Мемлекеттік бюджет туралы

МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы
Бюджет балансы
МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ҚҰРАМЫ
Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстары
Бюджеттің тапшылығы
БЮДЖЕТТІ ҚҰРУДЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ БЮДЖЕТТІ ЖЕТІЛДІРУДІҢ ЖОЛДАРЫ
Бюджетті құрудың проблемалары
Қазіргі кездегі бюджетті жоспарлауды жетілдіру жолдары
Мемлекеттік бюджет- экономикалық қатынастарының жиынтығы ретінде объективтік сипатқа ие. Оны бөлудің дербес саласы ретінде өмір сүрудің қоғамдық өрісінің өзі айқындайды. Оны жоспарлы дамыту орталықтандырылған ресурстарды қажет етеді. Қаражатты орталықтандыру бүкіл халық шаруашылығы ауқымды қорлардың үздіксіз айналымын ұйымдастыру үшін, жалпы экономиканың жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін қажет. Арнайы бюджет саласының құндық бөлінісі мемлекеттің табиғаты мен қызметінен туындайды. Мемлекет қаржыландыруға; бүкіл қоғам ауқымында әлеуметтік мәдени шаралар өткізуге; қорғаныс міндеттерін шешуге, мемлекеттік басқарудың жалпы шығындарын жабуға орталықтандырылған қаржыны қажет етеді. Сөйтіп мемлекеттік бюджет ұдайы өндірістің қажеттіліктерін мемлекеттің табиғатынан объективті қажеттілік туындайтын болып табылады. Экономика қазіргі жағдайда орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамнық өндіріс қарқынымен қамтамасыз ететін салалық және аумақтық құрылымдар құрылып, ірі әлеуметтік өзгерістер жүргізуге мүмкіндік береді. Орталықтан бөлінетін қаржының көмегімен қаражат экономиканың басты учаскелерінде шоғырландырылып, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатын жүзеге асыруға жағдай жасайды. Сөйтіп құндық бөліністің айрықша бөлігі ретінде мемлекеттік бюджет айрықша қоғамдық айналымда жалпы мемлекеттік қажеттерді қанағаттандыруға қызмет етеді. Қаржы қатынастарының жиынтығы ретінде мемлекеттік бюджетте қаржы категориясына тән сипаттар бар; бюджет қатынастары бөлістік сипатта мақсатты ақша қорларын құрап, пайдалану арқылы жүреді. Сонымен қатар бюджеттік қатынастардың бөлігінің бір ерекшелігі болады. Бірақ ол ерекшелік қаржыға тән сипат шегінен шықпайды. Мемлекеттік бюджет құн бөлінісінің айрықша саласы ретінде мыналармен сипатталады.
        
        МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ие. Оны бөлудің дербес саласы ретінде өмір сүрудің
қоғамдық өрісінің өзі айқындайды. Оны ... ... ... ... ... ... орталықтандыру бүкіл халық шаруашылығы
ауқымды қорлардың үздіксіз айналымын ұйымдастыру үшін, жалпы ... ... ... ету үшін ... ... ... ... құндық
бөлінісі мемлекеттің табиғаты мен қызметінен туындайды. ... ... ... ... ... ... шаралар өткізуге;
қорғаныс міндеттерін шешуге, мемлекеттік басқарудың жалпы шығындарын жабуға
орталықтандырылған ... ... ... Сөйтіп мемлекеттік бюджет ұдайы
өндірістің қажеттіліктерін мемлекеттің табиғатынан объективті ... ... ... ... жағдайда орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамнық
өндіріс қарқынымен қамтамасыз ететін салалық және ... ... ірі ... ... жүргізуге мүмкіндік береді. Орталықтан
бөлінетін қаржының көмегімен қаражат экономиканың басты ... ... ... және ... ... ... ... жасайды. ... ... ... ... ... ... бюджет айрықша
қоғамдық айналымда жалпы мемлекеттік қажеттерді қанағаттандыруға ... ... ... ... ретінде мемлекеттік бюджетте қаржы
категориясына тән сипаттар бар; бюджет қатынастары ... ... ақша ... құрап, пайдалану арқылы жүреді. Сонымен қатар
бюджеттік қатынастардың бөлігінің бір ... ... ... ... ... тән сипат шегінен ... ... ... құн
бөлінісінің айрықша саласы ретінде ... ... ... өнімнің мемлекеттің қолында жинақталып,
қоғамдық қажеттерді ... ... ... қатынастарының айрықша
экономикалық ... ... ... ... оны ... ... ... материалдық
өндіріс қаржысынан айырмашылығы бюджет халық шаруашылығы салалары аумақтар,
экономика секторлары, қоғамдық қызмет саласы арасында құнды ... ... ... ... тауар формадағы қозғалысымен тікелей байланысы жоқ
құнды бөлісін, одан алшақтау жүзеге асырылады, ал ... ... ... тыс ... ... ... ... ақша қатынастарымен
астамы жатады.Кез келген басқа экономикалық категория сияқты мемлекеттік
бюджет өндірістік қатынастарды бейнелеп, соған ... ... ... табады. Бюджет қатынастары мемлекеттің ақшалай қаражаттарының
орталықтандырылған қорына бюджет ... ... ... ... жатқан нақты экономикалық процестерді мемлекет жұмылдырылып,
пайдаланып қаражат ... ... қоры ... өнім ҰТ ... ... тиісті кезеңдерінен
өтіп,ұдайы өндірістің ... ... ... жөнінде қажеттерді қанағаттандыру үшін мемлекет
қарамағына түскен бөлігінің обьективті алғы ... бар ... ... қалыптастыру мен пайдалану және қайта ... ... құн ... процесін білдіреді.Экономикалық
категория ретінде мемлекеттік бюджет ... өнім ... ... ... қорын құру долымен жоспарлы түрде ... ... және оны ... ... ... қажеттерді
қанағаттандыруға пайдалану барысында мемлекет пен қоғамдық өндіріске басқа
да ... ... ақша ... ... бюджет механизм арқылы ықпал етеді.
Мұнда бюджеттің бүкіл экономика ықпал құралы ретінде рөлі ... ... ... ... ... ... қорын
құру және пайдалану формалары мен әдістерінің жиынтығы.Экономиканы реттеу
орталықтандырылған қаражат қорының көлемін белгілеу,оны ... мен ... ... құру және ... ... ... қайта бөліске салу жолымен жүзеге асырылады. Өндіріс құрал-
жабдықтаушыларына мемлекеттік меншіктің әсіресе ... ... ... ... ... етеді. Мұның өзі бюджет қатынастарының жұмыс
істеуінің жоспарлы мақсатын ... ала ... ... ... ... ... ақшалай қаражатының орталықтандырылған қоры
қозғалысының осыған ұқсас формасы ... ... ... қаржы құжаты
елдің негізгі қаржы жоспарында ... ... ... экономикалық мазмұнын құрайтын бөліс процестері қарастырылады:
кірістер және шығыстардың баптары ... ... ... ... ... көздері мен жұмсалу ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі,
онда қоғамдық барлық мүшелерінің мүдделерін бейнелейтін мемлекет еркі
көрінеді.
Қоғамдық ұдайы өндірістегі мемлекеттік ... ... ең ... ҰТ ... ... ... ... 18%-н бөлуге және қайта
бөлуге түсуінен көрінеді. Ол жағдайда атап ... ... ... халық
шаруашылығы салалары, қоғамдық қызмет саласы, өндіріс ... ... мен ... ... ... Бүкіл халық
шаруашылығының бюджеті болғанда мемлекеттік бюджет экономикаға тұтас ықпал
жасайды. Мемлекеттік ... ... ... ... оның ... ... зор роль ... Бюджет қаржысы жеке және қоғамдық
қорлар қозғалысының қамтамасыз ету үшін пайдаланады. ... ... мен ... ... бюджеттен қаржыландыру,
операциялық және ... ... жабу ... жеке кәсіпорындардың
өзіндік айналым қорларына қосылып, оның ... ... ... ... береді. Өндірістен тыс саладағы бюджет қаржысы олардың
қызметінің одан әрі дамуының басты көзі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көздері жоқ болғандықтан
мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылады. Білім беру, денсаулық ... ... ... ... ғылым, мәдениет, әдебиет
және өнер саласындағы мемлекеттің шығындары жалпы мемлекеттік ауқымындағы
әлеуметтік мәдени шараларды жүзеге ... ... ... ... базасы.
Өндірістік емес салалар құрылымын ұтымды құруда ... ... ... ... емес ... қызметін қаржы ресурстарымен қамтамасыз ете
отырып, мемлекет бюджет арқылы тұтыну ... ... ... ... ... да аумақтық пропорцияға әсер етуі ... ... ... мен ... ... ... ... есебінен қалыптасатын,
Коституциямен, заңдармен және Қазақстан Республикасы ... ... ... Үкімерінің актілерімен жүктелген міндеттерді жүзеге
асыру үшін жергілікті ... ... ... ... бюджеттік
бағдарламаларды қаржыландыруға арналған ... ... ... ... ... ... ақша ... болып табылады.
Жергілікті атқарушы орган тиісті ... ... ... ... ... ... ... дербес атқарады. Жергілікті атқарушы органдар тиісті ... ... ... және ... ... жылына тиісті жергілікті бюджеттің
атқарылуы ... ... ... ... ... ... ... бюджет пен аудандардың ... ... ... ... ... ... және облыстық бюджеттерден
аудандардың (қалалардың) бюджеттеріне ... ... ... ... ... ... ... берілетін
бюджеттік алынымдардың мерзімді мөлшерін бекітеді. Республикалық немесе
жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды немесе ... ... ... Республикасы заңдары жобаларының ережелері Қазақстан
Республикасы үкіметінің оң ... ... ... ғана ... ... үкіметінің қорытындысы Республикалық
бюджет комиссия санның ұсыныстары ескеріле ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған Республикалық бюджеттің
құрамында ... ... ... ... ... ... ... және Республикалық деңгейде ... іске ... ... ... ... саясатты іске
асыруға бағытталған бюджеттік бағдарлама қаржы жылының ... ... бос ... есепті кезеңде инвестициялық жобаларды
қаржыландыруға қажетті соманы шегере ... ... ... жылының 1
қаңтарындағы жағдай бойынша өткен қаржы ... ... ... ... ... ... болған өткен қаржы жылының қортындылары
бойынша бюджеттер қаражатының қалдықтары ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жоспары.
Бюджет балансы
Әр бюджетте оның кіріс және ... ... ... ... ... ... бұл ... бюджетті жасаған кезде негізгі
мәселе мемлекеттің ақшалай түсімдері мен ... ... ... ... ... ... яғни бюджетке түсетін
түсімдердің жалпы сомасының шығыстардың және қайтарымды негізінде бөлінетін
кірістердің ауқымынан асып ... ... ... ... құрайды.Ол
мемлекеттік борышты өтеуге бағытталады немесе бюджттік ... және ... ... бос қалдығын құрауы мүмкін.
Аяқталған бюджет жылы ... ... ... ... қалыптасқан
бюджеттік қаражаттардың бос қалдықтары үкімет пен жергілікті атқарушы
органдардың арнайы ... ... және ... айналымдағы нақты
ақшасының өсіміне және биліктің тиісті органының мемлекеттік борышын жабуға
пайдаланылады. Мұндай қажеттік болмаған жабұл қаражаттарды пайдалану ... ... ... ... Шығыстардың кірістерден асып
түсуі мемлекеттің тапшылығын ... ... ... әрі тұрақты болуы
қаржының дағдарыстық жай ... ... ... ... деп ... ... ішкі ... қатысты
2-3% мөлшері саналады. Мұндай жағдайда тапшылық ... ... ... ... ... ... ... біршама жеңіл жабылуы
мүмкін.Бюджеттің едәуір және созылмалы тапшылығы кезінде ... ... ... олар ... ... ... тауар
айналымының қажеттіліктерінен тыс) эмиссиясымен қамтамасыз етіледі,бұл
инфляцияның дамуына, ақша ... ... ... ақшаның
құнсыздануына, нақтылы ... және ... ... ... ... ... тапшылығы экономиканың жай-күйін қамтып көрсетеді, ал ... мына ... ... ... ... ... жалпы құлдырауы;
2) қоғамдық өндіріс шығындарының өсуі; ... ... ... ... ақшаны шектен тыс шығару;
4) бюджеттің шығыстарында экономиканың даму деңгейіне ... ... ... ... басымдығы;
5) әскери- өнеркәсіп кешенін ұстауға жұмсалатын әскери ... ... ... ... ... «көлеңкелі» экономиканың ірі ауқымды айналымы;
7) ұлттық шаруашылықтағы өнімсіз шығыстар мен ысыраптар;
Бюджет тапшылығын төмендетудің ... ... ... ... тұрақты, кірістер өседі;
2) кірістер тұрақты, шығыстар азаяды;
3) кірістер өседі, шығыстар ... ... 2 ... ... ... ҚҰРАМЫ
Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстары
Мемлекеттік бюджет кірістерінің ... ... ... ... ... ... Мысалы: бұрынғы КСРО- да ... ... ... ... көзі ... ... пайдаланғаннан
алынатын төлемдер мен айналым салығының түсімдері болып келеді. ... ... мәні ... салықтық түсімдер болып ... ... олай ... еді. Сол ... 1991 жылға дейін формальды
түрде салықтар қатарына жатпағанымен, іс ... өнім мен оны ... ... ... ... ... халық төлейтін әлеуметтік
сақтандыруға (10% дейін) бөлінген қаражаттар бюджетке ... ... ... ... ... ... бюджеттің кірісі
мыналардың есебінен қалыптасып отыр:
- ... ... ... ... ... ... ... қарамастан кәсіпорындардың бірлестіктер мен
ұйымдардың, салық ішінде шетелдік және ... ... ... ... жер ... ... төлемдер
- құнды қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық
- Қ .Р. 1992 ж. мемлекеттік ішкі ұтыс ... ... ... ... ... ... ... қазыналық вексельдерді аукционда сатудан алынатын
табыстар
- мемлекеттік мүлікті өткізуден түскен түсімдер
- ... да ... ... салықтар, алымдар мен салық
алынбайтын әртүрлі төлемдер
- сыртқы экономикалық қызметтен түсетін табыстар
Қ.Р-сы ... ... ... ... ... ... мен ... жүргізуші субъектілер
республикалық бюджетке ... ... ... ... ... ... ... баж ... ... қорларға түсетін және олардан ... ... ... ... ... ... қойнауын қорғау және минералдық шикізат базасын ұдайы ... ... ... ... жол ... ... ... жәрдемдесудің мемлекеттік қоры;
-керекті қолдану және бәсекелестікті дамыту қоры;
- әлеуметтік сақтандыру қоры және зейнетақы қоры;
- табиғатты қорғау қоры;
1994 ... ... ... бюджетке келіп түсетін табыстар
көздері бойынша салықтар алымдар мен басқа түсімдер оның кірісінің 40%- тен
астамы ... ... ... 50 және ... ... ... 6,3 % ... Жергілікті бюджеттің кірістері Қ.Р-ң заңдарында
бекітілген ... және ... ақша ... ... ... ... ... және азаматтығы жоқ адамдардан
алынатын табыс салығы, мемлекеттік баж ... су үшін ... және ... ... ... ориан табысы, жалпыға ... ... ... мен ... ... ... ... айқындайтын
жергілікті салықтар мен алымдар, Қ.Р-ң 1992 жылғы мемлекеттік ішкі заемын
орналастырудан түсетін түсімдер, ... мен ... ... ... ... ... бюджеттердің есебінен
есептеледі.Республикалық бюджетті ... ... ... түрлері бұған
қосылмайды. Жалпы мемлекеттік салықтар, алымдармен ... ... Қ.Р-ң ... ... ... ... шығыс бөлігі көптеген бағыттарды қамтиды. Олар
ірілендіріліп, былай біріктіріледі: ... ... ... ... ... ... 15% ... әлеуметтік мәдени шараларды
қаржыландыруға бөлінетін қаржы 6%- тен ... ... ... ... ... ... ... сот органдарымен, прокуратураны,
құқық қорғау органдарын ұстауға қорғанысқа жұмсалады. ... бір ... ... ... ... және құрауға, мемлекеттік борышты
ақтауға және ... ... ... ... ... ... мен ... әлеуметтік
экономикалық бағыты бөлекше: әлеуметтік- мәдени шараларды қаржыландыруға
6,4% мемлекеттік өкімет органдарының, сот органдарын және ... 0,8%. ... ... құру және ... борышты ақтауға
шығындар ... ... ... ... бөлігі субвенция формасында
төлемі ... ... және ... мәдени шараларды бюджет жіктемесі- бұл
мемлекеттің қаржы органдарының бүкіл ... ... ... ... ... ... бюджеттерге жіберіледі. ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... және ... дамуының
жоспарлы болжамдары және бағдарлары мен ... ... ... ... ... байланысын қамтамасыз етеді. Кәсіпорындар,
мекемелер мен ұйымдарды қаржыландыру ... жеке ... ... ... ... еңбек ақы қоры, жалақы есебі, кеңсе және
шаруашылық шығындары, құрал-жабдықтар ... алу, ... ... ... ... және т.б. ... ... болып табылатын мемлекеттік бюджеттің кіріс және шығыс
баптары болады. «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... бюджеттің кіріс бөлігінің негізгі бабы айналым ... ... соң ... ... ... болып келеді.
Салық салу жүйесіндегі өзгерістерге байланысты мемлекеттік ... ... мына ... ... ... құнға салынған салықтан;
пайдадан салынатын салықтан; әлеуметтік сақтандыруға төленетін жарнадан;
халықтан алынатын салықтар мен ... да ... ... сауда мен сыртқы
экономикалық қызметтен келтірілетін кірістен және ... ... ... бөлігі былайша бөлінеді: әлеуметтік саланы ... ... ... қаржыландыруға мұқтаждарға берілетін нысаналы
бюджеттік дотация тұрғын үйлер, денсаулық сақтау, ағарту, ... және т.б. ... ... ... тауарлар өндіру мен халыққа
қызмет көрсету ... ... ... ... ... халықтың
тұрмыс деңгейін арттыру жөніндегі орталықтандырылған шаралар және заемдарды
өтеу; әскери шығындар; құқық қорғау органдарын ұстау; ... ... ... ... экономикалық қызметке байланысты және басқа
шығындар. Қазіргі мемлекеттік бюджет оның сай түрлері ... ... де көп ... ... Ең ... мемлекеттің кірісі мен шығысының құрылымы бейнеленеді. Шығыста
бюджеттік шығысы қаржылардың бағыттары мен ... ... ... ... бюджеттің шығысы мынадай бөлімдерден тұрады: мемлекетті
басқару шығындары, әскери шығындары, әлеуметтік экономикалық ... ... ... ... шығындары, сыртқы экономикалық
қызметтердің шығындары.
Бюджеттің тапшылығы
Бюджеттік процесс мемлекеттің кірістері мен шығыстарын ... ... ... ... барлық елдерде дерлік мемлекеттің
шығыстары оның ... мен ... ... тез ... Оның
себептері көп олардың ішіндегі ең бастылары ... сан ... ... ... ... оның экономикалық және
әлеуметтік қызметтерінің көбеюі мемлекеттік ... ... өсуі ... себептер. Бюджеттік шығындардың көбеюі салық түсімдерімен ... ... ... ... ... өсіп, көлемі ұлғаяды.
Бюджет тапшылығы барлық мемлекеттерде оның абсолютті мөлшері бойынша да
және ... ... ... ... ... да ашық ... Мемлекеттік
бюджеттің тұрақты тапшылығының негізінде көптеген себептер жатыр.Оның
қатарына жоғарыда көрсетпеген құрылымдық факторларын да ... ... ... экономикалық және әлеуметтік қызметінің ... және ... ... ... ... ... өндірудің ицклдық дағдарыстары
кезінде бюджетке түсетін салықтар азаяды. Ал ... ... ... ... көбейтуге тиіс; сонымен ... ... ... ... ... ... ... бар салаларға
инвестиция көлемінің сақтауға да ... ... ... ... ... терең сәйкессіздігінің салдары. Сонымен қатар олар
ақша айналысының ... ... де ... ... ... ... мемлекеттің экономика саласындағы ең ... ... ... ... ... ... ... көмегімен экономиканы тиімді дамыту мен жалпы мемлекеттік
әлеуметтік міндеттерді шешу үшін жағдайлар ... ... ... себептері: 1) ... ... ... ... және ҰТ ... ... Мемлекет бюджетке түсетін акциз салығының азаюы
3) Бюджет шығысының өсуі
4) Қаржы ... ... ... тапшылығын төмендету шаралары.
1) Конверсия
2) Қаржыландырудан несие бөлуге өту
3) Заемды кәсіпорындарды дотация ... ... ... салу ... ... ... бюджеттің ролін арттыру
Бюджет тапшылығын жабатын 3 дәстүрлі амал бар:
1) Мемлекеттік заем шығару
2) Салық салудың қатаңдығы
3) Ақша өндірісі немесе «сеньожар», яғни ақша ... ... ... ... ... ... тәсілдер бар:
1) Бюджет жыл сайын баланста болуы тиіс. ... ... ... ... шешуге мемлекеттің қолын байлайды. ... ... ұзақ ... демек халықтың табысы төмендеп, бюджетке салық
көтереді ... ... ... ... екі шараның байланысы қолданылады. ... бұл ... ... сұранысты қысқартады. Бюджеттің жыл ... ... ... ... ол ... ... ... баланста жыл сайын емес, ол экономикалық циклдің жүрісінде
болуы тиіс. Бюджет баланста 1 жылда ғана емес ол цикл ... ... ... қаржының мақсаты бюджетті емес, экономиканы баланста
ұстау. ... ... өсуі ... қарыздың өсуіне әкеледі.
Мемлекеттік бюджеттің ... және ... ... цифр ... жатпай-ақ, соңғы жылдары бюджет тапшылығының күрт өсіп кеткенін
ғана атап ... ... ... ... қысқа терминнің астарында қаржы
қатынастарындағы толып жатқан қолайсыз факторлар: орасан көп дотациялау,
шығындардың ... және ... ... өсуі және т.б. ... ... ... қаржы жағдайының базасын қалыптастырып отырған кәсіпорындардың
қаржы жағдайы да мәз ... ... ... өте ... ... Жағдайы әбден жақсы кәсіпорындармен қатар
залалды және рентабельділігі ... ... саны көп. ... ... өсуі мен ... ... осыдан басталып отыр.
Экономикадағы кез келген іркіліс бірінші кезекте ... ... ... бюджетке салқынын тигізеді. Мемлекеттік кірісі кемиді. Қоғамның
мұқтаждарын қаржыландыратын ешнәрсе болмайтын жағдай туады. Сол кезде баспа
станогы ... ... ... ... көп ... ... ақша
ағылып түседі. Ал мұның өзі тұтыну рыногындағы ... одан ... ... сұрамының орасан артуына әкеп соғады, мұның өзі, әлбетте,
рыногтық қатынастардың дамуын тежейді. Ішкі және ... ... ... ... заңды нәтижесі болып табылады. Әрине, мемлекеттік
қарыздың өз ерекшелігі бар, қайсыбір мөлшерде, ... ішкі ... ... болады. Бірақ біздің қазіргі қарыздарымыз тым көп және жылдан
жылға өсіп барады. Олар қаржы ... ... ... ... экономиканың
рынокқа қарай қозғалысын тежеп отырады. Елдің мемлекеттік ... ... ... Сомнан астам деп бағалай отырып қарыздың құрылымын білу ... жоқ онда ... ... ... ... бар. ... халық
сатып алған заем облигациялары. Онда әдептен тыс, басқа елдерге тән емес
элементтерде ... ... ... ... ... Аз ... ішінде бұл
элемент шамамен 180 млрд, сомға өсті. Тым әдептен тыс ... ... ... ... ... мемлекет қарызға алып, пайдалануды
қойды.
Мемлекеттік сақтандырудың резерв қорының жағдайы нақ ... ... бұл ... де ... борышы деп санауға
болады. Бұл қарызды ... өтеу ... ... мәселе туады. Кейбір экономистер
бағалы қағаздар бағалы қағаздар шығарып ... ... ... ... ... бағалы қағаздар рыногының әлі де өте ... ... ... ынталандыру үшін салымдар бойынша төленетін пайыз
ставкаларын арттыру ... ... ... және оның тапшылығын қысқарту үшін ... ... Бұл ... ... ... ... келтірмей шешу мүмкін
емес нәрсе. Бүкіл мәселе кімнің мүдделерін уақытша елемей ... ... ба, ... ба? Бірінші жағдайда қандай салалар, қызмет
бағыттары, ... ... ... қалдырмақ.Екіншіде қандай әлеуметтік
топтар? Егер біз бюджет ... ... ... ... 2,5-3% ... оңтайлы шамаға жеткізгіміз келсе, онда ... де оңай ... ... шешу ... ... ... ... барлық
баптарына тағы бір рет мұқият талдау жасау, бір жерінде «қысу», қайсыбір
шығынды жақсы көздерге қалдыру, ... ... жай ғана бас ... ... Әрине салықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуіне тікелей төмендеуіне
байланысты емес шығындардан босату ... ... ең ... 1990 жылы
басталған объектілерді қоса алғанда өндірістік құрылысқа арналған күрделі
қаржы 20-30%; ... ... ... жай ... ... ... ... жоғалтқан шығындарды, мерзімінде игерілмеген қаржыларды
қысқарту; 3-5 жылдан пайда ... ... ... барлық
инвестициялық бағдарламалардың күшін жою; мемлекеттік кәсіпорындарға қржы
бөлудіазайту көзделуде. Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... ... басқа мемлекеттерге көмек
көрсетуден бас тартуды, ... ... ... ... ... атап
көрсеткен жөн. Басқа шығындар ішінен экспорт- ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Бұл залалдар
біздің экспорт құрылымының ұтымды болмауына, ал екінің бірінде ... және ... ... ... ... алу үшін ... валюта алудың қажет екеніне байланысты. Бюджет тапшылығын
оның халықтың тұрмыс деңгейіне тікелей әсер ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін, айтар болсақ,
міне осылар. Белгілі бір ... ... ... ... ... шаралар қолдана отырып, «Сараңның шығыны екі есе» дегенді ұмытпау
керек. Таяу болашақта мемлекеттік бюджетті үнемдеу ... ... ... қиын ... шығу ... ... жүрмесек болғаны. Тегінде
қалай дегенмен де бюджеттің кіріс бөлігін көбейту жолдарын іздестіру қажет.
Бұл арада да ... ... ... үшін ... ... ... қалдыра тұруға тура келеді. Біз кәсіпорындарда артық ақшаның көп
қоры болып отырғанда өнім ... жоя ... ... ... ... ... салық салудың қандайын болса да мейлінше шекткп
кәсіпорындардың пайдасына ... салу және ... ... ... ... ... ұстау керек болар. Егер салық салу ... ... ... ... де, ... ... рыногын молықтыруға тез
арада көмек көрсетіп, сонымен бірге мемлекеттік ... ... ... ... қолданылған жөн. Біздің импорттық, сапа-сан құрылымына
мейлінше мұқият талдау ... тура ... Іс ... ... ... ... қиын болып отырған жағдайда қолда бар ... ... ... ... ... ... алу барынша көп қаражат болу керек. Халыққа
арналған тауар импортына көбірек қаржы бөлу арқылы біз мемлекеттік ... ... ала ... ... ... ... ЖӘНЕ БЮДЖЕТТІ ЖЕТІЛДІРУДІҢ ЖОЛДАРЫ
Бюджетті құрудың проблемалары
Экономикалық біліктілігіміздің төмен екенін көрсетіп отыр. Біріншіден
бюджетті құрғанда қалай есептеуді ... ... ... ... бұл мәселені жете түсінбейді. Сол азаматтар шаруашылық жүргізіп
отырғандардың ... ... ... ... ... санап, бюджетке қанша төлейтіндерін ... ... ... адам ондай салықты көтере алмайды, қалай болсада салықтан
жылыстап кетуге тырысады. Сондықтан мемлекет еңсесін көтере алмайды. ... ... ... жіп ... ... аяғына тартса басына
жетпейді. Сосын оны бюджеттің дефициті деп ... ... ... бір ... те, ... бюджетті толтыру көздерінің жөні бір
бөлек. Экономиканың ... ... ... осы ... ... бергенде ғана шаруашылықты көтеруге жол ашылады. Әр айдың, есебі
басқа дегендей, бар жүкті шаруашылыққа арта ... ... ... ... ... қарастырған абзал. Осы мүмкіндіктерді пайдалана
алмауымыздан экономика төрт ... ... тұр. ... ... ... өз ... алмақ және осы айналымнан қаржының бір бөлігін
бюджетке басқа да қоғамдық мәселелерді ... ... алып ... салық
салаларының көптігінен тауар айналымы ... ... ... кері ... ... Былайша айтқанда тауар өндірушілер ақша-
тауар айналымымен күнін көрсе, басқару құрылымдары тауар ... ... ... ... ... ... жақсаруынан, оның
тиімділігінен пайдасын ... ... ... ... есептеу керек деген мәселеге келсек ең алдымен кеңес
кезіндегі бюджет қалай ... ... ... ... ... бұлардың
арасындағы ... жер мен ... ... ... ... тұрған заманда Қазақстанның
басқару органдары орталықтан түскен бұйрықтарды орындайтын. ... ... ... ... ... ... ал экономиканы басқару,
бақылау тетіктері Мәскеудің қолында болды. Әрине, онда бюджет ... оған ... ... ... шығындары енетін. Бұрын солай
еді. Қазір біз ... ... өз ... өзіміз реттеп, өзіміз
есептеуіміз қажет. Оның ... ... ... ... органдарының
шығындарын енгізеді, халық шаруашылығының көптеген ... ... ... Жекеменшік құрылымдар өз кіріс-шығыстарын өздері есептесе,
басқару органдағылар бірінші бөлімде көрсетілген кері ... ... ... ... ... ... не ... білмейді деуге болмайды.
Егер, экономика ... ... ... ... ... айналымдаға
ақшасына емес, өндірушілердің тиімді байланысынан түскен табысқа тіксе,
жекеменшіктік құрылымдардың ... ... ... ... ... ... отырғандардың есеп
шотындағы қаражат ... ... ... ... қарым-қатынасы
негізінде жинақталған қаржылық ... ... ... ... ... ... кодексі арқылы өндіруші қалтасынан алмақ
болып отырған ... ... ... ... ... бюджетті есептеудің екі нұсқасы
бар. Бірінші нұсқа мемлекеттің шығындары ескеріледі, ... ... ... тыс ... ... ... ... шаруашылығының барлық
шығындарын ... ... ... ... ... ... үшін ... Бұл дегеніміз- экономиканың даму қарқынын тежеу, ... ... ... ... сөз. Бұл өз ... ... экономикалық
белсенділігіне кері әсерін тигізеді. Салық ... ... ... ... ... ... ... орындай алмайды.
Алтыншыдан. Екінші нұсқада бюджетке халық
шаруашылығының барлық шығындары ... Оның ... ... ... ... бар. Бұл ... мемлекеттің кіріс бөлігі ... ... ... ... ... ... ... мүддесі басқа бағытқа бұрылады. Өз табысын ұлғайту үшін
мемлекет өз шығындарын азайтумен қатар жеке ... ... өз ... ... ... ... мемлекеттен шаруашылық
жүргізушілердің бірлескен іс-қимылына тәуелді болмақ. Бұл ... ... ... ... ештеңе таппасы белгілі, сондықтан есеп ... ... ... ... ... ... ... азайтудың жолдарын қарастыруға мәжбүр болғандықтан
экономиканың ең ... ... ... ... ... ... ... мәні мен маңызы осында. Бұл ... ... қол ... ... бюджеттің табысына да
әсері тиетіні сөзсіз.
Қазіргі кездегі бюджетті жоспарлауды жетілдіру жолдары
Қазақстан Республикасының егемен мемлекет болып ... ... ... мен ... ... ... оның ... экономикалық
дамуындағы жаңа деңгейі анықталды. Ондағы басты орны мемлекеттік бюджетке
тиесілі. Мемлекеттік бюджет ... ... ең ... ... ... айтқандық емес. Ол арқылы халық шаруашылығы, әлеуметтік сақтандыру,
білім беру, ғылым, мәдениет, өнер, ... ... ... пен ... ... ... қаржы жоспарының барлық қажетті негіздері берілген. Бюджеттік
жоспарлаудың ... ... ... зерттеулі еліміздің келешек
бюджеттік жоспарларын ... ... ... Оның негізгі әсерлерінің
бірі бюджеттің жоспарларды жүргізудің тиімді әдістерінің ғылыми жобасының
жоқтығы. Жоспарлаудың нақтылығы ... ... ... ... ... жоспарлаудағы қолданылатын әдістер ... ... ... нарықтық экономикада тауарлар мен қызметтерді өткізетін нарықта
оның негізгі механизмдері, ... ... ... ... пен ... тәуелді. ... ... ... ... ... ... әдістерді қолданған
жөн: - ... ... ... ... ... бір ... ... бірін-бірі толықтырып отырады.
Сонымен бюджеттік жоспарлауды жетілдіру үшін мына ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға жол
ашып, патенттік форманы жетілдіру, өйткені патентте салықтардың ... ... Бұл ... органдарының тексеру жүргізуіне ғана емес,
бюджет кірісін жоспарлауға да оңай.
2) салық ... ... мен ... ... ... ... жүзеге асыруға болмайды. Бұл жоспарланған бюджеттің орындалуына
кедергілерін ... ... ... жұмыскерлеріне бөлінетін еңбек ақыдан
салық алынбауы керек, өйткені мемлекет өзі бөлген қаражатының төлем көзінен
табыс салығын ұстап, салық ... ... ... шетелдік инвестицияларды ұтымды және тиімді пайдалана білу керек.
Алашақтың да берешегі бар демекші, ... өз ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлауды әрі қарай жетілдіру баланстық әдістің дамуына
экономика-математикалық әдістері қолдануға және автоматтандырылған ... ... ... ... ... ... бюджеттік көрсеткіштерге әсер ететін факторларға қарамастан ұтымды
шешімдерді ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қорын жасаумен
және пайдаланумен байланысты ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстары арқылы атқарылады. Олар
құндық бөліністің жеке кезеңдерін көрсетеді. Екі ... да ... ... ... үдерінің арнайы қоғамдық міндеттері бар кірістер
мемлекетті қажетті қаражатпен қамтамасыз етсе, шығыстар ... ... ... ... қажеттерге бөледі.
Кірістер мен ... ... ... ... ... тарихи жағдайда жүзеге асырылатын бюджет және
салық саясатын іске ... ... ... ... ... қалыптастырып шығындарды жұмсаудың нақты жағдайда сәйкес
формалары мен ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік бюджет туралы ақпарат29 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Алымдар29 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Балқаш ауданы салық бюджетінің кірісін бақылаудың ақпараттық жүйесін52 бет
Басқа да салықтар бойынша бюджетпен есеп айырысу есебі48 бет
Батыс елдердегі жергілікті бюджеттер және салық салу жүйесі32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь