Құс шаруашылығы жайлы

1 Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
2 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6
2.1 Құс өсіруді ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2.2 Үй құстарының биологиялық және шаруашылық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
8
2.3 Құс тұқымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9
2.4 Тауық тұқымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9
2.4.1 Леггорн ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2.4.2 Орыстың ақ тауығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2.4.3 Етті.жұмыртқалағыш ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 10
2.4.4 Плимутрок тұқымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.4.5 Етті тұқымдарға ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 10
2.4.6 Сойыстық тұқымдарға ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 10
2.4.7 Көркемдік тауықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.5 Үйрек тұқымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.6 Қаздар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12
2.6.1 Қытай қаздары жақсы жұмыртқалағыш ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.7 Күркетауықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
2.7.1 Солтүстік кавказ күркетауығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.7.2 Кең кеуделі жез түсті күркетауықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.8 Бөденелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.9 Құс қорасы және оның күтімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.10 Өсіруге қажетті құсты таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.11 Жұмыртқа шайқау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 19
2.12 Құс азықтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
Қорытынды және ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
Пайданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24
Елімізде азық-түлік мәселесін ойдағыдай шешу тұрғысында дербес шаруашылық иелерінің қосар үлесі мол. Мысалы қазіргі кезде жалпы ауыл шаруашылығы өнімдерінің төрттен бір бөлігі, соның ішінде құс шаруашылығы өнімдерінің үштен бір бөлігі осы дербес шаруашылықтардан өндіріледі.
Дербес шаруашылықты өркендетуге мемлекет өз тарапынан зор қамқорлық жасауда. Осынау қамқорлықтың арқасында ауылдардың 99 пайызының, ауылдық жерде тұратын жұмысшылар мен қызметкерлердің 81 пайызының өз дербес шаруашылығы бар. Осыған байланысты дербес шаруашылық иелері өздерінің етке деген қажеттілігінің 80 пайызын, жұмырқаға деген қажеттілігінің 95 пайызын, жүннің қажеттілігіне 82 пайызын. Орта есеппен алғанда бұл көрсеткіштер дербес шаруашылық иесінің жылдық табысының 75 пайызын құрайды екен. Осыдан-ақ дербес шаруашылық маңызының золағына әбден көз жеткізуге болады. Оның сыртында әрбір дербес шаруашылық иесі түтінінің экономикасына тигізетін пайдасы тағы бар. Мәселен 4-5 адамнан тұратын бір түтін жылына 220-240 жұмыртқа табатын 6-10 тауықұстаса медициналық мөлшер бойынша қажет жұмыртқамен, ал 40-50 балапан шығаратын үйрек немесе 20-30 балапан шығаратын қаз немесе күркетауық ұстаса кемінде 100 килограмдай диеталық құс етімен қамтамасыз етіледі.
Бұл күндері ауылдық жерде тұратын әрбір түтіннің құстардың әр түрлі тұқымдарын өсіруге мүмкіндігі бар. Шаруашылығынан өндірілген өніммен өз қажетін толық өтеген соң, артылғанын мемлекетке өткізуге немесе базарға апарып сатуға толық хақылы.
Дербес шаруашылықта құстарды өсіру, сөйтіп аса сапалы бағалы өнім өндіру үшін оларды күтіп бағу және азықтандыру ерекшеліктерін жетік білу қажет. Сондай-ақ оларды сұрыптау, іріктеу, аурулардың алдын алу жағдайларын жақсы білген жан ғана табысқа жетеді.
Көпшілік оқырман қауым ұсынылып отырған, осы мәселелермен қатар қойды сою, оның терісін тұздау, қойды қырқу, дербес шаруашылықта жүргізілетін мал дәрігерлік зоогигиеналық шараларға да қанығады. Сонымен бірге мал өнімдерін дайындалатын қазақтың дәстүрлі және қазіргі тағамдарын әзірлеу жолдары да оқырманның кәдісіне жарар деген ойдамыз.
Құстардың тұқымдары өте көп жерге тарап, кез-келген халықтың өсіретіндігінде себеп-салдары жоқ емес, соның ең бастысы құстардың алуан-алуан табиғи жағдайларға төзімділігі, бейімділігі. Соған орай құс қысы қатты, қары қалың солтүстікте де, желі ызғарлы, жайлымы шөлайт жерлерде де, жазы ыстық жерлерде өсе береді. Оған құстың биологиялық ерекшеліктері арасындағы ең негізгісі – түрлі жайлым отын өте жақсы пайдаланатындығы мүмкіндік жасайды.
1. Ред. А. Отарбаев, т.б.Қолда мал өсіру. – Алматы: Қайнар, 1995 ж, 221-254 бет.
2. Ю. Д. Зыков, И.П. Копытин, Мал азығын өндіру, Алматы, «Білім», 1994 ж.
3. У. Әбділманов, Ауыл шаруашылығын ұйымдастыру, Алматы, «Қайнар», 1995 ж.
4. Вестник департамента селького хозяйства Павлодарской области,
№ 8 ноябрь 2003 г.
5. У. Абдилманов, Организация и управление сельхозпроизводством,
Алматы, «Кайнар», 1990 г.
6. Б. Ысқақбаев, Құс шаруашылығын азықтандыру, Жаршы, № 4, 1994.
7. Попович И. В. Практикум по экономике птицоводстве. М., "Колос", 1991.
8. Поповенко И.С. Организация кормовой базы птицоводство, М., 1988.
9. Ульман И..Е. Вопросы комплексной механизации птицоводческих ферм.
М., 1974.
10. Запченко А.П. Эффективность сельскохозяйственного производства
птицофабрик, М., "Колос", 1989.
        
        Мазмұны
|1 |Кіріспе………………………………………………………………..... |5 |
|2 ... ... |6 ... |Құс өсіруді ұйымдастыру……………………………………………. |6 ... |Үй ... ... және ... | |
| ... |8 ... |Құс ... |9 ... ... тұқымдары…………………………………………………….. |9 ... ... |9 ... ... ақ ... |9 ... ... |10 ... |Плимутрок тұқымы…………………………………………………… |10 ... ... ... |10 ... ... ... |10 ... ... ... |10 ... ... ... |10 ... ... |12 ... ... қаздары жақсы жұмыртқалағыш…………………………….. |12 ... ... |12 ... ... кавказ күркетауығы……………………………………….. |13 ... |Кең ... жез ... ... |13 ... ... |13 ... |Құс ... және оның ... |14 ... ... ... ... ... |17 ... ... ... |19 ... |Құс ... |20 |
| ... және ... |23 |
| ... ... ... |24 |
| | | |
1 ... ... ... ойдағыдай шешу тұрғысында дербес
шаруашылық иелерінің қосар ... мол. ... ... ... ... ... өнімдерінің төрттен бір бөлігі, соның ішінде құс шаруашылығы
өнімдерінің үштен бір ... осы ... ... ... ... ... мемлекет өз тарапынан зор ... ... ... арқасында ауылдардың 99 пайызының, ауылдық
жерде тұратын жұмысшылар мен ... 81 ... өз ... бар. ... байланысты дербес шаруашылық иелері өздерінің етке
деген қажеттілігінің 80 пайызын, жұмырқаға ... ... 95 ... ... 82 ... Орта ... алғанда бұл көрсеткіштер
дербес шаруашылық иесінің жылдық табысының 75 пайызын құрайды екен. Осыдан-
ақ дербес ... ... ... әбден көз жеткізуге болады. Оның
сыртында әрбір дербес шаруашылық иесі ... ... ... тағы бар. ... 4-5 ... тұратын бір түтін жылына 220-240
жұмыртқа табатын 6-10 ... ... ... ... ... ал 40-50 ... ... үйрек немесе 20-30 балапан
шығаратын қаз немесе күркетауық ұстаса кемінде 100 килограмдай ... ... ... ... күндері ауылдық жерде тұратын әрбір түтіннің құстардың әр түрлі
тұқымдарын өсіруге мүмкіндігі бар. Шаруашылығынан өндірілген ... ... ... ... соң, ... ... ... немесе базарға
апарып сатуға толық хақылы.
Дербес шаруашылықта құстарды өсіру, сөйтіп аса сапалы ... ... үшін ... күтіп бағу және азықтандыру ерекшеліктерін жетік ... ... ... ... іріктеу, аурулардың алдын алу жағдайларын
жақсы білген жан ғана ... ... ... ... ұсынылып отырған, осы мәселелермен қатар қойды
сою, оның терісін тұздау, ... ... ... ... ... ... ... шараларға да қанығады. Сонымен бірге мал ... ... ... және ... ... әзірлеу жолдары да
оқырманның кәдісіне жарар деген ойдамыз.
Құстардың ... өте көп ... ... ... халықтың
өсіретіндігінде себеп-салдары жоқ емес, соның ең бастысы құстардың ... ... ... төзімділігі, бейімділігі. Соған орай құс қысы
қатты, қары қалың солтүстікте де, желі ызғарлы, жайлымы ... ... ... ... ... өсе береді. Оған құстың ... ... ең ...... ... отын өте жақсы пайдаланатындығы
мүмкіндік жасайды.
Қазіргі уақытта ... адам құсл ... аша ... Бұл ... ... ... көзделіп отыр, бұл үшін қазіргі кезде ... ... құс ... ... Құс ... да ... ... тұқымдарын көбеитуде, одан кейін оның жұмыртқасына және т.б.
шаруашылығы ... ... ... ауыл ... ... ... келеді және жұмыспен қамтамасыз етілуде.
2 Негізгі бөлім
2.1 Құс өсіруді ұйымдастыру
Қолда өсірілетін үй құстарының түрі көп. Оларға ... ... ... ... ... ... және тағы басқалары жатады. Дербес
шаруашылық жағдайында құс ... өте ... да ... ... құс ... сияқты жайылып, ірі азықтарды қажетсінбейді. Аула ... ... ... ... ... Оның ... өсу, жетілу, көбею қабілеті
де басқа малмен салыстырғанда анағұрлым жоғары. Ал ... азық ... ... ... ... ... килограмм салмағына ірі қара 10-12,
қой –8-10, шошқа –6-8 азық ... ... ... құс 3-5, ал тез
жетілгіш етті бағыттағы балапандар (бройлерлер) –1,5-2 азық ... ... ... өндірілетін құс еті мен жұмырқасының 1/3
бөлігі дербес шаруашылықта ... ... Бұл ... ... ... ... ... Медециналық мөлшерлер бойынша адамды
жылдық ет және ет өнімдерімен қамтамасыз етуде, олардың ... ... ... ... ... қасиеті жоғары құс еті толықтыруы қажет.
Құс жұмыртқасы да тіршілікке ... ... амин ... ... ... тағам.
Дербес шаруашылықта құс өсірудің тиімділігі- оларды азықтандыруда
асхана, бақша және қорық ... ... ... ... ... ... ... жаюға келмейтін көлшіктердің, бұлақтардың жағалауын
пайдаланып, құс өнімін неғұрлым арзандатуға болады.
Құстың дәмді де шипалы етімен және ... қоса ... ... де жылы ... ал ... ... өте ... органикалық
тыңайтқыш алынатынын ескерсек-үй құстарының дербес шаруашылықта өсіруге өте
қажетті де, пайдалы екеніне көзіміз ... ... ... қатар оларды
өсіретін қораны да жеңіл, қолда бар ... ... ... ... ... де күрделі емес. Бала-шаға-ақ күте береді. Басқа
малдай өнімін де жылдың белгілі мерзіміне ... жыл бойы ... ... ... өте ... маңызды іс. Оны дұрыс ұйымдастыру үшін табын құру,
құстарды шағылысқа қосу және пайдалану мерзімдерін анықтау; ... ... ... ... құс тұқымын асылдандыру жұмыстары орындалуға тиіс.
Тауықтың ата-аналық табынын, жұмыртқаны жыл бойы біркелкі өндіріп
отыруды ... ету ... ... ... ... 140-150 ... ... құрып отыру керек.
Бардық өндірістік циклдер өздерінде атқарылатын құс фабрикаларында
тұқымға қалдырылатын балапандарды өздері ... ... ... шығауға арналған ата-аналық табынын құрып отырады.
Тауарлы мақсаттағы шағын құс фермаларында және ... ... ... ... құс ... ... арнайы мамандандырылған
шаруашылықтардан тәуліктік балапандар немесе 30, 60, 90 және 140 ... ... алу ... жасалады. Оларға асыл тұқымды балапандарды өз
шаруашылығында өсіру ... ... ... құс ... мен ... ... ... цехтарындағы табындар тек қана мекиендерден құралуға тиіс.
Асыл тұқымды құс өндіретін ... ... ... ... ... 2-3 жыл, ана қаздар 5-6 жыл пайдаланылуы тиіс.
Тауықтар мен ... ... 2-3 жыл, ата ... 2 жыл, акта ... жыл ... мен ... әтештерін, ата үйректі шағылысқа бір жасқа
таяғанда, ал ата ... екі ... ... ... ... мен асыл ... құс ... ата-аналық
табынында мекиендер мен әтештер бірге болуы керек. Табында мекиендер ... 10% ... жөн. Құс ... аса ... ... ... үшін ... ұрықтандыру тәсілін қолдануға болады. Бұлай еткенде
әрбір әтешкеесептегендегі мекиендер саны тауықта 7-10 есе, күркетауықта ... ана ... саны ... ата қазға шаққанда 7-8т есе көбейеді.
Құстардың табын құрылымы құс ... мен ... ... ... ... ... ерекшелігіне,
шаруашылықта пайдаланылатын мерзіміне, құсты күту және оның ... ... ... тордың ішінде ұстап күтетін шаруашылықтарда бір жыл ғана
пайдаланады, еденде еркін ұстайтындар – екі жыл, ал асыл ... ... үш жыл ... Мұның себебі мекиендердің жұмыртқалағыштығы
екінші жылы 15-20%, ал ... жылы 20-30 ... ... отыруында.
Мұнымен қатар мекиендер түлеген кезде жұмырқаламайды. Сондықтан табындағы
мекиендерді жыл бойы жас құстармен үнемі толықтырылып ... ... ... ... 6-7 ... бір ата үйрек ұстау керек,
аналықтардың бір жасқа дейінгісі 70% болуы тиіс. Күркетауық өсіргенде әрбір
10-11 ... бір ... ал ... бір ... ... – 80, ... – 15, үш жастағысы 5 проценттен аспауы керек.
Қаз өсірген кезде 3-4 ... ... бір ата қаз, ал ... ... жетілетін болғандықтан бір жастағылары – 20, екі ... ... үш ... ... 60% болуы тиіс. Құс өсіруде табының айналымдық
коэффициентін есептеп отырады. Бұл коэффициент жыл ... ... ... ... ... ... мекиендердің орта санына бөлуден шығады.
Мысалы, мекиендерді 10-11 ай пайдаланғанда ... жыл ... ... 1,1-1,2 ... ... ... ... арттыру ниетімен бұл коэффициентті 1,7-1,8-ге ... ... ... тым жиі ... қымбатқа түседі.
Құс өсіруде тұқым асылдандыруға ерекше назар ... ... ... құс фабрикалары мен фермаларда табынды жұмыртқа мен етті көп
беретін гибридті құстардың кросстарымен ... ... ... ... ... ... ... жақсы болады және олардан алынатын
балапандардың тіршілікке бейімделуі де артық болады.
2.2 Үй құстарының биологиялық және ... ... азық ... ... ... малға қарағанда едәуір
ерекшеліктері бар. Оның еріні мен тістері жоқ. Қатты ... ... ... шоқып, бірден көмекейге тастауға ықшамдалған. Азық ауыз ... ... ... онда бөлінетін сілекей мен ферменттер мөлшері де
төмен. Көмейден ... азық ... ... ... ... жұтқыншақтың
кеңейтілген тұсы – бөлтірікте (зоб) жиналады. Тауық күркетауық ... ал суда ... ... қаз, ... бөлтіріктері нашар жетілген.
Бөлтірікте жиналған азық арнайы шығарылатын сөлдермен ылғалдандырылып,
жұмсартылып, ... да, ... ... ... ... ... ... да ферменттер ықпалынан ыдырап, қорытыла бастайды.
Бөлтіріктен ылғалданып, жұмсартылған азық қапшық ... ... ... Онда ас ... сөлдерімен араласып, химиялық өңдеуден өтеді.
Қарын сөліне қаныққан азық құстың ... ...... етті ... Дән шоқитын тауық, күрке-тауықтардың бұлшық ет қарыны, шалғын және
балдыр жейтін су ... қаз бен ... ... анағұрлым жақсы
жетілген . Тауықтың бұлшық етті қарыны 30-35 г, күркетауықтың бұлшық етті
қарыны 60-130 г, ... ... ... 70-100 г, ... бұлшық етті қарыны
60-120 г, тартады. Оның қарама-қарсы орналасқан бұлшық ... ... ... ұсақтайды.
Осылайөңгелген азық ішектерге өтеді де, онда ыдырауы аяқталып, қанға
сіңіріледі (қорытылады) . Ішек ұзындығы тауықтар денесінің ұзындығынан ... ұзын ... 160-170 см ... ... ... 250-300 см, үйректер
ішегі 150-270 см,қаз ішегі 240-270см. Азық ... ас ... ... ... ішінде өтеді .
Азынтандыру барысы сияқты құс организмдеріндегізат алмасу
барысы да өте жылдам , жедел түрде ... ... ... олардың өсіп-өну
қабілеті де жоғары. Етті бағыттағы балапандар 56-60 тәулік ішінде 1,5-1,8
кг ... ... ... ... (жұмыртқадан шыққан кезіндегі) тірілей
салмағын (50 г) 30-36 есе ұлғайтады. Етті бағыттағы сақа ... ... ... жылына 150-185 жұмыртқа, жұмырқалағыш тауықтар 1,3-1,5 кг
тартып, 210-250 жұмыртқа, үйректер 3,0-4,0 кг, ... 100-160 ... 4,0-7,0 кг ... 80-120 ... қаз 5,0-6,0 кг ... ... жжұмыртқа туады. Алғашқы жұмыртқаны тауықтар мен үйректер 5-6 айлығында,
күркетауықтар 7-8 айлықтарында, қаз 8-10 айлығында таба бастайды. ... етті ... ... ... ... 70% ... ,қаз
жұмыртқаларынан 65% балапан шығарылады. Шыққан балапандар тез ... ... 9 ... 1,3-1,4 кг, ... ... ... 1,8-2,2 кг ал 16-20 ... 4,0-5,0 кг, үйрек балапандары 8 аптада
2,0-2,4 кг, қаз балапандары 9 ... 4,0 кг ... ... ... жарайды.
Егер бір тауықтан жүзге тарта балапан өсіруге болатынын ескерсеңіз,
шаруашылықта әр ... 140 ... ... ... ... ет ... ... әбден жетеді.
Құс етінде 16проценттен (үйрек, қаз) 20 ... ... ... ал ... 13-14 ... ... белок болады.
Сонымен қатар жұмыртқа құрамына барлық дерлік алмастыруға ... ... 30-ға жуық ... элементтер кіреді. Белок қорытылымы ... –97% ... ... ... ... мен Д ... ... де жоғары. Ал таза тығыз ... ... ұзақ ... ... Қаз майы дәрігерлік мақсатта қолданылып, бауыры диеталық
тағам болып табылады.
Жұмыртқасы мен етін ... ... ... ... ... Қауырсын шығымы құстың тірілей салмағынан 6-8% ... ... ... бас киім және жылы киім дайындалады. Арнайы
өңдеуден кейін олардан азықтық ұн ... мал ... ... ... қолданұға болады. Құс қорасындағы төсеніш пен саңғырықты азотқа
және фосфорға бай тыңайтқыш ретінде қолданады.
2.3 Құс тұқымдары
Құс ... ... ... өнім түрі ... ... ... өсімдік және спорттық бағыттарға бөлінеді. Дербес
шаруашылықта әдетте ... ... және ... ... қаз және ... етті ... өсіреді.
2.4 Тауық тұқымдары
Жұмыртқалағыш тауық тұқымдары шапшаң, жеңіл сүйекті, тығыз ... ... 4-5 ... ... сақа тауықтардың тірілей
салмағының 75 пайызына жетіп, жұмыртқалай ... Ең көп ... ... ... ақ ... Леггорн
Тауықтарының тұлғасы үш бұрыштанып келеді. Түсі негізінен ақ. Басы
орташа мойны ... ... ... ... ... өскен. Кеудесі
шығыңқы, дөңгелектеніп келген. Жотасы ұзын, қайқы, сирақтары жүнсіз, ... 4,5-5 ... ... ... жыл бойы ... ... ... Жұмыртқадан балапан шығымы жоғары (80-90%).
Мекиендерінің тірілей салмағы 1,2-1,8 кг, қорздарының ... ... ... кг. Жұмыртқасының салмағы 50-60 г.
2.4.2 Орыстың ақ тауығы
Жергілікті тауықтарды леггорн тұқымымен шағылыстыру арқылы шығарылған.
Леггорндарға қарағанда ауыр ... етті ... ... ... ... бастап, ақ түсті жұмыртқалар табады. Күріктенуге
бейім. Сыртқы түр-түсті леггорндарға ұқсаған, тек ... ... ... ... ... ... ... салмағы 2,0-2,6
кг, қораздарынікі –3,0-3,6 кг, ... ... 50-60 г ... ... ... ... ... Олар роз-айленд, нью-гемпшир, плимутрок,
суссекс және оларды ... ... ... ... ... ... май, ... юрлов тұқымдары жатады.
2.4.4 Плимутрок тұқымы
Плимутрок тұқымы 6 айлығынан бастап жұмыртқалап, ашық ... ... ... ... ... 75-80%. ... түстері ақ және ала ... ... ... ... тауықтары ұзын тұлғалы, кеудесі шығыңқы келеді.
2.4.5 Етті тұқымдар
Етті тұқымдарға корниш ... ... Ол ірі, ... ... ... ... ... сирек. Кеуде бұлшық еттері өте жетілген.
Меиендерінің тірілей салмағы 3,0-3,5 кг, ... 4,0-4,5 ... ... 38-60 ... ... жылына 130-150 жұмыртқа
табады. Түсі қоңыр. Балапан шығымы 70%.
2.4.6 Сойыстық ... ... ... ... ... тұқымы жатады. Түсі
бурыл, қара, қызғылт келеді (1 сурет). Мекиендерінің ... ... 3,2 ... 4,3 кг. ... ... 61 ... ... 90-100 жұмыртқа
табады.
2.4.7 Көркемдік тауықтар
Көркемдік тауықтарды әуесқой құс өсірушілер әсем қауырсыны немесе
түрлі дене ... үшін ... ... өте ... яғни ... ... ұзын немесе керісінше құйрықсыз, қауырсыны бұйра немесе
жібектей жылтыр тауықтар ... ... ... ... әдетте әуесқой
құс өсірушілер бентамок тұқымын ... ... ... ... 6,8-1,1 кг ... ... 42-45 ... тартатын 50-70 жұмыртқа
табады.
2.5 Үйрек тұқымдары
Дербес шаруашылықта үйрек өсіру өте тиімді. ... ... ... ... болса, үйректер көп уақытын сонда өткізіп, ... ... ... ... ... ... ... жарыла
салып, жаңа ортаға тез беймделеді, оның ... өте тез ... ... үшін ең ... материалдан қалқа тұрғызса жетіп жатыр. Негізінен етті
болып ... ... ... ... басқа да суда жүзгіш құстардікі
сияқты, дәмсіз болады да, пісіріп жеуге жарамайды.
Ең көп таралған пекин ... ... өте ... (2 ... ... ... ... шығыңқы. Тұмсығы қызғылт-сары, сәл имектеліп бітеді.
Мойнының жалпақтағы орташа. Кеудесі кең де қайқы. Арқасы кең, ... ... ... ... шағын. Тұлғасы кең де ұзын. Сирақтары қысқа
да жуан. ... ақ, өзі ... ... ... ... үйректектің 98
пайызы осы пекин тұқымының түрлі жалғасушы ... ... ... өте жоғары. Сақа меиендерінің тірілей салмағы 3,0
кг, әтештерінікі 3,5 кг, 9 ... ... 2,5 кг ... ... осы
салмақтан асырмай 65-70 күндігінде сойған жөн. ... ... ... ... ... қауырсыны түпкілікті қауырсындармен алмаса бастайды
да , екі ай бойы салмақ ... күрт ... Ал ... өсе бастаған
түпкілікті қауырсындардың түбірі жұлып тазартуға кедергі туғызады. Пекин
үйректері 6-8 ... ... ... 7-8 ай ішінде 80-120 жұмыртқа
табады. Жұмыртқасының салмағы 85 г, ... ақ ... ашық сары ... ... 75%. ... өз ... көбіне күрік болып, жұмыртқа
баспайды. Сондықтан дербес шаруашылықтар олардың жұмыртқаларын күрік болған
тауықтарға бастырады.
Бұрыңғы одақ 1971 ... ... ... ... ... ... «Черри-Велли» атты кроссын сатып алып, өсіре бастады. Қазақстан
құс ... да осы ... ... ... ... ... ... 9 аптада 3 килограмға жетіп, дене ... ... ... ... ... ... тұқымдарына мосваның ақ үйрегі жатады. ... ... ... жағынан пекин үйректеріне ұқсайды. Қауырсыны
жылтыр ақ түсті. Жұмыртқалағыш (100 жұмыртқаға ... ... екі ... ... ірі (90 г). ... ... жоғары. Сыртқы ортаға
бейімделгіш, өте жедел жетіледі.
Үйрек етінде май көп ... ... ... 26-28%, сақа
үйрек етінде 36-38%) соңғы кезде деген ... ... ... ... ... ... нәзік те дәмді ет өндіру қажет. Бұл ... ... ... және ... ... тұқымдарымен
шағылыстырылып алынған будандары – мулардтар өсіріледі.
Мускусты үйректер 6-9 айлығында жұмыртқалай бастап, жылына ... г ... 60-120 ... табады. Мекиендерінің тірілей салмағы 2,5-
3 кг, әтештерінікі –4,5-5 кг. ... ... ... ... ... ... кең де ... Қанаттары ұзын (30 см) болғандықтан жақсы
ұшады. Қауырсыны ... ... ... ... ... тұқымдармен
шағылыстыру жолымен алынған будандары мулард деп аталады. Бұл үйректердің
денесінде таза ет көп те, ал майы аз аз ... бұл ... ... ет көп те, ал майы аз ... ... ... ... салмағы 6-7
килограмға жетіп, бауырының өзі 350-550 грамм татады.
Жұмырқалағыш тұқымдардан елімізде ... ... ... ... ... ұзын ... ұзын ... ұзын құлақты құс. Жылына әрқайсысы
70-80 грамдық 200 жұмыртқа табады. Жұмыртқасы ... ... ... ... ... ... қаз өсіріледі. Қаз қолда өсіруге
ыңғайлы, үйреншікті тәртіпті қатаң ... құс. ... да ... бір тәртіпке үйретіп қойса, өздері де ... ... ... ... ... ... өсіруге жайлы. Өздеріне ерекше бағып-күтімді
қажет етпейді. Ауа райына ... ... үй ... ... өте ... ... құс. ... да жемді барынша үнемдеуге
болады. қыс айларында ... ... ... ... ... жей ... үй құстарымен салыстырғанда шаруашылықта өсіру мерзімі де ... және ... ... ... 15-20 ... ... Бірақ
жалпы жұмыртқа саны аз. Таза етті бағыттағы құс. ... ... ... ... ... тағам – майлы бауыр өндіріледі. Басқа ... ұзақ ... ... жұмыртқасын 8-10 айында табады. Күрік
болғыш . Осы қасиеті және қауырсынының ... екі ...... ... ... ... ... келтіреді.
ТМД шаруашылықтарында ең көп тарағандары ірі боз (40 %) ... ... (30 %) ... ... ... ... ... рейн және италия
тұқымдары (әрқайсысы 6-10 %) да өсіріледі.
2.6 Қаздар
Ірі боз қаз өте кең ... ... ... бейімделгіш құс. Денесі
мықты. Қимылы шалт. 290-310 ... ... ... ... 6,0-
6,5 кг. Маусымына 30-35 жұмыртқа табады да күрік болып, ... ... ... 60%, 9 ... 3,5-4,5 кг тартады.
2.6.1 Қытай қазадары жақсы жұмыртқалағыш
Жұмыртқалауды 270 ... ... 45-70 ... ... –4,0-5,0 кг. Балапан шығымы 75%. 9 айлық балапандары 3,0-
3,5 кг ... (3 ... ... ... ... Көзге түсетін
ерекшеліктері – тұмсықтарының үстінде шоғарланып мүйізденген қатпар болады.
2.7 Күркетауықтар
Қолда өсірілетін құстар ішіндегі ең ... – үнді ... ... ... ... 15-18 кг жетеді. өсімталдығы жағынан
үйрек, тауық, қаздан асып ... Еті ... ... құс ... ... ... ... қасиеттеріне орай балалар, қарттар және ... ... ... ... орын алғаны жөн.
Еліміздің суық аудандарынан басқа жерлерде күркетауықтарды дербес
шаруашылықтарда өсіруге әбден ... олар ... ... ... ... ... азықтандырылуы арзандап, қорық-бақшаны
түрлі зиянды насекомдардан арылтуға септігі тиеді.
2.7.1 Солтүстік кавказ ... ... ... ... ... тұқым. Мекиендері 9-10
айлығынан бастап жұмыртқалап, 5-6 ай ішінде 60-80 ... ... ... ... бурыл ноқаттары болады. Әрбір жұмыртқасы 80-100
грамм тартады. Сақа мекиендер салмағы 6-7 кг, ... –12-14 кг, ... ... ... ... 4 ... жетеді.
Тұлғасы кең де шығыңқы. Солтүстік кавказ ... ... ... жез ... және ақ ... деп ... ... Ақ түсті
күркетауықтардың жұмыртқалағыштығы жоғары, ұшасы да тәуір, товарлық ... Жез ... ... ... ... сапасын қауырсындарының
қара түбірі бұзады.
2.7.2 Кең кеуделі жез түсті күркетауықтар
Америка Құрама Штаттарында шығарылған тұқым. ... ... ... ... ... үшін ... ... жез түсті
күркетауықтарды жақсартуға болады. Өте ірі құс. ... ... 7-8 кг, ... –13-14 кг. ... ... ... ... кезінде мекиендерді тарпып, жарақаттандырмас үшін
сақ болу қажет. Ең ... ... ... ... 10 айлығынан
жұмыртқа сала бастап, жылына ... 95 ... 70-80 ... ... ақ ... кең ... күркетауықтар да бар.
Осы келтірілген тауық, қаз, үйрек және күркетауық ... ... ... ... ... ... өсіруге де болады. Мысалы, мысыр
тауығы суыққа, түрлі ауруларға төзімді келетіндіктен ... ... ... ... Ет ... құс. ... 9-11% ет артық өндіріледі. Етінің дәмі қырғауыл, шіл сияқты
жабайы құс етінің дәміне ұқсас. ... ... гөрі ... ... ... келеді. Шалт қимылды, үркек, ұшып-қонып тұратын құс. Тірілей
салмағы 1,5-2,2 кг. 7-8 айлығынан бастап ... 5-6 ай ... ... ... ... салмағы 42-56 г. Қабығы өте ... ұзақ ... ... сақталады.
2.8 Бөденелер
Бөденелерден қолда өсіруге бейімделгендері жапон бөденесі. Жапон
бөденелері тауық ... ... ең ұсақ құс. Өте ... ... және
дәрігерлік емдік қасиеттері жоғары, тілге үйірімді еті мен мен әсіресе
жұмыртқасы үшін, тіпті ... ... де ... өте ерте 35-40 күндігінде, тірілей салмағы 90-100
грамдық кезінде бастап, ... ... 10-18 ... 250-300 ... Өз тірілей салмағымен салыстырғанда жылдық ... ... ... 20 есе көп. ... үшін ... алсақ, олар өз тірілей
салмағынан 8 есе көп жұмыртқа салады.
Бөденелердін жұмыртқасын сәскеде және ... ... ... Салу
аралығы 30 сағат, шайқауға салынған жұмыртқалардан 78-80% балапан шығады.
Шайқау мерзімі 17 ... 3 ... ... ... қарап мекиен,
әтештерін ажыратуға болады. Әтештерінің ... ... ... ... ... боялса, мекиендерінікі ашығырақ өңді болады. Әтештерінің төсі
қоңыр ... де, ... төсі қара ... боз ... ... келеді.
2.9 Құс қорасы және оның күтімі
Қолда өсіруге балапандарды көбіне көктемде сатып алады. Оларды жаз
айларында ... ... ... бар ... ... қора немесе тіпті
төбесі жабылған, шеті қошалған алаң жасса да ... ал ... ... ... ... жеке қора тұрғызған жөн. құс қорасын кең, ... ... ... ... ... түсе ... етіп, биік те түзу
жерге салады.
Жақсы жылытылып салынған қорада қыс уақытында құсты терең ... ... өз ... 6-8 ... төмендетпей ұстайды. Еденнің әрбір
саршы метрінде 5 мысыр тауығын ұстайтын қора еденінің пайдалы ... ... метр ... тиіс (15:3 5:5).
Балапандарды бордақылғанда еденнің әрбір шаршы метріне 15 шөже, немесе
9 аптаға дейінгі 6 қаз балапанын, ... 8 ... ... 8 ... ... 4 айға ... 4 ... балапанын өсіруге болады. ... ... ... бұл ... ... екі ... Балапандар металдан не ағаштан жасалған клеткаларда өсірілсе
әрбір шаршы метрдегі тығыздығы, ... 3-5 есе ... ... ... ... ... ... ұлғайтылады. Бірақ өте тығыз ұсталса, құс
шығыны ... ... ... жұмыртқалағаштығы мен қауырсын
сапасының нашарлайтынын ескеру ... ... таза ... ... ұсталған
құстың бір-бірін шоқитынын, өз қауырсынын жұлатынын, мазасызданатындығын да
ойластыру керек.
Құс қорасы тегіс, құрғақ сәл ... күн ... ... ... ... ыңғайлы жерге салады. Ылғалды жерге ұсақ тас төсеп, 15-20 сантиметр
биіктетеді. Оның үстін кемірушілер ... тесе ... ... ... ... балшықпен сылайды. Сөйтіп үстіне тағы да 10-15
сантиметрдей қалыңдықта ұсақ ... үсті ... ... ... үшін қайнатылған сұйық битуммен жалатып жабады.
Осы тәсілмен ... құс ... ... ағаш не жай ... ... таза да ... келеді. Оның үстінен 40 сантиметрдей биіктікте тор
немесе ұзын ағаш ... ... ... еден ... ... одан ... ... жиналатындай етіп ұстауға болады.
Қораға сырттан су енбес үшін ... ... ені 50 ... ... Арық ... ... ірі, ... соң орташа ең үстіне майда тас
салып, құммен көмеді. Олардан ағып ... су ... ... ... етіп ... ... ... жылуды жақсы сақтау үшін қабырға ені 22-27
сантиметр болуға тиіс. Қабырғаның ішкі ... ... ... ... ... ... ... қабырғалар тазалап, дезинфекциялауға ыңғайлы
болады. қора қабырғаларын, төбесін 20 пайыздық әк ... ... ... үшін 5 литр суға 1 кг әк және 100 г ас ... ... төбесін жабу үшін ағаш үгіндісі, екі қабат қара қағаз (рубероид),
фанера керек. Жылу сақтату үшін үстінен балшықпен ... ... ... болғаны жөн. Өйткені құстардың жұмыртқалау циклі тәуліктегі жарық
ұзақтылығына тығыз ... Қора ішін ... ... ... ені еден ... 1:10 ... болуға тиіс. Мысалы,
еден көлемі 6 шаршы метр қораның терезелері 0,6 шаршы метр болуға тиіс. Құс
бордақылайтын қоралардың онша ... ... ... ... ... екі есе азайтылады.
Құс қорасының алдында көлемі оның жартысындай етіліп, ашық алаң
қоршалады. Ол ... ... таза ауа ... күн ... шомылуына
қажетті серуен алаңы-солярий. Қоршауының биіктігі тауықтар үшін 2,2 м, ... –1,5 м, ... үшін 0,6 м. ... ... ... ... ортасында
суға жүзгіш құстар үшін кеңейтілген арықтар қазады. Сақа үйректер мен ... үшін арық ... ... кеңдігі 80-100 см, тереңдігі – 25 см,
қаз үшін ені 100 см, ... – 80 см. ... ... шыға ... етіп
қора есігінде тесік ойылады. Тесіктің көлемі тауық, ... және ... ... – 40*40 см, қаз бен ... ... үшін – 50*50 ... ... биттен, қауырсын жегіш түрлі паразиттерден таза сақтау
үшін күлге аунатып тұру ... ... 18 ... ... ... ... жәшіктерге салып қояды. Оның ұзындығы 120-130, ал
кеңдігі 70 сантиметр болуға ... Оған ... ... ағаш ... сол
мөлшерде ұсақ құм және майда топырақ қосады.
Қорада өсірілетін құстың ... ... өнім ... қора ішінің микроклиматына тығыз байланысты да тәуелді болып
келеді. Микроклимат көрсеткіштеріне бөлме ... ... ... ... ауа ... жатады.
Бөлме температурасы өсірілетін құстың жасына байланысты өзгертіледі. ... 2 ... ... ... үшін 21 ... 21 ... 49
тәулікке дейінгі балапандарға 16 градус маңайында болып, сақа құстар үшін 8
градустан төмен болмауға тиіс. Қора ... ... ... құс ... жылытуға көбірек жұмсалуына мәжбүр етіп, өнімділігін төмендетеді.
Сондай-ақ мөлшерден тыс ... да ... ... ... төмендеп,
жұмыртқалағыштығы күрт кемиді. Салған жұмыртқалары ұсақ, ... ... Ал 38-40 ... ... екі ... ... құс ... ұшырайды.
Тауық пен күркетауықтың өнімділігі үшін 12-16 градус, үйрек пен қаз үшін ... ... ... ... пен қаз ... ... айда 22-20 ... өсіріп, 31-60 күндігінде біртіндеп 14 градусқа, ал 55-150
күндіктерінде 7 градусқа ... ... ... болатын болса,
тауық пен күркетауықтар балапнадарын алғашқы 1-4 ... 22 ... ... 20-16 градус жылылықта, 21-30 күндігінде 14-12
градус жылылықта ... ... ... ... әсер ететін факторлар – тәліктегі ... ... ... құс ... ... ... көңіл бөлу
қажет. Қора ішінде жеткілікті жарық болу үшін табиғи жарықпен (күн саулесі)
қатар қолдан ... ... ... енгізу керек.
Қосымша жарық көзі ретінде люминиценттік немесе электр шамдардан
қолданады. Қора ... әр 6 ... ... 6 ... ... етіп
қуаттылығы 40-60 ватт шамдар қодырады. 2 м биіктікке ілінген шамдар әрбір
шаршы метрді қажетті 20 люкс жарықтығымен ... ... (60 вт: ... Бөлменің жарықтығы жеткіліксіз болса (5 люкстен төмен) іштегі құс ... азық ... ... ... салдарынан жұмыртқалағыштығы мен ... ... Тым ... (25 люкстен жоғары) құс бір-бірінің
айдарғын шоқып, каннабализмге душар ... ... ... ... ... ... ... нормаға сай, организмге жайлы деңгейде
болуын қатаң қадағалау қажет. Ондай ... ... және ... үшін алғашқы аптада 30-50 люкс болса, кейінгі апталарда 20-25
люкске дейін төмендетіледі. Ет үшін ... ... 5 ... жөн. Өйткені қараңғыланған бөлмеде зат алмасу барысы тежеліп, ... азық ... көп ... ... 1. ... ... жарық режимі
| ... ... ... ... шамасы,| ... | |
| ... ... | | |
| | ... ... ... |
| ... | | | |
| |ш | | | | ... |24-00 |24-00 |24-00 |24-00 |24-00 ... |23-30 |24-00 |17-00 |16-00 |24-00 ... |15-30 |24-00 |17-00 |16-00 |16-00 ... |9-00 |21-00 |17-00 |8-00 |16-00 ... |9-00 |18-00 |14-00 |8-00 |14-00 ... |9-00 |14-00 |14-00 |8-00 |14-00 ... |9-00 |12-00 |14-00 |8-00 |14-00 ... |9-00 |10-00 |14-00 |8-00 |14-00 ... |9-00 |8-00 |14-00 |8-00 |14-00 ... |10-00 |8-00 |8-00 |8-00 |7-00 ... |10-30 |8-00 |8-00 |8-00 |7-00 ... |11-00 |8-00 |8-00 |8-00 |7-00 ... |12-00 |8-00 |8-00 |8-00 |7-00 ... |12-30 |9-00 |8-00 |8-30 |7-00 ... |13-00 |10-00 |8-00 |9-00 |7-00 ... |13-30 |11-00 |8-00 |9-30 |7-00 ... |14-00 |12-00 |8-00 |10-00 |7-00 ... құс ... жарықтығы онда өсірілетін онда өсірілетін құс
түріне, жасына, өнім бағыттылығына байланысты екендігін аңғарамыз. ... ... және жыл ... ... ... мерзімін пайдалана
отырып, түрлі құсқа қажетті жарық режимін сақтайды (1 ... құс ... ... ... ... қора ... ... отырады. Мұндағы ескеретін жалпы заңдылық – тәуліктен бастап жарық
мерзімін біртіндеп қысқарта ... құс ... ... ... жаңа ... ... ... бойы жарықта ұстағанда,
олардың жұмыртқадан шықаннан кейінгі қорегі 48 ... ... 16 ... соң азықтандыра бастау керек.
Жұмыртқалағыш тауықтардың жарық режимін 5 айлықтарынан бастап әр апта
сайын жарты сағатқа ұзарта келе 17 ... ... Етті ... ... ... екі апта ... ... сағатқа ұзарта келе 18 сағатқа
жеткізеді. Жұмыртқалауын тоқтатқанда осы режимді сақтайды.
Күркетауықтарды 4 айлықғынан бастап 7 ... ... 8 ... ал ... ... 14 ... ... режиміне жеткізіп, жұмыртқалауының аяғына
дейін бұл мерзімді 17 ... ... ... ... 6 айлықтарынан
бастап 10 айлығына дейін әр апта сайын жарық мерзімін жарты сағатқа ұзарта
отырып 6 сағаттық жарықтыққа ... ... ... ... ... ... 7 ... 14 сағатқа жеткізеді. Мырсыр тауықтарының
жарық режимі етті тауықтар режиміндей ... Ет үшін ... ... 16 ... жарық жеткілікті. Олар тез өсіп, салмақтарын жақсы
қосады.
2.10 Өсіруге қажетті құсты таңдау
Үйді жыл бойы құс ... ... ету үшін сақа құс ... ... үш рет сатып алып, 60-90 күн ішінде өсіріп-жетілдіріп
союға болады. жасқұстың оған жұмсалған азық шығынын ... ... ... сақа ... жоғары. Ал ондай мүмкіншілік болмаған ... ... ... жұмыртқасынан балапандар шығарып өсіреді. Сондықтан
қолда өсірілетін құсты ұстау мерзімі ең ... ... ... ... ... үй ... ... жұмыртқалағыштығы келтірілген.
Міне, жұмыртқалағыштығының жасына байланысты ... ... ... ... 12 ай, етті ... тауықтарды 8 ай,
үйректерді 6-8 ай, күркетауықтарды 6-7 ай, ... ... 5 ... 8 ... ... 2-3 жыл ұстаған пайдалы. Көп құстардың
жұмыртқалағыштығы бірінші жылдары жоғары болғанымен, ... ... ... ... жылда жоғары болады. Сондай-ақ шайқауға салынған
жұмыртқадан балапан шығу деңгейі мекиендердің дер ... ... ... ... ... ... ... жақсы ұрықтану үшін әр
10 тауыққа, 5 үйрекке, 3-4 қазға, 15 күркетауыққа, 4-6 ... ... ... ... бір ... ... қосылуы қажет. Күркетауық меиенінің саны
қораз жасы ұлғайған сайын ... Егер ... ... тек ... жұмсалып, балапандар сатып алынатын болса қораз
ұстаудың қажеті жоқ. Олар ... ... әсер ... кәрі құс ... сойылады да, орнына басқалары
қалдырылады. Алдымен ерте ... ... ... ... қалдырылатын құс шамасы жұмыртқалағыш тауықтар үшін – 5 ай, етті
тауықтар үшін –6 ай, ... үшін –6-6,5 ай, ... үшін –7-8 ... үшін –9 ай, ... ... үшін –7ай, бөденелер үшін –1,5 ай болуға тиіс.
Кесте 2. Құс жұмыртқалағыштығының жасына байланысты өзгеруі
|Құс |Тауықтар ... ... ... | | | |р ... ... ... ... ... ... | | ... ... |ж-н |
| | | | ... % | ... | | | | | ... %|
| ... | | | | | |
| |а ... | | | | | |
| |ғыш | | | | | | ... |9 |5 |7 |5 |15 |6 |12 ... |23 |13 |24 |12 |22 |11 |16 ... |24 |20 |26 |23 |23 |13 |16 ... |22 |19 |25 |23 |23 |11 |14 ... |24 |18 |24 |20 |20 |6 |12 ... |23 |17 |23 |18 |18 |3 |- ... |18 |16 |21 |3 |13 |- |- ... |22 |15 |15 |- |- |- |- ... |22 |12 |15 |- |- |- |- ... |22 |10 |15 |- |- |- |- ... |19 |- |- |- |- |- |- ... |17 |- |- |- |- |- |- ... |245 |145 |190 |100 |135 |50 |70 ... | | | | | | | ... үшін ... ... және азықтандыру режимін ... ... зат ... ... әсер етеді. Айтиалық құсқа су, азық
бермей қараңғы бөлмеде тәулік бойы ұстап, ертесінде тек су ... ... қана ... болады.
2.11 Жұмыртқа шайқау
Шайқалып, балапан шығарылатын ... ... ... ... ... ... мекиендерден жинайды. Шайқалатын
жұмыртқалар ірі, қабығы мықты, сырты таза, ... ... ... ... Ол үшін жұмыртқалаған мекиендер ұясынан оларды дер кезінде жинап тұру
қажет.
Ұяда ұзақ жатып қалған жұмыртқа құс ... ... ... ... мүмкін. Көктемгі уақытта олар қатты тоңазып, ал жаздың
аптабында – ыстыққа шалдығып, балапан шығару ... ... ... ... ... ... күрік болып, оларды басуына себеп
болады.
Шайқалатын жұмыртқаларды тәулігіне екі рет жинап ... жөн. ... ... ... салқын бөлмеде көлденеңінен жатқызып сақтайды.
Бөлме ауасының температурасы 12 градустан төмен, ... ... ... ... ... ... сақтау үшін шайқауға
салу мерзімін бөдене жұмыртқалары үшін 3-5 ... ... пен ... үшін 5-7 ... ... ... үшін 7-10 ... қаз
жұмыртқалары үшін 15 күннен асырмағаны жөн.
Жұмыртқалардың балапан шығару қабілетін ұзарту үшін ... 5 ... ... 70 ... ... және 38 ... жылылықта ұстап,
салқын бөлмеге жинап қойса олар 15 тәулікке дейін сапасын төмендетпейді.
Инкубаторда жұмыртқаларды 2-4 ... ... ... ... ... ... ... болуға тиіс.
Дөңгелек немесе ... ... ... өте ірі ... ұсақ ... Жиналған жұмыртқалардың қабығын тексеріп, ... ... алып ... Әсіресе қабығы шытынаған жұмыртқалар жарамсыз.
Өйткені ... ... ... су және газ ... ... ... ... ұзақ мерзімі жатып қалғанын қабығына ... ... ... ... ... ... ... көгерген, жасылданған,
қызарған ноқаттар біліне бастайды (4 сурет). Сақталу мерзімін ... үшін ... ... ... – овоскоп керек. Оны
қолдан жасауға да болады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... Жәшіктің төбесінен жұмыртқаның көлеміндей тесік
теседі. Соған жұмыртқаларды біртіндеп қойып, жанған шам жарығымен ... Сол ... ... жалпақ басындағы ауа камерасы көрінеді. Жаңа
жиналған жұмыртқалардың ішінде ауа көлемі аз, ... ... 10 ... аспайды. Ал жұмыртқаның сарысы қозғалмай дәл ортасында жатуға
тиіс. Ұзақ ... ... ... ауа ... ... ... бір ... кеткен, не сонысы қимылдайтын жұмыртқаларды шайқауға болмайды.
Қажетті ... ... ... лайланатын қаз жұмыртқаларын шайқау
алдында жуып тазартуға болады. Бірақ ол лажсыздан ғана ... ... жуу үшін ... ... ... 1-1,5 пайыздық етітіндісі
қолданылады. Ол болмаған ... ... таза суға ... ... жұмыртқаныкінен 5-6ºС жоғары болуға ... ... ... ... ... ... әлсіз қызғылт ерітіндісін құяды.
Балапан шығару үшін жиналған ... екі ... ... болады.
Оның біріншісінде табиғи түрде – күрік ... ... ... ... ... ... – арнайы жасалатын инкубаторларда шайқайды.
2.12 Құс азықтандыру
Қолда өсіретін басқа малға қарағанда үй ... ... ... анағұрлым басым екенін жоғарыда айтып өткенбіз. Оны ... ... ... ... азық көлемімен өлшеуге болады. Егер
өз тірілей салмағына бір килограмм қосымша салмақ қосу үшін ірі қара ... ... қой 7-9 азық ... ... –5-7 азық ... ... құс ... небәрі 2-3 кг азық ... ... ... ... Былайша айтқанда әрбір килограмм ет өндіру үшін құсқа басқа ... азық 5-6 есе аз ... ... бұл ... ... онды әсер ... ... құс өндірудегі шығындардың
жартысынан астамы азықтың үлесіне тиеді. Сондықтан әрбір бірлігіне неғұрлым
азық көлемі аз ... ... оған ... ... шығын азайып, өзіндік
құны арзандайды.
Кейбір азықтар қолда болмай қалғанда, оларды қоректілігі бойынша басқа
азықтармен ббелгілі мөлшерде алмастыруға болады. ... 10 г ... 11-10 г ... не жүгері жармасын, 107 г сұлы жармасының орнына 9 ... ... 10 г ... ... ... 8 г арпа және 3 г ... ... немесе 7 г жүгері жармасы мен 2 г күнжара қосындысын, 5 г ... мен 2 г ... ... ... 4 г арпа ұны мен 2 г ... қосындысын, 10 г жүгері ұнының орнына 11 г бидай ұны мен 1 г ... ... 10 г ... ... орнына 35 г балық немесе 20 г ... мен 3 г соя ... ... не 20-30 г ... ірі ... г ет сүйек ұнының орнына 10 г ет қалдықтары мен 3 г ... ... ... ... ... ... сақа тауықтар жағытұрым (әр ... 100-120 г, ... 140-160 г азық ... Жылынап бір құсқа 50-54г
жем жұмсалады. Ал күркетауықтардың әрқайсысына жылына 40-50 кг, үйректерге
100-125 кг, қазға 66-100 кг жем ... ... ... ... оларды өсіру кезеңіне байланысты: 22 аптаға дейін ... ... ... ... ... 31,2 кг, 9 ... дейін өсірілетін
етті балапандарға 5,3 кг, 17 ... ... ... ... 18,9 кг, ал 22 ... ... ... тұқымдық балапандарына
31,2 кг, 9 аптаға дейін бордақылынатын қаз балапандарына – 15,7 кг, ... ... ... тұқымдық балапандарына 71,8 кг, 8 ... ... ... балапандарына 8,8 кг жем қажет.
Егер негізгі азық ретінде толық рациондық құрама жем сатылып ... ... ... (рецептінде) қай құсқа ... ... ... ... ... азықтарды алдын-ала дайындаған
жөн. Алдын-ала дайындау азықтардың желінуін ұлғайтып, дәмін ... ... ... ... Ол үшін дәнді азықты тазалап,
ұсақтайды. Дән жармасының үлкендігі балапандар үшін 2,5-3 мм, сақа ... ... мм ... жөн. Өте ... ... жоқ. Өйткені құс тұмсығына
жабысып, жөнді шоқылмайды. Үш айдан асқан балапандарға дәнді ... ... ... ... ... ... үшін қараңғы бөлмеде арнайы дайындалған
ыдыстарда сұлы, арпа, жүгері, бидай дәні 15-20 градус ... жылы ... ... ... ... 2-3 тәуліктен соң дән өніп,
жарты сантиметрдей ... ... ... ... ... В2 және F
витаминдері 20-30 есе көбейеді. Өздері жұмсарып, жеңіл қорытылады, ... ... ... ... ... айналады.
Сонымен қатар құс азығына арналған ... ұнды ... ... Ашытылған ұнтақтың әрбір килограмына 5-10 грамм нан ашытқысын ... 30 ... ... 10 ... нан ... өлшеп алып, 30 градус
жылылықтағы 1,5 литр суға ... де, ... ... азық ... ... ... әр ... алдын ала бір литр суға араластырып,
ылғандандырып қояды. Ашытқыны көбейту үшін ұнтақтың әр килограмына 1 ... қант ... ... не ... ... 100 ... ... әбден араластырып қосады. 20-30 градус жылылықта 6-9 сағат бойы
әлсін-әлсін (әр жарты сағат сайын) араластырып бөктіреді. ... ... ашу ... ... ... Ашыған азықта белок құндылығын
жоғарылататын амин қышқылдары түзіліп, В группасының витаминдері көбейеді.
Азық хош ... ... дәмі ... Оның бір ... ... ... бес ... қочып береді.
Тамыр-түйнек жемістілерді құсқа берер алдында жуып тазартады, кесіп
ұсақтайды. Картопты суға бұқтырып ... ... ... да ... ... ... берер алдында туралады. Күзде дайындалып,
мұздалып, мұздатылып сақталған жеміс-жидек, қыста ... ... ... ... ... ... беруге болады. Қыс кезінде
құнды каротин көзі болып есептелетін ағаш қылқанының ұнын ... ... 5-7 г, ... мен ... 10-15 г, қаздарға 30 г
мөлшерінде ... ... 4-6 рет, сақа ... 3-4 рет азықтандырады.
Ертеңмен тұтас дән не құрғақ ұнтақ жармалар шашып, екіншісінде - өндірілген
дән және ... ... ... ... – дәнді азық береді.
Балапандарды ... рет ... ... ... 16-18 ... ... дауыстап, тақылдатып шақырып үйретеді. Азықтанудан
бас тартқан ... ... ... ... ... езілген сүт
тамызып, тұмсығын суға тығып алады. Алғашқы он күнде оларды картон не ... ... ... тәулігіне 8 рет азықтандырады. Азықтандыру
аралығын алшақтатпас үшін бірінші азықтандыруды таңертең бастап, ... 20-да ... Он ... күннен бастап тәулігіне 6 рет
азықтандыруға көшеді.
Қорытынды және ұсыныстар
Дербес шаруашылықта құс өсірудің ... ... ... ... және ... ... ... пайдалануға болады. Ауыл
маңындағы басқа малды жаюға келмейтін көлшіктердің, бұлақтардың жағалауын
пайдаланып, құс өнімін неғұрлым арзандатуға ... мен етін ... ... ... бағалы қауырсын
өндіріледі. Қауырсын шығымы құстың ... ... 6-8% ... ... ... бас киім және жылы киім ... ... кейін олардан азықтық ұн дайындап, мал азығына ... ... ... ... Құс ... төсеніш пен саңғырықты азотқа
және фосфорға бай тыңайтқыш ... ... ... ... ... жұмыртқалағыш және етті-
жұмыртқалаш ... ... қаз және ... етті тұқымдарын
өсіреді.
Мысыр тауықтарының жарық режимі етті ... ... ... ... ... балапандарға тәлігіне 16 сағаттық жарық жеткілікті. Олар тез
өсіп, салмақтарын жақсы ... алып ... ... жұмыртқалағыштығын байқататын белгілері
мыналар: мекиендер айдарының үлкендігі, қатты боялуы, қарнының аумақтылығы,
жұмсақтығы, жамбас сүйектерінің алшақтығы, ... ... ... ... ... сирағының боялуы, қауырсының сақталуы ... ... ... ... ... табылады.
Әрбір килограмм ет өндіру үшін құсқа басқа малға қарағанда азық ... аз ... ... бұл ... ... ... онды әсер
етеді. Өйткені құс өндірудегі шығындардың жартысынан астамы азықтың ... ... ... ... ... азық ... аз шығындалса,
соғұрлым оған шыққан жалпы шығын азайып, ... құны ... ... ... Ред. А. ... ... мал ... – Алматы: Қайнар, 1995 ж,
221-254 бет.
2. Ю. Д. Зыков, И.П. Копытин, Мал азығын ... ... ... ... У. ... Ауыл ... ұйымдастыру, Алматы, «Қайнар»,
1995 ж.
4. Вестник департамента селького хозяйства Павлодарской области,
№ 8 ... 2003 ... У. ... ... и ... сельхозпроизводством,
Алматы, «Кайнар», 1990 г.
6. Б. Ысқақбаев, Құс шаруашылығын ... ... № 4, ... ... И. В. Практикум по экономике птицоводстве. М., ... ... И.С. ... кормовой базы птицоводство, М., 1988.
9. Ульман И..Е. Вопросы комплексной механизации птицоводческих ферм.
М., 1974.
10. Запченко А.П. ... ... ... М., ... 1989.
1 сурет - Сойыстық тұқымдарына жататын Өзбекстандағы құлаңғы тұқымы
2 сурет - Үйрек тұқымдарының ішіндегі ең көп ... ... ... ... - Қытай қазадарының 9 айлық кезіндегі балапандары
4 сурет – Сырты көгеріп бұзыла бастаған жұмыртқаның бір түрі
-----------------------

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығы құстарының гигенасы5 бет
Ауыл шаруашылығы құстарының гигенасы жайлы3 бет
Дәстүрлі қазақ шаруашылығын күшпен күйрету науқандары74 бет
Жаппай ұжымдастыру мен күштеп отырықшыландыру тұсындағы қазақстан ауыл шаруашылығындағы салық пен қаржыландыру46 бет
Жетісу өңіріндегі ауыл шаруашылығын күштеп ұжымдастыруға қарсы наразылық (1929-1933 жж.)37 бет
Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу39 бет
Нарықтық қатынастар жағдайында құс шаруашылығы өнімдерін өндірудің тиімділігін жоғарлату жолдары30 бет
Қазақстандағы ауыл шаруашылығын күшпен ұйымдастырудың тарихнамасы35 бет
Құс шаруашылығы23 бет
Құс шаруашылығы туралы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь