Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1. Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану
1.1 Биологияны оқытудың ұйымдастыру формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Биология сабағында жергілікті жер материалдарын пайдалану арқылы жеке тұлғаны дамытудағы білім мен тәрбие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2. Биология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы жануарларды оқушыларға таныстыру
2.1 Биология сабағында жергілікті жердің биологиялық ерекшеліктерімен таныстыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.2 Жергілікті жер материалдарын пайдалану арқылы жүргізілген сабақ ... ..18
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Мемлекеттің эканомикалық және әлеуметтік жетістіктері, ең алдымен олардың білім жүйесімен, азаматтардың білім деңгейін анықталатыны белгілі. Көптеген білім беру мекемелері үздіксіз ізденіс үстінде және олар көптеген болжам болжап болмас жағдайларға тап болып отыр. Мұндай жағдайлардың көпшілігі бірінен бұрын білім беруді дамытудың перспективасы мен мәселелерін дұрыс болжай алмай отырған ұстаздар еңбек ететін ұжымдары көрініс табуда. Қазыігі мектептерде жұмыс істеудің жаңа әдістері мен үлгілерін қолдану әрекеті сыныптық сабақтық жүйенің шеңберінен шықпайды.
Бүгінгі білім берудің ұлттық жүйесін сақтап қалу үшін өскеленең бәсекелестік жағдайда барлық оқу тәрбиелеу мекемелеріне үздіксіз дамуы мен қызметінің жоғары дәрежеге ретілдіру қажеттілігі жетіп отыр. Қазыргі қолданылып отырған білім беру жүйесінің жаңа типтетінің пайда болуы мен оны соңғы жағдайға сәйкес өзгерту, оқытудың әдісі мен амалдары, үлгілері, махмұнының жаңаруы өз кезеңінде ғылыми идеалар психалогиялық – педагогикалық теория негізінде жетілдірген практикалық шешімдерге негізделуі керек. Сонысен қатар оларды дайындауда мұның бәрі алдын ала ескертілудің қажеттілігін көрсетеді. Мұндай дайындық педагогикалық – кәсіптік білім берудің әдісі мен формасын, мазмұнындағы өзгерісті жетілдіруді талап етеді. Мұндай себептерге орай білім берудің бүгіндері қолданылып жүрген жүйесі толық дәрежеде болып мәселені шеше алмайды. Мұғалімдердің кәсіптік дайындығының белгілі бір тар шеңбердегі қызметкер қатаң бағытталуы, оқытудың ұжымдық әдістері мен тиімді технолгиясының толық талдамасының болуы, диагностикамен тесті қолданылудың тиімділігі, қызметкерлердің кәсіптік жағына инновациялық өзгерісті баяндауда ынталандырудың болмауы.
1. «Дидар» газет басылымдары. 2007-2008 ж.ж.
2. «Қазақстан мектебі» журналдар. 2000-2003 ж.ж.
3. Адам және қоғам мәдениеті. Алматы. 2000 ж.
4. Анастасова Л.П. Самостоятельные работы учащихся по общей биологии: Пособие для учителя. – М.: Просвещение, 1989.
5. Биология оқыту әдістемесі. Оқу құралы/ авт. Мырзабаева А.Б. – Караганда, 2006
6. Бровкина Е.Т., Казьмина Н.И. Уроки зоологии. – М.: Просвещение, 1987.
7. Брунов Е.П., Малахова Г.Я., Соколова Е.Л. Уроки анатомии, физиологии и гигиены человека. – М.: Просвещение, 1984.
8. Верзилин Н.М., Корсунская В.М. Общая методика преподавания биологии: Учебное пособие. – М., 1966.
9. Всесвятский Б.В. Общая методика биологии: Учебное пособие.- М., 1960
10. География және табиғат. 2003-2008 ж.ж.
11. Демьяненков Е.Н. Биология. Мир человека. 8 класс. – М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2004.
12. Карцева И.Д., Шубкина Л.С. Хрестоматия по методике преподавания биологии: Учебное пособие. – М., 1984
13. Конаржевский Ю.А. Анализ урока. – М.: Центр «Педагогический поиск», 2000.
14. Конюшко В.С. Как подготовить урок биологии: Пособие для учителя. – Минск: Народная асвета, 1988.
15. Кузнецова В.И. Уроки биологии: 6-7 кл. – М.: Просвещение, 1991.
16. Методика обучения ботанике/Под ред. Н.В.Падалко, В.Н.Федеровой. – 3-е изд., перераб. – М., 1982.
17. Методика обучения ботаники. / Под ред. Н.В.Падалко, В.Н.Федеровой. – 3-е изд., перераб. – М., 1982.
18. Муртазин Г.М. Активные формы и методы обучения биологии: Человек и его здоровье: Книга для учителя; из опыта работы. – М.: Просвещение, 1989.
19. Никишев А.И. Как обучать биологии: Животные, 7 кл. – М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2004.
20. Соковня-Семенова И.И. Основы физиологии и гигиены детей и подростков с методикой преподавания медицинских знаний: учебное пособиедля студентов пед учеб. заведений. – М., 1999.
21. Шапошников Н.И. Методика преподавания ботаники: Учебное пособие. – М., 1965
22. Шарова И.Х., Мосалов А.А. Биология. Внеклассная работа по зоологии. – М.: Изд-во НЦ ЭНАС, 2004.
23. Экология және ана мен бала денсаулығы. 1991 ж.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
«Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану»
Орындаған:
Тексерген:
Орал, 2014
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1. Биология пәнін ... ... жер ... ... ... ... ... Биология сабағында жергілікті жер материалдарын пайдалану арқылы жеке
тұлғаны дамытудағы білім мен
тәрбие.......................................................6
2. Биология сабағында ... ... ... ... ... ... таныстыру
2.1 Биология сабағында жергілікті жердің биологиялық ерекшеліктерімен
таныстыру...................................................................
............................................11
2.2 Жергілікті жер ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік жетістіктері, ең алдымен
олардың ... ... ... білім деңгейін анықталатыны белгілі.
Көптеген білім беру мекемелері үздіксіз ізденіс үстінде және олар көптеген
болжам болжап ... ... тап ... ... Мұндай жағдайлардың
көпшілігі бірінен бұрын білім ... ... ... мен
мәселелерін дұрыс болжай алмай отырған ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеудің жаңа әдістері ... ... ... ... ... жүйенің шеңберінен шықпайды.
Бүгінгі білім берудің ұлттық жүйесін сақтап қалу үшін ... ... ... оқу тәрбиелеу мекемелеріне үздіксіз дамуы мен
қызметінің жоғары дәрежеге ретілдіру ... ... ... ... ... ... беру ... жаңа типтетінің пайда болуы мен оны
соңғы жағдайға ... ... ... ... мен ... ... жаңаруы өз кезеңінде ... ... ... ... теория негізінде ... ... ... керек. Сонысен қатар оларды дайындауда мұның бәрі алдын ала
ескертілудің қажеттілігін ... ... ... ... ... білім берудің әдісі мен формасын, мазмұнындағы ... ... ... ... ... орай ... ... бүгіндері
қолданылып жүрген жүйесі толық дәрежеде болып ... шеше ... ... ... ... бір тар шеңбердегі қызметкер
қатаң бағытталуы, оқытудың ұжымдық әдістері мен ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі,
қызметкерлердің кәсіптік жағына инновациялық өзгерісті ... ... ... ... ... деген ынта жігерімен қызығушылығын
арттыру әр мұғалімнің міндеті. Осы мақсатта мұғалімдер әр ... ... ... ... ... ... деген қызығуы артып,
өздігінен ізденуіне мүмкіндік ... Бұл ... ... ... ... ... мен ... ең озық, тиімді әдістерін, тәжірибелерін
жалғастырып, тың жолдар іздеу, классикалық ... ұзақ ... ... қашан да жасғаса береді.
Биологияны оқыту процесінде ... жер ... ... ... ... жер ... ... білімді туған өлкенің табиғаты,
тарихы, байлығы жайлықосымша кең ... ... ... ... ... ... ... мен мүмкіншіліктерін,
экономикалық даму келешегін білуге деген қызығушылығы артуда, сол ... ... ... ... беру және туған өлкеге деген сүйіспеншілікті
тәрбиелеудің маңызы арта ... ... ... ... ... материалдарын қолдану жұмысын жетілдірумаңызды
педагогикалық үдеріс ... ... ... ... ... ... жер материалдарын пайдалану
1.1 Биологияны оқытудың ұйымдастыру формалары
Биологиядан оқу процесінің негізгі формасы сабақ ... ... ... бір ... ... сипатталады: оны мұғалім тұрақты оқу
кестесі бойынша құрамы тұрақты оқушылар тобымен ... ... ... ... ... ... ... (перспективті) жоспарда сабақ сағаттары тақырып бойынша және
күнтізбелік мерзімі бойынша белгіленеді. ... ... және ... ... тастап, нақты сағат саны тақырыпқа бөлінеді және ... ... ... ... қайталау сұрақтары белгіленеді,
экскурсия мен сыныптан тыс жұмыстар жоспарланады.
Перспективті жоспар негізінде оқытушы ... ... ... ... ... түсіндіру реті мен логикасы, қолданылатын әдістер, көрнекі
құралдар, практикалық жұмыстарға ... ... және ... ... ... ... Білімді жақсы меңгеру және ... ... ... жағдайда кейбір тақырыптардың сағат мөлшерін 1 – 2 ... ... ... ... ... ... қысқартылады және
бағдарлама толық орындалу керек. Тақырыптың өзара орынын ауыстырған дұрыс
емес. Жылдық жоспарда қайталауға ... ... ... ... жоспарда
нақты тек экскурсиялар мен сыныптан тыс жұмыстар белгіленеді, үй жұмысы мен
сабақтан тыс ... әр ... ... ... оқытушысына жұмысты жоспарлаудың өте бір қажеттілігі мынадай
жағдайға байланысты: биология оқытушысы ... күн ... ... ... бір ... көрсетілетін тәжірибелерді алдын ала жасау,
экскурсия туралы күні бұрын келісу және т.б. қажет.
1.2 Биология сабағында жергілікті жер ... ... ... ... ... ... мен тәрбие
Халқымыз табиғатты анаға теңеген. Өйткені табиғатта тіршілік өсіп-
өнеді. Өзіндегі барды адамға, жан-жануар, құстар, жәндіктерге т.б. ... ... ... ... ... ... заттарынан
анық байқауға болады. Мысалы, түскиіздегі ою-өрнек, хош иісті гүлдерді
бейнелеуі, сырмақтағы қошқар ... кұс ... мен ... ... ... туындаған.
Халық емшілері жануарлардың, өсімдіктердің қасиеттерін науқастарды
емдеуге қолданған. Табиғатта басы артық ештеңе жоқ. Табиғат ... ... оған ... ... ... ... ... апатқа соқтырады. Бір кездерде
табиғатты бағындыруды мақсат тұтып, ... ... ... аң-құстар
қырып жойылып, шамадан тыс ауланды, тың игеру кезінде жер ... ... ... туды. Соның салдарынан бүгінгі таңда адамзат
тағдырына ядролық апаттан гөрі экологиялық апат аса ... ... ... ... табиғат экологиясына душар еткен – ана экологисының нәтижесі.
Әр нәрсенің арнасы білуден басталады. Сондықтан қазақ халқы «Білмеген
у ішеді» дейді. ... да ... ... ... сөз ... ету
мекені», «өмір сүрген орта» туралы ғылым дегенді білдіреді. ... рет ... ... терминін атақты неміс биологі Эрнест Геккель ғылымға енгізген
және «экология табиғат пен тірі ағзалардың өзара қарым-қатынасын зерттейтін
ғылым» деген ... ... Ата – ... ... ... ... ... қалдырған қазақ жерінің асты- үсті тұнған байлық. ... ... ғана емес ... әлем ... ... апат ... ақыл – ойының нәтижесі алып ракеталар, атом станциялары, зауыттар т.б
ғылыми ... ... ... ... ... түсумен қатар
қауіп қатер туғызуда.
Осындай иен байлыққа тәуелсіз республикамыз да ие. Бірақ табиғат тозып
бара жатыр. Одан ... ... орта мен ... денсаулығына келер залал
ұшан теңіз. Біздің облысымызда да табиғаттың тозып, экологиялық жағдайдың
қиындап бара ... ... ... Оның бәрі ... ... әр жерінен өрттің жиі шығуы, тал мен шеңгелдің құруға айналуы,
жүгірген аңның ... ... ... ...... ... жыртқыштықпен қарауының салдары.
Адамның өзі сол табиғат пен Жер – Ананың перзенті. Табиғат пен Жер
ананы сүйе білу, оны ...... ... борышы.
Қазіргі демократия жағдайында көп нәрсеге қол жетті. ... ... ... ... ... көбесі сөгілді.
Бүгінгі күні адамзаттың алдында тұрған ... ... бірі ... ... табиғи ортадағы жан-жануар, өсімдік, өзен – су, ауа және
орман-тоғайларды қолдан келгенше табиғи күйінде ... ... ... ... ... білу болып табылады.
Оны іске асыру үшін мектептерде, тіпті бала бақшадан бастап ... ... мен ... ... ... беретін мектепте жүргізілетін барлық пәндердің
табиғатпен байланыстылығы бар. Әсіресе, география, ... ... ... ... орны ... География пәні оқушыларға үздіксіз ... ... мен ... беру құралы. Төменгі сыныптарда алған білімі
арқылы дүниетанымы біршама қалыптасқан оқушылар жер ... ... ... ... ... оқып – ... құлшына түседі.
Сол үшін 6 сыныпта «Литосфера» тарауында жер қыртысын түзетін жыныстардың
құрамында болатын өзгерістердің, ... ... ... себебін
ашуға баулыған. Мысалы, Күршім ауданы ... ... ... ... ... ... ... жер бүлінуде, кені бар жыныстар
қопарылып алынған соң ... ... ... ... ... баяу
жүргізілуде.
Гидросфера тарауын оқытқан кезде туған өлкенің ішкі суларымен
таныстырып, оларды ... ... ... ... ... ... ... берген ең үлкен сыйы – су. ... жер ... ... ... ... ете ... Су табиғаттағы барлық
тіршілік атаулының құрамына кіреді.
Су ресурстарына тау-кен ... ... жылу ... ... ... ... салмағының түсуіне
байланысты Шығыс Қазақстан ... ... ... Үлбі)
республикамыздың өте қатты ластанған өзендерінің қатарына жатады. Жер беті
суларының ең жоғары ... ... ... ... және өндіру
аудандарында байқалады.
«Атмосфера» тарауында экологиялық мәселелер өте көп. Әсіресе, ауаның
ластану көздері, қышқыл жаңбырлар, озонның ... ... ... ... пәнаралық, күнделікті өмір мен байланысты жүзеге асыра отырып,
олардың экологиялық ... ... ... ... ... ... ... нашарлауы 150-ден астам кәсіпорынның
болуы. Облыс бойынша жылына ауаға 112 млн. 5 мың ... ... ... автокөліктің зиянды түтіні бүлдіруде. «КазақМырыш», Өскемен жылу
энергетика ... ... жылу ... ... ... улы ... ... өте қауіпті.
Мысалы, 8-сыныпта «Қазақстанның өсімдіктер дүниесі» тақырыбын өткенде
оқушыларға халқымыздың ерекше қастерлеп, талай ғасыр бойы аялап, ... ... ... ... бір тобы - ... ... екенін
түсіндіремін. Өсімдіксіз жер бетінде тіршіліктің болуы да мүмкін емес.
Қытай ... Шин Нон ... ... ... - өсімдіктің шырынында»
деген.Әйгілі ғалым және дәрігер Ибн Сина «Дәрігерде үш қару бар. Олар ... ... ... деп жазған. Дәрілік өсімдікті халық - өмір шөбі ... ... ... ... ... химиялық жолмен алынған
дәрілерге қарағанда адам ағзасының клеткаларының құрамына бір табан жақын.
Қазіргі кезде дәрілік ... 150 ден ... ... дәрілер жасалады.
Мысалы, Ұлан ауданы Асубұлақ ... ... ... ... өседі. 1997 жылға дейін ауылымызда дәріханада осы ... ... ... ... ... кезде экономикалық жағдайға
байланысты дәрі жасайтын дәріхана жоқ. Бірақ ауылда осы дәрілік ... де ... ... ... бар. Мысалы, Жакупов Мәмпас ата. Ол кісі
күзде көптеген дәрілік шөптерді ... ... ... ... іш ... ыстығы көтеріліп ауырған адамдарға емдік қасиетінің
пайдасы зор.Адыраспан – пайғамбар шөбі. Оны өсіп тұрған жерінен кез ... ... ... оны дұға оқып ... алу ... Себебі : ол қасиетті,
киелі шөп болып саналады. Онымен үйдің ішін аластап, жоғары іліп қояды.
Өсімдік – ... ... ... жылына ауа қабатына
400 млн. т. оттегін бөліп ... ... 1 адам ... алу үшін 173 мың
литр оттегін қабылдайтыны анықталған.
Жасыл желектер ауаны шаң мен улы ... ... ... ... ... ... ... ерекше зат бөліп шығарады, айналадағы
шуды да бәсеңдетеді. Ал шу адамның жүйке жүйесіне әсер ... қан ... ... ... ... ... жетілген механизм атқара
алмайды. Қазақ әр қашан жасыл әлемді аялап, құрметтеп, «көкті жұлма, көктей
соласың» деп өз ... ... ... ... ... ... тұрмыстық қалдықтарды залалсыздандыру ең маңызды
проблемалардың бірі болып ... ... ... ... ... ... қоқыс тастайтын жерлер қараусыз қалдырылған.
Санитарлы-экологиялық талаптарға сәйкес ... ... ... полигондары Шығыс Қазақстан облысында жоқ десек те болады.
Тағы да бір экологиялық ... ... ... 9-сыныпта
«Қазақстан халқы» тақырыбын оқығанда, қаламыздағы халықтын өсуін, өмірге
келген сәбилердің аурушаң болуын, аналар денсаулығының ... ... ... екенін мысалдар арқылы дәлелдеп көрсеттім. Соңғы 2
жылда балалар арасында : бүйрек ... қан ... тері ... ... ... бәрі экологияның әсері деп түсінеміз.
Қандай болса да шиеленіскен ... ... ... ... ... ... ең бір ... жолы – сауатты және ... ... айта ... ... оқушыларына кәсіптік бағдар беріп,
жаңа маман кадрлар түрлерімен таныстырып, ұсыныс беру ... ... ... материалды меңгере отырып, ойлануға, өздігінен ізденіп
жұмыс жасауға, өз ойын ... ... ... білуге, меңгерген білімінен
қорытынды шығаруға үйренеді.
Оқушылардың туған жерге, табиғатқа деген сүйіспеншілігі артады.
2. Биология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы
жануарларды ... ... ... ... ... ... биологиялық ерекшеліктерімен
таныстыру
Келесі тақырыпта моллюскалар тобының өкілдері-бауыраяқтылармен ... ... және ... ... ... ... барысында үлкен прудовикті мысалға келтірді. Қазақстан жерінде
кездесетін дала ұлуы мен шырышты ұлу құрылымы талқыланды. ... ... ... ... ... және ... ауыл шаруашылық
өсімдіктеріне зиян, сондықтан оқушылардыөмір сүруімен, құрлымымен танысуы
тек танымдық ғана емес ... ... ... ... зор. Оқушылар
моллюскалардың ішкі құрылысының ерекшеліктерін ... ... ... біледі.
Екі жармалы тобымен танысу барысында, Қазақстан ... ... мен ... жәй өзендерінде кездесетін тіссіздер мысалға
алынады.
Осы моллюскаларды оқу кеінде, шығу тегі бір ... және ... ... ... басқа түрлері мен салыстырылады. ... ... өте көп. ... оның мына үш тобын ... ... ... ... және ... ... оқу ... Қазақстанның су қоймалары мен ... өзен шаян ... ... Оның ішкі және ... ... ... ... кәсіпшілік маңызы бар басқа да ірі және ұсақ ... де ... ... ... ... ... ... жем ретінде
кеңінен қолданылатын ұсақ шаян мен циклопака тоқталып өткен жөн.
Ғылым және Білім беру Министрлігінің бағдарламасы, ... ... ... ... ... бүйі мысалға алынуды ұсынды. Дегенмен
,өрмекші-ала бүйі Қазақстан аумағында көп кездеспейді, бізде ... ... ... және ... Бұл шаян ... ... территор-
иясында көп кездеседі, сондықтан оларды көптеген оқушылар біледі. Бұл шаян
тәріздестердің уы аңдарға, адамдарға өте қауіпті, сондықтан да ... ... ... өте ... Әсіресе шаян тәріздестер шаққан алғашқы сәтте
көмек көрсете білу өте маңызды. Бұл типтерга ... тобы да ... ... қайталама сүзек ауруын қоздырушы кене және қотыр
кенесі кездеседі. Бұл кенелер мен жануарларда ... ... орта ... ... ... өсімдіктер шырынымен ... кене арам ... ауыл ... өсімдіктеріне өтіп, оларды
зақымдайды. Кенелер Қазақстан аумағында көп кездесетіндіктен ... ... өмір ... зоология курсында оқытылуы тиіс.
Бағдарлама шыбын-шіркейлер тобымен, мамыр қнңызының ... және ... ... ... ... көз ... бойынша, республиканың
барлық аймағында кездесетін наурыз қоңызын ... ... ... Наурыз
қоңызын оқу кезінде оқушыларға оның ортасын көрсетіп, ауыл шаруашылық ... ... жауы ... таныстыру мүмкіндігі көп. Сонымен қатар
наурыс қоңызын мысалға алу арқылы оның ... ... ... ... байқауға болады.
Қазақстан Республикасы аймағында кездесетін, тік қанаттылар отрядының
өкілдері оазистік прусин немесе итальяның шегіртке бұрыннан бері ... кесі ... ... Тірі қанаттылар мен танысу барысында, ... емес ... ... ... көрсетіп, олардың ауыл шаруашылық
химиясы жетістіктері мен авиациясы ... ... ... ... ... ... аясында кездесетін өсімдіктер биті
(тля), тең ... ... ... ... ... (алма, алмурт)
алма битін сүйектілерде (шабдалыда) –шабдалы биті, ал мақтада ... ... Бұл ... ... ... ауыз ... яғни ... арқылы
өсімдік шырынымен қоректеніп, жылдам көбейеді, өсімдіктерге зиян ... ... және ... ... ... ... биттер жақын орналасқан
басқа өсімдіктерге ауысады. Бит биологиясының білудің ауыл ... зиян ... ... ... жүргізуде маңызы зор болмақ.
Қазақстан аумағында кездесетін қос қанаттыларды оқу кезінде өлкетану
материалдары кеңінен қолданылады. Жарғынаттылар ... ... ... ... ... барлық аудандарында кездесетіндіктен, оларды
танып-білу оқушылар қызығушылығын арттырады.
Омыртқалаларды оқу, ... тобы ... ... ... ... орта ... ... бірнеше рет ала бұғасымен танысады. Бұл
мысал арқылы ... ... ... ... және ... ... ... рефлексі оқытылады.
Өзен алабұғасы Қазақстан Республикасында кездеспейтіндіктен,
оқушыларға ... бқл түрі ... ... ... ... ... су ... әртүрлі балықтар кездеседі әсіресе сазан мен
туқыға бай. Бұл ... ... ... оқушылар жақсы
білетіндіктен, балықтар тобын оқуды сазаннан бастау қажет. Сонымен қатар
жергілікті мысалды қолдануда, ... ... ... ... ... әр ... балықтарды көрсетуге болады. Бұл балықтар көл, ... ... ... ... ... ... ... тау өзендері
балықтары (мартнка) және су ... ... ... ... және
т.б.).
Жергілікті кәсіпшілік түрлері мен танысуда теңіз, ағын су және тұщы
сулардағы балықтарға түсінік берілді. Балықтарды ... ... ... ... құрылған тоған шаруашылығы мен Қиыр Шығыстың
бағалы балық түрлері бар су ... ... ... Бұл су ... ... бар ... ақ амур ... және т.б. түрлері
кездеседі.
Толстолбик және ақ амур тек қана ... ... ... ... ... қатар олар жасанды су ... ... ... ... жол ... ... ... аумағына қарсы күресте маңызды рөль атқарады.
Гамбузия безгек масасы личинкасымен қоректенетіндіктен, оны совет ғалымдары
ТМД елдерінде ... ... ... оқуда, біздің елімізде көп кездесетін көл
құрбақасы мен бақа мысал ... ... ... ... ... ... осы түрлері ғана кездеседі.
Жылы, құрғақ климат бауырымен ... үшін ... ... ... мен ... жерлері тау етектері ТМД елдері орта
белдеуіне ... ... өте көп ... ... және ... беру
министрлігі ұсынған бағдарламасында, Қазақстан аумағында кездесетін
бауырмен ... ... ... бұл ... ширақ
кесірткенің орнына дала ағамасын мысалғы алғын дұрыс. Сонымен қатар үлкен
кесіртке-варан, аяқсыз сарықарын сияқты ... ... де ... ... ... ... эфа, дала сұр жыланын, улы емес жыландардан су
жыланын, қара ... ... ... алу ... ... ... ... улы жыландардан жүйелі ... ... ... ... ... ... құрылысымен танысу кезінде ... ... ... ... ... ... ... Бұл құстар ақпан айының
соңы мен наурыз айының басынан бастап ұя ... ... ... ... ... Бұл ... әр оқушының бақылауына
мүмкіндіктер бар. ... ... көп ... ... ... ... ұя салады және арнайы жасалынған жәшікшелер олар үшін ... ... Бұл құс ... ... ... тамаша мысал және
балапан басып шығарушы бөдене, тау куры ... және ... ... салыстырып түсіндіріледі.
Бөдене және құр кәсіпшілік маңызы бар құстар және ... ... ... ... ... кезде, кесіреткеге қарсы күресте маңызы бар, ұзақ,
қарлығаш, үйрек т.б. құстарға түсінік беріледі.
Оқушыларға бау-бақшалармен мақталықтарға тигізетін пайдасы бар құстар
және ... ... ... айту өте ... ... ... осындай
маңызды проблеманы шешу үшін оқушылар не істеу қажет екендігіне де ... ... ... Үнді ... ... майна-ұзақты мысалға
алуға болады және дибергенция құбылысы ... ... ... ... ... ... ... жағдайында ұстау
ерекшелігі және еліміздегі құс шаруашылығы туралы ... ... ... ... ... ... танысу
барысында ТМД елдері орта белдеуінің ... ... ... ... ... мысалдарға көңіл бөлінеді.
Насекомқоректі жануарлар отрядының салпан құлақ түрі кірпі, европалық
түріне ... ... ... ... және ол ... ... тез бейімделіп ауылшаруашылық эиянкестер личинкаларымен,
моллюскаларымен, ұсақ ... ... ... ... ... ... оқуда жарғанат және жирен вечерница ... ... ... зиян ... көп мөлшерде жойып,
пайда келтіреді.
Кеміргіштер отряды шөл, шөлейт және оазистерге ... әр ... бай. ... ... ... мынадай әртүрлі кеміргіштер
болады: қосаяқ, құмтышқан, ... ... т.б. Бұл ... ... зиян ... кей ... ... саршұнақ,
атжалман) инфекциялық ауру таратады.
Қоян тәріздестер отрядының, біздің республикамызда ... ... ... ... ... ... зиян келтіреді. Құм қоян ыстық
климатқа бейімделген, жүні сұрғылт, артқы ... ... сақ ... ... ... ... қоршаған ортаға ... ... ... ... ... биік ... мекендейтін күшті де
ширақ тау барысына, шөлейт жерлерде ... құм ... ... ... ... ... төбет тұмсықтары шөл қасқыры,
шие бөрі және терісі орташа бағалы ... ... ... ... Тау
етектерінде, арша, жеміс, жаңғақ ормандарында кездесетін ақтырнақты ... ... ... ... кішкене болып келеді.
Жабайы аша тұяқтылар өкілі. Қызыл кітапқа енген джейран және әдемі де
шапшаң жабайы елік ... ... ... өту ... ... бірге
бұранда мүйізді және орта азиялық ... ... ... ... ... қаракөл, қазақы қойлары мен ірі қара мал тұқымына ... ... ... ... ... үй жануарлары есек пен ат ... және оның аз ... ... ... ... көп ... Республикамызда, ұзақ уақыт бойы сусыз, қорексіз жүре ... ... ... ... ... Оның ... ... жердегі өмірге бейімделген, май қоры болып табылады.
«Сүт қоректілер маңызы мен пайдалы жауарларды қорғау» тақырыбын өту
кезінде, оқытушы ... ... ... мекендейтін андатра жайлы айтып
өтуі қажет. Қазіргі кезде андатра кәсіпшілігі ... көп ... ... беруде.
Қазақстан елінде өсірушілік дамыған және өзінің қорықтары бар. ... ... мен қара ... ... аң ... шаруашылықтары құрылған.
«Жер бетінде жануарлардың таралуы және жауарлар әлемін қорғау»
тақырыбын өту барысында, ... жер ... ... көп ... әсіресе ТМД елдері жануарлар ... ... ... ... мекендейтін жануарлар жайлы жиналған мәліметтерді,
басқа аумақ жануарлар ... өмір сүру ... ... ... ... оқу ... болу үшін ... көрнекті құралдар
қолдану қажет. Көрнекті құрал ретінде ұсақ түрі жануарлар, тұлыптар, ... мен ... ... ... ... ... және үлгі-мұляждар, қабырға суреттері, сызбалар мен таблицалар
сияқты жасанды түрлері қолданылады.
Табиғи объектілер ... ... ... ... ... ... ... үшін оларды тарату ... ... ... ... және ... беру ... тану материалдары енген көрнекті құралдармен қатар жергілікті
өлке тану материалдары кеңінен қолданылады.
Ендігі ... ... ... өлке тану материалдары мен
көрнекті құралдары қолдану ... ... ... әр ... ... ... беріледі.
2.2 Жергілікті жер материалдарын пайдалану арқылы жүргізілген сабақ
Сабақтың тақырыбы: Жергілікті жердің табиғат зоналары, ... ... ... ... ... ... ... оқып
үйренуге, географиялық ұғымдармен заңдылықтарды терең
меңгерулеріне көмектесу.
Дамытушылық: Оқушылардың ... ... ... ... ... ... арттыру.
Тәрбиелік: Қоршаған орта табиғатын аялауға,
ұжымшылдыққа және бір-бірін сыйлауға тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: Сұрақ – жауап, топтық, жеке жұмыс.
Сабақтың әдісі: Шығармашылық ізденіс.
Сабақтың ... ... ... ... ... кескін карта,
интерактивті тақта, тапсырмалар парағы,плакаттар.
Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі.
Психологиялық жағдай.
Үй тапсырмасын тексеру.
Шығармашылық жұмыс.
Практикалық жұмыс.
Оқушыларды бағалау. Үй тапсырмасын беру.
Оқушылардың назарын сабаққа аудару ... ... Үй ... ... ... ... ... ... Топ ... 4 ... ... отырғызады.|
|басшыларын сайлайды. |Топ басшыларын ... ... топ ... ... ... |Бағалау парағын таратады. Үй ... ... ... ... ... ... |
|әр топ үй тапсырмасынан берілген |тапсырмаларды тақтаға шығарады. ... ... ... | |
| | |
|1 топ. | ... дала ... ... | ... ... ішкі ... | ... ... | |
| | ... | ... ... ... орны, | ... ішкі ... ... | ... | ... | ... ... ... ... | ... ішкі сулары, топырағын | ... | ... | ... зонасының географиялық орны, | ... ішкі ... ... | ... түрлерін анықта. | |
| | ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... 1 ... жүйемен) | |
| | ... ... ... ... ала ... тапсырмалар |
|зоналарының өсімдік, жануарларын |бойынша оқушылар дайындаған ... ... ... ... ... тақтада |
|таныстырады. ... ... ... |
| | ... жердің табиғаты» шығармашылық жұмысты жариялау.
|1 топ. Атыраудың географиялық ... ... ... ... ... ... ... бағыт |
|2 топ. Атыраудың ішкі суларымен |береді. ... |Топ ... ... ... |
|3 топ. Атыраудың экологиялық ... ... ... ... |
|жағдайымен таныстырады. ... |
|4 топ. ... ... мен ... ... жайлы слайд көрсетеді. | ... ... ... бағалау | ... ... ... | |
4) ... ... тапсырмалары.
|Тапсырма бойынша: ... ... ... |
|4 топтағы әр оқушы кескін картаға ... ... ... ... табиғат зоналарын, |Оқығандарын қалай қабылданғанын, |
|Атырау қаласын ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |кешендері компоненттерінің ... ... ... ... ... кесте құруға|
|құрастырады. ... ... ... ... ... ... ... парақтарын жинап алып, |
|парақтарын толтыруды аяқтайды, ... ... ... ... ... бойынша |Үй тапсырмасы: Қазақстанның табиғат |
|қойған бағаларын айтады. ... ... ... |
| ... ... тақырыбында эссе|
| ... ... ... тақырыбы: Жануарлар дүниесі, оның даму тарихы.
Сабақтың мақсаты: Оқушыларды зоолоия ғылымының ... ... оның шығу мен даму ... ... ... ... ... мен жануарлар арасындағы негізгі ... ... ... ... ... ... Табиғи құралдар. Тірі табиғат мүйісінен тірі балықтар
мен ... ... ... ... құралдар. Құрттар, моллюскалар,
насекомдар, балықтар, бауырмен жорғалағыштар, сүт қоректілерді бейнелейтін
таблицалар.
Сабақтың барысы: Зоология ... ... ... ... қандай биологиялық пәнді оқып бітірдіңдер? Ботаника ғылымы
нені зерттейді?-деп сыныпқп сұрақ қоюдан бастайды.
Мұғалім ... осы ... ... ... оқып үйренетін-
дерің айтады. Мұғалім тақтаға «зоология» деген сөзді жазды да, оның қазақ
тіліндегі ... ... ... ғылым) түсіндіреді.
Өсімдіктер мен жануарлардың арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар
жайындағы әңгіме. Мұғалім оқушылардан жануарлардүниесінен ... ... ... ... ... ... ... сүт қоректілер
өкілдерін атайды.
Кезекшілер мұғалімнің сұрауы бойынша кутты, молюсканы, балыкты, кусты
жэне баска да жануарларды бейнелейтін ... ... ... ... түк ... төрт аяқты аңдар ғана емес, құрттар да, улу да,
насекомдар да, ... да, ... да т.б. ... деп ... ... мұғалым оқушыларға осы алуан түрлі организмдердің арасында
қандай ұқсастықтардың болатындағын және не ... ... ... ... жаңа ғана оқып ... ... ... қандай айырмасы бар екенін ойлауды ұсынады.
Қойылған сұраққа жауап беру үшін оқушылар ең алдымен өсімдіктер мен
жануарлардың тірі ... ... ... ... керек.
Демек, өсімдіктер мен жануарлардың қандай белгілері жалпы ортақ екендігін
таба білу ... ... де, ... да ... ... ... ... мұғалім тақтаға: қоректену, тыныс алу, өсу, көбею клетка құрылысы
деп жазады. Одан ... ... ... ... мен жануарлар
арасындағы айырмашылық белгілерді атауды, жасыл өсімдіктер немен және қалай
қоректенетініне, жануарлар немен және ... ... ... ... ... жауабынан қоректену процесіне айырма бар екендігі белгілі
болады: жасыл өсімдіктер органикалық емес заттармен қоректенеді, олардан
хлорофилдің жәрдемімен ... ... ... Жануарлар органикалық
емес заттардан органикалық заттар түзе ... олар ... ... ... ... өсімдіктердің арасында дайын органикалық заттрмен
қоректенетіндері болатынын, болмайтындығын сұрайды.
Оқушылар саңырауқұлақтар мен бактериялар жайында естеріне ... ... ... мен ... ... ... ... түсу үшін оқушылардан: жасыл емес өсімдіктер мен
жануарлар организімдерінің қоректену ... ... ... ... қоректенеді? – деп сұрайды.
Қайтарылған сұрақтардан соң мұғалімдер жануаарлардың өсімдіктерден
айырмашылығы-олардың көп ... ... ... ... ... да ... ... жануар денесінің ішінде болатындығында екендігіне ерекше
көңіл аударады. Ас қорту былай болады: ас қорту сөлдерінің ... ... ... түзеді, ал қорытылмаған қалдықтар сыртқа ... ... ... мен ... ... ... ... бар? – деген сұраққа жауап беруді ұсынады.
Өсімдіктер мен жануарлардың арасындағы елеулі айырма әртүрлі тәсілмен
қоректенуінде, -деп ... ... ... ... Одан ... мен ... ... басқа да айырмашылықтардың бар
екендігі, атап айтқанда: жауарлардың көпшілігін қозғалу ... ... және ... ... ... ... ... нәтижесінде мұғалім тақтаға, ал оқушылар дәптерлеріне
өсімдіктер мен жануарлардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын ... ... ... ... дәптеріне өсімдіктер мен жануарлар жөнінде
олар біртұтас органикалық ... ... ... ... бар ... ... ... тірі организімдердің екі тобы екендігін қортынды-
лап жазады. Өсімдіктер мен жануарлардың арасында ұқсастықтар олардың екеуі
де өте ... ... ... бір ... ... ... Олардың
арасындағы айырма біртіндеп келіп шыққанда, қазіргі уақытта ол елеулі
дәрежеге ... ... ... ... тірі организімдердің біреулері
- өсімдіктерге, ал екінші біреулері – жануарларға жатады.
Оқушылардың оқып зерттемек болып отырған ... ... ... ... ... тіршілігін, даму процестерін
қарастырады.
Зоологияның шығуы мен дамуы жайында ... ... ... ... ертеде адамның қажеттігіне байланысты келіп шыққанын ... ... ... өте ... маңызы болғанына көңіл ... ... ... ... ... ... болғанын атап
көрсетеді.
Оқушылар білімін ... ... ... ... ... беру
ұсынылады: зерттейді? Органикалық дүниені қандай тірі ... ... ... ... ... бір тірі ... екінші біреулерін жануарларға жатқызады? Өсімдіктер мен
жануарлардың арсындағы ұқсастықтар нені білдіреді? Зоология ғылымның ... ... ... ... ... үйге ... ... тұрын мұғалім
оқушыларды зоология оқумен таныстырады, оқулықтың мұқабасын формасын қарап,
авторларын естеріне сақтап, мазмұнын оқып шығуды тапсырады.
Мұғалім үйге ... ... ... ... парагрфтарды оқумен
қатар, суреттерін де қарап көру және парагрфтың ... ... ... білу ... ... айтады.
Қорытынды
Қорыта келгенде, аймақтық компонент жергілікті жер материалдарын
сабақтарда пайдалану ... ... ... арттырады.
Биология пәні тікелей табиғатпен байланысты болғандықтан кез- келген
тақырыбында тәрбие беріп отырамын. Халқымыздың өмірі қоршаған ортамен тығыз
байланысты, оны ... таза ... ... ... ғана емес, рухани
адамгершілік міндеті деп санау керек.
1. Жергілікті жердегі бас ... ... ... ... өту ... жасалынды.
2. Буынаяқтылар типін оқушыларға ... ... оның ... ... ... ... жердегі кенелер мен танысқан кезде оның өзіне тән
ерекшеліктері және оның адамға жабылып кетуінен ... ... ... ... ... ... ... отырып жалпы білім
мектептерінде оқушыларды оқыту мен ... және ... ... жаңа ... қолдап оны одан әрі жетілдір түсу.
Бүгінгі күні адамзаттың алдында тұрған басты мақсаттардың бірі -
өзімізді қоршаған табиғи ортадағы жан-жануар, ... өзен – су, ауа ... ... ... ... ... сақтап, болашақ ұрпаққа қаз-
қалпында қалдыра білу болып табылады.
Оны іске асыру үшін ... ... бала ... бастап
балаларға экологиялық білім мен тәрбие беру.
Жалпыға білім ... ... ... ... ... ... бар. ... география, биология, химия, физика
пәндерінің алатын орны ерекше. География пәні ... ... ... білім мен тәрбие беру құралы. Төменгі сыныптарда алған ... ... ... қалыптасқан оқушылар жер шарының ... ... ... гидросфера) оқып – үйренуге құлшына ... үшін 6 ... ... ... жер қыртысын түзетін жыныстардың
құрамында болатын өзгерістердің, топырақ ... ... ... баулыған. Мысалы, Күршім ауданы Маралды ... ... ... ... ... ... жер бүлінуде, кені бар жыныстар
қопарылып алынған соң бұзылған жерлерді ... ... ... ... ... оқытқан кезде туған өлкенің ішкі суларымен
таныстырып, оларды ... ... ... туралы өздері қорытынды
жасайды.
Табиғаттың адамға берген ең үлкен сыйы – су. ... жер ... ... ... ... ете ... Су ... барлық
тіршілік атаулының құрамына кіреді.
Су ресурстарына ... ... ... жылу ... ... ... ... салмағының түсуіне
байланысты Шығыс Қазақстан облысының ... ... ... өте ... ... ... қатарына жатады. Жер беті
суларының ең ... ... ... рудаларын байыту және ... ... ... ... ... ... жайқалған шалғындар, теңіздей
телегей ормандар, сылдыраған бұлақтар, керіліп жатқан кең ... ... ... ... таулар, жарық ай, жарқыраған жұлдыздар, көк мөлдір аспан,
күлімдеген күн – ана ... ... ... көк ... ... ... жанға, даласы малға, халқы байлыққа толы болсын демекпін!
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. «Дидар» газет басылымдары. 2007-2008 ж.ж.
2. «Қазақстан мектебі» журналдар. ... ... Адам және ... ... Алматы. 2000 ж.
4. Анастасова Л.П. Самостоятельные работы учащихся по общей биологии:
Пособие для учителя. – М.: Просвещение, ... ... ... ... Оқу ... авт. ... А.Б. ... 2006
6. Бровкина Е.Т., Казьмина Н.И. Уроки зоологии. – М.: ... ... ... Е.П., ... Г.Я., ... Е.Л. ... анатомии, физиологии и
гигиены человека. – М.: Просвещение, 1984.
8. Верзилин Н.М., ... В.М. ... ... ... биологии:
Учебное пособие. – М., 1966.
9. Всесвятский Б.В. Общая методика биологии: Учебное пособие.- М., ... ... және ... ... ж.ж.
11. Демьяненков Е.Н. Биология. Мир человека. 8 класс. – М.: ... ... ... 2004.
12. Карцева И.Д., Шубкина Л.С. Хрестоматия по методике ... ... ... – М., ... Конаржевский Ю.А. Анализ урока. – М.: Центр «Педагогический поиск»,
2000.
14. Конюшко В.С. Как подготовить урок биологии: Пособие для учителя. –
Минск: Народная ... ... ... В.И. ... ... 6-7 кл. – М.: ... ... Методика обучения ботанике/Под ред. Н.В.Падалко, В.Н.Федеровой. – 3-е
изд., перераб. – М., 1982.
17. Методика ... ... / Под ред. ... ... – 3-
е изд., перераб. – М., 1982.
18. Муртазин Г.М. Активные формы и методы обучения биологии: Человек и его
здоровье: Книга для ... из ... ... – М.: ... ... ... А.И. Как обучать биологии: Животные, 7 кл. – М.: Гуманитар.
изд. центр ВЛАДОС, 2004.
20. Соковня-Семенова И.И. Основы физиологии и ... ... и ... ... ... ... ... учебное пособиедля
студентов пед учеб. заведений. – М., 1999.
21. Шапошников Н.И. Методика преподавания ботаники: Учебное пособие. – М.,
1965
22. Шарова И.Х., Мосалов А.А. ... ... ... по ... ... ... НЦ ... 2004.
23. Экология және ана мен бала денсаулығы. 1991 ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Бастауыш сыныптарда математиканы оқыту әдістемесінің жалпы мәселелері21 бет
Мектептегі математика сабағында жобалау технологиясын қолдану33 бет
Балаларды санға үйретуге ақыл-ойдың әдістері25 бет
Болашақ педагогты жеткіншектердің көркемдік мәдениетін қалыптастыруға даярлау82 бет
Дүниетану пәні4 бет
Заем шарты туралы17 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстар әдістемесі4 бет
Кәсіби қазақ тілінің маңызы мен міндеттері5 бет
Смиттің зерттеу әдісі және пәні5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь