Белдікті берілістер

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
БЕЛДІКТІ БЕРІЛІСТЕР ТУРАЛЫ ТҮСІНІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
Берілістер, тағайындалуы, құрылғысы, жұмыс істеу принципі ... ... 4
Белдікті беріліс. Жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
Белдікті берілістің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5


ЖАЛПАҚ БЕЛДІКТІ БЕРІЛІСТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
Белдікті берілістердің кейбір артықшылықтары мен кемшіліктері...8
Белдікті берілістердің негізгі сипаттамалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
Белдіктің жұмыс істеу қабілеттілігі және оларды есептеу ... ... ... ... ..9
Белдікті берілістердің кинематикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
Жалпақ белдікті берілісті тарту қабілеттігіне байланысты есептеу..11


ТҮЗУ ТІСТІ ЦИЛИНДРЛІ ДӨҢГЕЛЕК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
Тісті дөңгелектің материалдары, оларды химиялық әдістермен
және қыздырып өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
3.2.Тістердің істен шығуы және олардың жұмыс істеу қабілеттіг ... ... ..16

3.3.Түзу тісті цилиндрлі дөңгелектерді есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21


ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
Қазіргі уақытта біз ғылым мен техниканың мейлінше күшті қарқынмен дамып, өмірге кеңінен тарағанынан куә болып отырмыз. Механика ғылымы машина мен механизмдер бөлшектерінің,құрылыс конструкцияларының және де басқа қатты заттар мен үздіксіз ортаның,газдардың қозғалысын,күш әсерінен болатын кернеулік жағдайын қарастырады.Олар үш бөлімнен құралады.Жалпы механикаға материалдық нүктелер мен денелер және олардың жүйелері,үздіксіз және дискретті орталар механикасы,механикалық жүйелердің тербелісі,машина мен механизмдер теориясы және т.б. жатады. Машина жасау өнеркәсібі халықтың,мемлекеттің қандай даму сатысында тұрғаның анықтайды. Мемлекеттің энергетикасы, тау-кен, ауыл-шаруашылық,химиялық,тамақ өндіру,мата тоқу,жеңіл және т.б. өнеркәсіптері машина жасау өндірісіне тікелей байланысты. Осыған орай, барлық елдерде машина жасау өндірісіне өте көп көңіл бөлінеді және ол барлық халық шаруашылығының өзегі,бастамасы болып саналады. Машина бөлшектері курсында тек түзу біліктердің конструкциясы мен олардың есептеу жолы қарастырылады. Қазіргі кезде адам тіршілігі машинаға байланысты. Тікелей өндірісте қызмет етсек, әр қилы машиналарды көреміз. Олардың бәрі біздің істейтін қызметімізді жеңілдетеді, еңбек қарқынын және өнімділігін арттырады.
Курстық жұмыстың мақсаты: берілістерді және оның түрлерін;артықшылықтары мен кемшілктерін, жалпы пайдалануын зерттеп, мағыналарын және түсінігін ашу.
Курстық жұмыстың актуалдығы: Түзу тісті дөңгелектер мен белдікті берілістер негізіндегі біліктер пайдалы айналдырушы момент беруі үшін қолданылуы, жалпақ белдікті берілістер қозғалысты біршама қашықтыққа беру үшін және де беріліс санының дәлдігін қажет етпейтін жерлерде қолданылуы, сондай-ақ олардың қуаты өте аз, ал қуатты белдікті берілістердің шкивтерінің өлшемдері өте үлкен,әрі ыңғайсыз келетіндіктен, олардың жоғарғы бетінде саңылау қалдырылады және айналу моменті, біліктен күпшекке берілістің бүйір қабырғасында жаншылу кернеуі мен дөңгелектің қимасында қиылу кернеуі пайда болуы қарастырылған.
1. Д.Серікбаев. Машина детальдары. – Алматы: Мектеп, 1982.
2. С.Тәжібаев. Қолданбалы механика. – Алматы:Білім,1994.
3. А.Омаров. Машина бөлшектері. – Алматы: Мектеп,2003.
4. Н.В.Гулиа. Детали машин. – Москва: Академия,2004
5. Иванов М.Н., Иванов В.Н. Детали машин. Курсовые проектирования. Учебное пособие для машинстроительных вузов. : Высшая школа, 1975
6. Леликов О. П. Основы расчета и проектирования деталей и узлов машин. Конспект лекций по курсу «Детали машин». - М. Машиностроение, 2005.
7. А.Қ.Қожахметова. Теориялық механика. – Қарағанды:ҚМТУ,2005
8. А.Қ.Қожахметова,Ұ.Л.Ұмбеталиева. Теориялық механика. Қарағанды:ҚМТУ,2003
9. Н.Кудрявцев. Детали машин. – Л:Машиностроение,1980
10. И.А.Биргер. Расчет на прочность деталей машин.М.,1979
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ.....................................................................
......................................3
БЕЛДІКТІ БЕРІЛІСТЕР ТУРАЛЫ
ТҮСІНІК............................................4
Берілістер, тағайындалуы, құрылғысы, жұмыс істеу принципі........4
Белдікті беріліс. Жалпы
түсінік.........................................................4
Белдікті берілістің
түрлері.................................................................5
ЖАЛПАҚ БЕЛДІКТІ
БЕРІЛІСТЕР.........................................................8
Белдікті берілістердің кейбір артықшылықтары мен кемшіліктері...8
Белдікті берілістердің негізгі
сипаттамалары.....................................8
Белдіктің жұмыс істеу ... және ... ... ... ... ... тарту қабілеттігіне байланысты есептеу..11
ТҮЗУ ТІСТІ ЦИЛИНДРЛІ
ДӨҢГЕЛЕК..............................................15
Тісті дөңгелектің материалдары, оларды химиялық әдістермен
және қыздырып
өңдеу.......................................................................
.......15
3.2.Тістердің істен шығуы және олардың жұмыс істеу қабілеттіг..........16
3.3.Түзу тісті ... ... ... ... біз ... мен ... мейлінше күшті қарқынмен
дамып, өмірге кеңінен тарағанынан куә болып отырмыз. ... ... мен ... ... ... және ... қатты заттар мен үздіксіз ортаның,газдардың ... ... ... жағдайын қарастырады.Олар үш ... ... ... ... мен денелер және олардың жүйелері,үздіксіз
және дискретті орталар механикасы,механикалық жүйелердің ... ... ... және т.б. ... ... жасау өнеркәсібі
халықтың,мемлекеттің қандай даму сатысында тұрғаның анықтайды. Мемлекеттің
энергетикасы, ... ... ... және т.б. ... ... жасау өндірісіне тікелей
байланысты. Осыған орай, барлық елдерде машина жасау өндірісіне өте ... ... және ол ... ... ... ... болып
саналады. ... ... ... тек түзу ... мен ... есептеу жолы қарастырылады. Қазіргі кезде
адам тіршілігі ... ... ... ... ... ... әр ... көреміз. Олардың бәрі біздің істейтін қызметімізді жеңілдетеді,
еңбек қарқынын және өнімділігін арттырады.
Курстық жұмыстың ... ... және ... мен ... ... пайдалануын зерттеп,
мағыналарын және түсінігін ашу.
Курстық жұмыстың актуалдығы: Түзу тісті дөңгелектер мен ... ... ... пайдалы айналдырушы момент беруі үшін
қолданылуы, ... ... ... қозғалысты біршама қашықтыққа беру
үшін және де беріліс санының дәлдігін қажет ... ... ... ... қуаты өте аз, ал қуатты белдікті ... ... өте ... ... ... олардың жоғарғы
бетінде саңылау қалдырылады және ... ... ... ... ... ... жаншылу кернеуі мен дөңгелектің қимасында
қиылу кернеуі пайда болуы қарастырылған.
БЕЛДІКТІ БЕРІЛІСТЕР ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
Берілістер, тағайындалуы, ... ... ... ... ... органдарын механизмдердің қозғалысқа келтіруін
берілістер деп атайды. Берілістер айналымсайын, ... ... ... заңы мен түрін өзгерту үшін қызмет етеді.Берілістер электрлік,
гидравликалық, механикалық және пневматикалық болуы мүмкін. ... ең көп ...... ... Двигатель мен машина
арасында берілісті енгізудің қажеттігі көптеген себептермен түсіндіріледі:
Энергия көздері мен двигательдер неғұрлым күшті ... ПӘК ... ... ... ... ... бұрыштық жылдамдық режимінде жұмыс
істейді; өндірістік машина біліктерінің бұрыштық ... ... ... біліктері бұрыштық жылдамдықтарынан айырмашылығы
бар;
Өндірістік машинаның ... ... ... ... ... ... ... емес, біліктің көм егімен жүзеге
асырғанда пайдалы, өйткені, двигатель білігінің ... ... оның ... мен ПӘК-і төмендейді.
Двигатель, әдетте, айналмалы қозғалысты береді, ол ... ... ... қайтармалы – жүрістік, тербелмелі, винттік және қозғалыстың
басқа да түрін талап етеді.
Иінді біліктердің бұрыштық жылдамдықтары әр ... ... ... ... бір ... ... ... қажеттілігі жиі
туындайды.
Белдікті беріліс. Жалпы түсінік
Белдік беріліс деп қозғалыс және қуат бір біліктен ... ... пен шкив ... ... күші арқылы берілетін берілісті айтады.
Белдіктер ... ... ... және ... ... ... түсуіне байланысты техникада ... ... ... қимасына қарай жалпақ, сына тәрізді және жұмыр болып бөлінеді (1.1-
сурет). ... ... және сына ... белдіктер жұмыр белдікке
қарағанда кеңінен пайдаланылады. Ал ... ... ... ... ... аздығынан меншікті қысымы шкив пен белдіктің арасында ... да, тез ... Ал ... және сына ... ... ... жанасу ауданының көптігінен меншікті қысым аз болады, сондықтан
оларды жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... жалпақ б) сыналы в) жұмыр
Белдікті берілістің түрлері
Белдікті берілістер ... ... ... түрге бөлінеді:
Керетін роликсіз, бір бағытта айналатын белдікті беріліс (1.2,а-сурет).
Керетін роликті, бір ... ... ... беріліс (осьаралық
қашықтығы тұрақты 1.2,б-сурет).
Айналатыс бағыты ... ... ... ... ... ... ... белдікті беріліс (1.2,г-сурет).
Белдікті берілістің бірінші түрі ашық беріліс ретінде көп ... ... ... ... ... ... орналасқан.
Белдікті берілістің екінші түрі ... ... ... және ... ... керек ететін жерлерде қолданылады. Мұндағы керетін ... ... ... ... ... ... етеді. осы берілістің
негізгі кемшілігі – берілісте орналасқан керетін роликтің әсерінен белдікте
пайда ... ... иілу ... ... істеу мерзімінің азаюы. Сына
тәрізді ... ... ... ... ... бұл түрі ... ... берілістің үшінші түрінде шкивтердің біліктері бір-
бірімен параллель ... ... ... ... ... ал ... қарама-қарсы бағытта айналады. Белдікті берілістің
төртінші түрінде берілістегі аралық шкивтер ... ... ... білікке
беріледі. Жасалатын материалына байланысты белдіктер ... ... ... ... ... ... келеді, соққы және айнымалы
күштерге жақсы жұмыс ... ... ... ... ... ... кіші ... шкивтерде жұмыс істеуге болады
(қалыңдығы δ=3..6мм; ені b=20...300мм; ... ... ... ... ... бұл түрімен үлкен жылдамдықта жұмыс істеуге ... ... ... ... қымбат болады, сондықтан
техникада олар өте қажетті жағдайларға ғана қолданылады.
Резина араластырылған ... ... ... ... ... матадан
тұрады. Ол қабаттар бір-бірімен вулканизацияланып жапсырылады. ... ... ... ... ... ... күш соларға түседі.
Резина белдіктің бүлінбей жақсы жұмыс істеуін ... ... және ... ... ... бұл түрінің негізіг механикалық қасиеттері:
беріктік шегі ... ... ... ... ... ал ... ... болып стандартталған.
Мақта-матадан жасалған белдіктер иілгіш, жеңіл келеді және ... кіші ... ... ... істей алады. Олар бірнеше қабат
арқау жіптерден біртұтас етіп ... ... ... жасалады.
Белдіктің бұл түрі теріден жасалған белдікке қарағанда созылғыш
келеді.Мақта-матадан ... ... ... ... ... ... δ=1,75мм, σ=50МПа, σ=10%, v=25м/с болады.
Жүн араластырылып жасалған белдіктер. Бірнеше қабат жүннен иірілген жіп
пен мақта-матадан иірілген жіпті ... ... ... ... ... ... ... серімді болуына байланысты айнымалы
күштерде және кіші диаметрлі шкивтерде үлкен ... ... ... ... бұл ... негізгі механикалық қасиеттері: b=50...500мм,
z=3…5, d=6…11, s=35МПа, s=60% ... ... те ... ... ... сияқты кіші диаметрлі
шкивтермен жұмыс істей алады.
Жаңа материалдардан жасалған жалпақ ... ... ... ... ... ьерілістерде жиі қолданыла бастады. Олардың
беріктік шегі өте ... ... яғни ... ... ... 8...10есе мықты.
Белдіктің бұл түрінің жұмыс істеу мерзімі басқа белдіктерге, айталық
резинадан, теріден жасалған белдіктерге қарағанда ... ұзақ және ... ... Е=550МПа.
Бұл белдіктердің жылдамдығы 80...100 м/с-қа дейінгі берілістерде де
қолдануға болады.
Жұмыр және сына ... ... ... ... теріден, мақта-
матадан және капроннан жасалады. Оларды диаметрі 3…12мм аралығында болады.
Кіші шкив диаметрінің белдіктің диаметріне қатынасы болу керек. ... ... ... ... ... ... радиусына тең немесе
бұрышының 40ͦº-қа тең трапецияға ұқсас етіп алады. Сына ... ... ... тең ... ... ... ... жұмыс істейтін
бүйір жақтары ойпаңға кигізіледі.(1.3-сурет). Сына тәрізді ... ... ... ... ... ... ... ол шамамен белдіктің
центрінде орналасып, оны жетектеуші, ... ... ... ... ... ... жағы ... мата резина қабаттан тұрады.
3)арқанның астыңғы бөлігі созылатын резина қабаттан немесе сығылатын
мата резина қабаттан ... ... ... ... етіп ... резиналық
тыстан тұрады.
ЖАЛПАҚ БЕЛДІКТІ БЕРІЛІСТЕР
Белдікті берілістердің ... ... мен ... беріліс механикалық берілістердің ертеден қалыптасқан
бір түрі болып саналады. Берілістің бұл түрі ... ... ... ... ... ... ... салыстыру арқылы
белдікті берілістердің ... ... мен ... ... ... ... тісті берілістерге қарағандағы негізгі
артықшылықтары: a) белдікті беліліс ... ... ... ... туғызады (15...60м қашықтықта); b) ... ... ... ... бірқалыпты және дыбыссыз ... ... ... ... сырғанау қабілеттілігіне байланысты динамикалық және
соққы күштерін ... және ... ... ... d) ... ... ... арзан келеді және ... ... тез ... ... ... ... ... берілістердің тісті берілістерге қарағандағы негізгі
кемшіліктері: a) белдікке түсірілген күштің мөлшеріне байланысты, ... ... ... санының тұрақсыз болуы; b) шкивтерге орналасқан
белдіктің ... ... ... ... істеу мерзімі кемиді; c) белдіктің
жұмыс істеу мерзімінің аздығы (1000...5000сағ, ал ... ... ... ... d) біліктерге түсетін күш мөлшерінің көп
болуы; e) ПӘК-інің төмен болуы (берілістер үшін η=0,85...0,95).
Белдікті ... ... ... ... ... көбінесе 0.3…50кВт арасында қолданылады, кей
жерлерде беріліс қуаты 150кВтқа жетеді, бірақ жаңа ... өте ... ... ... ) беру ... себебі берілістердің өлшемдері өте
үлкен болады.
Беріліс қатынасы және жылдамдық. Сына тәрізді ... ... ... ... бар ... ... ... беріліс санын 10-ға
дейін жеткізуге болады. Бірақ белдікті берілістердің беріліс саны ... жөн, ... ... көлемі ұлғайып кетеді. Сына тәрізді О,А,Б,В
пішінді белдіктердің жылдамдығы ... ал УА, УБ, ...... ... ... ... және сына тәрізді белдіктердің негізгі қолдану
саласы бір бірімен ұқсас, бірақ олардың ... аз да ... ... ... ... жылдамдықта, жұмыстың бірқалыптылығын
қатаң талап ететін жерлерде және ... ... ... ... ... ... қарағанда оларды қолдану ыңғайлы. Жалпақ
белдікті берілістерге қарағанда сына ... ... ... ... ... саны едәуір және берілісті бірнеше шкивке
беретін берілістерде көп қолданылады. Басқа белдіктер ... сына ... де ... етіп ... Белдіктер үзілген кезде ауыстырып
отыру үшін шкивті консольға орналастырылады.
Жалпақ белдікті берілістердегі осьаралық қашықтық. ... ... ... таңдап алған кезде, белдіктің шкивті қамтитын ... кем ... ... ... ескеру керек. Үлкен осьаралық қашықтық
белдіктің қымбат болуына әкеліп соғады. Ең ... ... ... Ал сына тәрізді белдікті берілістің ең кіші ... ... ... h – белдік қимасының биіктігі. Ал ең
үлкен осьаралық қашықтығын аmax=2(D1+D2) деп алуға болады.
Белдіктің жұмыс істеу қабілеттігі және ... ... ... берілістедің жұмыс істеу қабілеттігі мына көрсеткіштерге:
1. белдікті тарту қабілеттілігіне, яғни шкив пен ... ... ... 2. ... жұмыс істеу мерзіміне, яғни ... ... ... Егер ... ... орындалмаса, онда белдік
айналмай тұрып қалады; ал екінші жағдай орындалмаса, онда белдік ... ... ... ... ... ... ... көбінесе белдіктің тарту
қабілетіне байланысты есептейді. Серпімді белдіктердің ... ... ... ... жұмысы серпімді сырғанауға байланысты
болады. Серпімді ... ... ... пен ... ... ұзарымдылығының әр түрлі болуына байланысты анықталады. (2.1-
сурет). Белдіктің салыстырмалы сырғанауы мына формуламен ... ... ε1 ... ... ... ... ε2 – ... тармақтың
салыстырмалы ұзарымдылығы. ε1 мен ε2-ні Гук заңына байланысты тармақтардың
таралу күші (S1 мен S2) арқылы ... ... ... ... болады:
ξ= (1)
мұндағы Е-серпімділік модулі; F – ... ... ... ... айналу жылдамдығы мына формуламен анықталады: м/сек
мұндағы D1 және D2 – жетекші және жетектегі шкивтердің диаметрлері; ... n2 – ... және ... шкивтердің 1минуттағы айналым саны.
Жетектегі ... ... ... ... ... жылдамдығынан аз
болады: м/сек
мұндағы ξ – белдіктің салыстырмалы сырғанауы. Беріліс саны мына формула
бойынша ... ... ... ... ... ... жобалау кезінде кейбір негізгі өлшемдерді, мысалы, белдік
тармақтарының арасындағы бұрыш γ-ны, ... l ... және ... ... ... керек. Белдік тармақтарының арсындағы бұрышты 1.7-
суреттегі О1АО2 үшбұрышынан табамыз:
Белдіктің кіші ... ... ... ... алғанда: рад
Жалпақ белдіктерде белдіктің кіші шкивті қамту бұрышы 150º-тан, ал сына
тәрізді белдіктер үшін 120º- тан кем болмауы керек. ... ... ... қамту кезіндегі радианмен алынған ұзындығы мен ... ... ... ұзындығының қосындысынан тұрады:
Берілістің осьаралық қашықтығы белдіктің ұзындығы белгілі болған ... ... ... белдікті берілісті тарту қабілеттілігіне байланысты есептеу.
Белдікті берілісті ... ... ... ... ... ... Сырғанау графигі тарту коэффициенті мен салыстырмалы
сырғанау коффициентінің байланысын көрсетеді. ... ... ... беріліс күштің белдік тармақтарының тартылу күштерінің қосындысына
қатынасын айтамыз:
Бұл бір жағынан берілістің ... ... ... ... ... υ1 мен υ2 – ... және ... шкивтегі айналу
жылдамдықтары. Сырғанау ... ... ... анықтайды.
Белдік тармақтарының тұрақты керілу ... ... ... (F) ... ... оның ... ... Тарту коэффициенті белгілі ... ... ... ... сырғанауы оның серпімділік деформациясына
байланысты болады.
Сырғанау мен ... ... ... түсірілген күшке тура
пропорционал, ал ... ... ... ... бір ... жеткенге
дейін түзу сызықты болады. Бұл 2.2-суретте анық көрсетілген. Егер ... ... одан әрі ... ... онда ... ... ... болады
да, белдікке түсірілген күшке қарағанда жалпы сырғанау жылдамырақ ұлғаяды.
Ал күшті одан әрі ұлғайтсақ, шкив айналмай тұрып ... да, ... ... ... ... ... ... түсірілген күштің ұлғаюымен
көбееді де, ең жоғары мәні тарту коэффициентінің ең жоғары ... ... ал ... қосымша шығын болуына байланысты ПӘК ... ... ... ... мәні φ ... ... ... резина араластырылған белдіктер үшін φ=0,45...0,5 болады. Графиктен
алынған берілістің артық күшке қабілеттелігін білдіреді. Бұл ... және ... ... ... үшін ... мақта-матадан
жасалған белдіктер үшін 1,15...1,3-ке тең болады. Белдіктегі мүмкіндік
пайдалы кернеу эксперимент арқылы ... ... ... ... Белдік пен шкив арасындағы қысымның ұлғаюына байланысты
үйкеліс коэффициенті кемиді. ... ... ... ... диаметріне, белдіктің қалыңдығына байланысты болса, ... ... де сол ... ... ... Мүмкіндік пайдалы
кернеуі [κ]˳ төмендегі формуламен анықталады:
С˳ - берілістің орналасуын және ... ... ... Горизонталь немесе горизонталь жазықтыққа көлбеу
орналасқан ... ... ... ... шкив пен белдік
арасындағы ілінісуді ... ал ... ... ... ... жазықтыққа көлбеу орналасқан берілістерде ... ... шкив пен ... ... ... нашарлатады. Күш
түсірілген немесе өздігінен керілетін серпімді берілістер үшін ... ... ... ... ... бұыш ... (γ̥=0º...60º)
орналасса, онда С˳=1 ; ал ол ... ... ... ... егер
γ̥=80º...90º, С˳=0,8. Берілістің тарту қабілеттілігі ... ... ... ... ... ... ... азайған сайын берілістің тарту
қабілеті де азаяды. Сα коэффициентінің шамасын ... ... ... ... Сα ... . Осы коэффициенттерді ескере отырып,
белдік арқылы берілетін пайдалы күш пен қуатты мына ... ... К – ... ... ол ... ... ... және
күштің өзгеруіне байланысты алынады (К=1...1,6) квт
Белдік қимасының ауданын мына формуламен ... ... ... ... ... есептеу жалпақ белді берілісті есептегенмен
бірдей. Сондықтан жұмыр белдікті ... ... ... белдікті
берілісті есептегендегі формуланы қолдануға болады. Жалпақ ... ... ... ... ... түрлерінің ішінен қажеттісін алады.
Шкивтердің диаметрін табады. Кіші ... ... ... формуласын қолданған ыңғайлы: Мұндағы N – қуат(квт)
N – айн/мин – шкивтің 1 минуттағы айналу саны.
Белдіктің ... ... ... ... ... ... ... біршама кішірейтуге болады.
Машинаның өлшемдеріне, құрылысына байланысты ... ... ... ... ... ... бұрышын анықтайды.
Белдіктің көлденең қимасының ауданын ... ... ... ... белдікті стандартталған белдіктермен салыстырады.
Жауапты беріліс үшін белдіктің жұмыс істеу мерзімін анықтайды.
Білікке әсер ететін күшті анықтайды.
ТҮЗУ ТІСТІ ЦИЛИНДРЛІ ... ... ... ... ... ... және ... дөңгелектердің материалдары иілуге беріктігі және сыртқы бетінің
қаттылығы жоғары болуы керек. Сондықтан тісті дөңгелектер болаттан жасалса,
онда оларды ... ... ... ... ... тісті дөңгелектермен
қатар техникада шойын мен пластмассадан ... ... ... ... ... істейтін механизмдерде, қаттылығы өте ... ... ... ... ... беті ... болғанымен
шоғырлану кернеуі көбееді. Дөңгелек тістері ... ... ... онда ... ... өңдегеннен кейін, егер қаттылығы HRC≥40
болса, қыздырып өңдеу алдында ... ... ... ... ... ажарлап тазалау керек.
Қаттылығы жоғары шынықтырылған болаттар HRC≥40, қазіргі кезде ... аз күш ... ғана ... ал күш көп және ол ... әсер
еткенде жақсартылған болат қолданылады.
Болат дөңгелектердің шамасы аз болса, көлемдік шынықтыру тәсілін сыртқы
қабаиын немесе бетін ғана шынықтыру ... ... жөн. ... қолданған жағдайда ажарлаудың қажеті жоқ, сондықтан бұл ... және ... ... ... ал ... ... ... жиілікті ток қалыбы үлкен болуы керек, мұндай
жағдайда ацетилен жалынының ... ... ... ... ... өнеркәсібінде кеңінен қолданылады.
Станоктарда кеңінен кездесетін 40Х, 45ХН маркалы болаттардың қаттылығын
HRC 50-ден – 55-ке дейін жеткізуге болады. ... ... ... жиі ... және жоғары қаттылыққа лейін шышықтыру, болат беріктігін
көп арттырмайтын жағдайда, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... отырып орташа көміртекті және орташа
көміртекті легирленген болаттар алынады. ... ... 35, 40, 45 ... 40ХН т.б. ... ... ... ... қаттылығынан ондаған өлшем
НВ жоғары болуы керек, сонда ғана тістесу қаупі азаяды НВ1 >НВ2+(10/15).
Цементация деп, болаттың сыртқы ... ... ... арқылы
оның қаттылығын арттыруды айтады. ... ... ... ... ... материалдың сыртқы қабаты көміртегімен ... көп ... ... ... ... Олардың
беттік қаттылығын цементтеу арқылы HRC=58-63 ... ... ... ... 0,5-1,0 ... ... ... дөңгелектерді 35-50Л маркалы болаттан құяды. Бұларды
алдын-ала қалыптандырып шынықтырады. Шойыннан ... ... ... және ... тұлғалы ашық берілістерде қолданылады.
Шойын тістесуге жақсы қарсыласады және майы аз ... да ... ... ... ... қарағанда иілу беріктігі төмен, сондықтан
шойыннан жасалған дөңгелектердің ... және ... ... дөңгелектерден
көп үлкен.
Егер динамикалық күшті және пайдасыз дыбысты азайту керек болса, тісті
берілісте металл және металл емес дөңгелектерді ... ... ... бұл дәл ... және ... үшін ... Негізігі көп
қолданылатын металл емес материалдар: текстолит (60 000-80 000)кГ/см2 және
лигнофоль (100 000-120 000)кГ/см2 .
Тістердің ... ... және ... ... ... ... ... көбінесе тістің бұзылуынан істен шығады. Ал тістің
бұзылуы ... ... ... ... Тістің сынуы өте қауіпті. ... тіс ... ... ... ... және подшипниктерге еніп, оларды істен тез
шығарады. Тістер көбінесе түбінен сынады, ... сол ... ... моменті көп болса, екінщіден, кернеу шоғырлануы пайда болады.
Тістің негізгі сыну себептері:
Тісті дөңгелектерді жасау кезінде және жинағанда ... ... күш ... бір ... шоғырлануынан сынады.
Тістердің тозуынан олардың көлденең қимасының беріктігі ... ... ... ... сынады.
Айналыс кезінде тісті дөңгелектерді жұмысқа қосқанда сыну қаупі болмау
үшін оларды иілуге есептеу керек. Тісті берілістер белгілі ... ... ... майланатын болса, онда жабық тісті беріліс деп ... ... ... деп, ... жоқ, ... маланбайтын тісті берілісті
айтамыз. Тістер әлсіреген болса олардың сыртқы қабаты үгіледі. Бұл ... ... ... ... өте ... ... пайда болуы, одан кейін ол
жерге май ... оның ... ... болады. Тістің үгілуі
белгілі бір жағдайда тоқталуы ... Бұл ... ... ... ... ... байқалады, себебі жұмасқ материалдан жасалған
дөңгелектің тістері жұмыс істеу кезінде белгілі бір уақыт өткеннен кейін
бір-бірімен ... ... ... Егер ... ... ... болса, тістің сынып түскен бөлшектері оның одан әрі бұзылуына әкеп
соғады, бұл ... ... одан әрі ... ... беруі мүмкін.
Абразивтік тозу. ... ... ... деп, ... қатты кішкене
бөлшектер түсіп, тістердің қажалып ... ... Бұл ... ... ... ашық және ... тісті берілістердің істен шығуына себепші ... ... ... ауыл ... ... пайдаланылатын
механизмдерде кездеседі. Жанасу кернеуі әр түрлі ... ... да әр ... ... ... жұмыс кезінде қисықтық радиусының өзгеруі
тозуды бір қалыпқа келтіреді. Тозған ... ... ... және пайдасыз дыбыстарды көбейтеді. Бұл тісті әлсіретіп, ... ... ... Тістесу. ... көп күш ... ... жылдамдықпен айналғанда, дөңгелектердің материалдары бірдей болғанда
және олар шынықтырылмағанда тістесу жиі ... ... ... әр ... ... ... және ... дөңгелектердің де
тістесуі мүмкін. Тістесуді есептеу үшін дөңгелектердің түйіскен жеріндегі
температураны анықтап, дөңгелектер материалына ... ... ... ... ... ... тістеспеуі үшін тістердің
модулін үлкейтіп, сонымен қатар олады ... ... ... ... ... май ... ... тісті цилиндрлі дөңгелектерді жанасу беріктігіне есептеу.
Егер жұмыс істеу шегі – ... ... ... онда ... ... ара ... А ... шешіледі. Беріктікке есептегенде ... ... ... ... ... деп есептейміз, өйткені
тістердің үгілуі полюс сызығының бойымен басталады. Ең ... ... ... ... ... табылады:
Меншікті жүк, тістің бір см ұзындығына келетін күш: b - дөңгелек ені, Q -
ілінісудегі күш ал ... ... ... ... келтірілген
серпімділік модулі: Еш және Ег - ... мен ... ... ... ... кел - ... ... радиусы: g ρш - шестерня мен тісті ... ... ... ... Оң ... ... ... теріс таңба
ішкі ілінісуде алынады. Герц формуласында Пуассон коэффициенті μ=0,3 деп
алынады. ... ... ... ... Герц ... ... Сондықтан бұл формуланы тісті дөңгелектерді есептеу
нәтижесінде алдын ала ... ... ... ... ... бір
минуттағы айналу саны, сантиметрмен алынған осьаралық қашықтық А және
беріліс саны ... ... ... ... цилиндрлердің қисықтық радиусы және келтіріген қисықтық
радиусы былай табылады:
Дөңгелектер диаметрін ось ... ... ... ... ... Герц формуласына қоямыз:формуладағы
түзетілмеген болат дөңгелектер үшін С=340000 Жаңа берілісті ... ... ... ... ось ... қашықтыққа қатынасы алдын ала беріледі.
Есептеу нәтижесінде ось аралық қашықтық ... СИ ... ... А-ны метр өлшемінде былай анықтаймыз: СИ системасында
,өлшемдерінде өлшеніп А-ны метр өлшемінде былай анықтаймыз:
Ал тексеруде:формуласын қолдануға болады. ... ... ... де ... ... ... ... онда сан мәні өзгеше болады,
атап айтқанда: 290 000 - бір ... ... ... ... ... 340 000 ... 230 000 алу ... Егер α 20º-тан өзгеше болса, бұрышты
түзетілген берілістер үшін сандық ... ... ... ... ... ... ... бұрышы. Тісті дөңгелектің жанасу кернеуі
және жанасу беріктігі модульге байланысты ... тек қана ... ... және ... санына байланысты болады(3.2-сурет). φА –
дөңгелек енінің коэффициенті ... ... ... ... – жеңіл
жұктелген берілістер үшін; φА =0,3-0,45 – орташа жүктелген берілістер ... = 0,15-0,2 – ... ... ... дөңгелектері үшін, φА=0,45-
0,6 – ауыр жүктелген берілістер үшін; φА=0,6-1,0 – өте ауыр ... ... ... ... φА –ны ... ... жағдайларды есепке алу керек:
Егер материал өңделмейтін және ... НВ>350 ... ... ... ... байланысты консольды және симметриялы емес ... φА ... аз ... ... ... ... ψ2 >ψ1, ψ3 >ψ2 болуы керек. Себебі мұндай
редукторларда түсетін күш ұлғаяды.
Барлық ... ... ψА ... ... ... ... түзу ... үшін . , қисық тісті берілістер үшін шевронды берілістер үшін.
ҚОРЫТЫНДЫ:
Қазіргі ... ... мен ... механизмінің даму жолында оның жүру
жұмысы, қарқыны, сапасы ... ... ... ішінде қосылыстардың орны
ерекше екенін көреміз. ... ... ... келе ... ... зерттеледі: 1) 3 тарау зерттелінген; әр түрлі, бірақ
арасында байланыстары көп тақырыптар ... ... ... оның түрлері, ... ... ... ... ... ... ... байланысты, қозғалыс пен
қуат айналмалы денелердің өзара тікелей ... ... және ... ... ... ... ... берілетін болып топтарға
бөлінген. б)Екінші тарауымыз жалпы берілістер ... ... ... динамикалық күшті азайтады және тісті берілістерге қарағанда
арзанға түсуіне байланысты техникада кеңінен ... ... ... ... қалыптасқан бір түрі боп саналады.
Берілістің бұл түрі ... ... ... ... саласында
қолданылады. в)Үшінші тарау түзу тісті цилиндрлі дөңгелектерді, олардың
жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... тісті цилиндр дөңгелектері есептеудегі дөңгелек материалы шестерня
материалымен бірдей болса, онда шестерня ... ... ... ... түзу тісті цилиндрлі дөңгелектерді МЕМСТ9593-60 бойынша ... ... ... ... Түзу ... дөңгелектерде екі түрлі
модуль кездеседі: қалыпты модуль және жиекті модуль. Бұл дөңгелек ... ... ... ... ... ... ... мен зиянды дыбыстар көп болады, себебі басқа дөңгелектердегідей емес,
тістер бүкіл ұзындығымен ... ... ... жабу коэффициенті аз.
Бұл коэффициенттің өсуі аз қуатты береді және қисық тісті дөңгелекпен
салыстырғанда ... саны мен ... ... ... ... аз
болады. Түзу тісті дөңгелектер ешбір ... ... ... ... ... ... ... қажет етпейді. ... ... ... ... ... тақырыбым қазіргі заманда
актуалды, маңызы зор, машина ... ... ... бірі болып
табылады. Себебі XXI ғасыр техника ғасыры болғандықтан машина бөлшектері
және де ... ... ... ... ... зор.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Д.Серікбаев. Машина детальдары. – Алматы: Мектеп, 1982.
2. С.Тәжібаев. Қолданбалы механика. – Алматы:Білім,1994.
3. А.Омаров. Машина бөлшектері. – ... ... ... ... машин. – Москва: Академия,2004
5. Иванов М.Н., Иванов В.Н. Детали машин. ... ... ... для ... вузов. : Высшая школа, 1975
6. Леликов О. П. Основы ... и ... ... и ... ... ... по ... «Детали машин». - М. Машиностроение, 2005.
7. А.Қ.Қожахметова. Теориялық механика. – ... ... ... ... Н.Кудрявцев. Детали машин. – Л:Машиностроение,1980
10. И.А.Биргер. Расчет на прочность деталей машин.М.,1979

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Берілістер4 бет
Червякті берілістер8 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық сипаттамасы12 бет
БҰҰ9 бет
Жүккөтергіштігі 5000 кН бұрғылау жасағы49 бет
Белдемшелер тігу20 бет
Машина құрастыру негіздері19 бет
Рычагы-тісті механизмін құрастыру4 бет
Құрылым жасау непздерімен машина бөлшектері6 бет
Автобус маршруттары38 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь