы Азамат Кодексінің» ... ... ... сақтанушы сақтандырушы сыйлық ақысын төлеген
кезден бастап, ал оны бөліп – бөліп қарастырылса бірінші сақтандыру ... ... ... күшіне енеді және тараптар үшін ... ... ... іс ... ... тәртіп бойынша сақтандыру шарты реалды
болып келетіне ... ... ... ... ... ... немесе жеке заң актілерімен берілуі мүмкін.
Сақтандыру шартының тараптары сақтандырушы мен ... ... ... ... ... асыратын, яғни сақтандыру
жағдайлары пайда болған кезде сақтанушыға ... ... шарт ... тұлғаға шартта айқындалған соманың шеңберінде сақтандыру ... ... ... ... ... ретінде тіркелген және сақтандыру
қызметін жүзеге асыруға ... ... бар ... тұлға ғана
сақтандырушы тұлға бола алады.
Сақтандыру экономикалық категория ... ... тән ... ... ... мен экономикалық категория ретінде мазмұны
бір – бірімен ... ... ... ... ... ... болады.
Бөлу қызметі: Сақтандырудың бұл қызметінің өзгешілігі қайта бөлу
ретінде ... Ол ... алу ... ... алдын алу шараларын
қаржыландыру жолымен сақтық ... болу ... ... ... ... ... бөлу қызметі сақтандырудың тиісті түрлерінің ... ... ... ... ... ... жұмылдыруды сақтық қорды
мақсатты пайдалануды қамтамасыз етуге байланысты болаытн нақты қатынастарда
көрінеді.
Соңғы уақытта бірқатар ... ... ... ... үшін тәуекелдік қызметті қарауды ұсынады, ... ... ... ... ...... оқиғалардан
болған зиянның орнын толтырумен байланысты.
Сақтық келісім шарттарын жасауға және ... ... ... ... тараптардың өзара іс қимылы сақтандыру нарығында
жүргізіледі.
Сақтандыру нарығы ақша ... ... онда сату ... ... ... ... - сақтық қызмет болып табылады және оған ... мен ... ... ... ... ... байланысты
Қазақстан Республикасындағы сақтық қызметтің монополиясы ... ... ... ... сақтық қызметтердің кең спектерін
ұсынатын мемлекеттік немесе акционерлік сақтандыру компаниялары ... ... ... негізі мақсаты – мемлекеттердің,
азаматтарды және шаруашылық субъектілерінің мүддесін ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін ұлттық сақтандыру нарығын
қалыптастыру.
Қазіргі замаңғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызмет ... жаңа ... ... ... ... ... және кезеңімен іске
асыруды талап етеді. Бұл ... ... ... ... ... жылдарға арналған мемлекеттік ... ... Онда ... ... шешуді көзделді:
- сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
және оның қатысушыларының – сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы,
сақтандыру брокері, сақтық агент, ... ... ... ... уәкілетті аудиторлық ұйым, өзара сақтандыру қоғамы,
сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік жұмысты жүзеге асыратын өзге
де ... және жеке ... ... ... үшін ... ... ескере отырып, сақтық қадағалаудың жүйесін
ұйымдастыру;
Сақтандыру және қайта ... ... ... ... ... бойынша талаптарды күшейту;
Осы замаңғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
Сақтандыру саласында ... ... ... даярлау және біліктігін
арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық сақтандыру жүйесін дұрыс ұйымдастыруда
және сақтандырудың ... ... ... ... ... мол резерв
жасалған.
Қазіргі замаңғы сақтандыру индустриясын құру мемлекетке: мемлекеттік
бюджеттің ... ... ... ... шығыстарды өтеу
белгісіндегі ... ... ... ... ... ... халықтың, жеке ұйымдастырудың жинақ ақшасын ұзақ мерзімді
негізде ұлттық экономикаға тарту мүмкін береді.
Азаматтардың ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының қызметі сияқты ... ... де ... бір ... ... ... ... деген
сенімінің деңгейіне байланысты.
Сақтандыру экономикалық қатынастардың жүйесі ретінде ... ... ... мен ... ... ... формаларын қамтиды. Экономикалық ... ... ... және ... ... ... жүйе құру ... жіктеу қажет.
1.2 Сақтандыру жіктемесінің негіздері
мен принциптері
Сақтандыру көп қыры ол әр түрлі категориядағы ... ... ... ... ... ... ... көлемімен ерекшеледі:
ол заң күшімен міндетті және ерікті ... ... ... ... ... ... сақтандыруды жіктеуді қажет етеді.
Жіктеу дегеніміз өзара байланысты звенолардың бағынышты жүйеге
жинақталуы. ... ... ... ... ... ... 6 ... сәйкес сақтандыру салаларға кластарға түрлерге жіктеледі.
Сақтандырудың жіктелуі мынандай екі ... ... ... өзгешелік және сақтандыру жауапкершілігіндегі өзгешелік.
Осыған байланысты сақтандыру объектілер және қауіп қатердің түрлері ... ... ... ... ... ... ... және
«Жалпы сақтандыру» саласы бойынша жүзеге асырылады (сурет 1).
Аталған сақтандыру саласының біріншісі заңмен қорғалатын игіліктердің
арасындағы ең жоғарғы құндылық болыа ... ... ... ... ... ... ... саласы бірқатар ... ... ... бар ... жағдайларға сақтандырылған (пайда алушы)
тұлғаға ақша төлеуін қарастырады.
Бұл тұлғаның қартайған шағында мүліктік мүдделерін кешенді қамтамасыз
етуге, ... ... ... ... ... береді. Осы
себептен өмірді сақтандыру өмірді азаматтық құқықтық тәсілдермен қорғаудың
бір жолы ... ... ... болады.
Ерікті нысанда сақтандыру өмірді сақтандыру санасына өз кезегінде
кластарды енгізеді. Ерікті өмірді сақтандыруға екі ... ... 1) ... ... 2) аннуитетті сақтандыру.
Өмірді сақтандыру – ... ... ... ... ... ... ... жасқа дейін өмір сүрген жағдайда сақтандыру
төлемін жүзеге асыруды көздейтін жеке сақтандыру түрлерінің жиынтығы ... ...... ... бір ... жеткен,
еңбек ету қабілетін (жасына байланысты, мүгедектігіне ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда немесе сақтандырылушының жеке табыстарының келуіне
немесе одан айырылуына ... ... өзге де ... ... ... ... ... жеке сақтандыру түрлерінің жиынтығы
болып ... ... ... бір ... ... ... ... және жеке тұлғалардың аймақтық бұзылған құқықтары ... орын ... ... ... ... ... болып
келеді. Қазіргі кезде жалпы сақтандыруды кластарға бөлу кеңейтілген тізімді
қамтиды, оған шолу ... ... ... азаматтық – құқықтық қатынастар
субъектілерінің құқықтарын қамтамасыз етуде сақтандырудың мәні бұрыңғыға
қарағанда ... ... ... ... деген пікірде орнығуымыз
мүмкін.
«Жалпы ... ... ... ... ... ... қамтиды:
1) жазалайтын жағдайдан және аурудан сақтандыру;
2) медициналық сақтандыру;
3) автомобиль көлігін сақтандыру;
4) ... жол ... ... әуе ... ... су ... сақтандыру;
7) жүктерді сақтандыру;
8) көлік пен жүктерді сақтандыру қоспағанда, мүлікті сақтандыру;
9) кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру;
10) автомобиль көлігі иелерінің азаматтық – ... ... ... жол ... иелерінің азаматтық – құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру;
12) әуе көлігі иелерінің ...... ... су ... ... ...... жауапкершілігін
сақтандыру;
14) тасымалдаушының азаматтық – құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
15) шарт бойынша азаматтық – ... ... ... зиян ... үшін ...... ... сақтандыру нысанындағы әрбір кластың мазмұны және оны ... ... ... ... ... мемлекеттік органның
нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді. Сонымен, сақтандырудағы ... ... ... ... ... ... ... арнайы
реттеуді қарастыруы қажет.
Осыған байланысты, сақтандырушылар үшін ... ... ... ... ... ... міндетті болып анықталатынын айтуға болады.
бұның өз сыры бар, міндетті реттеу сақтандырушылардың қызметін ... ... ... мүмкіндік береді.
Заңда берілген анықтамаға сәйкес, сақтандыру түрі, сақтандыру ұйымы
әзірлейтін және ұсынатын сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... меншік категорияларын ойға шақырады.
Мұндай шарттарда коммерциялық құпиялы болып келетін мәліметтердің ... ... ... ... ... біз ... да ... бағалай аламыз.
Сақтандыру түрі сақтандырушының да сақтанушының да (пайда ... ... ... ... ... ... қайшы келмейтін және
онда сақтандырудың барлық керекті жағдайлары ескерілген шарт болып келеді.
Жазалайтын жағдайдан және аурудан сақтандыру, ... ... ... ... аурудың салдарын қайтыс болған, еңбек ету
(жалпы немесе ішінара) жоғалтқан немесе оның ... өзге де ... ... оның ... ... ... сомада не ішінара
немесе толық өтеуді қарастыратын жеке ... ... ... ... ... ... ... мен көлемі азаматтық деликтік
құқықтық нормалармен айқындалатын адамның өмірі мен денсаулығына келтіретін
зиянның түрлерімен байланысты.
Қазақстан Республикасындағы ... ... және ... жіктеу
Сурет 1
Ескерту: ҚР сақтандыру қызметі туралы заңы, 2000ж 18.12.00.
Медициналық сақтандыру, сақтандырылатындардың медициналық мекемесінен
медициналық сақтандыру ... ... ... ... сұраған жолданымдарынан туындаған шығындарын ішінара жүзеге
асыру көзделетін жеке сақтандыру түрлерінің ... ... ... ... ... ... (бұл қатынастардың азаматтық –
құқықтық реттеу сұрақтары ескерілмеген) уақыт санын көтере ... ...... жол ... ... ... ... кейбір ұйымдармен іс
жүзінде ... ... ... ... ... қызметтері
көрсетілетін болды. осымен байланысты қатынастарда қатысушылар тең жағдайда
болып келеді. Және қымбат ... ... ... ... және тағы ... ... пайда болған жағдайда бұл сақтандыру
сөзсіз өте пайдалы болды. Осының барысында қалыптасқан ... ... ... ... ... ... сақтандыруға көлікті сақтандыруды жатқызады, ол көлік ... ... оған ... ... ... ... мүліктік
мүдделеріне оның зақымдануы немесе жойылуы, соның ішінде айдап ... ... ... ... ... ... немесе толық өтемі
мөлшерінде сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... табылады. Тасымалдау шартымен тығыз байланыста
болатын көлікті ... мен ... ... айтылғандай сақтандырудың
жеке класында болып келетін ... ... ... Жүктерді
сақтандыру, жүктерді иеленуге, пайдалануға, оған билік ... ... ... ... оның зақымдануы немесе жойылуы, соның
ішінде жүктердің ... ... ... ... кетуі салдарынан
келтірілген зиянды ішінара немесе толық ... ... ... ... ... ... ... түрлерінің жиынтығы болып
табылады.
Міндеттілік дәрежесіне қарай сақтандыру ерікті және міндетті болады.
Соңғы ... ... ... ... ... ... әскери
қызметкерлердің, ішкі істер органдарының қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
азаматтық – құқықтық жауапкершілікті сақтандыру саласында ... ... ... иелерінің азаматтық – құқықтық жауапкершілігі,
нотариустардың және ... өзге ... ...... ... ... жатады.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы»
Қазақстан Республикасы заңының 52 ... ... ... ... ... ... Республикасы жүзеге асады.
Міндетті сақтандырудың түрлері, тәртібі мен талаптары заң ... өз ... ... ... ... ... азаматқа заң
актілерімен де шартпен сақтандыру ... ... ... ... ... (сақтандырылған тұлғадан бөлек
қатысуын) ... ... ... ... Жиі – жиі ... сақтанушы болып
онымен азамат ...... ... ... ... ... ... жағдайларда сақтандыру сақтанушы қаражаттарының есебінен
жүргізіледі. Міндетті сақтандыру кезінде сақтанушы сақтандырудың осы ... заң ... ... ... ... ... шарт
жасауға міндетті. Міндеттілік негізінен ... ... ... ... бір ... ... ... тиесілі
сақтандыру төлемінің көлеміне, қатысты болып келеді. ... ... өз ... ... ... сыйақыларын төлеу
міндетіне әсер етеді.
Заң актілеріне сәйкес пайдасына ... ... ... асырылуы
тиіс болған адам, егер оған оның ... ... ... ... ... ... ... сақтандырылуын сот тәртібінде талап етуге
құқылы.
Егер сақтанушы міндетті сақтандыру шартын жасамаса немесе оны ... ... ... ... жасаса, ол сақтандыру
жағдайы (оқиғасы) орын ... ... ... ... өзі жауапты
болады. Сақтанушы жауапкершілігінің көлемі ... ... ... ... ... ... ... тиесілі болатын
сақтандыру төлеміне сәйкес болып келеді.
Міндетті сақтандыру шартын жасаудан сақтандырушы ұйымының да ... ... ... сақтандыруға тән белгілер:
1. Міндетті сақтандыру шарттары заңмен бекітіледі. Сақтандырушы
заң бойынша сақтандырылуға тиісті объектілерді сақтандыруға ал
сақтанушы сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... ... ... ... жататын объектілер тізімі;
- сақтандыру жауапкершілігінің көлемі;
- сақтандыру сомасын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... төлену тәртібі;
- сақтандырушы мен сақтанушының негізгі құқықтары мен міндеттері.
2. Заңда көрсетілген ... ... ... Бұл принцип әсіресе мүлікті сақтандыруда қатты
сақталады.
3. Сақтандыру ... ... ету ... ... ... азаматтық құқықтық жауапкершілігінің
жабуға арналған сома 400 айлық есептік көрсеткішпен шектелген.
Ерікті сақтандырудың міндетті ... ... ол ... еркін білдіруіне негізделеді. Ерікті сақтандырудың түрлері,
шарттары мен тәртібі тараптардың келісімі бойынша белгіленеді.
Ерікті сақтандыруға тән ... ... ... заңды және ерікті түрде жүргізіледі. Заң
сақтандырудың жалпы ... және ... ... ... ... қатысу сақтандырушыларға байланысты. Бұл принцип
сақтандыру келісім шартының сақтанушының талабына ... ... ... ... ... ішінара қамту арқылы жүргізіледі, ... ... ... ... ... Ерікті сақтандыру сақтандыру мерзімімен шектелген.
5. Сақтандыру сомасымен қамтамасыз ету сақтанушы талабына
байланысты болады.
Сақтандыру ... ... ... ... жеке
және мүліктік болып бөлінеді. Азаматтық өмірін, ... ... және ... ... өзге де мүдделерін сақтандыру жеке
сақтандыруға ... ... ... ... ... келгеніні сақтандыру.
Жеке сақтандыру шарты бойынша ... өзі, ... ... ... ... ... адам сақтандырылған болуы мүмкін).
Мүліктік және кәсіпкерлік тәуекелдер мен азаматтық – ... қоса ... ... ... мүдделерді сақтандыру
мүліктік сақтандыруға жатады.
Мүліктік сақтандыру кезінде мүліктің ... ... ... ... және ... көзделген өзге де мүліктік құқықтар
сақтандырылады. Сақтанушының ... ... ... ... ... болмаған жағдайда жасалған мүліктік ... ... ... Мүлікті сақтандырудың объектілері – сақтанушының мүліктік
мүдделері, яғни ... үй ... ... ... ... – сақтанушы, сақтандырушы, пайда алушы.
Кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру кезінде ... ... іс – ... ... шарттары бойынша әріптестерінің өз ... ... ... ... ... немесе кәсіпкерден тәуелсіз
жағдайлардан осы қызмет шарттарының өзгеруінен болған залалдар тәуекелі,
соның ішінде күтілген ... ... қалу ... ... ... ... сақтандырудың бұл класында тек сол сақтанушының
кәсіпкерлік тәуекелі және тек соның пайдасына ғана ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
шарты немесе өзге тұлғаның (пайда алушының) пайдасына жасалған ... ... екі ... ... ... бір ... түрі;
б) сол іспен шұғылданатын нақтылы қоғамдық ұйым.
Нарық жағдайында тәуекел кәсіпкерліктің шешуші элементі. Тәуекелдің
ерекшеліктері ... істе ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Нарық жағдайында
кәсіпкерлік қызметпен байланысты тәуекелдің түрлері де ... ... ... ... үшін ... ... маңызы зор. ... ... ... объектісі сақтанушының коммерциялық қызметі болып табылады.
Коммерциялық сақтандыруда сақтандыру ... ... ... Олар ... қызметтің түрі, сақтандыру мерзімі, нарық
қатынастарының тұрақтылық деңгейі. Сақтандырудың бұл түрі ... ... ... келтіру мен дамытудағы перспективалы сақтандыру
болып ... ...... қызметінің жеке саласы болып
табылады. Жауапкершілікті сақтандыру объектісіне – ... ... ... ... немесе әрекетсіздігінен зиян келтірілуі мүмкін үшінші жақ
алдындағы ... ... ...... ... ... Жауапкершілікті сақтандырудың мақсаты залал келтірушінің
экономикалық мүддесін сақтандыру арқылы қорғау. ...... ... ... ... тұлғалардың өміріне, денсаулығына
немесе мүлкіне зиян келтірудің салдарынан ... ... ... ... ... Азаматтық – құқықтық шарттардан және басқа
да негіздерден пайда болуы мүмкін, жауапкершілік сақтандырылуы мүмкін.
Жауапкершілікті сақтандыру ерікті және ... ... ... ... оны ... ... бөліп тұратын өзіндік
ерекшеліктері бар:
1) азаматтық жауапкершілікті сақтандыру түрлерінде сақтандыру
оқиғасының болуын анықтау ... ... мен ... ... ... – құқықтық
нормалары мен тікелей байланысты.
2) ... ... ... ... ... ... орнын, келісім шартта көрсетілген
сақтандыру сомасы көлемінде жабуды қамтамасыз етеді, ... ... ... ... ... тұлғаның
пайдасына жасалады.
3) жауапкершілікті сақтандыру сақтанушының үшінші ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасының азаматтық – ... ... ... ... түріне жатады және де ол 1997 ж. ... ... ... ... ... Сақтандыру шарттары Қазақстан
Республикасы үкіметінің 1996 ж 31 ... №1319 ... ... ... иесі ... бар кез – ... сақтандыру
ұйымда сақтандырылады. Міндетті сақтандыру келісімі 1 жылға жасалады.
Ережеде ... ... бір ... ... ... қамсыздандыру органдары арқылы көлік ... ... ... Ұлы Отан ... ... мен ... тұлғалар I және II топ мүгедектері жылдық төлемнің 50%
төлейді. ... ... ... жүк ... ... троллейбус, трамвай иелеріне қатысты.
Міндетті сақтандыруда ... ... ... шектелген,
сондықтан автокөлік құралының иесі өз жауапкершілігін қосымша ерікті түрде
сақтандыруына болады.
«Қазақстан Республикасының нотариат ... ... ... ... ...... ... сақтандыру міндетті
түріне жатады. Жеке нотариустар жауапкершілігі мынадай іс - ... ... ... келісімдерді куәландыру;
2) мұрагерлік мүлікті қорғауға шара қолдану;
3) мұрагерлік құқы бар ... ... ... мен ... ... ... ... нотариус өзінің азаматтық – құқықтық жауапкершілігін жыл ... бар кез – ... ... ... ... алады.
Кәсіпкерлік жауапкершілікті сақтандыру – кәсіби қызметі барысында
үшінші тұлғаға зиян ... ... әр ... категориядағы тұлғалардың
мүліктік мүддесін ... ... ... ... ... тәуекелдер екі топқа бөлінеді: 1) ... ... ... ... және дене ... байланысты тәуекелдер.
Мұндай жағдайлар дәрігерлер, хирургтар, дантистер, ... жиі ... 2) ... ... ... ... ... қызметке талап және оның жүрзілуі арнаулы заңды және
нормативті актілерге сәйкес ... ... жеке ... ... ... қатысты жүргізіледі. Жеке тәжірибеленуші маманның
(сақтанушының) клиентке келтірілген материалдық зияны мен оның ... ... ... ... жағдайда ғана сақтандыру оқиғасы болады
деп есептеледі.
Экологиялық сақтандыру қазіргі кездегі актуальды ... ... ... ... ... екі ... ... бойынша
немесе табиғатты қоршаған ортаны ластау ... ... ... ... ... 1991 жылы «Табиғатты қоршаған ортаны қорғау
туралы» заңына сәйкес ерікті экологиялық сақтандыру ... ... ... ... ... ... толық қолданыла қойған жоқ.
Бұрыңғы заманмен салыстырғанда қазіргі заңнама сақтандыру нысандарының
тізімін көбейтті. Енді сақтандыру нысаны ... ... ... де ... ... байланысты сақтандыру тағы екі нысанға
бөлінеді, олар а) ... б) ... ... ... ... ... ... белгіленген кезең
аяқталғанда, немесе сақтандыру жағдайы туындағанда. Төлем ... ... ... ... ... ... ... болады. Яғни, жинақтаушы сақтандыру бойынша сақтандыру жағдайы
болмауы да мүмкін. Аннуитет шарты жинақтаушы ... ... ... ... ... ... белгіленген мерзім ішінде пайда
алушының пайдасына мерзімді төлемдер түрінде сақтандыру төлемдерін жүзеге
асыруға міндетті ететін сақтандыру шарты.
Жинақтаушы емес ... ... ... ... негізі
болып сақтандыру жағдайы есептеледі. Көрсетілген ... ... бір ... ... жүргізіліп жатқан объектілерінің өзгешілігі.
Жинақтаушы сақтандыру шарттары тек қана жеке ... ... ... ... ... ...... нысандары бойынша бөлінуі
сияқты (толық болып келмейді). Бұл сақтандыру қызметін лицензиялау үшін
қажет ... яғни ... ... ... ... сақтандыру қызметі пайда болса, онда заңнамада сақтандырудың
нысандары бойынша өзге де жіктелуі қарастырылуы мүмкін.
Сақтандырылғандар ... ... ... ... сақтандыру
шартын жасауға әкеп соғады. Сақтандырушы ... ... ... ... ... құрады. Егер сақтандырушының өзі сақтанушы
алдындағы өз міндеттерінің бәрін ... оның бір ... ... ... сақтандыратын болса, қайта сақтандыру шарты орын
алады.
Қайта сақтандыру – ... ... ... ... ... ... ... арасында жасалған қайта сақтандыру шартына сәйкес қайта
сақтандыру ұйымына сақтандыру тәуекелдерінің бәрін ... бір ... ... ... және ... ... ... қатынастар. Қайта
сақтандырудың өзі де бөлінеді. Заңмен бара – бар және бара – бар емес ... ... ... Бара – бар ... ... – бұл тиісті
сақтандыру шартында көзделген жағдайлар туындаған кезде қайта сақтандыру
ұйымы қайта сақтандыру ... ... ... ... ... ... бара – бар ... сақтандыру төлемін жүзеге
асыруға өзі міндеттеме ... ... ... Бара – бар емес ... ... ... сақтандыру шартына сәйкес көзделген жағдайлар
туындаған кезде қайта сақтандыру шарты бойынша цеденттің өзі ... ... ... ... ... ... өзіне міндеттеме қабылдайтын
қайта сақтандыру. Өзі ... ... сома деп – ... ... ... өз ... цедент жауапкершілікті атқаратын ... ... ... (қайта сақтандыру) белгілері. Қазақстан
Республикасында немесе оның сақтандыру ... ... ... сақтандыру
(қайта сақтандыру) шекаралық болып табылады. Шекаралық ... ... мен ... ... ... заңдарымен
немесе Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық ... ... ... ... ... сақтандырудың мүмкіндігі қарастырылған. Азаматтар
мен заңды тұлғалар қажетті қаражатты өзара сақтандыру қоғамдарына біріктіру
жолымен өзара негізде өз ... және ... ... ... ... – құқықтық жауапкершілікті) сақтандыра алады. Өзара
сақтандырудың ... егер ... ... ... ... ... ... жасау көзделмесе, қоғам өзінің мүшелерінің
мүлкін және мүліктік мүдделерін өзара сақтандыруды мүшелік кезінде тікелей
жүзеге асыратыны жатады.
Сақтандыру салаларын ... ... ... ... тәжірибелік
мәні бар. Дәл осы деңгейде сақтанушылар мен ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
жауапкершілігінің көлемі және сақтандыру тарифтері белгіленеді.
Халықаралық тәжірибеде ... түрі ... деп те ... Себебі
кез – келген сақтандыру түрінің шарты сақтандыру тарифінде көрініс табады.
Сонымен, ... түрі ...... ... ... сәйкес тарифтік ставка бойынша сақтандырудың ... ... ... түрлерінің саны шексіз және ол потенциалды сақтанушылардың
мүддесіне байланысты.
Мысал ретінде ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың мүліктерін сақтандыруда бұл құрылысты,
жануарларды, үй ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру. Жауапкершілікті сақтандыру
бойынша автокөлік иелерінің азаматтық – ... ... ... ... ... – құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру, кәсіби жауапкершілікті сақтандыру. ... ... ... ... процесіндегі немесе қызмет көрсетудегі нақты
тәуекелдердің түрлеріне байланысты болады, мысалы жаңа ... ... ... ... ... тоқтап қалуы т.б. Өмірді сақтандыру
түрлері - өмірді ұзақ ... ... ... ... қосымша
зейнетақы сақтандыру.
Сонымен сақтанушы пайдаланатын сақтандырудың әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі
Бүгінгі таңда сақтандырудың дамуына ... ... ... және ... ... ... ... жаңа түрлері, нарықты ірі (өнеркәсіптік- қаржылық) және жаппай
көпшілік ... және ұсақ ) ... ... ... ... сияқты
факторлар әсер етуде. Ал бұл ... ... ... экономиканың
қазіргі жағдайы міндетті түрде өз әсерін тигізеді. Соңғы ... ... ... ... болды, бірақ әр аймаққа байланысты оның дамуы
бірқалыпсыз яғни бір елде өте көп мөлшердегі сыртқы ... ... ... ... байланысты тоқырау болса, енді бір ... ... ... Әлемдік экономиканың жағдайын анықтайтын
процесстер халықаралық сақтандыру нарығына әсер ... ... ... ... ... ... ... ететін ірі корпорациялармен
байланысты сақтандыру ... ... Олар ... ... едәуір бөлігін бақылайды. Мұндай ірі акционерлік сақтандыру
қоғамдарының басым көпшілігі ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы үлесі Ұлыбритания,
Германия, Франция, АҚШ тиесілі.
Интернационализация процесін Европаның ... ... ... ... сақтандыру нарығы қамтуда. Эвропалық
экономикалық бірлестікке дейін ... ... ... ... бұл комитеттің құрамына 18 елдің сақтандыру компанияларының
ұлттық ассоцациялары және ... ... ... ... ассоцациясы кірген. Содан бері көптеген ... ... ... комитетінің құрамына жаңадан 11 мемлекет енді, 1993
жылы –Исландия, Кипр және Мальта, содан кейін Польша, ... ... ... 1996 жылы –Словения, Эстония, Литва, Латвия. Сонымен ... бұл ... ... ... ... саны 29.
Европалық сақтандыру комитетінің 18 салалық комитеттері, 20 мүшелік
комитеттері бар. ... ... ... ету осы ... ... бөлінген (өмірді сақтандыру, денсаулықты сақтандыру, ... ... ... және де олар жыл ... 200-ге жуық ... ... ... сақтандыру комитеті барлық Европалық нарықтағы
сақтандырудың мәселелеріне ... беру ... ... барлық күш –
жігерін жұмылдыруда. Сақтандыру ... жыл ... ... сақтандыру
саласындағы жетістіктер мен комитеттің қызметі туралы есеп ... ... ... ... ... ... қатар басқа да
көптеген Европалық емес бірлестіктермен (Европа кеңесі, ... ... ... ... ... етуде.
Азия континентінде жоғарыда аталған бірлестікке ұқсас экономикалық
ынтымақтастық ұйымы бар. Оның ... ... ... және ... кіреді.
1992 жылы ұйымның құрамына Орта Азия елдері мен Қазақстан енді. ... ... ... ... және Турция елдерінің сақтандыру
ұйымдары бірігіп қайта сақтандыру ... ... Осы ... ... Орта Азия мен ... ... ... аталмыш
бірлестікке қосылулары керек. Осы мәселеге байланысты Иран, ... ... ... сақтандыру компаниясы Әзірбайжан, Ауғаныстан, Қазақстан,
Өзбекстан және Түркіменстан өкілдерінің қатысуымен бірнеше мәжіліс өткізді.
Бұл елдерде сақтандырудың ... ... ... ... жүрді.
1967 жылы ішкі аймақтағы капитал көлемін көбейту үшін ... ... ... ... пулдары құрылды. Бірақ пулдардың
қызметі ынтымақтастықтың мүшелерін қанағаттандырмады. Себебі ... ... сол ... экономикасының дамуына әсер ете алмады.
Сондықтан ... ... ... ... ірі қайта сақтандыру
компаниясын құруға келісті.
Қайта сақтандыру компаниясының пулдардан артықшылығы мынада:
• аймақтың, аймақтан тыс ... ... ... ... ... бар;
• қайта сақтандыру компаниясы сақтандыру бизнесінің ... ... ... ... бар, ... ... ... жыл сайынғы резервті толықтыруды
қамтамасыз етеді;
• халықаралық нарықтың ірі тәуекелдерін қайта сақтандыруға мүмкіндігі
мол.
Экономикалық Ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... турі бойынша қайта сақтандыру операцияларын
жүргізу;
• нарықтағы қайта сақтандыру сыйымдылығын ұлғайту мақсатында қайта
сақтандыру компанияларын толықтыру;
... ... ... ... ... ... ... жүргізуде оларға техникалық және кеңес беру арқылы
көмек көрсету;
• ұлтаралық сақтандыру ұйымдарымен іскерлік қарым-қатнаста болу;
... ... ... ... экономикасының дамуына
ықпал ету.
Қазақстандық сақтандыру компанияларын Жапонияның сақтандыру ... ... ... ... ғасырдың ортасында Жапония құрлығына да сақтандыру ... ... ... ... ақтандырушылар меңгере бастады. Тек
Иокогама портының өзінде 240 сақтандыру ... ... ... 1879 жылы ... ... Ең ... «Токио Марина» атты теңіз
сақтандыру компаниясы құрылды. Бұл компания қазіргі кезде сол елдегі ең ... ... ... 8 ... кейін «Ясуда» атты оттан сақтандыру
компаниясы құрылды. Айта кететін жайт бұл елде ... ... ... ... жанасымсыз сақтандыру болып екіге бөлінеді. Өмірге жанасымсыз
сақтандыруға мүлікті сақтандырудың ... ... ... ... ... ... жазатайым жағдайдан сақтандыру т.б. жатады. «Ясуда»
сақтандыру компаниясы сақтандырудың осы ... ... саны ... түсті. Бірақ мемлекет тарапынан олардың
дамуына бақылау, ... ... ... ... ... ... ... банкротқа ұшырады. 90 жылдың ... ... ... ... ... жылы ... сақтандыру бизнесі туралы заң қабылданды. Бұл заң
сақтандыру ережелерін, талаптарын айқындады. Содан бері 100 ... ... ... Осы ... ... тек екі рет ... заңға жеке өзгерістер
енгізілді.
1940 жылы Жапонияда сақтандыру компанияларының саны 48-ге жетті, ал ... ... соң ... саны 16 ... Соғыстан кейін бұл елдің
экономикасы дами бастады. Аз ... ... ... ... әлем бойынша екінші орынға ие болды, яғни осыған сәйкес
сақтандыруда жан-жақты ... 1955 жылы ... ... ... заң ... ... кезде Жапонияда өмірге жанасымсыз сақтандыру
түрімен айналысатын 56 ... ... бар. 1955 ... ... ... төлемі 124 есе көбейген, олардың жыл
сайынғы өсімі 13% құрайды. Сақтандыру компанияларының қызметіне ... ... ... ... ... жанында оттан сақтандыру
бойынша сақтандыру компанияларының ассоциациялары құрылған. Сақтандыру
компанияларының ... ... ... олар ... еңбекақы,
комиссиондық, шаруашылық және әкімшілік шығындарын азайту жолымен пайданы
көбейтуді ... ... ... сақтандыру импорттарға да эксопрттарға
да тиімді. Мұнда стандартты шарттар және ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік тауарларды, тоңазытылған
ет, балық т.с.с. тасымалдау ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... құралының тозу деңгейіне байланысты.
Соңғы жылдары сақтандыру заңына мемлекеттің сақтандыруға ... ... ... ... енгізілді. Сонымен қатар
сақтандыру компанияларына өмірді ... және ... ... өзара қатысушыларына рұқсат берілді.
АҚШ-тың сақтандыру нарығы. Америка Құрама Штатының сақтандыру нарығы
және сақтандыру бизнес әлемдегі теңдесі жоқ ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің сақтандыру нарығының 50%-дан
астамын бақылайды. АҚШ-та 8 мыңнан ... ... ... 2 ... ... ... ... әр штаттың өз сақтандыру заңы және
реттеуші, қадағалаушы органы бар. ... ... ... ... заң да, ... ... да жоқ. Әр штат көрсетілетін сақтандыру
қызметінің түрлері, жарғылық капиталдың мөлшерін бекітеді, ... ... ... ... ... ... ... береді. Мұнда сақтандыру ұйымдарының екі типі:
акционерлік және өзара ... ... бар. ... ... жоқ. ... ... 3 ... бөлінеді:
1.бенефиттер (өмірді және денсаулықты сақтандыру, медициналық сақтандыру,
зейнетақыны сақтандыру );
2.жеке мүліктік сақтандыру (құрылысты ... ... ... ... ... да ... ... );
коммерциялық сақтандыру (сақтандырудың басқа да түрлері).
Қазіргі кезде АҚШ-тың барлық сақтандыру компанияларының активі шамамен
2 трлн. доллорды ... бұл ... ... бір ... 200 млн.
доллардан келеді. Барлық ... ... үш ... A.M. BEST, Moody S, Standard & Poons ... ... ... қаржы жағдайы, қызметі туралы каталогтар шығарады және
де төлемқабілеттілігінің көрсеткіштері мен ... ... ... ... ... сақтандыру қоғамы үшін инвестициялық
ресурстар сақтандыру компанияларын ... ... ... ... ... ... ... сақтандырушылары өнеркәсіп корпорацияларымен ... ... ... ... ұйымдастырушылық негізін акционерлік
қоғамдар мен өзара ... ... ... ... ... ... брокерлерінің институты, сақтандыру агенттері, тәуелсіз
брокерлік фирмалар бар. ... ... ... ... ... ірі ... қоғамының 20 мыңнан астам брокерлері бар. Сонымен қатар
«Марш- Маклейнан», «Александр энд Александр», «Фрек ... ... С. ... ірі брокерлік фирмалар қызмет етеді.
Сақтандыру қызметінің көлемінің кеңеюімен қатар шығындар да ... ... ... сыйақыларының ставкасын бекітетін картельді жүйе
күйреуге ұшырады. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... заңда қарастырылған. Соңғы жылдарда АҚШ-тың көптеген
штаттарында сақтандыру ... ... шек ... ... ... 40 ... ... төмендеді, бұл өз кезегінде ... ... ұсақ ... ... ... ... ... компаниялары өздерінің еншілес компаниялары арқылы
несие және қарыз берумен, ... чек ... ... ... есептеу карточкаларын шығарумен, жылжымайтын мүлік бойынша
операциялар жүргізумен, ... ... ... оның мүлкін, капиталын
басқарумен айналысады. Сақтандыру ісін одан әрі ... ... ... қатарлы сақтандыру компанияларына «Стейт форм
мьючуем отомобил иншуранс компани» ... ... ... 1922 жылы Иллинойс штатында құрылған. ... ... ... ... әлемдегі бірінші орындардың біріне ие. ... ... ... ... ... сақтандырумен, әуе
көлігін сақтандырумен, және қайта сақтандырумен айналысады. Одан кейінгі
ірі компаниялардың бірі «Метрополитен Лайф ... К» 1868 жылы ... 1915 ... бері өмірді сақтандырумен айналысады. Мүлікті және
жауапкершілікті ... ... ... ... компаниясы
1982 жылы «Коннектинут дженерэл корпорейшн» және «ИНА корпорейшн» ... ... ... ... ... және өнеркәсіп тәуекелдерін
сақтандырушы «Америкэн интернэшнл ... (АИГ) ... ... холдингті компания) әлемнің 130 еліндегі 44 еншілес компания
қызметін бақылайды, оның тек қызметкерлерінің саны 28 ... ... ... 1853 жылы ... корпорейшн», 1876 жылы құрылған «Пруденшл
Иншуранс ... ... ірі ... ... бар.
Ұлыбританияның сақтандыру нарығы. Ұлыбританияның сақтандыру бизнесі
әлемдік қаржылық орталық болып саналатын Лондонда ... ... ... ... өзінің дамыған нарықтық инфроқұрылымымен,
сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... ірі сақтандыру компанияларының еншілес компаниялары немесе
өкілдіктері орналасқан. ... ... ... ... және ... ... де ... офистері осында. Ұлыбританияның
сақтандыру нарығының құрылымы акционерлік сақтандыру қоғамдарынан, ... ... ... ... ... өкілдіктері
мен бөлімшелерінен құралады.
Ұлттық сақтандыру нарығының ең ірі звеносы халықаралық дәрежеге ие
«Ллойд» ... ... оның ... ... ... және ... сақтандыру компаниялары бар. Европалық экономикалық бірлестіктің
шешімімен 1982 жылдан бастап мұнда жаңа универсал сақтандыру ... Заң ... ... ... ... ... ... да
рұқсат етілмейді. Сақтандыру келісім-шарттары ... ... ... ал делдалдар қызметін андеррайтинг агенттіктері,
сақтандыру агенттері және брокерлері атқарады. Ұлыбританияның ... ... ... ... ... ұлттық және халықаралық
сақтандыру брокерлері, агенттерінің қызметі үлкен роль атқарады. ... және ... ... ... ... ... 50 пайызы
солар арқылы жасалады. Сақтандыру қызметі 1982 жылы ... ... ... ... ... компаниялары туралы » заңмен
реттеледі. Заңда сақтандыру резервтерін ... ... ... мен ... ... ... ... лицензиялауды реттеудің құқықты нормалары көрсетілген.
Сақтандыру ісін қадағалау өнеркәсіп және сауда ... ... ... ... сақтандырушылардың мүддесін қорғау.
«Ллойдс» сақтандыру бірлестігі Лондонның сақтандыру және ... ... ең ... ... ... ... ... корпорациясы
сақтандыру нарығының өзін-өзі реттеуші, қадағалаушы ... ... ... мен сақтандырушының құқығын қорғайтын негізгі орган
Ллойдс Кеңесі. Сақтандыру өтемдерін төлеу және ... да зиян ... ... ... Trust Fund» ... төленеді. Бұл қор
сақтандыру және қайта сақтандыру сыйақысынан, инвестициялық табыс ... ... ... қор ... ... мақсатты жарналары есебінен
толықтырылуы мүмкін. Ұлыбританиядағы сақтандыру делдалдарының қызметі де
үкімет тарпынан ... және ... ... Бұл ең алдымен
сақтандыру және ... ... ... қызметіне байланысты.
Сақтандыру брокерлері туралы 1977 жылы ... ... ... сақтандыру брокерлерін тіркеу кеңесі құрылған. Жеке тұлғалар
«сақтандыру брокері» ... ... ... ие болу үшін ... ... ... тапсыруы керек.
Ағылшын сақтандыру нарығының ... ... ... ... Басқарманың болуы. Ол 1975 жылы ... ... ... ... ... ... құрылған. Осыған
байланысты 1975 жылы орталық кепілдік қоры құрылды. Қор ... ... ... ... ... қалыптасады.
Ұлыбританияда азаматтық жауапкершілікті міндетті ақтандыру ... ... ... ... ... атомды энергетикалық
қондырғылардың операторлары, бухгалтерлер, адвокаттардың ... ... ... ... де ... сақтандыру компанияларының қаржылық есеп берудің формалары
бекітілген. Қаржылық есеп беру міндетті ... ... ... ... ... ... ... болуы шарт. Есепті жыл аяқталған соң алты
ай мерзім ішінде сақтандыру ... ... ... ... ... және ... ... тапсырады. Сақтандыру компаниялары
мүлік салығын және сақтандыру қызметінен түскен пайдадан салық төлейді.
Германияның сақтандыру ... ... ... ... ең сенімді табылады. Қызығы сол, 100 жыл ... ... ... ең ... ... сақтандыру жүйесі де Германияда
пайда болған. Европаның ең ірі сақтандыру концерніде ... ( ... ). ... ... ең ірі ... ... компаниясы, ал Кельнде
әлемдегі қайта сақтандыру компанияларының арасында 3-ші орынға ие қайта
сақтандыру компаниясы орналасқан.
Германиядағы ... ... ... ең ... ... ... оның сақтандырушылары бір уақытта сақтанушылар да болып
табылады. Компания мүшелері басшыны өздері таңдайды және ... да ... ең ірі ... ... олар ... ... ... көрсететін, жәке капитал иелеріне тиісті акционерлік
қоғамдар. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... бар екенін айта кеткен жөн. Бұл ... ... ... ... және ... мемлекеттік жүйеге
сәйкес жүргізеді. Мемлекет осылайша сақтандыру компанияларының қызметін,
өмірді, жауапкершілікті т.б. ... ... ... түсетін
жарналардың мөлшерін тексереді. Жыл ... ... ... ... ... ... ... жағдайын қаржы резервтерінің
жеткіліктілігін және ... ... ... ... ... ... компанияларына резервтерін ... ... ... мүлікті кепілге ала отырып ссуда беру,
Облигациялар сатып алу ... ... ... компаниялары
банктермен тығыз қарым-қатнаста болады. Сақтандыру компаниялары ... ... ... ... ... ... жеке тұлға банктен
қарыз алатын болса банк одан алынған қарызды қайтаратынына кепілдік ... ... ... ... ... келісімі жатады. Бұл жерде клиент
банкті өзінің мұрагері етіп тағайындайды, сондықтан клиент қайтыс ... банк ... Егер ... ... ... банк ... талап етеді және өзі акционер болып табылатын сақтандыру
компаниясын ұсынады. Сақтандыру ... мен ... ... клиенттер жылжымайтын мүлікті сатып алу кезінде де орын алады.
Германияда сақтандырудың келесі түрлері бар:
Жақындардың пайдасына жасалатын сақтандыру. Сақтанушы қайтыс ... ... ... оның ... ... ... ету ... жоғалтқан жағдайда сақтандыру. Нақты сақтандыру
келісім шартына сәйкес мүгедектігіне байланысты жоғалтқан табысының ... ... ... ... ... ... қалған адам жақсы төленетін
жұмысты істей алмайды, сондықтан осындай ... ... ... ... ... - заң ... ... зейнетақыны
сақтандыруға қосымша.
Германияда бірде-бір автокөлік жүргізушінің ... ... ... 120-ға жуық ... ... ... ... Заң бойынша нотариус, консультант, ревизор-эканомист
мамандарын сақтандыру да ... ... ... ... өртену, табиғи катастрофа т.с.с. тәуекелдерден сақтандыра алады.
Сонымен қатар ғимаратты сақтандыру, үйді сол ... баға ... ... ... сақтандыру, үй шаруашылығының заттарын сақтандыру түрлері де
жақсыдамыған. Әрбір тұлға қаржы тәуекелінің кез-келген түрін ... ... (Hermes) ... ... ... әлемге
әйгілі, ол неміс экспортерларының тәуеклдерін сақтандырады. Жеке ... ... ... ... де ... ... жылдық қаржылық есеп беру көлемі мен
бухгалтерлік есеп принциптерін бақылаудың федералды ... ... ... бір ... ... ... есеп ... талаптар
қойылған.
Жылдық қаржылық есеп беру құрамында сақтандыру компаниясының барлық
еншілес компанияларының агенттіктер мен өкілдіктердің бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік
баланс, пайда және зиян туралы есеп ... ... ... ... ... тексеруден өтуі керек. Компанияның сыртқы аудиті аудит
стандарттары мен ... ... ... ... ... ... аудиттің
нәтижесі бойынша аудиторлық қорытынды толтырылады. Онда қаржы тұрақтылығын
бағалау, төлемқабілеттік деңгейі, ... ... ... ... ерекше көңіл бөлінеді. Жылдық қаржылық есеп беру барлық
қосымшаларымен сыртқы аудиттің қорытындысымен акционерлерге ұсынылады және
баспасөзде жарияланады.
Қытайдың сақтандыру ... ... ... ... ... ... осы ... ең ірі сақтандыру компаниясы болып табылады.
Компанияның басқару орталығы ... ал ... ... провиция,
автономды аудан және қалаларда орналасқан. Құрылған сәтінен бастап ... ... ... компаниясына айналды. Осы ... ... ... сақтандыруды жақсы дамытты. Сыртқы экономикада және
саудада сенімді сақтандыру ... ... ету ... ... өз экспортты өнімдері мен халықарлық ... ... ... ... ... ... кезде ҚХСҚ халықаралық нарықтағы
шетелдік сақтандырудың барлық түрін ... ете ... ... ... ... ... ... жаңа түрлерін дамыту, өзінің
қызмет көрсету саласын үздіксіз кеңейту ”. Жалпы сақтандыру ... ... ... ... ... ... сақтандыру, екінші
орынды құрлықтағы сақтандыру алады. Өз клиенттеріне ыңғайлы болу үшін ... ... ... ... тасымалдау кезіндегі шағымдарды
тексеруге, су көлігін сақтандыруда 56 агентті ... ... ... ... ... ... ... зиянды анықтау,
сұрақтарын уақытылы шешуге мүмкіндік жасайды.
ҚХСҚ өзінің ... ... ... ... ... ... түрлерін жүргізуге мүмкіндігі бар. Компания шетелдік
сақтандырудың мынандай негізгі түрлерін жүргізеді: су ... ... ... ... ... мүліктік, контейнерлерді
сақтандыру, құрылысты, ... ... ... ... ... сақтандыру, адамдарды жазатайым
жағдайлардан ... ... ... ... ... және де халықаралық сақтандырудың барлық түрлерін.
ҚХСҚ барлық елдің фирмаларымен ... ... ... ... ... ... әртүрлі халықаралық сақтандыру іс-шараларына белсенді
түрде ... ... ... ... сақтандыру және қайта сақтандыру
қоғамы федерациясының, ... ... ... ... органдар
Ассоциациясының” негізін қалаушылардың бірі болып табылады.
Сақтандыру ісімен айналысатын мемлекеттік әкімшілік орган ... ... ... ... ... ... туралы нұсқуа жасау;
• сақтандыру қызметімен айналысуға лицензия беру;
• сақтандыру компанияларының іскерлік ... ... ... ... ... ... және ... тарифтерін
анықтау;
• сақтандыру компанияларының өтініштерін, ... ... ... және ... ... ... ... бұзған сақтандыру
компанияларын таратуға ... ... ... ... ... ... ... қатарына
жатады.
Ресейдің сақтандыру нарығы. Ресей әлемдік сақтандыру нарығында ... ... оған ... сақтандыру сыйақысының 0,2% ғана тиесілі. 1997-
1998 ж. азаюдан кейін сақтандыру компанияларының саны тек 2000 ... ... ... ... 2001 жылы ... 1350 ... ... тіркелген.
2002 жылдың қорытындысы бойынша олардың саны 1408-ге жетті, соның ... ... ... ... ... ... ... ішкі жыйынтық өнімдегі үлесі өнеркәсібі
дамыған елдерге қарағанда едәуір төменгі деңгейде қалды ( 8-12% ). ... ірі ... ... ... ... Өткен жылы Ресейдің барлық
сақтандыру компаниялары жинаған сыйақының 65% ... ... ... және қайта сақтандыру компанияларының үлесіне тиді. Одан ... ... 53,8% ... сақтандыру компаниялары
жинаған. Активтердің жоғары қарқынмен ... ... ... ұсақ қаржы институттары болып қалуда.
1998-200 ж.ж. ... ... ... ... федералды
бағдарламасы Ресейдің сақтандыру заңдылығын дамытуды анықтайтын негізгі
құжат болып ... ... 1998 жылы ... ... РФ ... ... Одағы мен РФ Сауда және өнеркәсіп палатасының
ескертулерін есепке ала отырып өңдеген.
Қорыта айтқанда шет ... ... ішкі ... өнімнің 8-
12 пайызын қайта бөлуді қамтамасыз ететін ұлттық экономиканың негізгі
секторы болып ... ... ... ... жинақталған ақша
қаражаттары ірі инвестиция көзі болып саналады. ... ... ... ... бөлігі мемлекеттің ішкі қарыздарын жабуға
бағытталған. Шетелдерде сақтандыру қызметін мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының
қалыптасуы және дамуы
Сақтандыру нарығы сату мен сатып алу объектісі ... ... ... оған сұраныс пен ұсыныс пайда болатын ... ... бір ... ... ... ... орта.
Сақтандыру нарығы болу үшін міндетті шарттар – сақтандыру қызметіне деген
сұраныстың ... ... ... ... ... қанағаттандыратын
сақтандырушылардың болуы.
Ресей империясының құрамында болған революцияға дейінгі ... ... ... мен даму деңгейі туралы анық
мәлімет жоқ. Бұған себеп тұрғылықты халықтың ... және өмір ... ... ... мен ... даму деңгейінің төмендігі. Егер
сақтандыру туралы келісім – шарттар жасалған болса, олар Ресеймен ... ірі ... ... Орал) жасалуы мүмкін.
Қазақстандағы сақтандыру туралы революциядан кейінгі (кезден)
кезеңнен бастап айтуға болады.
Қазан ... ... ... ... ісі ... да ...
несие мекемелеріндегідей біртіндеп национализацияландыра бастады.
Национализациялау сақтандыруға монополия ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары, өзара сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... факторлар әсер етті. 1921 жылы
РКП(б) – ның X ... ... жаңа ... ... ... ... Елдің экономикасына және шаруашылық өміріне нарықты экономиканың
элементтері ... ... ... ... ... алдын – ала
белгіленіп қойған, себебі жаңа экономикалық саясат ... ... ... мемлекет қолында болғандықтан сақтандыруда мемлекеттік
болу керек. 1921 жылы қазан айының 6-шы ... ... ... сақтандыру» туралы декретіне сәйкес сақтандыру
жүргізудің және ... жаңа ... ... болды. Бастапқыда мүлікті
сақтандыру ерікті түрде жүргізілді, ал біршама уақыт ... ... ... ... ... ... ... міндетті
мүлікті сақтандыру барлық жеке шаруашылықтарға, ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік мүлкіде сақтандырылуы керек болды. Шетел
азаматтарының жеке меншігіндегі ... ғана ... ... ... жоқ еді. ... ... ... түрде сақтандыруға
болатын. Ресей территориясындағы мүліктерді шетелдік ... және ... ... тек ... ... ... мемлекет отандық сақтандыру нарығын қорғауы іс шараларын жүргізді.
Қырғыз (Қазақ) ССР ... ... ісін ... ... ... ... туралы Ережеге сәйкес белгіленді.
Қырғыз (Қазақ) территориясындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... – қабілетінің төмендігімен,
квалификалы сақтандыру ісі мамандарының жетіспеушілігімен байланысты
қиындықтарға тап ... ... ... ... соң ... ... құру бұл
мәселелерді шеше алмады. 1922 жылы республикада ... ... ... ... ... ... жылы Қазақ АССР-і құрылғаннан кейін мемлекеттік сақтандырудың
өкілетті ... ... Осы ... ... ... басқа да
түрлері қалыптасты. Оларға құрылысты, ... ... ... ... көлік құралдарын ерікті сақтандыру, өмірді ... ... ... ... ... т.б. жатады.
Сақтандыруды дамытудың қанағаттанарлықсыз нәтижелері ... ... ... ... ... жылы 8 ... ВК(б) ... комитетінің шешімімен
Мемлекеттік сақтандыру ... ... ... ... Алматы
қаласында Мемлекеттік сақтандырудың басқармасы, ал аудандарда – Мемлекеттік
сақтандыру инспекциясы құрылды. Сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру комиссиялары құрылды.
1937 – 1939 жылдары ... ... ... ... және
репресияланғанда Мемлекеттік сақтандыру аппараты қатты күйзеліске ұшырады.
Мемлекеттік сақтандыру жүйесінде кезекті қайта құру, 1948, 1958, 1968 ... ... ... нәтижесінде Мемлекеттік сақтандырудың одақтық –
республикалық шаруашылық есептеу ... ... Осы жүйе ... ... ... 1991 жылы Қазақстан Республкасы сақтандырудың
барлық түрлері бойынша 1447,0 млн. сом ... оның ... 658,2 млн. ... сақтандыру бойынша төлем жиналды.
1991 жылдың мамыр айында Қазақ ССР-нің Министрлер кабинетінің
шешімімен ... ... ... өзінің тарихында алғаш рет Қаржы
министрлігінің қарамағынан ... ... ... ... компаниясы болып құрылды. ... ... ... 1995 жылы 17 ... ... ... ... Кабинетінің
шешімі мен соңғы және ақырғы рет, ... ... ... ... ашық ... ... ... болып қайта
құрылды. Сонымен Қазақстанның сақтандыру нарығының ... жеке ... ... ... пайда болуымен байланыстырады.
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығы Кеңес одағы ... ... ... дами ... Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде
қалыптасу жылдарында ... ... ... ... ... заң
актілері қабылданды. «Сақтандыру туралы» ең алғашқы заң 1992 жылы ... ... Ол заң осы ... реттеу жұмыстарының жалпы бастамалары
ғана анықтады. Онда сақтандыру ісінің дұрыс реттілікпен дамуы үшін ... ... ... ... ... ету ... және ... қабілетінің кепілдігі, сақтандыру қызметін мемлекеттік қадағалауды
жүзеге асыру және оны лицензиялау ... ... ... ... ... қорларының ең төменгі мөлшері 100 мың. рубль (сом)
көлемінде белгілінеді. Осы ... ... ... ... ... ... ең ... деңгейі 2 млн. руб.
Белоруссияда 4 млн рубль, нарықтық ... ... ... ... ... ... бірлікті құрады. Ең алғашқы қабылданған заңның
ерекшелігі сақтандыру ... ... ... ... ... қатар сақтандырушыларға заңға қайшы келмейтін қызметінің кез
– келген түрімен айналысуға рұқсат етті. Осының нәтижесінде республикадағы
сақтандыру ... саны 600-ге ... ... олардың көпшілігінің
«сақтандыру ұйымы» деген аты болмаса, ... ... ... ... ... тек 13 ... ... заң талабына сай болып
шықты.
Қазақстан Республикасының Президентінің 1994 жылғы 14 сәуіріндегі заң
күші бар «Сақтандыру ... ... және ... ... ... іс ... туралы» жарлығы осы кемшіліктерді болдырмауға тырысты.
Заң ... ... ... ... ... қоры 2 млн. ... ... керек. сонымен қатар шетелдік сақтандырушылардың қызметіне тиым
салынды. Сақтандыру ... ... ... және де ... ... қызметінің басқа түрлерімен айналысуға тиым салынды.
Соның нәтижесінде 1 жыл ... ... ... ... 10 ... 22 – ге ... ісі саласында 1995 жылдың 3 қазанында ... ... заң күші бар ... ... ... Осы заңмен жарғылық қордың ең төменгі мөлшері 40 ... ... ... ... Ал шетелдік сақтандырушыларға сақтандыру
компанияларының жарғылық қорына 50% ... ... ... Осындай
талаптарды орындаған компаниялар саны 22 болды. Олардың жиынтық капиталы –
403 млн. теңгені, ал сыйақы көлемі – 158 млн. ... ... ... 30 ... ... ... ... сақтандыруды қадағалау департаментінің Ұлттық Банкке берілді.
2000 жылдың 27 қарашасындағы Қазақстан Республикасы Президентінің №41
жарлығымен ... ... 2002 ... ... ... ... қабылданды. Бұл бағдарламадан ... шешу ... ... ... аясын кеңейту және міндетті сақтандыру түрлерін
нақтылау;
- сақтандыру нарығының қазіргі заманғы инфрақұрылымын ... оның ... ... ... сақтандыру) ұйымы, сақтандыру
брокері, сақтық ... ... ... ... алушы, актуарий,
уәкілетті аудиторлық ұйым, өзара сақтандыру қоғамы, асыратын өзге де заңды
және жеке ... ... ... үшін ... ... ... стандарттарды ескереп отырып, сақтандыруды қадағалаудың
жүйесін ұйымдастыру;
- сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық ... ... ... ... ... ... осы ... сәйкес сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
- сақтандыру саласында кадрлар ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру.
Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық сақтандыру жүйесін ұйымдастыруда және
сақтандырудың әлеуметтік маңызды түрлерін жедел ... мол ... 1995 ... ... ... ... ... «Тайыз жерлерін
қайта құру қажеттілігі туындап», 2000 ... ... ... ... ... ... заңы ... сақтандыру қызметі сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... негізгі түрі болып табылады делінген.
Сақтандыру нарығы дегеніміз – бұл бір ... ... ... деген
сұраным да, екінші жағынан осы қызметтерді ұсыну галараның жиынтығы
Қазақстан ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы;
2) сақтандыру брокері;
3) сақтандыру агенті;
4) сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы;
5) актуарий;
6) уәкілетті аудиториялық ұйым ... ... ... ... қоғамы;
8) сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге
де және жеке тұлғалар болып табылады.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы ... ... ... ... ... уәкілетті мемлекеттік органның нормативтік ... ... ... ... ... ... жинақтаушы шартын көзделген сатып алу формасы шегінде
өзінің сақтанушыларына қарыз беруді (сақтандыру ұйымы үшін);
3) сақтандыру ... ... ... ... үшін ... ... бағдарламалық
қамтамасыз етуді сатуды;
4) ақпарат бөлімдерінің кез – келген түрлерінде ... ... ... ... ... арнаулы әдебиет сатуды;
5) бұрын өз мұқтаждары үшін сатып алынған (сақтандыру, ... ... үшін ... оның қарамағына сақтандыру
шарттарын жасауға байланысты келіп түскен ... ... ... ... ... ... беруді;
6) сақтандыру қызметіне байланысты мәселелер бойынша
консультациялық қызмет ... ... ... ... саласында мамандардың
біліктілігін арттыру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... делдалы болуды жүзеге
асыруға құқығы бар.
«Сақтандыру қызметі туралы» заң жарғылық қордың төменгі мөлшерін ... ... ... ... ... ... Осы кезеңде
сақтандыру нарығындағы сақтандыру және бір қайта сақтандыру ұйымы ... ... ... ... 6 ... ... ... ұйымдарының саны мен олардың жиынтық активтері сақтандыру
нарығының дамуының ... ... ... ... Сақтандыру
компаниялары санының өзгеру динамикасын келесі 2 суреттен көруге болады.
Сақтандыру компаниялары ... ... ... 2
Ескерту: Финансы и кредиты. 2005. №1. 29 ... ... 1-ші ... ... ... ... 21 сақтандыру
(қайта сақтандыру) компанияларының 62,9 % жарғылық қоры 20 млн. теңге,
11,4% - 40 млн. ... ... 5,5% - 40 млн. ... ... ... ... тенденциясыда бақыланып отырды. 1998 жылы жинақталған
сақтандыру төлемдерінің ... 53,6% он ірі ... ... ... 2001 жылы алты ірі ... ... атап өтуге болады, жинақталған ... 65% ... ... ... 1994 жылы ... ... және ... резервтері, 1998 жылмен салыстырғанда 1,2 ... ... ... саны 70-ке ... ... ... сәйкес
бір сақтандыру компаниясына орташа сақтандыру төлемдері (жарнасы) 1,4 ... ... ... ... мөлшерінің уәкілетті мемлекеттік орган
ретіндегі Ұлттық Банктің талаптары мен және де Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банктің 1999 ... 15-ші ... №135 ... және ... ұйымдарының жарғылық және меншікті капиталының ең төменгі
мөлшері туралы» қаулысының ... ... ... ... ... ... белгіленген: қайта сақтандыру ұйымдары үшін – 200
млн. теңге, өмірді сақтандырумен айналысатын сақтандыру ... үшін – ... ... да ... ... ... ... ұйымдары үшін
- 100 млн. теңге (2001 жылдың сәуір айынан бастап – 130 млн. теңге). ... 2000 жылы ... ... ... 1370,6 млн. ... ... ... жылмен салыстырғанда 1,6 есе артты.
Сақтандыру компанияларының саны 40%-ға қысқарып, осыған сәйкес
сақтандыру компанияларының көрсеткіштері ... жылы ... ... ... ... дамуының жоғары қарқыны
белгіленген болатын. Оның айрықша ерекшілігі ... ... ... ... көлемінің елеулі ұлғаюы болды. Осы үрдістер сақтандыру
ұйымдарының капиталдандыру деңгейінің елеулі өсуі ... ... жылы ... ... ... ... 70% - ға, 13,9 ... (ЖІӨ - 0,4%) ұлғайды. Мұндайда сақтандыру сыйақысының ... ... ... ... ... 963 ... (2000 жылы – 530,3) ... төлемінің жиынтық көлемі 96, 2% -ға, яғни 2,2 ... ... ... ... жан ... ... орташа сомасы
2001 жыл шамамен 147 теңге (2000 жылы – 74,7 ... ... ... ... ... ... ... 9,5 млрд.теңге сомасына (2000 жылы
– 5,5млрд.теңге) ... 96% ... жылы ... ... жарғылық капиталының жиынтық мөлшері
8,4% -ға өсіп 4,1 ... ... ... ... ... тек ... ... Сақтандыру ұйымдарының меншікті
капиталының жиынтық ... ... 15,2 %-ға ... 2002 ... ... ... 5,3 ... теңге болды. Сақтандыру резервтерінің жалпы
көлемі 3,8 есе өсіп, 8,6 млрд. ... ... ... ... өсуі ... ... әсерін тигізді және олар 2001 жылы 89,9%-ға өсіп,
15,8 млрд. ... ... ... ... ұйымдары активтерінің сапасы
мен өтімділігінің айтарлықтай жақсаруы байқалды, қаржы тұрақтылығы ... ... ... ... ... арта ... ... активтердің (депозиттерге салынған) сомасы 1,9 есе өсіп,
9,6 млрд. теңге болды, оның ... ... ... ... ... ... ... қағаздар түрінде сақталған активтерінің
ағымдағы дисконталған құны 1,7 млрд. теңге болды.
2001 жылы сақтандыру ... – 3, ... ... – 15 және ... ұйымдарына аудит жүрігзетін уәкілетті
аудиторға 21 лицензиялар берілді.
Сақтандыру ... ... ... реттеу әдістерін жетілдіру
және сақтандыру нарығының жаңа инфрақұрылымын ... оның ... ... ... ... ... қаржылық
тұрақтылығы мен төлем жасау қабілетін сақтанушылардың қаржы нарығының осы
бөлігіне деген сенімін едәуір арттыруға ... ... ... ... және оған ... ... Сақтандыру қадағалау органдарының
халықаралық қауымдастығының негізгі принциптері мен ... ... ... жыоы ... ... Ұлттық Банкі сақтандыру ұйымдарына
15 тексеру жүргізді.
2001 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сақтандыру (қайта
сақтандыру) ұйымдарына ... ... ... ережені,
сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... лауазымына
үміткер адамдардың кандидатурасын келісу тәртібін қоса алғанда, ... ... және ... сақтандыруды қадағалау туралы заңға сәйкес
келтірілген нормативтік ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Әділет Министрлігінде тіркеді. Шетелдік қайта сақтандыру
ұйымдарында қайта сақтандыру ... ... ... қатаң талаптар
(оларды халықаралық рейтинг агенттерінің тиісті рейтингтерінің болуы туралы
талап) ... ... ... мен ... ... ... ... капиталды есептеу әдісі белгіленді. Сақтандыру брокерлері үшін
жарғылық капиталдық ең төменгі мөлшері 10 млн. ... ... ... ... ... бойынша сақтандыру полюстерінің банкілерін
жасауға қойылатын техникалық талаптар белгіленді.
2001 жылы Қазақстан Актуарит орталығы ... ол ... ... қызметін көрсету нарығында актуарлық қызметтің әдістемелік
негізін қамтамасыз етеді, ... ... ... бойынша, оның
ішінде әлеуметтік салада қажетті статистикалық және өзге же ... ... ... ... 2001 жылы ... құралдары иелерінің
азаматтық – құқықтық жауапкершілігін және тасымалданушылардың жолаушылар
алдындағы азаматтық – ... ... ... сақтандыру
мәселелері бойынша заң жобалары әзірленіп, Қазақстан ... ... ... ... ... ... 2000 – 2002 ... мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі жоспарға сай
ұсыныстарды ... әрі ... ... ... ... ... ... және бірінші кезекте міндетті сақтандыру мәселелері бойынша
өндірістік және ... ... ... ... ... басқа республикалық органдардың құзіретіне жатады.
2002 жылы сақтандыру қызметін жүзеге асыру құқығына 36 сақтандыру
ұйымының лицензиясы бар ... Оның ... 3 ... ... және бір
өмірді сақтандыру бойынша (өмірді сақтандырумен ... ... ... ... бас ... ... ... Алматы қаласында
орналасқан. Сақтандыру ... ... қол ... ... ... арқылы қамтамасыз етіледі. Жыл аяғында республика
сақтандыру ұйымдарының 280 филиалдары мен ... ... ... ... ... 2002 ... 1 ... сыйақысының халықтың жан басына шаққандағы орташа сомасы 1405,09
теңгені құрады. 2002 жылдың он бір айында ... ... ... 55,3 % - ға, яғни 19587,0 млн ... көбейді, бұл ерікті мүлікті
сақтандыру бойынша сақтандыру сыйақыларының ... ... ... ... ... ... даму ... |1997 |1998 |1999 ... ... ... | | | ... ішінде: |36 |34 |36 ... ... | | | ... |3 |6 |2 ... ... ... |1 |1 |2 ... брокерлері |5 |6 |8 ... |26 |28 |27 ... ... ... | | | ... лицензиясы бар |28 |34 |34 ... ұйым | | | ... ... и ... 2005. № 1. 38 ... жылы ... ... қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын
реттеу мен қадағалау агенттігі (ҚҚАБ). Жалпы сақтандыру ... ... ... ... асыратын қайта құрылған сақтандыру ұйымдарына
лицензия берді.
- экспортты ... мен ... ... ... копорациясы АҚ (жарғы капиталына мемлекеттің 100% қатысуы);
- «Номад Иншуранс СК» АҚ
- « Астық сақтандыру компаниясы» АҚ
2004 жылдың 19 ... ... ... ... ... «КСЖ»
«Валют - Транзит Life» АҚ – ... ... ... 3 жыл ... ... саны 3 ... ... саны 1 компанияға,
сақтандыру ұйымдарына аудит жүргізуге лицензиясы бар аудиторлық ұйым – ... ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығының негізі – олардың ... ... ... ... және ... ... жүйелерінің
болуы» делінген.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қаржылық көрсеткіштері:
- жарғылық капиталдың мөлшерін;
- автивтердің құнын;
- сақтандыру ... және өзге де ... ... ... ... ... ... және қайта сақтандыру қызметінің рентабельділігін;
- жүзеге асырылатын инвестициялық саясаттың тиімділігін;
- сақтандыру және қайта ... ... ... ... ... ұйымдарының қаржылық көрсеткіштерін келесі 3 ... ... жылы ... капиталдың жиынтық мөлшері 2002 жылмен
салыстырғанда 17800,0 млн. теңгеге, ал 2003 ... ... ... ... ... 165 %-ға ... 3
Сақтандыру ұйымдарының қаржылық көрсеткіштері, млн. т.
| |2002 ж |2003 ж |2004 ж |2004 ... 2003 ... ... | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |6100,0 |9031,0 |23900 |165% ... мөлшері | | | | ... ... |4819,0 |7110,0 |17383,4 |144,4% ... ... | | | | ... ... |2700,0 |4500,0 |14700 |227% ... активтер |12500,0 |20716,0 |44100,0 |113% ... ... № 3. 12 ... ... ... активтерінің көбеюі 2004 жылы
Қазақстанның сақтандыру нарығында жаңа ... ... ... ...... ... бойынша сақтандырушының өз
міндеттемелерін орындалуын қамтасыз етуге ғана ... ... ... сақтандыру міндеттемелерін өтеу үшін сақтанушылардың
төлеген сақтандыру жарнасынан ... ... ... ... ... ... резервтері сақтандыру ұйымының сақтандыру
шарттары бойынша актуарий ... ... ... ... жылы ... ... резервтері 2002 жылмен салыстырғанда
12000,0 млн. ... ал 2003 ... ... 10200,0 млн. ... 226% - ға көбейген.
Жалпы бұл жағдайға елдің ... ... ... ... ... ... Жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) қатысты
сақтандыру резервтерінің тенденцияларын келесі 5 суреттен көруге ... ... ... ... ішкі ... ... резервтерінің үлесі
бірте – бірте көбейіп, 2004 жылы 0,3% құрап отыр.
Сақтандыру компанияларының қызметін бағалаудағы ... ... ... ... 2004 жылы ... ... ... сақтандыру компанияларының үлесіне тиесілі.
Сурет 5
Ескерту: РЦБК. 2005.№ 1. 21 б.
2004 жылғы сақтандыру резервтері сомасының едәуір бөлігі, яғни ... ы, «СК ... АҚ ... одан ... ... ... СК»
АҚ – 15,6%, «Қазақшетсақтандыру» АҚ үлесі 10,2% (сурет 6).
Сақтандыру резервтерінің ... ... ... ... ... Финансы и кредиты.2005. №2. 22 б.
Сақтандыру нарығының ... ... ... ... жиынтық активтерінің көлемі (сурет 7). Бұл көрсеткіш
бойынша ... ... ... ... бірыңғай емес.
Сақтандыру ұйымдарының жиынтық активтері 2004 жылы 44,1 млрд. теңгені ... -2004 ... ... сақтандыру нарығының өсуі
Сурет 7
Ескерту: Финансы и кредиты. 2004. № 12. 41 ... ... 1 ... сақтаңдыру ұйымдарының жиынтық активтерінің
көлемі өткен жылмен салыстырғанда 113,0% -ға өсіп 44,1 ... ... ... ... нарығы жаңка компаниялардың пайда болуымен осындай
көрсеткіштерге қол ... жылы ... ... ... ... келесі 8 суреттен
көруге болады.
Сақтандыру ұйымдары активтерінің бөлінуі
Сурет 8
Ескерту: Банки Казахстана. 2005 ж. № 1. 21 б.
2004 жылы ... ... ... көбеюі есебінен активтер
құрылымында біршама ... ... ... ... ... ... ... 10%-ға төменделген. Ал бағалы қағаздарда инвестицияланған
активтер сомасы 44,6% -дан 57,5%-ға көтерілген. Бұл ... ... ... ... ұйымдарының пруденционалды нормативтерді
орындауларымен байланысты. Басқа да заңды
тұлғалардың капиталдарына 2%-ды, ... ... ... мен ... ... ... сомалары - 13%-ды, басқа да
активтер - 12% ... ... ... ... ... 2004 жылы 40,0 ... теңгені
құрады, бұл өткен 2003 жылмен салыстырғанда 11,1 млрд. ... ... ... ... ... сыйақыларының жиынтық көлемі
млрд. тг.
|Сақтандыру |2004 ж |2005 ж ... ... ... ж ... түсімі|1 қаңтарына |1 қаңтарына |% |қатысты % |
| | | | ... ... ... |28,9 |40,0 |100,0 |38,4% ... | | | | ... ... |2,8 |4,4 |11,0 |57,1% ... жеке |2,8 |4,6 |11,5 |64,3% ... | | | | ... ... |23,3 |31,0 |77,5 |33,0 ... | | | | ... ... ... 2004ж. №10. 23 ... кестеден көріп отырғанымыздай 2005 жылдың 1-ші қаңтарында
міндетті ... ... ... ... ... 4,4 ... теңгені
құрап өткен жылмен салыстырғанда 1,6 млрд. теңгеге көбейген (57,1%). 2003
жылы «Міндетті ... ... заң ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының көлемі өсіп отыр.
Ерікті жеке сақтандыру бойынша сақтандыру сыйақысы 4,6 млрд. теңгені ... ... ... салыстырғанда 1,8 млрд. теңгеге көбейген. Жалпы ерікті
жеке сақтандырудың сақтандыру ... ... 11%-ды ... ... ... бұл ... 90%- ... Елімізде өмірді сақтандыру
саласы жақсы дамымаған. Өмірді сақтандыру ... ... ... жиналған сақтандыру сыйақыларының жалпы көлеміне қатысты үлесі 0,8%
құрайды.
Дамыған мемлекеттермен салыстыратын болсақ, Жапонияда - 72%, АҚШ ... ... - 40%. Бұл ... Қазақстанның көпшілік тұрғындарының
бүгінде сақтандырудың маңыздылығын жете ... ... ... ... ... элементтеріне баламауы және де көпшілік тұрғындарының
табыстарының төмендігімен байланысты. Сонымен қатар адамдардың ... ... ... алу, ... ... ... осы ... дамуын тежеп отыр. Ерікті мүлікті сақтандыру ... ... 31,0 ... теңгені құрап, өткен жылмен салыстырғанда
7,7 млрд. теңгеге (33,0%) көбейген. ... ... ... ... ... ... ... ал оның анағұрлым үлкен үлесі
ерікті мүліктік сақтандыруға тиесілі.
Ерікті мүліктік сақтандырудың ... ... ... ... және жеке ... ... ерекшеленеді. Бұл
түсімнің ақшалай бейнеленуіндегі ... ... ... ... нарығының жалпы көлемдегі үлесі 78% -ды құрайды.
Осы ретте мына бір жайтты атап айтқан жөн. Аталмыш ... ... ... ... газ және ... бейнесіндегі ірі жобалара
есебінен болуда. Дегенмен, мына жағдайда да назардан тыс ... ... ... ... ... ... ірі сектор
екендігіне қарамастан бұл бағыттағы нарықтық ... баяу ... ... дамыған елдердегі мүліктік сақтандыру ... ... ... 50 пайызын құрайды екен, ал қалған 50 пайызы өмірді
сақтандыру ісі басым ... ... ... жеке ... ... Осы
арада, біз пайымдар бір мәселе бар. Қазақстанның көптеген әлеуметтік –
демографиялық және экономикалық өлшем ... ... АҚШ, ... ... т.б. ... ... ерекшеленетін болғандықтан (табысы, халқының
саны, т.с.с.) біраз кезеңге дейін біздегі мүліктік ... ... ... гөрі ... ... үлесте болады. Оның үстіне біздегі
сақтандыру ... ... ... ... нарығы үш құрамды бөлікке
(жеке, мүліктік және міндетті) бөлінеді, ал ... ... ... жеке ... жатпайтын бағыт мүліктік болып саналады. Сонымен
мүліктік сақтандыру ісі ... ... ие. Ал оның ... ... ... экономикамыздың белгілі бір салаларының өсуімен байланыстырса
болады.
Сақтандыру салалары бойынша жиналған сақтандыру сыйақыларынң көлемін
келесі 5 ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының көлемі
млн. тг.
|Көрсеткіштер |2004 ж |2005 ж ... ... ж |
| |1 ... |1 ... ... % ... % |
| | | | ... ... ... | | | | ... ... ... |39970,2 |100 |38,4 ... | | | | ... ... |430,2 |661,9 |1,7 |53,9 ... ... |28440,0 |38140,0 |95,4 |34,1 ... ... ... 2004ж. №10. 24 ... жылдың 1-ші қаңтарында өмірді сақтандыру саласы бойынша жиналған
сақтандыру ... ... ... ... ... 1,4 млрд.
теңгеге немесе 325%-ке көбейген. Ал үлес ... ... 4,6 ... ... ... ... саласы бойынша 2004 жылы бойынша сақтандыру
сыйақылары 9,7 ... ... ... 34,1 % ... ... отырмыз.
Жалпы бәсекелестіктің негізгі көрсеткіштің бірі болып табылатын
жиналған сақтандыру ... өсуі ... ... ... сақтандыру нарығындағы әрбір сақтандыру ұйымның табысы оның
кәсіптік шеберлігіне, табандылығына, қызметкерлердің іскерлік қабілеті ... және ... ... ... атап ... жөн. ... өз құзіретіне басты назарға алып жүзеге асырып келе жатқан ірі
сақтандыру компанияларының сақтандыру сыйақыларын құрылымдағы үлесін келесі
9 суреттен көруге ... ... ... ... құрылымындағы сақтандыру
компанияларының үлесі
Сурет 9
Ескерту: РЦБК. 2004. №9. 29 б.
2004 жылғы нарықты ... ... бір жыл ... ... ... 75,5 %-ы осы ... үлесіне тиесілі екен.
Бірінші орында «СК Евразия» ААҚ, оның ... 18 %, яғни ... ... 9,5 %-ға ... ... орында 15 %-дың үлесімен
«Қазақшетсақтандыру» АҚ ... ... ... орында «НСК» оның үлесі –
13,4 % құраған.
Қазақстанның сақтандыру индустриясы ... ... ... ... ... жылы қайта сақтандырудағы сыйақысының резидент еместердің үлесі
барлық жиналған сақтандыру сыйақысының 54 %, ал ... ... - 4 ... ... 6). ... ... Қазақстан Республикасында ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының мөлшері
азайып келе жатыр. Мысалы, 2002 жылы ... 68,1 % ... ... болса, 2004 жылдың 9 айында бұл көрсеткіш – 42,2 % құрап отыр.
Кесте 6
Қазақстан Республикасында қайта сақтандыру нарығындағы негізгі
көрсеткіштер динамикасы,
млн. тг
|Көрсеткіштер |2000 ж |2001 ж|2002 ж |2003 ж|2004 ж |2004 ж |
| |1-ші |1-ші |1-ші |1-ші |1-ші |1-ші |
| ... |на |ына |на |ына |на ... ... ... |5832 |8151 |13874 |22642 |28870 |27026 ... | | | | | | ... ... ... |2738 |5881 |10385 |16817 |16776 |12135 ... сыйақылары | | | | | | ... ... ... |2600 |5528 |9300 |15470 |15665 |11405 ... | | | | | | ... Финансы и кредиты. 2005. № 3. 12 б.
Отандық сақтандыру компанияларының ірі ... ... ... жуық арада жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... міндеттемелерінің бір
бөлігін немесе барлығының ... өз ... ала ... ... ... ... ... қажеттігі туындайды. 2002 жылы
резидент еместерге 15,5 млрд. теңге (68,1 %), 2003 жылы – 15,7 ... ... %), 2004 ... ... ... – 11,4 ... ... (42,3 %) қайта
сақтандыруға берілген.
Қайта сақтандыруға берілген ... ... ... ... и ... ... 29 б.
Соңғы екі жыл ішінде резидент еместерге қайта ... ... ... ... сомасы 31,2 млрд. теңге құрап отыр, бұл 2003
жылы жиналған сақтандыру сыйақысының жалпы көлемінен де асып ... ... 1 ... ... ... ... компанияларының жиынтық
активі 148 млн. теңге АҚШ долларын құраған, ал АҚШ – тың бір ғана ... ... ... активі 750 млн. доллардан астам.
Резидент және резидент еместерге қайта ... ... ... ... ... и кредиты. 2004.№11. 32 б.
Бүгінгі күнге «Марш және Макленнан» компаниясы ... ... ... және ... ... ... ... АҚШ – тың бір
миллиард доллары сомасына сақтандырылады. Мұнай және газ өндіру ... ... ... ... ... ... ... мөлшердегі шетелдік валютаның жұмсалуына, жоғалуына
байланысты екенін ... ... ... ... ... және ... қолданылып отырған шаралар екенін аңғару ... ... ... ... ... ... ... шетелдік
жабдықтарды алмастыру және т.б. жағдайлардың себеп – ... ... 2004 жылы ... төлемдерінің көлемі 6,7 млрд. теңгені
құрады (кесте 7).
Кесте 7
Сақтандыру компанияларының ... ... ... ... |2004 ж |2005 ж ... ... ж |
| |1 ... |1 ... ... % ... % |
| | | | ... ... ... ... |6,7 |100,0 |59,5 ... сақтандыру |1,3 |2,8 |41,8 |115,4 ... жеке ... |1,3 |19,4 |30,0 ... | | | | ... ... |1,9 |2,6 |38,8 |36,8 ... ... | | | | ... ... 2004. № 12. 21 ... ... 1 ... ... сақтандыру төлемдерінің көлемі өткен
жылмен салыстырғанда 2,5 млрд. теңге немесе 59,5%- ға ... ... ... ... ... ... төлемі 1,5 млрд. теңгеге
(115,4%), ерікті жеке сақтандыру бойынша сақтандыру төлемі – 0,3 ... (30,0%), ... ... сақтандыру бойынша сақтандыру төлемі 0,7
млрд. теңгеге (36,8%) көбейген (сурет 8).
Кесте ... ... ... ... төлемдері
млн. тенге
|Көрсеткіштер |2004 ж |2005 ж ... ... ж |
| |1 ... |1 қаңтарына |сомасы, % |қатысты % |
| | | | ... ... ... |4172,4 |6672,4 |100 |59,5 ... ... | | | | ... ... |12,8 |12,8 |0,2 |- ... ... |4159,6 |6659,6 |99,8 |60,1 ... ... 2004. № 12. 21 ... жылдың 1 қаңтарына міндетті ... ... ...... ... ... ... бойынша сақтандыру
төлемдері – 99%-ды, ерікті жеке сақтандыруда ... ... ... ... -90%, ... жағдайдан және аурудан сақтандыру бойынша
сақтандыру төлемі – 10%, ерікті мүліктік сақтандыруда автокөлік ... ... ... ... – 30%, ... ... бойынша
сақтандыру төлемі – 25%, зиян ... үшін ...... ... ... ... ... – 20 %-ды құрап отыр.
Кесте 9
Зияндылық коэффициенті
| ... ... % ... | |
| |2003 ж |2004 ж |2005 ... 1 |
| |1 ... |1 ... ... |
|Барлығы, |10,2 |14,5 |16,7 ... ... | | | ... ... |5,1 |3,0 |0,7 ... сақтандыру |10,2 |14,6 |17,5 ... ... №1. ... коэффициенті 2005 жылдың 1 қаңтарына 16,7 % құрады, өткен
жылмен салыстырғанда 2,2 % көбейген, 2003 жылы 14,5 % ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері,
бір компания есебімен
млн. тг.
|Бір компания көрсеткіштері |2003 ж |2004 ж |2005 ж |
| |1 ... |1 ... |1 ... ... ... ... |34 |36 ... ... |631,09 |849,12 |1110,28 ... ... |64,31 |122,71 |185,34 ... ... №1. ... 10 ... ... ... сақтандыру
компанияларының тиімді, нәтижелі еңбектерінің көрсеткіші болып табылады.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жан басына шаққанда орташа есеппен 1800 АҚШ долларын
және жалпы ішкі өнімнің 8,5% - ын ... ... ... дамыған елдерде әрқилы ... ... ...... реттеуде сақтандыру компаниялары
маңызды роль атқарады. Олар ... ... ... ... ... ... байқалып отырған ел экономикасындағы ілгерілеушілік пен
өсім барысы сақтандыру нарығының дами, жетіле түсуіне ықпал етпек.
3. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ЕТУ ... ... Республикасы сақтандыру нарығының мәселелері және оларды шешу
жолдары
Сақтандыру нарығы соңғы жылдары көптеген ... қол ... ... ... бас тарту, елдегі сақтандыру нарығының
дамуы ... ... ... ... ... келе жатқандығының
куәсі.
2004 жылы сақтандыру ұйымдарының жиынтық меншікті капиталы 23,9 млрд.
теңгені құрап, өткен жылмен ... 165% - ға, ал ... ... ... ... ... ... көбейді. Бірақ сақтандыру ұйымдары
қызметінің негізгі көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... ... Себебі меншікті капиталдың жеткілікті
нормативі мен ... ... ... ... ... құны (жер,
ғимарат, құрылыс, көлік құралдары, басқа да негізгі ... ... ... ... ... ... бар ... болса, компания активтерінің едәуір бөлігін ... ... ... ... ... негізгі міндеттердің бірі сақтандыру
ұйымдарының меншікті ... ішкі ... ... ... ... ... деңгейін көтеру.
Еліміздегі сақтандыру нарығының маңызды мәселелерінің ... ... ... ... болып табылады. Бұрындары сұраныға ие
болып келген өмірді сақтандыру шараларының көлемі едәуір азайып кетті. 2003
жылдың ... ... бір ғана ... ... ... ... тек 2004 ... басында өмірді сақтандыру бойынша қызмет
көрсететін екінші сақтандыру ... ... ... Бұл ... Қазақстанның
көпшілік тұрғындарының бүгінді сақтандырудың маңыздылығын маңыздылығын жете
түсіне алмауы, сақтандыруды өз өмрінің қажетті элементіне баламауы. Осыған
байланысты бизнестің бұл ... ... ... ... да ... ... ... екендігіне көздерін жеткізу
үшін нақты іс – шараларды қолдану қажет.
Еліміздегі ... ... ... ... қалуы келесі мәселелермен
байланысты:
• тұрғындардың табысы деңгейінің жеткіліксіздігі;
• кеңес дәуіріндегі жеке сақтандырудың негативті ... ... ... ... ... ... ... сақтанушылардың болашаққа сенімсіздікпен қарауы;
• сақтандырушылардың кейбір сақтандыру делдалдарының және халықтың
сақтандыру ... ... ... ... сенімсіздікпен қарауы.
Сонымен қатар адамдардың санасында мемлекеттен әлеуметтік жәрдем ақы
алу, сақтандыруға деген қызығушылық таныту осы ... ... ... ... Бұл мәселе қолданыстағы заң ... мен ... ... ... қана ... оған қайта сенім артуына мүмкіндік
береді. Ал адамдардың бойында ... ... ... ... олар
үнемі сақтандыру қызметіне жүгінетін болады. ... ... ... ... ... ... ... түрлеріне сұраным өседі.
Жеке сақтандыру, соның ішінде өмірді сақтандыру ұзақ мерзімді инвестициялық
ресурстардың шығу көзі ... ... ... ... ... ... береді. Сонымен қатар жеке сақтандыру мемлкеттік әлеуметтік
кепілдіктер ... ... Ұзақ ... жеке сақтандыру соның
ішінде зейнетақылық аннутиент мемлекеттік төлемнің мөлшеріне байланыссыз
қосымша табыс алуға мүмкіндік береді, ... ... ... ... мүгедектігіне байланысты. Дамыған жеке сақтандыру нарығы мемлекеттің
азаматтардың әлеуметтік қамсыздандыру шығындарын ... ... ... жүктемесін төмендетеді. Қазрігі кездегі ... ... ... ... жүргізіп жатқан реформалары және ... оң ... жеке ... ... ... ... көрсетілген қызметтің саласы қызметтің саласы мен кепілдігін
нығайту есебінен сақтандыру іс – шаралары дамыған шет ... әр ... ... ... ... ... сый ақылары түріндегі қаржылардың шет елдерге ... ... ... ... ... бірі болып
табылады. Отандық ... ... ірі ... тәуекелдері
жөніндегі міндеттемелерді жуық арада жүзеге асыруға мүмкіндігі ... ... ... ... ... міндеттемелерінің бір бөлігін
немесе барлығының орындалуын өз мойнына ала алатын шетел ... ... ... ... ... ... ... рет қайта бөліктенуігінде. ... ... ... ... ... ... компанияларының капиталға
айналдыру деңгейінің төмендігі есебінен шет елдерде жүргізіледі. ... жылы ... ... 15,5 млрд. теңге (68,1%), 2003 жылы 15,7
млрд. ... (54%), 2004 ... ... ... - 11,4 ... ... (42,3%)
қайта сақтандыруға берілген. Соңғы екі жыл ішінде резидент еместерге ... ... ... ... ... ... 31,2 млрд.
теңгені құрап отыр, бұл 2003 жылы ... ... сый ... ... де асып ... ... нарығның бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін
біріншіден ... ... ... ... екіншіден сақтандыру
компанияларын пулдарға, сақтандыру холдингтеріне біріктірудің ... іс ... ... ... да осы сала ... қайта сақтандыру
мәселелерін сақтандыру пулдарын құру және ... ... ... ... ... ... ... қажет. Бірақ бұл ұлттық сақтандыру нарығын
қайта сақтандыру компанияларының қаржы тұрақтылығын нығайту ... ... ... ... ... ... Бұл ... мәселені шешудің екі бағыты
көрсетіліп отыр. Біріншісі – ... ... ... ... ... – сақтандыру пулдарын құру. Нарықтың негізгі ... ... ... атап ... ... сыйымдылығын арттыру,
шет елдердегі қайта сақтандыру үлесін азайту үшін ... ... ... ... ... ... үш жылдық
жоспарын өңдеді. Бағдарламаның басты мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... Ал бұл өз
кезегінде сақтандырушылардың қаржылық тұрақтылығын нығайтуға мүмкіндік
туғызады және де ... ... ... ... сақтандыру ісінің ұлттық сақтандыру нарығын
қорғаудағы келесі өзекті ... ... ... ... ... мен даму ... болып табылады. Сақтандыру
ұйымдарының инвестициялық қызметі басқа да институционалды ... ... ... ... ... ... ... сақтандырушылар
ең ірі инвесторлардың алғашқы үштігінің құрамында (банктер, сақтандыру
компаниялары, ... ... ... ... ... екі ... – меншікті құралдар және ... ... ... Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметі
мемлекет тарапынан қатаң ... ... бұл ... инвестициялауға қатысты. Шетледік сақтандыру компанияларының
инвестициядан алынатын табысы ... ... ... ... ... 20 – 30
% ... Ал ... елімізде бұл көрсеткіш 3 – 5 % тең. ... ... ... ... және сақтандыру бизнесінің
қажетті құрамдас бөлігі ... ... ... береді.
Бүгінгі таңның тағы бір маңызды мәселесі қазіргі заман талабына сай
нарықтық инфрақұрылымды құру қажеттігі.
Сақтандыру ... ... яғни ... ... ... брокерлері мен агенттері), сюрвейерлер, аджастерлер
сақтандыру, әсіресе ірі тәуекелдерді сақтандыруды ... ... ... ... Бұл ... ... ... бағалау
қажеттілігімен түсіндіріледі. Сонымен қатар жоғарыда аталған ... ... ... ... роль атқарады. ... ... ... ... сақтандыру делдалдары мен актуарийлер
ұсынылған.
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығындағы актуарлық ... ... ... ... үшін минимум 100 актуарий қатысуы
керек. Қазіргі кезде ... ... ... 27 ... қызмет
етеді. 2002 жылдың 17 шілдесінен бастап бүгінгі күнге дейін 4 ... ... ... сақтандыру нарығындағы актуарийлер санының аздығы
талапкерлердің жоқтығынан немесе олардың біліктілігінің төмендігінен ... ... ... ... және «міндетті» курстардың жүргізілуімен
байланысты. Қазіргі кезде уәкілеттік мемлекеттік ... ... ... ... алу үшін ... ... міндетті
бағдарламасы бектілді. Талапкердің 2 – 6 ... ... ... Әр курс ... ... ... керек. Бірақ курстың ,
емтиханның жүргізілу шарты ұйымдастырылмаған. Сондықтан да ... ... ... лицензия алуға қойған талаптарын орындауға
мүмкіндіктері жоқ. Сондықтан да әрекеттегі заңның ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерде сақтандыру брокерлері
сақтандырушы мен сақтанушы арасындағы делдалдық қызметтен басқа сақтандыру
тәуекелдерін бағалайды, ... ... ... мәселелерді өз
мойнына алады.
Сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... анықтап, оларды қалыптастыру мен дамытудың алғышарттарын
құру қажет. 2003 жылы құрылған экспортты ... мен ... ... ... ... ... ... дамыту
бойынша іс – шараларды жалғастыру қажет. ... ... ... ... ... ... мен инвесторлардың саяси және
коммерциялық тәуекелдерден сақтандыру арқылы ... ... ... ... ... ... ... үй құрылысын
дамытудың Мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру ... ... ... ... жетілдіру мен дамыту керек. Ипотекалық несиені
сақтандыру немесе ипотекалық сақтандыру қарыз алушының төлем қабілетсіздігі
жағдайында несие тәуекелдерін төмендетудің ... ... жылы ... ... ... ... кепілдік
қорының қызметіне қатысты сұрақтарды қарастыру қажет. Сондай – ақ ... ... ... ... ... құру ... ал бұл кезегіндегі
әрекеттегі сақтандыру заңнамасына ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеге толығымен сәйкес келеді. ... ... ... ... ішінде ипотекалық несиені сақтандырудың сақтандыру
ұйымдарының жүзеге асыруын ұсынады.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып ... ... ... ... ... ... ... талаптар қоюды ұсынамын.
Бұл ең алдымен сапалық ипотекалық сақтандыру нарығының қалыптасыуна әсер
ететін ... ... ... тұрақтылығы мен төлем қабілеттігінің
деңгейін көтеруге мүмкіндік туғызар еді. ... ... ... ... ... ... қатысушыларын біріктіретін, сақтандыру нарығынды
өзін - өзі реттеуші ұйымдарды дамытуға ерекше ... ... жөн. ... ... ... сақтандыру нарығының әртүрлі профессиналды
қатысушыларын лицензилау құқы берілуі жоспарлануда. Бұл мәселенің маңыздығы
да осыда.
Сақтандыру компанияларындағы салық салу ... ... ... өзекті мәселелерінің бірі. Халықаралық тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... ретінде
салықтық жеңілдіктер де қарастырылған. Жалпы сақтандырудың жинақтаушы
түрлері жинақ деңгейінің көбеюіне ... ... АҚШ – та, ... ... ... сақтандырудың жинақтаушы түрлері бойынша сақтандыру
сыйақылары сақтандыру секторы ... ... ... ... 50% - ын ... Ал ... өмірді сақтандыру бойынша
сақтандыру сыйақыларының барлық жиналған сақтандыру сыйақыларының жалпы
көлеміне қатысты үлесі 2% - ға да ... ... ... ... сыйақыларынан салықтық шегерімдер
жеткілікті мөлшерде ұсталмайды. Сақтандыру ұйымының аннуитет шарты әрекет
еткен мерзім (5-10 жыл) ... ... ... алатын пайдасы
аннуитет құнынан 4-5% төмен. Аннуитет ... 2% ... ... бұл
сақтандыру ұйымдары үшін қолайсыз.
2004 жылдың 13 желтоқсанында салық салу ... ... ... заңды актілеріне өзгертулер мен толықтырулар енгізілді. Осы
заңмен аннуитетік сақтандыру бойынша корпоративті табыс салығының мөлшері
2% - дан 1% - ға ... ... ... ... ... ... ... тежейтін
факторлар бар.
а) медициналық сақтандырудағы шығынның ... ... ... менеджмент жүктемесінің жоғарылығы, қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... есептеулері бойынша бес
мың адамды сақтандырғанда жалпы сақтандыру сыйақысының 60% медициналық
көмек көрсетуге ... ... ... ... ... ... медициналық мекемеде, яғни медициналық амбулаторияда, ... ... ... стационарда қалатын көрінеді. Сондай – ... мен ... ... ... келісім шартын жасауға
ынталанбайтынын айта кету керек.
Сақтандыру ісіндегі тағы бір маңызды мәселе ... ... ... ... ... ... Міндетті сақтандыру туралы жаңа
заңның қабылдануы сақтанушылар санының едеәуір көбюіне әсер етті. Сонымен
бірге ... ... ... саны да өсе бастады, олар әсіресе
автокөлік құралдарымен байланысты. Бұл көпше ... ... ... ... ... рәсімдеу, сақтандыру оқиғасын әдейі ұйымдастыру т.б.
Алаяқтың ең кең ... ... бірі ... компанияда бірнеше рет
сақтандырлыу, жол автокөлігі ... ... ... сақтандыру
полисін оқиға орын алғаннан кейін толтырыуы. Мұндай жағдайлардың болуы
әбден мүмкін, ... жол ... ... ... үшін толтырылатын
хаттамада сақтандыру полистерінің реквизиттері және ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да хаттаманың формасын
толықтыру керек.
Бүгінде Қазақстандық автокөлік иелерінің Ресей Федерациясының
территориясына ... ... ... ... ... байланысты мәселелер шешуін тапқан сияқты. 2004 жылы Қаржылық
қадағалау Агенттігі осы мәселе төңірегінде ... ... ... ... ... Ресей территориясына шығушы автокөлік иелерінің
азаматтық құқықтық жауапкершілігін сақтандыру ... ... ... ... ... ... төмендету екі
жақтың келісімімен өзара мүдделерін есепке ала отырып ... ... ... ... ... ... жүргізушілердің
белгіленген пункті, еңбек стажы, жасы ... еді. Бұл ... ... ... 2,6 есе көбейтуге алып келген. 2004 ... ... ... жүйесін жетілдіруге бағытталған біршама
нормативті құқықтық актілер қабылданды. Қабылданған заңды актілер міндетті
сақтандыру түрлері бойынша сақтанушылардың ... ... ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік туғызады.
Сақтандыру нарығындағы заңды өзгерістерінің маңыздылығына келетін
болсақ 2004-2006 ж Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... айта ... жөн. Бағдарламаның
басты мақсаты мемлекеттің, азаматтар мен ... ... ... ... және ... да тәуекелдерден қорғаудың
тиімді механизмі ретіндегі сақтандырудың рөлін нығайту. Осы мақсатқа жету
үшін ... ... ... ... керек:
• жеке сақтандыруды, соның ... оның ұзақ ... ... түрлерін дамыту;
• өзара сақтандыру жүйесін дамыту;
• халықтың сақтандыру мәдениетін көтеру;
... ісін ... және ... ... ... ... ... одан әрі жетілдіру және
міндетті сақтандыру саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге
асыру;
... ... ... ... ... ... даярлау;
• сақтандыру қызметін қадағалау мен ... ... ... сақтандыру мен ортақ сақтандыру мехнизмдерін жетілдіру;
Осындай міндеттерді орындаудан күтілетін нәтиже:
• ұлттық сақтандыру индустриясының сенімділігі мен ... жеке ... ... ... ... жағдай жасау;
• сақтандыру нарығының қазіргі инфрақұрылымын құру;
• міндетті сақтандырудың тиімді жүйесін қалыптастыру;
... ... ... ... ... сақтандырудың жаңа өнімдері мен жаңа технологиясын ендіру;
• сақтандыру қызметінің сапасын жақсарту;
• сақтандыру нарығына қатысушылардың қызметтерін ... ... ... ... ... сақтандыру нарығының негізгі көрсеткіштерінің
жедел қарқынмен дамуына байланысты (сақтандыру сыйақыларының, сақтандыру
төлемдерінің, ... ... ... ... мен ... ... міндетті сақтандырудың жаңа түрлерінің енуі)
сақтандыру ұйымдарының ... ... мен ... тұрақтылығының
жеткілікті деңгейін қамтамасыз етуге мүмкіндік туғызатын меншікті
капиталдың ең ... ... ... көтеру қажеттігі туындайды. Қайта
сақтандыру сыйақылары түрінде қаржылардың ... ... ... ... ... ... алатын мамандандырылған қайта сақтандыру ұйымын
құрудың маңызы зор. Ол үшін экспортты ... мен ... ... ... ... ... ... керек. бұл шет елдік инвесторларға Қазақстан Үкіметі тарапынан
қосымша кепіл беретін еді.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... құру қажет. Бұл халықтың мүддесін қорғау мен ... және ... ... ойда ... ... бабын
көрсеткішін төмендетуге мүмкіндік берер еді.
Қазіргі кезде кэптивті сақтандыруды дамытудың маңызы зор. ... ... ... ... – ақ ... шет елдерге қайта сақтандыруға берілуде. Ал кэптивті
компанияларды құру ... ... бір ... ... сыйақыларын
шет елдерге жібермеуге болар еді.
Азаматтық құқықтың жауапкершілікті міндетті сақтандыру бойынша
сақтандыру тарифтерін ... ... ... жеке ... ... ... ... тәуекелдермен сәйкес келмейді, нәтижесінде
сақтандырудың осы түрі зиян ... Осы ... ... ... ... паркі, бағыттағы таксилер, таксо парк ... ... ... ... бас ... Бұл ... осы
саладағы табыстың төменділігімен түсіндіріледі.
Өзара сақтандырудың қазіргі сақтандыру ... ... бір ... ... ... арқылы көз жеткізуге болады.
Өзара сақтандыруда өзара сақтандыру қоғамдарын құру арқылы жеке және заңды
тұлғалардың мүліктері және ... ... емес ... ... ... ... ... бір типті тәуекелмен бірге байланысты
тұлғалар құрады.
Өзара сақтандырудың қажеттігі Коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... сақтандырудың
өзіне тән ерекшеліктерінің бірі коммерциялық ... ... ... ... ... төмен. Сондықтанда сақтандырудың
әлемдік тәжірибесінде өзара сақтандыру қоғамдары ... ... ... ірі ... ... ... өзара сақтандыру қоғамдары болып
табылады. Бес ірі ұлттық сақтандыру ... (АҚШ, ... ... ... өзара сақтандыру операциялары бойынша сыйақылар үлесі
барлық сақтандыру сыйақыларының шамамен 40% - ін құрайды. Өзара ... ... ... айырмашылығы оның әрбір қатысушы ... ... және сол ... ... ... ... Ал «біздің
елемізде өзара сақтандыру институты ... ... Оның ең ... ... сақтандыру қоғамдарының қызметін, құқықтың ... ... ... ... ... да бұл ... ең ... өзара сақтандырудың нормативті құқықтың базасын құру.
Сақтандырудың мұндай түрлері ... және орта ... ... ... ... Ол үшін сақтандыру компаниялары мен ... ... ... байланысын әдістемесін өңдеу қажет.
Сақтандыру ұйымдарының сенімді түрде жұмыс істеуін қамтамасыз ету
сақтанушылар үшін де ... ... ... ... ... заң ... мемлекеттік
органдар тәуелсіздікпен және ... ... ... ете
отырып, сақтандыру секторын реттеудің тиімді құралы болып табылады. Қазіргі
кезде сақтандырудың жаңа өнімдері, оларды ... ... ... ... ... стандарттар мен прициптерді есепке ала
отырып сақтандыру қызметін қадағалау мен реттеу принциптерін жетілдіру
қажет. ... ... ... ... ... ... мүддесін
қорғаудағы сақтандыруды қадағалау органдарының тиімділігін арттыру.
Сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру ісін
ұйымдастырудың халықаралық тәжірибесіне сәйкес оның инфрақұрылымын ... ... ... ... ... реттеудің мәселелерін
Қазақстанның сақтандыру заңдарын Европалық ... ... ... ... ... ... ... арқылы шешуге болады деп ... ... ... реттеу мен қадағалау жүйесін жетілдіру мақсатында
реттеудің жаңа әдістерімен механизмін өңдеу қажет.
Сақтандыру ... ... мен ... ... ... жүзеге
асыру үшін:
- сақтандыру ұйымдарының қайта сақтандыру қызметін және ... ... ... ... ... ... қатысушыларының құқықтық негізін анықтау;
- сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының ... ... ... ... ... одан әрі дамыту;
- ішкі және сыртқы аудиторлардың, актуарилердің қызметтерін пайдалану
туралы нұсқауларды өңдеу;
- корпоративті басқару және ... ... ... ... өңдеу;
- сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп ... ... ... ... есептеу, есептер ... ... ... ... ... және ... жүйесін автоматтандыру керек.
Жалпы, сақтандыру нарығын жетілдірудің негізгі бағыттарын келесі 12
суреттен көруге болады.
Қазақстан Республикасының сақтандыру ... ... ... ... ... 2004. № 9. 12 б.
Сақтандыруды дамыту, өз кезегінде заңнамалық базаны, ... ... мен ... сапасына, сақтандыру ұйымдарының
қызметінің сенімділігіне ... ... ... ... ... ... ... істеуі, сонымен бірег актуарийлер, профессионал
– сювейерлер ... ... ... ... мен ... ... ... енгізуді тиісті талаптарды қажет етеді.
Сонымен, сақтандыру қаржы нарығының динамикалық дамушы саласының
бірі. ... ... ... және де сақтандыру нарығын
ұйымдастырудың жаңа әдіс ... мен ... ... ... ... ... ... және қаржы нарығын дамытуға
себепші болмақ.
3.2 Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының даму болашағы
ХХI ғасырдың басындағы ... ... ... бірі ... ... ... жедел әрі
қарқынды дамуы болып отыр.Ел Президенті Н.Назарбаевтың қазақстан халқына
жолдауында осы ... ... ... ... болу үшін ... ... макроэкономикалық көрсеткіштер саласындағы
алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... мен бюджет
тапшылығының төмен болуын, жинақтау ... ... ... өз ... үшін өмір ... ... ... отырып, әлемнің тиімді дамып келе жатқан елдерінің қатарына қосылуға
тиіс.Біз мұны ұлтымыз бен экономикамыз бәсекеге қабілетті ... ... ... аламыз.Биылдан бастап,банк кредиттеріне кепілдік беру мен
сақтандыруды жүзеге асыруды қолға алу керек.Мұның өзі ... ... ... ... ... сақтандыру қызметінің кең қанат
жайып,тамырын терең ... ... ... ... отырмыз.Бұл құбылыс
ұлттық экономиканың ... ... ... жақындасып,өзара көмек арқылы нығайып,дами бастағанынан
байқалады.
Әрине, аталған ... ... ... жатқан жоқ.Бұл
бәсекелі,қайшылықты да диалектикалық ... ... ... кең қанат жаюының өзі ... ... пен ... ... ... ... көрінісі.Дүниежүзілік шаруашылықтың нығаюы, ұлттық экономиканың
мейлінше ашықтығы,дамудың жаңа,тиімді арналарының ... ... ... ... ... ... табылады.
Қазіргі кезеңде адамзат әлемін "ақ, қара" деп ... атты ... ... қоса жасанды антогонизмдер
де келмеске кетті.Біздің заманымыз өзара байланысты, экономикалық ... ... ... бағынатын біртұтас әлем.Сондықтан еліміздің
ойдағыдай өркендеп,гүлденуі үшін ел экономикасындағы сақтандыру қызметін
нығайтудың ... ... ... бұрынғы кеңес үкіметі тұсында халықаралық
экономикалық қатынастардың субъектісі бола алған ... ... ... ... оған ешкім мүмкіндік те берген жоқ.Ал,
қазір ... ... ел ... ... ... қызметін
дамытып,ұлт экономикасы үшін маңызы мен болашағын қолға ... ... ... отыр.Еліміздің сақтандыру қызметін
орнықтырып,дамытудың қазіргі кезеңісол ... ... ... ... ... ... айқындалады.Бұл әрине,мейлінше
қолдауға тұрарлық құбылыс.Дегенмен,қазақстандық сақтандыру қызметінің
дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... пайдалануына кедергі боларлық себептері де жоқ
емес.Сол себептердің бірі ... ... ... бай ... рыноктағы олардың маңызын,ерекшеліктерін талдайтын
зеттеулердің ... ... ... ... ... ... ортасы өзінің
экономикалық,ұйымдық,заңдық және тағы басқа аспектілері бойынша біздің елде
қалыптасып,орныққан шаруашылық ... ... ... ... ... упқытқа дейін орын алып келгенсақтандыру қызметіне
деген көзқарасымыз ... ... ... ... экономикалық
жүйелерде өзінің шарасыздығын,тіпті кейбір сәттерде зиянды екенін көрсетіп
жүр.Мұның өзі ... ... ... ... ... күрделілендіреді,тіпті заяға кетіреді.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жағдайында ... ... ... ... ... ... ықпал етуші
көптеген факторлардың екі ұштылығына байланысты ... ... ... сақтандыру бизнесін қалыптастырудың болашағын
болжамдау барысында сақтандыру қызметін дамытуға әсер ... ... ... ... қарастыру қажет.Оның бірінші тобына әлемдік экономиканың
дамуының және сақтандыруқызметі нарығының ... ... ... ... факторлар жатады.Факторлардың екінші тобы
шектеулі сипатта болады,негізінен ірі ... ... ... ... мәні ... ... елдердің әлеуметтік-
экономикалық дамуын анықтайтын факторлар ... ... ... әсер ... ... ... үшінші тобы Қазақстан
Республикасының саяси құрылғысынан және экономиканың салалық және ... ... ... ... ... ... ... ескеретін ұлттық экономиканың өзіне ғана ... ... ... жатады.Аталған факторлар бір мезгілде
әрекет етеді,алайда сақтандыру бизнесінің дамуына ... ... ... ... оң ... ... жанданады) және теріс ... ... ... ... ... ... кезге дейін
аталған факторларды біріктіре,топтастыра отырып болжамдау әдістемелері де
отандық тәжірибеде қалыптаспаған.[44]
Белгiсiздiк жағдайындағы ғаламдық, ... және ... ... ... дамуын сипаттайтын негiзгi болжамдарды жасау
барысында балама нұсқасы бар ықтимал шешiмдердiң әдiстемесi, яғни екi ... да көп ... ... ... ... бiрiн ... қажеттiгiнiң ғылыми
негiзделген әдiстемесi туралы баспасөз беттерiнде көбiрек айтылып жүр.
Алайда, ... ... ... негiзгi бағыттарды болжамдау
барысында балама нұсқасы бар ықтимал шешiмдердiң әдiстемесi кеңiнен қолдау
таппай отыр. Осы ... ... ... мұндай жағдай көбiне сақтандыру
бизнесi ... ... ... ... ... сүйене
отырып, қысқа мерзiмдерге, негiзiнен 2-3 жыл ... өз ... ... ... ... туындап отыр.
Сақтандыру қызметiн жоспарлау мен болжау-бұл қаржы механизмінің
қосалқы жүйесі,саналы басқарудың аса ... ... бірі ... жоспарлаудың құрамды бөлігі болып табылады.Олар
экономиканың үйлесімді және тепе-тең ... ... ... пен кешенінің барлық буындарының қызметін үйлестіруге,қоғамдық
өндіріс ... ... ... ... ... ... ... қызметінің табысты іс-әрекет етуі және қоғамдық процестерге
белсенді ықпал етуі ... ... ... ... ... ... ақша ... қалыптастырып,бөлінуді алдын-
ала болжауға байланысты болады.Мұндай процесс тәртіпті (реттілікті ... ... ... ... кешенді жүйесін
жасауды,ақша түсімдерін жұмылдырудың прогрессивті нысандарын қолдануды
қажет етеді.
Казақстанның сақтандыру қызметi нарығының 2015 ж. ... ... ... ... бар ... болжамды шешiмдердiң әдiстемесi салыстырмалы
түрде 21 кестеде келтiрiлген. Бейтарап болжам бойынша ... ... оң және ... ... ... ол өз кезегiнде Казақстанның
сақтандыру нарығының тұрақты экономикалық ... әсер ... ... ... болсақ 2004 ж. ... ... ... ... ... қаржы секторы қарқынмен дамуда.
Кесте 21
Казақстанның сақтандыру нарығының 2015 ж. ... ... бар ... ... шешiмдерiнiң салыстырмасы
|Казақстанның |Сақтандыру нарығының негiзгi сипаттамалары ... | ... | ... | ... ... | ... ... | ... | ... | |
| |ЖlӨ ... ... ... |Экспантег |
| ... ... ... |өнiмдерiнiң |рация |
| ... % ... ... ... |
| | | ... |көбейтудiң | |
| | | ... ... | |
| | | ... | | ... ... |3,5 ж. |80 астам |жоғары ... ... ... | | ...... |
| | | | ... ауқымы|тұрлерiн |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... нық |2,5-3,5 |60-80 ... ... |Сақтандыру |
|сенiмдi болжам | | ... ... ... |
| | | | ... ... ... | | | ... ... |
| | | | | ... | | | | |гi ... ... |40-60 ... ... ... |
| | | | ... |сақтандыру |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... | | | ... | ... ... |0,5-0,9 |25-40 ... ... ... ... болжам | | | ... ... |
| | | | ... |бойынша |
| | | | ... ... ... ... |0,5 төмен |15-25 |өте төмен |сақтандыру ... ... | | | ... |қызметiнiң |
| | | | |аз ... ... |
| | | | | ... | | | | |ы ... ... и ... 2004 №12 25 ... ... мәлiметтердi қортытындылай келе отандық
сақтандыру қызметi нарығын дамытуда ЖlӨ ... ... ... 2015 ж. ... 2,5-3,5 % ... ... нық сенiмдi болжамды
пайдалануға болады деп айта аламыз.
Қазақстанның сақтандыру ... ... ... ұзақ ... қалыпты нық сенiмдi болжам шегiнде даму табады. Бiз ұсынып отырған
болжамның әдiстемесi ... ... ... ... ... түрiнен
тиiмдiлiгi жоғары жаңа қалыбына (моделiне) бiртiндеп өтудi көздейдi.
2030 жылға дейiнгi Ұзақ ... ... ... ... жеке ... сапалық тұрғыдан баға беруге ... ... жоқ деп ... ... ... нарықтық экономика
жағдайында болашағын болжауы қиын бұл өлшегiштердiң де өзгерiстерге ... ... ... ... да ... ... болашағын
болжамдау әдiстемесiн қарастыру барысында бiз тек бiр ғана ... ЖlӨ ... ... ... ... ... ... кездері отандық сақтандыру саласының тиімділігін талқыға
сала отырып,мемлекет ұзақ мерзімді болжамдауды ... ... бар күш ... ... ... ... жүйесі
мен экономикалық өзгерістердің стратегиялық бағытын меншік қатынастары
саласында өтіп ... ... ... ... ... болатын,әлеуметтік-экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі
мемлекеттенуінің негізгі құралы болып табылады.Бұл ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз еліміздің сақтандыру саласын дамытудың меншікті моделін
жасау қажеттігінің туындап отырғандығымен ... ... ... ... елімізде тілге тиек етіп от
ырған сақтандыру ... ... мен ... ... бір механизмі
қалыптаспаған деп тұжырым жасауға болады.Әрине,бұл ... ... ... ... ... ... елдердің
әдістемелерін қарастыру мол ... ... ... ... қызметін көрсетудің байырғы тәжірибесін зерттеу және ... ... ... нарықтық қатынастың тәжірибесіне қанықпаған елге
қиынның қиыны екені рас,алайда бүгінгі күндегі ... ... ... ... ... ... ... еліміздің шаруашылық жүйесі
жанданып,халықтың әл-ауқаты мен ... ... ... ... ... ... дамуы барысында сақтандыру саласын дамыту
қағидалары кеңінен іс жүзінде қолданылып,барлық ... заң ... заң ... қолдау тапты.Алайда,Қазақстан Республикасының осындай
заңдарының ... ... ... ... ... көптеген
жағдайлары әзірге нақты бір ... ... ... толық күшіне енген жоқ.Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық
дамуының деңгейі жалпы сипаттағы сақтандыру саласын ... ... ... ... ... ... экономикалық
саясатына негізделіп жүзеге асырылуда,ол ... ... ... ... асыру кезеңдерін қамтиды.
Мемлекеттің экономикалық саясаты мына бағыттарда жүзеге асырылуда:
- экономикалық заңдардың әрекеті,экономиканың жай ... ... ... ... ... ... дамудың ғылыми негізделгентұжырымдамасын әзірлеу;
- экономикалық саясаттың тиісті мақсаттары мен ... ... және ... ... ... іс-әрекеттерді экономиканың қалыптасқан жағдайына қарай іс-жүзінде
пайдалану.
Осы негізгі үш ... ... ... ... мазмұнын
анықтайды,соның ішінде сақтандыру саласын дамыту саясаты қалыптасады.Демек
экономикалық заңдардың іс-әрекетін ... ала ... ... ... ... ... дамытуды ұйымдастыру мемлекеттің
экономикалық саясатының көмегімен сақтандыру саласында ... ... ... ... ... нақты кезеңінің ерешеліктері негізінде
сақтандыру саласын дамытуға бөлінетін қаржы ресурстарының неғұрлым мүмкін
болатын ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Сақтандыру саласын дамытудын мақсаты:
- сапасы, халықаралық сақтандыру нарығы жағдайында өндiруге, сатуға және
бәсекелестiкке ... ... ... ... ... сақтандыру
индустриясын құру жолымен сақтандыруды экономиканың табысы жоғары саласына
айналдыру;
- ... ... ... арттыру;
- сақтандыру қызметiн көрсетуте деген сұранысты барынша қанағаттандыру;
- тұрғындардың жұмыспен қамтылуын ынталандыру;
- мемлекеттiк және жеке құрылымдардың ... ... ... ... тиiмдiлiгiн арттыру;
Алға қойылған мақсаттарды iске асыру үшiн мынадай ... шешу ... ... ... ... саясатты жандандыру;
- сақтандыру қызметiн реттеу жұйесiн жетiлдiру;
- сақтандыру индустриясының құқықтық, ұйымдастырушылық және ... одан әрi ... ... халықтың кауiпсiздiгiн қамтамасыз ету;
- тартымды сақтандыру нарығы ретiнде Казақстанның ... ... ... ғылыми зерттеулердi тереңдету;
сақтандыру саласындағы қызмет көрсетудiң статистикалық есебiнiң әдiстемесiн
халықаралық стандартқа сәйкестендiру;
сақтандыру ... ... ... мен ... негiзiнде
сақтанушыларға қызмет көрсетудiң сапасын арттыру;
сақтандыру саласындағы кадрларды даярлау мен ... ... ... дамыту;
сақтандыру саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамыту.
Республикада жүзеге асырылып жатқан әлеуметтiк-экономикалық ... ... ... және оның ... ... ... қойған
жоқ.Сонымен бiрге, қазiргi кезде ұлттық сақтандыру өнiмi және ... ... ... ... ... әзiрлеу қажеттiлiгi
бар.Маркетинг стратегиясын iске асыру мақсатында мемлекет мынадай мiндеттер
белгiлеп ... ... ... ... көрсетудi ұсынатын Казақстан туралы жағымды
пiкiр қалыптастыру;
- Казақстанды ерекшелейтiн ... және ... ... ... ... және ... ... қосымша мүмкiндiктер бере отырып, төлем қабiлетi жоғары ... жеке ... ... ... ... көрсету;
- нарықтың жаңа сегменттерiн айқындауға бағытталған зерттеулер жүргiзу;
- ... ... ... ... жаңа ... ... ... сақтандыру нарығының өнiмiн дамыту мақсатында
ұсынылған ... ... ... ... ... ... өнiмiнiң институционалдық элементтерi үкiметаралық
деңгейде келiсiлуi тиiс.
2) Қазақстанның сақтандыру ... ... ... ... нарығы өнімінен ең ... баға ... кем ... ... ... жаңа ... ендіруді және жеке сақтандыру
жөніндегі қызметті жандандыруды ескере отырып,сақтандыру сыйақыларының
жиынтық ... 2005 ... ... 2003 ... салыстырғанда орташа алғанда
100%-ға көбейді,2006 жылы 2-2,5 ... ... ... 3-3,5 ... ... көлемінің ұлғаюы оның жалпы ішкі өнімдегі
үлесінің 2003 жылы 0,6 %-дан 2004 жылы 1 % ... жылы ... ... жылы 2 %-ға ... алып келеді.Сақтандыру ұйымдарының жиынтық
активтері,осы кезеңде екі ... ... ... ... 40 ... ... дерлік ұлғайтуға мүмкіндік
береді.
Ұлттық сақтандыру индустриясының дамуы жалпы ... ... ... ... ... ... қажетті алғышарттарды құруға
жағдай жасайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі жағдайда сақтандыру – бұл өмірдің әртүрлі салаларында барынша
жиі болатын жағдайлардың теріс ... ... ... мен ... қорғау әлістерінің бірі. ... ... ... рөлі ... нығая түсетін Қазақстан экономикасының стратегиялық
секторы ретінде қарастырған жөн.
Нарықты экономикада жекешеленген, тәуелсіз шаруашылық субъектілерінің
(кәсіпорындар, ұйымдар, жеке өндірушілер, ... ... ... ... және ... операцияларының шекарасының ұлғаюы, шаруашылық
субъектілері арасындағы өзара ... ... өсуі ... жүретін тиімді және сенімді кепілдемелерді талап етеді. Тек қана
сақтандырудың ... ... ... ... ... және тұтыну процесінде пайда болатын қоғамдық және жеке мүдделерді
қорғаудың мүмкіндігі пайда болады.
Осы дипломдық жұмыстың ... ... ... келесі негізгі
қорытындылар мен ұсыныстарды атап көрсетуге болады.
1. Сақтандыру қоғамның экономикалық қатынастарының ... ... көне ... ... экономикалық категория сияқты сақтандыруда өзінің маңызын
қызметтері арқылы көрсетеді.
Бірінші қызметі сақтандыру арқылы ... бұл ... ... байланысты қызмет, яғни өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету
үшін азаматтарды, ... ... ... ... ... немесе
ұжымдық қорғау. Осы мақсатқа жету үшін сақтанушылардың жарналары есебінен
мақсатты сақтандыру қоры ... ... ... ... жағдайда
материалды шығындар өтеліп, жеке және заңды тұлғалардың ... ... ... қорғалады.
Сақтандырудың екінші қызметі сақтандырушылардың ... ... ... ... ... қызмет. Сақтандыру
компаниялары өздерінің уақытша бос ақшалай қаражаттарын сақтау және қосымша
инвестициялық табыс табу ... ... ... ... сақтандырушылар жан-жақты дамыту, кеңейту,
қайтымдық, пайдалық және ... ... ... ... үшінші қызметі – апатты, жазатайым жағдайларды азайту,
болдырмауға бағытталған іс ... ... кең ... ... яғни ... ... ... залалды болдырмау.
2. Нарықтық өзгерістердің нәтижесінде Қазақстан Республикасында
сақтандыру ісі мемлекеттік монопольдық құқығынан сақтандыру ... ... ... ... ... ... – бұл бір жағынан ... ... ... да, ... жағынан осы ... ... ... ... ... қазіргі жағдайын зерттеу
нәтижесінде мынандай негізгі ерекшеліктерді анықтадым.
Осы сала нарығындағы ... саны ... ... тұрақтандырылуы
деп ой түюге болады. Оған негіз бар. Егер осыдан бірнеше жылдар бұрын бұл
нарықтың қысқару ... ... 33-ке ... ... ... екі ... бұл
сан небәрі екі мәрте ғана ... және ... ... ... ... ... жоқ. Сонымен қатар сақтандыру ұйымдарының жарғылық
қорларының өсуі байқалады. ... ... ... ... ... де көбеюде, ал оның анағұрлым үлкен ... ... ал оның ... ... ... ... ... және азаматтық-
құқықтық жауапкершілікті сақтандыруға тиесілі. Ерікті мүлікшілікті
сақтандыруға тиесілі. Ерікті ... ... ... ... көлеміндегі үлесі 79 пайызды құрайды. Осы ретте мына бір ... ... жөн. ... көрсеткішке қол жеткізу негізінен ... ... ... ірі ... ... болуда. Осылайша бұл сақтандыру
түрі қуатты сақтанушылардың сұранысында үнемі бола бермек.
Жеке сақтандыру саласында ... ... ... ... ... өсуі байқалады, бұл өмірді ұзақ мерзімді ... ... ... ойландырады.
Қайта сақтандыру нарығы өзінің дамуының ең бастапқы сатысында. Қайта
сақтандыру нарығының көлемінің ұлғаюы және ... ... ... ... ... байқалады.
Сақтандыру қызметін тұтынушылар нарығының жағдайына тоқталатын болсам
Қазақстанның көпшілік тұрғындары бүгінде сақтандырудың ... ... ... Олар ... өз ... ... ... баламайды,
себебі, мемлекеттік сақтандыру жүйесі республика ... ... ... ... толық орындай ... жоқ. ... ... ... ... екендігіне көздерін жеткізу үшін нақты
шараларды қолдану қажет.
Меніңше, бұл мәселе алғашқы кезеңде ... ... ... және де ... сақтандырудың қайта қабылданып жатқан түрлері
бойынша да ... ... ... ... жолымен шешілуі тиіс.
Бұл шаралар ... ... ... ... ... қана
қоймай, оған қайта сенім артуына мүмкіндік береді.
Қазақстанның сақтандыру нарығының маңызды ... ... ... ... ... ... даярлау жүйесінің жоқтығы. Бұл мәселелерді сақтандыру төлемдерінің
кепілдік қоырынң, экспорттық несие мен инвестицияны сақтандыруды ... ... ... ... ... ... жетілдіру, сақтандыру нарығында өзін-өзі реттеуші ұйымдарды
дамыту, жоғарғы және арнаулы орта оқу ... ... ... ... ... ашу арқылы шешуге болады деп ойлаймын.
3. Ұлттық сақтандыру ісін ұйымдастыруды ... ... ... іске ... ... ... саналық жіктелімін жетілдіру
қажет деп ойлаймын.
4. Сақтандыру ісін құқықтық реттеу және шет ... ... ... үшін ... ... ... бара-
бар заңдылық базаны, қалыптастыру бойынша көптеген жұмыс ... ... ... ... ... ... ... негіз болуға
тиісті. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей сақтандырудағы заңдылық нормалары
жетекші роль атқаруға ... ... ... ... міндетті сақтандыруға
қатысты мәселелерді ... ... ... мен ... қабылданған.
Алайда, осы заңдылық актілерінің көпшілік бөлігі іс жүзінде ... ... ... ... ... ... ала ... мемлекет те,
сондай-ақ аталған заңдылық актілермен жұмыс істеуге мүмкіндік ала алмаған
сақтандыру ... да ... ... отыр.
Ең алғашқы іс шаралар ретінде нормативті ... ... ... міндетті сақтандыру туралы”, „Дәрігерлер және
басқа да медицина қызметкерлерінің кәсіби ... ... ... ... ... қоғамы туралы”, „сақтандырушылар
бірлестігі туралы”, „Қайта сақтандыру қоғамдары туралы”, т.б. ... ... ... ... ... ... және ... табыс табу
республикадағы сақтандыру бизнесінің сапалық деңгейін көтерудің негізгі
факторы ... ... ... ... ... ... ұйымдарының
инвесициялық қызметінің басқа да салыстырғанда едәуір ... ... Мұны ... ... ресурстарының төмендігімен
және инвестициялау бағыттарының шектеулілігімен ... ... ... ... сәйкес сақтандыру индустриясын ... ... ... ... ... сипаттағы көлденең
шығыстарды өтеу бөлігіндегі салмақты ... ... ... ... ... ... жеке ұйымдардың жинақ ақшасын
ұзақ мерзімді негіздк ... ... ... ... ... қазақстанның сақтандыру нарығын ТМД елдері бойынша қарқынды
дамып кем жатқандардың бірі ретінде бағалауға болады.
Болашақта ... ... ... мен ... ... сақтандыру шаралары дамыған шет ... ... ... ... ... ... да ... Республикасы
сақтандырушыларының алдында сақтандыру индустриясын тұтынушылардың ... ... алу және оның ... жаңа экономикалық жүйесіндегі
қажеттілігін дәлелдеу ... қиын да ... ... тұр. Бұл
міндеттерді ... ... ... ішкі және сыртқы сипаттағы
экономикалық және саяси факторларға байланысты болмақ.
Сақтандыру саласының даму ... ... ... ... ... ... ел экономикасының дамуын ... ұғым ... ... Бұл ... мәні ... ... ... пәрменді
елдің ғана аталмыш саладағы мәртебесі биік болса керек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... Заңы ... 2000 жыл N126-11
2. Қазақстан Республикасының „Көлік құралдары иелерінің азаматтық-
құқықтық жауапкершілігін ... ... ... Заңы ... ... ... ... „Тасымалдаушының жолдаушылар алдындағы
азаматтық-құқықтық жауапкершілігін ... ... ... Заңы.
01.07.2003 жыл N444-11
4. Қазақстан Республикасының „Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы” заңы
25.04.2003 жыл N405-11
5. ... ... ... ... азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы” Заңы 11.06.2003 жыл N432-
11.
6. ... ... ... ... ... жж. ... ... жыл N729.
7. Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық. Оқулық – Алматы, 2003 - 170 ... ... Қ.С. ... Оқу ...... ... ... К., Назарчук И., Жуйриков Р., Страхование: теория, практика,
зарубежный опты: Учебник для ... ... и ... / ... К.К. ...... ОФ ... -2000-384 с.
10. Журавлев Ю.М. Страхование во внешнеэкономических связях. М.: „Анкил”,
1993 г. – 73с.
11. Жуйриков К.К. ... в ... ... к ... А.: „Алилет-
Голос”, 1993г. – 126 с.
12. Жуйриков К.К. Страхование в Казхастане: Пути дальнейшего развития. А.:
„Жібек жолы”, 1994 г. – 278 ... ... ... ... Под ... ... Л.И. М.: „Рост”, 1992
г. –с530 с.
14. Жуйриков К.К. Формы и ... ... А.: ... 1999 г. ... с.
15. Жуйриков К.К. Перестрахование и рынок. А.: „Жибек жолы”, 1994 г. – 50
с.
16. Орналюк – Малицкая Л.А. Платежеспособность страховой ... ... 1994 г. -152 ... ... В.В. ... Учебник. М.: „ЮНИТИ”, 1997г. – 312 с.
18. Гвозденко А. Основы страхования. М.: „Финансы и ... 1999 г. ... ... М., ... А. ... рынок Казахстана: проблемы и
тенденции развития // РЦБК, N1, 2005 г. -19 с.
20. Абуов С.И. ... ... ... ... // ... N2, 2003 г. – 6 с.
21. Касымканова Г. Риск-менеджмент в ... ... // РЦБК N2 2005 ... 16 ... ... К.К. ... сельскохозяйственного производства в
Республике Казахстан. // Банки Казахстана. N7 2002 г. – 65с.
23. Абдрахманова Г. ... и ... ... ... рынка
Казахстана. // Финансы и кредиты N3 2004г. -30 с.
24. Жуйриков К.К. Опыт ... в ... ... ... // ... N7, 2002 г. – ... ... А. Страховой рынок: поиск путей развития // Аль-Пари N5, 2003
г. -37 с.
26. Овчарова Г. ... ...... // ... ... N2, 2004 г. – 49 ... Даутов К.М. Оценка бизнеса как основной подход управления стоимостью
страховой компании. // Аль-Пари, N1, 2004 г. – 55 ... ... К.Е. ... ... ... ... ... М.:
„АНКИЛ”, 2000 г. -52 с.
29. Берг Т.К. Рынок страхования: организация и ... ... ... г. -119 ... ... Ш. ... ... // Банки Казахстана N11, 2001 г. -47
с.
31. Курмангалиева А. Проблемы интеграции страховых компаний ... ... ... ... // РЦБК N3, 2003 г. -40 с.
32. Узбаканова Л.Б. Становление страхового рынка в ... // ... N2 2003 г. -51 ... ... А. ... ... финансовых потоков в страховании. //
Финансы и кредиты. N8, 2004 г. -41 с.
34. Михайлова З. Мошенничество в страховании. // ... ... ... г. -18 ... ... Ж.А. Разивтие страховой статистики: зарубежный опыт. //
Аль Пари, N2 2003 г. – 17 ... ... Ю.М. ... И.Г. Страхование и перестрахование. М.: „Анкил”,
1993 г. – 184 с.
37. Батыргожин А. ... ... ... ... ... в
Республике Казахстан на 2000-2002 годы. // РЦБК N2, 2003 г.
38. Нурмуханбетов Е. Пути и ... ... в ... ... стран в области пенсионного страхования. // РЦБК, N2, 2003
г. – 16 с.
-----------------------
Сақтандыру
Өмірді сақтандыру саласы
Жалпы сақтандыру саласы
1.Өмірді сақтандыру
2.Аннуитеттік ... ... ... және аурудан сақтандыру
2. Медициналық сақтандыру
3. Автомобиль көлігін
сақтандыру
4. ... жол ... ... Әуе ... ... Су ... ... Жүктерді сақтандыру
8. Мүлікті сақтандыру
9. Кәсіпкерлік тәуекелді
сақтандыру
10. Автомобиль көлігі ... ...... ... ... жол ... иелерінің азаматтық – құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру
12. Әуе көлігі иелерінің азаматтық – құқықтық жауапкершілігін сақтандыру
13. Су көлігі ... ...... жауапкершілігін сақтандыру
14. Тасымалдаушының азаматтық – құқықтық жауапкершілігін сақтандыру
15. Шарт бойынша азаматтық – құқықтық ... ... Зиян ... үшін ...... ... ... нарығының жетілдірудің негізгі бағыттары
Сақтандырудағы қаржы менеджменті
Профессионал – сюрвейлерлер институы
Инвестициялық қызмет және сақтандыру резервтерінің қалыптасуы.
Сақтандыру ... ... ...

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еуроодақта сақтандыру нарығын мемлекеттік реттеудің мемлекетаралық жүйесінің қалыптастыру кезеңдері11 бет
Сақтандыру нарығы64 бет
Сақтандыру нарығы жайлы33 бет
Сақтандыру нарығы және оның Қазақстан Республикасында дамуы12 бет
Сақтандыру нарығы туралы4 бет
Сақтандыру нарығы туралы ақпарат38 бет
Сақтандыру нарығының мәні мен функциялары3 бет
Сақтандыру нарығының теориялық негіздері100 бет
Сақтандыру нарығының түрлері7 бет
Сақтандыру нарығының қалыптасуының негізгі ерекшеліктері12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь