Энергияны таза экологиялық әдіспен алу

1.Кіріспе:
Энергияны таза экологиялық әдіспен алу. Жел энергетикасы. Күн энергиясын алу. Су энергетикасы
2. Негізгі бөлім:
2.1. Қазақстанда электр энергетикасының дамуының негізгі кезеңдері
2.2. Жел энергетикасының түрлері және оның қолданыстағы орны
2.3. Су энергетикасының өндірістегі орны
2.4. Күн энергиясын қорлары және оны қолдану салалары
3. Қорытынды
4. Пайдаланған әдебиеттер
Энергияның физикалық түсүнігін басқа, экономикалық, техникалық, саяси, экологиялық және тағы басқа да түсініктері бар.
Адамзатқа энергия қажет және жыл сайын оның қажеттілігі артуда. Бірақ традициялды табиғи отындардың (мұнай, газ, көмір т.б.) қоры шексіз емес. Көбейткіш-реакторларда плутонийді пайда қылатын уран мен торий-ядролық отындардың де қоры шексіз емес.Термоядерлық отынның – сутегінің қоры шексіз болғанымен, бірақ адамның басқаруымен жүретін термоядерлық реакциялар жүзеге асырылған жоқ және де қашан жүзеге асырылатыны белгісіз. Тығырықтан шығудың екі жолы бар: энергоресурстарды экономды жұмсау және традициялды емес жаңартылатын энергия қорларын қолдану.
Бұл ғылыми жобада электр энергиясы көзінің альтернативті түрлері қарастырылады. Жер астынан алынатын отын түрлерінің азаю салдарынын жаңартылып отыратын энергия түрлері қолдануда - бұл энергия формалары өзінің жиналған қорымен шектелмеген. Осындай типті энергияның қолдануы энергия қорының азаюына әкелмейтінін білдіреді.
Жобаның мақсаты - ауыл шаруашылығында қолдануға болатын үй жануарларының қилары, құс саңғырығы анаэробты жағдайда ашыған кезде бөлініп шығатын биогаздардың энергиясының мөлшерін есептеп, оны электр энергиясына айналдырудың жолдарын қарастыру.
Ғылыми жобада қарастырылған энергияны түрлендіру схемасын «экоэнергетика» деп атауға болады, бұл термин қоршаған ортаны ластамай таза энергияны пайда қылатын әдістеді білдіреді. Ауыл шаруашылығында қажет органикалық тыңайтқыштардың пайда болуы, табиғи жағдайда өсімдіктермен жақсы өндірілетін көмірқышқыл газының пайда болуы электр энергиясын биогаздардан алуға деген сөзге қолдау береді.
1. Экология және табиғатты тиімді пайдалану.
Ә. Бейсенова, А. Самақова, Т. Есболов, Ж. Шілдебаев.
2. Экология негіздері.
Ғ. Сағымбаев.
3. Экология.
Г. С. Оспанова, Г. Т. Бозматаева.
5. Экология.
Ә. С. Бейсенова, Ж. Б. Шілдебаев, Г. З. Сауытбаева.
        
        Жоспары:
1.Кіріспе:
Энергияны таза экологиялық әдіспен алу. Жел энергетикасы. Күн
энергиясын алу. Су ... ... ... ... ... ... дамуының негізгі кезеңдері
2.2. Жел энергетикасының түрлері және оның қолданыстағы орны
2.3. Су ... ... ... Күн ... ... және оны ... салалары
3. Қорытынды
4. Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Энергияның физикалық түсүнігін басқа, экономикалық, техникалық, саяси,
экологиялық және тағы басқа да түсініктері бар.
Адамзатқа энергия қажет және жыл ... оның ... ... ... ... ... ... газ, көмір т.б.) қоры шексіз емес.
Көбейткіш-реакторларда плутонийді ... ... уран мен ... де қоры ... ... ...... қоры шексіз
болғанымен, бірақ адамның басқаруымен жүретін термоядерлық реакциялар
жүзеге асырылған жоқ және де ... ... ... ... ... екі жолы бар: ... экономды жұмсау және традициялды
емес жаңартылатын энергия қорларын қолдану.
Бұл ғылыми жобада электр энергиясы көзінің альтернативті түрлері
қарастырылады. Жер астынан алынатын отын ... азаю ... ... энергия түрлері қолдануда - бұл энергия формалары
өзінің жиналған қорымен шектелмеген. Осындай типті энергияның қолдануы
энергия ... ... ... ... мақсаты - ауыл шаруашылығында қолдануға болатын үй жануарларының
қилары, құс ... ... ... ашыған кезде бөлініп шығатын
биогаздардың энергиясының мөлшерін есептеп, оны электр энергиясына
айналдырудың жолдарын қарастыру.
Ғылыми жобада қарастырылған энергияны түрлендіру ... ... ... ... бұл термин қоршаған ортаны ластамай таза энергияны пайда
қылатын әдістеді білдіреді. Ауыл шаруашылығында қажет органикалық
тыңайтқыштардың пайда болуы, табиғи жағдайда өсімдіктермен жақсы
өндірілетін ... ... ... ... ... ... ... деген сөзге қолдау береді.
Қазақстан электр энергетикасының дамуының негiзгi кезеңдері
Жалпы электр станциялары қуатының артуына, электр қуатының өндiрiлуiне,
экономиканы электрлендiру деңгейiне ... ... ... кеңестiк
дәуiрдегi Қазақстан электр энергетикасының даму жолын негiзгi үш кезеңге
бөлуге болады:
• Бiрiншi кезең 1918 — 45 ... ... бұл ... сол уақыттың
өлшемi бойынша iрi электр станциялары салынып, алғашқы энергетикалық
тораптар пайда болды.
• Екiншi кезеңде (1946 — 58 ж.) ... ... ... ... бiр ... ... күрт ... алғашқы энергетикалық жүйелер
құрылды.
• Үшiншi кезеңде (1959 — 90 ж.) республиканың энергетикалық базасы жедел
қарқынмен дамып, аймақтық энергетикалық жүйе ... ... ... ... қуаты жөнiндегi мұқтаждарын толық
қамтамасыз ететiн әрi оны өзге елдерге шығаратын ... ... Бұл ... Қарағандыда, Петропавлда, Жамбылда, Шымкентте, Павлодарда iрi
аймақтық су электр станциялары (АСЭС) салынды. ... ... ... ... су ... ... (СЭС), Iледе Қапшағай СЭС-i жұмыс iстедi.
Аса iрi Ақсу АСЭС-ы Екiбастұз кенiшiнiң ... ... ... ж. КСРО ... ... ... республика электр
станцияларының қуаты 18 млн. кВт-тан асты, ал Қазақстанның жалпы электр
энергиясын тұтынуы 104,8 млрд. кВт/сағатты құрады, оның 87,4 ... ... ... ... ж ... 131,5 млн. т ... 25,5 млн. т ... мен газ
конденсаты және 6,8 млрд. м3 газ өндiрiлдi. Өндiрiлген көмiр мен ... ... ... ... ... ж. ... елдерге 10 млн. т кокстелетiн және 46,6 млн. т ... ... 21 млн. т ... мен газ ... (82,4%) ... отын балансындағы газдың үлесi 15% болды.
1990 ж. республиканың ұлттық табысындағы үлестi энергия сыйымдылығы 1 ... 4,01 кг ... ... өзi өзге одақтас республикалармен
салыстырғанда 28%-ға көп.
Қазақстан электр энергетикасы 1991 жылдан дағдарысты жағдайды бастан
кешiрдi. Республиканың қолданыстағы энергетикалық қуаты 1990 жылдың ... ... жуық ... 1998 ж. ортасына қарай бұл қуат 10000 мВт-қа дейiн
қысқарды.
2000 жылдың қорытындысы бойынша электр қуатын тұтыну көрсеткiшi 8560 ... ... ... ... ... қуаттардың тапшылығы және артық
электр қуаты бар аймақтардан оны жеткiзе алатын электр желiсiнiң жоқтығы
себептi ... және ... ... үшiн электр қуатын сырттан алды.
ҚР Үкiметi 1996 ж. электр ... қуат ... және ... ... ... ... ... сөйтiп электр
қуатының бәсекелi рыногiн жасау қажеттiгi туралы шешiм қабылдады. Осы
мақсатта электр энергетикасын құрылымдық жағынан қайта құрудың үкiметтiк
бағдарламасы әзiрлендi. Бұл ... iске ... ... ... ... ... ... өндiру және оны тұтыну) табиғи
монополистерден ажыратып алу (электр энергиясын беру және бөлу) қамтамасыз
етiлдi. Iрi ... ... ... инвесторларға сатылды, ал аймақтық жылу
электр станциялары (ЖЭО) жергiлiктi басқару ... ... ... 500 және 220 кВ ... ... ... активтерi негiзiнде
Электр тораптарын басқару жөнiндегi қазақстандық компания («КЕGOC» ААҚ),
110 — 35, 6 — 10 және 0,4 кВ кернеулi ... ... ... негiзiнде
бөлу электр тораптық акционерлік компаниялары (АЭК АҚ) құрылды.
Қазақстан энергетикасын дамытудың 1997—2000 жылдарға арналған бағдарламасы
Бұл саланы одан әрi ... ... 2000 ... ... ... қуаты рыногiн ұйымдастырудың мынадай үлгiлерi көзделдi:
• ақырғы тұтынушыға жеткiзiлетiн электр қуатының бағасы бойынша бәсеке;
• бiрыңғай электр қуаты рыногiнiң екi ... ... ... және
бөлшек сауда) болуы;
• электр қуатымен сауда жасауды ұйымдастыру;
• рынок субъектiлерiнiң аймақаралық («КЕGOC» ААҚ), аймақтық ... ... ... ... ... ... ... тарату
және бөлу қызметтерiн көрсету жөнiнде шарттар жасасу.
Осы үлгiнiң енгiзiлуi екi жақты мерзiмдi келiсiмшарттар рыногiн құруға
мүмкiндiк бердi. Бiр орталықтан диспетчерлiк басқару ... ... ... ... ... ... (электр қуатын өндiру мен тұтыну) және
монополиялы (электр қуатын тарату және бөлу) бөлiктерiнiң бөлiнiсi
жағдайында жұмыс iстеуге ... ... ... қуатының сапалық
көрсеткiштерi, атап айтқанда, электр тогының жиiлiгi жақсартылды.
Электр ... ... ... ... дәйектiлiкпен iске
асыру нәтижесiнде 2000 жылдан бастап оң өзгерiстерге қол жеткiзiлдi: екi
жақты мерзiмдiк (форвардтық) келiсiмшарттар рыногi құрылып, жұмыс iстей
бастады.
Қазақстанның электр энергетикасы ... ... ... ... ... ... 500 — 1000 мВт деп ... Мыс., Екiбастұз АЭС
компаниясы 2001 жылдан Ресейге (Омбы қаласының маңына) 300 мВт электр
қуатын экспортқа ... ... ж-ға ... ... ... дамыту бағдарламасы шеңберiнде
Қазақстанның электр энергетикасы жөнiнен тәуелсiздiгiн қамтамасыз етудiң
2005 ... ... ... әзiрлендi.
Нарықтық экономика жағдайында электр энергетикасы секторындағы табиғи
монополияның барлық құрылымдары уәкiлеттi орган (Энергетика және табиғи
ресурстар министрлігі) тарапынан мемлекеттік бақылауға алынған. Электр
қуатын ... және бөлу ... ... ... Табиғи монополияларды
реттеу және бәсекелестiктi қорғау жөнiндегi агенттiгi реттеп отырады. 2000
ж. 1 сәуiрде Тарифтер жөнiндегi бөлiмшеаралық ... ... ... ... ... ... ... электр қуатын тарату
жөнiндегi қызмет көрсетуiне арналған тарифтi есептеудiң жаңа әдiстемесiн
қолданысқа енгiздi.
Электр энергетикасы секторындағы реформаларды тереңдетудiң 2000 ... ... ... ... ... ... көтерме сауда
рыногiн жетiлдiру тұжырымдамасына негiзделдi. Бұл тұжырымдамаға сәйкес
электр қуаты рыногiнiң қазақстандық операторы құрылды, оған электр қуатын
өндiру мен тұтыну процестерiн нарықтық ... ... ... жүктелген.
1.1.Жел энергиясы
Жел энергетикасы — жел энергиясын механикалық, жылу немесе электр
энергиясына түрлендірудің теориялық негіздерін, әдістері мен техникалық
құралдарын жасаумен айналысатын энергетиканың ... Ол жел ... ... ... ... мүмкіндіктерін қарастырады. Елімізде
арзан электр энергия көздерін іздеу мақсатында, “Қазақстанда 2030 жылға
дейін электр энергиясын өндіруді ... ... ... ... жел ... ... электр энергиясы қуатын халық шаруашылығына
қолданудың тиімді жолдары қарастырылуда. Қазақстанда жел күшімен алынатын
электр энергиясы қуатын кеңінен және мол ... ... ... ... жел қуаты жеткілікті. Жел энергиясының басқа энергия
көздерінен экологилық және ... ... көп. ... қондырғыларының технологиясын жетілдіру арқылы оның
тиімділігін арттыруға болады. Жел ... ... ... үшін ... ... ... энергия көздерімен кешенді түрде ұштастыру
қажет. Республиканың шығыс, оңтүстік-шығыс, оңтүстік аймақтарында су электр
станциялары мен жел электр станцияларын біріктіріп ... ... ... ... Қыс ... жел күші көбейсе, жаз айларында азаяды, ал су
керісінше, қыс айларында ... жаз ... ... ... энергия
өндіруді біршама тұрақтандыруға болады. Алматы облысының Қытаймен шекаралас
аймағындағы 40-ендікте Еуразия мегабассейніндегі орасан зор ауа массасының
көлемі ауысатын Орталық Азиядағы ... ... деп ... ... желдің қуаты мол. Ол екі таудың ең тар жеріндегі (ені 10 — 12
км, ұзындығы 80 км) ... ... ... ... ... ... ... — Алакөл ойпатын Қытайдың Ебінұр ойпатымен
жалғастырады. Осы жердегі жел ерекшеліктерін зерттеу нәтижесінде оның
электр энергиясын ... өте ... ... ... Қыс ... ... ... оңтүстік, оңтүстік-шығыстан болса, жаз айларында солтүстік,
солтүстік-батыстан соғады. Желдің орташа жылдамдығы 6,8 — 7,8 м/с, ал жел
электр станциялары 4 — 5 ... ... ... бере ... ... ... өзгеруі сирек болуына байланысты мұнда турбиналы ротор
типті жел қондырғысын орнату тиімді. Желдің ... ... 5000 ... астам
деп болжануда. Бұл өте зор энергия көзі, әрі көмір мен мұнайды, газды
үнемдеуге және, әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... мұхиттың түбінде-желдер әлемінде өмір сүреміз. Қозғалыстағы
ауалық масалардың энергиясы орасан көп. Жел энергиясының қоры,
ғаламшарымыздағы барлық өзендердің ... ... жүз есе ... ... ... ... тынышты емес. Біздің мемлекетіміздің төңірегінде
соғатын желдер, елімізді электрэнергиясымен қамтамасыздандырады. Еліміздегі
климаттық жағдайлар жел энергетикасының ... ... ... ... ... Жер бетіндегі жел энергиясының потенциялы
1200 ТВт дейін жетеді, бірақ осы потенциалды қолдануға Жер бетінің әр
төңірегінде біркелкі ... ... ... ... жел ... қуаты,
энергияны түрлендіруге жеткілікті болу үшін 20-30 м биіктікте желдің жылдық
орташа жылдамдығы көп болуы қажет. Жел қозғалысының ... ... ... 500Вт/м2-қа (желдің жылдамдығы 7 м/с ) жететін жерде орнатылған жел
энергетикалық құрылғы 500 Вт/м2-тың 175-ін ғана ... ... ... ... жел ... үшінші дәрежесіне
пропорционал. Бірақ, идеалды құрылғының көмегіменде бұл энергияны толығымен
электр энергиясына айналдыруға мүмкіндік жоқ. Жел ... ... ... ... ... есептеулер бойынша 59,3%
құрайды. Басылымға шыққан мәліміттер бойынша, практикада жел энергиясының
ең ... ... ... жел агрегатында жуықтап алғанда 50% жақын болады,
бірақ бұл тек қана проектіде қарастырылған ... ... ... Одан ... жел ... энергиясының бір бөлігі
механикалық энергия электр энергиясына түрленген кезде жоғалады, оның ПӘК-і
75-95%. Осының барлығын ескере отырып, реалды ... ... ... ... диапозонында жұмыс істесе ғана, желдік
агрегаттың меншікті электрлік қуаты жел қозғалысының қуатының 30-40%-ын
құрайды. Бірақ кей-бір кезде, желдің ... ... ... ... ... Бір ... ... жылдамдығы тым төмен болады,
бұл жағдай да жел агрегаты жұмыс істей алмайды. Екінші жағдайда желдің
жылдамдығы тым көп ... бұл ... ... ... ... қалмау үшін оны
тоқтатуға тура келеді. Егер желдің жылдамдығы номиналды ... ... ... номиналды қуатынан аспау үшін, желдің
механикалық энергиясының барлығы қолданылмайды. Осы фактілердің барлығын
ескере отырып жыл бойындағы электр энергиясының меншікіті шығарылуы жел
энергиясының 15-30% -ын ... ... ... ... ... төмендегідей жасалған. Жел донғалағы
динамо-машинаны-электр тогының генераторын қозғалысқа ... ... ... ... ... батареясын зарядтайды.
Аккумуляторлық батареялардың клеммаларындағы кернеу генератодың
клеммаларындағы кернеуден азайғанда батарея автоматты түрде генраторға
жалғанады да, керісінше жағдайда ... ... жел ... электр тогымен мұнайшыларды
қамтамасыздандырады; олар жетуге қиын жерлерде жұмыс ... ... ... және ... ... ... тұратын жерлерден алыс
орналасқан мыңдаған ауылшаруашылдық фермаларда да жұмыс істейді. Мэн
штатында тұратын американец ... клюз екі ... ... оған екі ... ... ... ... 6В, 60В және 2В-тан
тұратын 20 аккумулятор оған желсіз күні жұмыс істейді, ал ... ... ... ... ... Бір айда Клюз жел ... ... алады; бұл оған барлық шаруашылығын жарықтандыруға және электр
аппаратураны(телевизо, тоңазытқыш т.б.) ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда қолдануға олардың
қымбаттылығы кедергі жасайды
Қазіргі заманда жел электрлік генераторлардың әр-түрлі прототиптері
шығарылған.
Құрылғыны проектілеуде ең үлкен қиыншылық ол кез келген ... ... ... жиілігі біркелкі болуы тиіс.Өйткені
генераторды желіге қосқанда ол жиілігі 60 немсе 50 Гц айнымалы ток ... ... ... көлбеулік бұрышы реттеліп отырулы тиіс:жел
күшті болғанда бұл бұрыш сүйірірек болуы тиіс, жел қозғалысы әлсіздеу
болғанда бұл ... арту ... ... реттеумен қатар генератор
мачтада желге қарсы автоматты түрде айнауы тиіс.
1.2 Су энергиясы
Су энергетикасы – энергетиканың су ... ... ... саласы. Алғашқы су энергиясы диірмендердің, станоктардың,
балғалардың, ауа үрлегіштердің, т.б. жұмыс машиналарының жетектерінде
пайдаланылды. Гидравликалық турбина, электр ... ... ... едәуір қашықтыққа жеткізу тәсілі табылғаннан кейін, сондай-ақ су
энергиясын су электр стансаларында (СЭС) электр ... ... ... ... су ... ... ... бағыты ретінде дамыды. СЭС – жылу электр стансаларына қарағанда ... ... ... ... ... ... реттеуде,
қосымша жүктемелерді атқаруда және энергетикалық жүйенің апаттық қорын
қамтамасыз ... ... ... ... су ... ... жылы Лениногорск қаласының маңында, Громатуха өзенінде Жоғарғы Хариуз
СЭС-і іске қосылғаннан басталды. Қазақстан өзендерінің су энергетикалық
жылдық қорлары 162,9 млрд. кВт сағ. ... ... ... ... ... пайдалануға болатыны 62 млрд. кВт сағ. Оңтүстік-шығыс
Қазақстанның су энергетикасы қорлары негізінен Қле ... және ... ... ... ... ... ... орналасқан. Оңтүстік Қазақстан
аумағындағы Сырдария, Талас, Шу, т.б. өзендерінің қосынды энергетикалық
потенциалы 23,2 ... кВт ... тең. ... және Орталық Қазақстанда
су энергетикасы қорларының негізгі үлесі Есіл өзенінде, Торғай үстіртіндегі
өзендер тобында және Теңіз бен Қарасор көлдері алабында шоғырланған.
Олардың үлесіне ... су ... ... ... 3 млрд. кВт
сағаты тиеді (1,7%). Батыс Қазақстан аумағындағы Жайық, Жем (Ембі), т.б.
өзендердің су энергетикалық потенциалдары 2,8 ... кВт сағ. ... ... ... ... ... қуаты 2270 МВт-қа тең.
Оларда жылына 8,32 млрд. кВт сағ. электр энергиясы өндіріледі.
Ағындагы ... ... көп ... бойы ... қызмет етеді. Оның
Жердегі қоры орасан көп. Күннен келетін ... ... ... ... ... ... ... қызмет етеді. Мұнда толлқындар, толықсумен
пен қайтулар және алып ... ... ... ... ... ... суын әкелетін қуатты өзендер туады. Адамзат энергия қорын іздеу
жолында осындай энергия түрін шет қалдырмағандығы да түсінікті. ... ... ... ... қолдануға үйренді.
Қазіргі кездегі гидроэлектрлістанцияларда су үлкен жылдамдықпен
турбиналардығы лопастеріне бағытталады. Судың механикалық энергиясы турбина
бойымен генраторға ... және ... ол ... ... ... ... гидроэлектлістанциялар кішкентай (қуаты 0,2 Мвт-тан бастап),
кішкене (2 Мвт-тан), орташа (20 Мвт-қа дейін) және үлкен (20 ... ... ағу ... ... бөлудің екінші критериі.
ГЭС-ді құруға өте көп ... ... ... ол шығын
компенсацияланады. Қазіргі замандағы ... ... ... ... қуаты 100 МВт-ты асады, ал олардың ПӘК-і 95%-
ды құрайды.
Турбина - энергетикалық ең ... ... ... су ... ... оңай ... қозғалысқа аустырады.
Қоршаған ортаның ластанбауы, эксплуатацияның қарапайымдылығы ... ... ... ... ... қоры гидроэлектростанциялардың
ерекшеліктері. Бірақ үлкен гидроэлектростанцияға плотинаны құру өте күрделі
есеп болып ... ... ... ... үшін ... өте көп су ... ... Египеттік пирамидаларды құруға жұмсалған
материал мен салыстырғанда плотнаны құруға қажет материал орасан көп.
Сондықтан ХХ ғасырда бірнеше ғана ... ... ... жердің гидроэнергетикалық потенциалын аз ғана бөлігін
қолдануда. Жыл сайын жаңбірден, қар еруінен теңіздерге ағатын су ағынндары
қолданусыз ... Күн ... ... ... адамзат тіршілігінің міндетті шарты болып табылады.
Сондықтан адамдар ... күн ... ... ... ... 1839 жылы ... Эдмон Беккерель фотогальваникалық әсерді
ашты. 44 жылдан соң Чарльз Фриттс күн ... ... ... ... 1883 жыл күн ... ... ... жылы болып
есептеледі.
Қазiргi заманғы қоғамда мемлекеттердiң индустриялық дамуының деңгейi
олардың ресурстық мүмкiндiктерiмен және ... ... ... ... өнiм ... ... ғана ... технологиялық тұрғыдан
ғылымды қажетсiнетiн, озық салалардың даму ... де ... ... бастап энергетикалық және ... ... ... ... жағынан дамыған
мемлекеттердiң үкiметтерi күн энергетикасын дамытуға ... ... ... ... ... 2010 - 2020 ... ... шикiзатын ұсынудың
төмендеуi байқалатынын болжайды. Осының салдарынан 2025 жылға қарай әлемдiк
энергетикалық теңгерiмдегi энергияның ... ... ... 5%-дан 10%-ға дейiн, ал 2050 жылға қарай 50%-ға ... ... ... ... ЕО ... бұл үлес 12%-ға ... (2000 жылғы 6%-ға
қарағанда), ал жалпы электр энергиясы өндiрiсiнде 22%-ға дейiн ұлғаяды.
      ... ... күн ... ... соңғы жылдары бұрын-
соңды болмаған жылдамдықпен жылына 30-40%-ға өсiп отырған ... ... ... ... Әлемде жалпы алғанда күн
фотоэнергетикасының қондырғылары қазiр жылына бiр ... ... 2003 ... ... ... ... бұл сан 200 ... дейiн
өседi.
Күн үлкен энергия қорына ие,жылына жер бетіне түсетін күн ... ... Күн ... ... артықшылықтарының бірі қоршаған
ортаға қауіпсіздігі және арнайы жеткізу құралдарының қажет еместігі болып
табылады.
Сонымен қатар оның кемшіліктері де бар, күн ... ... Күн ... ... ... ал кешке және ... ... ... ... төмендейді.
Күн батареялары – күн энергиясын тікелей ... ... ... ... ... ... ... көбінесе
фотоэлектрлік түрлендіргіш ... ... ... ... бір түрден екінші түрге ауысуы ... ... ... құрылғыларда күн сәулесінің әсерінен пайда болатын
фотовольттық әсерге ... ... ... ... ... ... сипаттамасына, түрлендіргіштің оптикалық
қасиеттеріне байланысты.
Сурет-1. Фотоэлектрлік түрлендіргіш.
Күн батареяларында шикізат ретінде кремний қолданылады.Күн кремнийiнiң
жоғары құны ... ... ... ... ... табылатындықтан,
әр түрлi елдердiң ғалымдары оның құнын ... ... ... ... ... Алайда, күн кремнийiне
сұраныс өте жылдам өседi және ұсыныстардан озық жүредi. Қазiргi ... ... ... ... ... жылына 5-6 тоннаға жетедi, сондықтан күн
кремнийiн ... ... ... ... өткiзгiштiк сапасындағы кремнийдi
пайдалану арқылы тапшылық жабылады.
Қазақстанның бай ... ... ... ... және
химиялық өнеркәсiбiнiң, елдiң бiрқатар өңiрлерiнiң ... ... ... ... ... ... және ... технологиялар саласындағы белгiлi бiр ғылыми бөлiгiнiң болуы
тиiмдiлiгi жоғары жартылай ... ... ... және ... ... әлемдiк нарығында тиiстi орын алуға жақсы мүмкiндiк
бередi. Бұл материалдарды алудың бәсекеге ... ... ... ... және ... ... материалдардың ғылымды
қажетсiнетiн өндiрiсiн құру Қазақстанды баламалы қуат көзi ... ... мен ... жүйелер өндiрiсiнде жоғары
дамыған елдердiң әлеуеттi серiктестерi қатарына шығарады.
      ... ... ... күнi ... ... нарықта бәсекеге
қабiлеттi өнiмдi өндiруге бейiм фотоэнергетика мен ... ... ... алудың жоғары тиiмдi, экологиялық таза ... ... ... кәсiпорындары жоқ.
Қазақстан ғалымдары бұрын отандық шикiзаттан металлургиялық ... ... ... алу ... ... қолданбалы ғылыми
зерттеулер жүргiздi. Күн батареялары мен жартылай ... ... ... ... ... алынатын кремнийдiң төменгi сапасы
жүргiзiлген ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты "күн сапалы" кремнийдi алу үшiн ... мен ... ... ... ... ... ... зерттеулер
жүргiзу болжанады.
Қазiргi уақытта ғылыми-техникалық прогрестiң басым бағыттарының бiрiне
наноматериалдар мен нанотехнологиялар жатады. Материалдар мен ... жаңа сапа бере ... ... ... ... ... ... бар салаларында (автомобиль жасау ... ... ... ... жаңа қағидатты әдiстерiне дейiн)
прогрестi қамтамасыз етедi, ... жаңа ... ... болуына
күмәнсiз алып келедi.
Жарты ғасырдан артық ... ... күн ... алу ... түрлі жолдарын іздестірді. Күн технологияларын 4 топқа бөлуге
болады: активті, пассивті, тура және тура емес(жанама).
Активті – ... ... ... әр ... ... Күн ... жарықтандыруда, вентиляцияда, ыстық
сумен жабдықтауда қолданылады.
Пассивті – активтіден жүйе контурында ... ... – күн ... ... бір ... жүйелер.
Жанама – қажетті энергия түрін алу үшін көп деңгейлік түрленулер мен
трансформациялау жүйелері.
Күн ... ... ... ... бір ... ... мен ... жарықпен қамтамасыз ету, электр шамдарының
орнына күн ... ... Күн ... табиғи жарықтандыруда қолдану.
1767 жылы Орас Бендикт де Соссюр күн сәулесінің ... ... ... ... ... ... оның ... түрі кеңінен
қолданылады. Бұл құрылғы отынды пайдалануды ... ... ... ... ... Күн ... ... пеш.
Күнмен қыздыру құрылғыларын резервуардағы суды жылытуға, шаруашылық
қажеттіліктеріне қолданады.
Сурет-4. Күн ... ... ... ... ... ... – коллектор;2- ыстық су жинақтаушы бак;3-душ;4-ас бөлме;5-
жуынатын бөлме;
Сурет-5. Гелиоконцентратор.
Күн энергетикасы қазіргі ... ... ... ... Инженерлер
тұтынушыларды осы саладағы жаңа жетістіктерімен қуантуда. Мысалы, SunRed
компаниясының ... ... ... ... Solar Bikе ... ... компаниясының күн және жел
энергиясын пайдаланатын MiEV ... ... Electric ... ... ... ресурстарының шектеулілігі күн энергетикасын
дамытуды қажет етеді. Күн энергиясы қоршаған ортаға ... ... және оны алу ... қиын емес.
Қазiргi заманғы күн фотоэнергетикасы қуаттылығы соңғы жылдары бұрын-
соңды болмаған жылдамдықпен жылына 30-40%-ға өсiп отырған гетероқұрылымдар
негiзiнде кремний ... ... ... ... ... ... металлургиялық және
жартылай өткiзгiш кремний алу ... ... ... ... жүргiздi. Күн батареялары мен жартылай өткiзгiштердiң жұмыс
тиiмдiлiгi тазалық деңгейiне қарай ... ... ... ... ... ... ... проблемасы болып табылады.
Қорытынды
Қазіргі кездегі болжамдарды есепке ала ... осы ... орта ... ... ... табиғи газдың және басқа да традициялды энергия
көздерінің ... ... тура ... Бұған қоса көмірдің қолдануын
экологиялық жағдайдың нашарлауына байланысты азайтып тастады.
Цивилизацияның әрі қарай дамуында энергияның ролі бар ... ... ... ... ... тура ... жанама адамның ... кез ... ... ... ... ... көп
энергияны қолданусыз өмірді елестетуге қиын.
Энергияны қолдану - өмір сүру деңгейінің негізігі ... ... ... қажет энергияны жинау немсе аң аулау әдісімен жинаған кезде,
оған күніне 8 МДж ... ... ... Отты ... ... ... МДж-ге дейін артты. Қарапайым ауылшаруашылығында ол 50МДж –ге
дейін жетті, ал дамыған -100 МДж болды.
Біздің ... өмір сүру ... ... ... көздері
жаңа энергия түрлеріне көп рет ... Және бұл ескі ... ... ... емес.
Күн әрқашан адамды жылытып оған жарық берді, бірақта адамдар оны отты
қолдануға ауыстырды да ... жаға ... ... ... ... ... қоры аз ... да бу машиналарына калориясы жоғары отын
қажет болды.
Бірақ көмірде өзінің орынын мұнайға берді.
Енді мұнай мен табиғи газдың азаю ... әлем ... ... ... ... Бұл ... әлем ... да тұрақсыздықты
тудырып отыр. Осыған байланысты жаңа энергия көздері ізделіп ... ... келе ... ... жуық ... болсада биогаз технологиялардың ... ... ... ... оның біздің тұрған төңіректе
қолайлығын көрсеттік.
Бұл эненргия ... ... көп ... ... ... Энегетиканың осындай түрде дамуын экстенсивті деп атайды. Биогаздық
құрылғылар мемлекеттің әр аймағында ... ... да ... өз ... ... ... ... кеңінен қолдануы малшаруашылғының дамуына
әкеліп соғады. Бұл экономикалық жағдайды жақсартады.
Сонымен біздің мемлекетімізде бигаздық технологияларды ... ... мал ... бізге таңысық емес. Ата-бабаларымыз көп жылдар бойы мал
асырап өмір сүрген. Сол істі ... ... ... ... да ... ... ... Экология және табиғатты тиімді пайдалану.
Ә. Бейсенова, А. Самақова, Т. Есболов, Ж. Шілдебаев.
2. Экология негіздері.
Ғ. Сағымбаев.
3. Экология.
Г. С. ... Г. Т. ... ... С. ... Ж. Б. ... Г. З. ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бұрғылау қондырғысын таңдап алу17 бет
Тыныс алу жүйесі23 бет
Тыныс алу патофизиологиясы18 бет
Өндірістік қалдықтардан галийді алу жолдары57 бет
Ірі қара малының гигиенасы3 бет
Адам генетикасы4 бет
Асқазанжәне ұлтабар сөлін зерттеу6 бет
Германий элементі туралы жалпы түсінік6 бет
Катиондарды сульфидтік әдіспен топтау3 бет
Конструкциялардың техникалық жағдайын акустикалық әдіспен анықтау, қолданылатын құралдар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь