Бреттон – Вудс валюта жүйесінің дағдарысы. Қазіргі әлемдік ақшалар

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Әлемдік валюталық қатынастар және валюта жүйесі
1.1 Әлемдік нарықтағы алтынның рөлі
1.2 Валюталық бағам және оған әсер ететін факторлар
2. Бреттонвудс валюта жүйесі, қағидасы және туындаған проблемалар
2.1 Әлемдік валюта жүйесі: Генуядан Бреттон.Вудсқа
2.2 Валюта зоналарының ыдырауы
2.3 Бреттонвудс валюта жүйесінің дағдарысы
3. Ямайка валюта жүйесі және қазіргі валюталық проблемалар
3.1 Кингстондағы (Ямайка) келісім
3.2 Әлемдік ақшаның қызметі мен механизмі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Бреттон – Вудс валюта жүйесінің дағдарысы. Қазіргі әлемдік ақшалар». Яғни, ІІ дүниежүзілік соғыстан кейін қолданысқа еніп, өткен ғасырдың 70-жылдары өз мәнін жойған үшінші әлемдік валюта жүйесі мен валюта қатынастары, халықаралық саяси-экономикалық байланыстарда ақшаның атқаратын рөлі мен негізгі қызметтері жайында сөз қозғалмақ.
Валюта (итальян сөзі, сөзбе-сөз – құн) – елдің ақша бірлігі, оның шартты түрі, халықаралық төлем-есеп айырысу айналымының каналдары арқылы ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы.
Шаруашылық жағдайларын интернационалдандыру және әлемдік еңбек бөлінісін интенсивтендіру (күшейту) халықаралық нарықтың құрылуына себепші болды. Өндіріс күштерінің дамуы мен ішкі нарықтағы өркендеген салалардың өнімін сатуда туындайтын қиындықтар, тауарлар тасымалы жағдайын жақсарту – міне, осылардың бәрі әлемдік сауда-саттық байланыстардың кеңеюіне әсер етті. Әлемдік тауар айналымының дамуы мұнай, машина жасау, ауыл шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі салаларының өнімдерін сатудың ұлғаюына байланысты болды.
Халықаралық экономикалық байланыстарда өндіріс пен капиталды интернационалдандыру ішкі сауда айналымындағы шектеуді азайтуды, оның жолындағы кедергілерді жоюды талап етті. Өз тауарларының сыртқы нарықта кедергісіз қозғалыста жүруіне транскорпорациялардың қызығушылығы күшті болды. Олардың дамушы мемлекеттер тауарларының нарыққа түсуін жеңілдетуі, сондай-ақ интернационалдық өнеркәсіп кешені аумағындағы ішкі корпорациялық тауар айналымының ұлғаюы – ресурстарды толық және тұрақты қолдануға қол жеткізгендігінің айғағы.
Валюта қатынастары – әлемдік шаруашылықта валюта айналымынан қалыптасатын қоғамдық қатынастар жиынтығы, олар ұлттық шаруашылық нәтижесінің өзара айырбасталуына қызмет етеді.
1. Международные валютно-кредитные и финансовые отношения/под ред. Л.Н. Красавиной – Москва, 2001 г.
2. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. – Алматы: «Экономика», 2005 ж.
3. Бекеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. Кәсіби экономика тілі – Алматы: «Мирас», 2003 ж.
4. Б.А. Көшенова Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары – Алматы: «Экономика», 2000 ж.
        
        Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Әлемдік валюталық қатынастар және валюта жүйесі
1. Әлемдік нарықтағы алтынның рөлі
2. Валюталық ... және оған әсер ... ... ... ... жүйесі, қағидасы және туындаған проблемалар
2.1 Әлемдік валюта жүйесі: Генуядан Бреттон-Вудсқа
2.2 Валюта зоналарының ыдырауы
2.3 Бреттонвудс валюта жүйесінің дағдарысы
3. Ямайка валюта ... және ... ... ... ... (Ямайка) келісім
3.2 Әлемдік ақшаның қызметі мен механизмі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Менің курстық жұмысымның тақырыбы ... – Вудс ... ... ... ... ... ... ІІ дүниежүзілік соғыстан кейін
қолданысқа еніп, өткен ғасырдың 70-жылдары өз мәнін жойған ... ... ... мен ... қатынастары, халықаралық саяси-экономикалық
байланыстарда ақшаның ... рөлі мен ... ... ... ... ... ... сөзбе-сөз – құн) – елдің ақша бірлігі, оның
шартты түрі, халықаралық төлем-есеп ... ... ... ... ... ... ... формасы.
Шаруашылық жағдайларын интернационалдандыру және ... ... ... ... халықаралық нарықтың құрылуына себепші
болды. Өндіріс күштерінің дамуы мен ішкі ... ... ... ... туындайтын қиындықтар, тауарлар тасымалы жағдайын жақсарту –
міне, осылардың бәрі әлемдік сауда-саттық байланыстардың ... ... ... ... ... ... ... машина жасау, ауыл
шаруашылығы, тамақ ... ... ... ... ... ... экономикалық байланыстарда өндіріс пен капиталды
интернационалдандыру ішкі сауда ... ... ... оның
жолындағы кедергілерді жоюды талап етті. Өз тауарларының сыртқы ... ... ... ... қызығушылығы күшті
болды. Олардың дамушы мемлекеттер тауарларының нарыққа түсуін жеңілдетуі,
сондай-ақ интернационалдық ... ... ... ішкі корпорациялық
тауар айналымының ұлғаюы – ресурстарды толық және ... ... ... ... ... – әлемдік шаруашылықта валюта айналымынан
қалыптасатын қоғамдық ... ... олар ... ... өзара айырбасталуына қызмет етеді. Халықаралық валюталық
қатынастар – ... ... ... ... ... қызмет
нәтижелерін айырбастау мақсатында қалыптасқан қоғамдық қатынастар жиынтығы.
Халықаралық валюталық қатынастардың қалыптасуына өндіргіш күштердің
өсуі, әлемдік рыноктың қалыптасуы, ... ... ... тереңдеуі,
әлемдік шаруашылық ету жүйесінің қалыптасуы, ... ... және ... да осы ... ... ... болды.
Халықаралық валюталық қатынастар шаруашылық ... ... ... бір ... ие болды. Сыртқы
экономикалық байланыстардың дамуына ... ... ... ... болды. Валюта
жүйесі – экономикалық көзқарас тұрғысынан, шаруашылық байланыстарды
интернационалдандыру ... ... ... валюта-экономикалық
қатынастар жиынтығы; ал ұйымдық-заңдылық тұрғысынан, белгілі бір қоғамдық-
экономикалық формация шегінде мемлекеттік-құқықтық түрде ұйымдасқан валюта-
экономикалық ... ... жүйе – ... заң шығару арқылы немесе
мемлекетаралық келісім ... ... ... ... және ... ... ... табылады.
Ұлттық валюталық жүйе әлемдік ... ... ... ... ... жүйе ... ... бекітілген халықаралық
қатынастар формасы.
Әлемдік валюталық жүйе ХІХ ғасырдың ортасында қалыптасты. Оның қызмет
ету сипаты және ...... ... ... ... және ... ... өз арасындағы мүдде қайшылығы мен
өз ... ... ... әлемдік қауымдастықта іске ... орай ... ... ... ... бере ... ... шарушылық құрылымы және қуатты державалар арасындағы
күш ... ... ... жүйе жаңа ... ... ... әлемдік валюта жүйесінің жойылып, соңы жаңа валюталық жүйенің
пайда болуымен ... ... ... орын ... Ұлттық және
әлемдік валюталық жүйенің негізгі элементтерін төмендегі кестеден ... және ... ... жүйе ... ... жүйе ... ... жүйе ... ... ... ... ... есептік |
| ... ... ... ... ... |Валютаның өзара конверциялау шарттары |
|шарттары | ... ... ... |Бірыңғай валюталық паритеттер режимі |
|Ұлттық валюта курсы режимі ... курс ... ... ... ... мен валюталық |Валюталық шектеулерді мемлекет аралық |
|бақылаудың бар немесе жоқ ... ... ... ... ... валюталық өтімділікті |
|өтімділігін ұлттық ... ... ... ... ... ... ... несиелік айналым |
|қаражатын пайдалануды реттеу |қаражаттарын ... ... |
| ... сәйкестендіру ... ... ... |Халықаралық төлемдердің негізгі |
|біріздендіру ... ... ... ... ... және ... ... рыногының және алтын |
|алтын рыногының режимі ... ... ... ұлттық валюталық |Мемлекетаралық валюталық реттеу ... ... және ... ... ... |
|реттейтін органдары ... ... ... жағдайы ұлттық және әлемдік экономиканың дамуымен,
саяси ахуалмен, мемлекеттердің күш-қуатымен және ... ... екі ...... және ... жағдайларға тікелей
байланысты. Сыртқы экономикалық, оның ішінде валюталық ... ... ... ... ... мен сауда-саттық бір-
бірімен тығыз байланыста ... ... ... ... ... ... және халықаралық шаруашылықта ерекше орын алады.
Әлемдік шаруашылық байланыстағы өнеркәсібі дамыған мемлекеттердің өзара
қарым-қатынастарының тереңдеуі және ... осы ... ... ... ... ... - ... пен әлемдік айырбастың,
жалақы мен бағаның өсу ... зор әсер ... ... елдердің
шаруашылық қарым-қатынастарында тауарлар, капитал, қызмет және несие ... ... ... ... ... ұдайы өндіріс процесінде
қалыптасқан тауар айналымы ... ... ... ... ұласады және де
әрбір егемен мемлекеттің заңды төлем ... ... оның ... ақшасы
саналады. Халықаралық тауар айналымында, әдетте, шетел ... Бұл ... ... ... ... ... ... халықаралық несие ақшасының әзірге ... ... ... ... ... ... және ... жүйесі
1.1 Әлемдік нарықтағы алтынның рөлі
Адамзаттың даму тарихында әлемдік ақша қызметі табиғи түрде алтын мен
күміске бекіді. Ал Париж ... ... ... тек ... ғана ... ... ... түрде сақтап қалды.алайда демонетизация ықпалымен
ақша қызметінде ... ... ... ... демонетизациясы
дегеніміз – бұл оның ақша функциясын біртіндеп жоғалтуы болып табылады. Бұл
ХІХ ... ... ... бірнеше ғасыр бойы ... ... ... ұзақ ... ... ... және субъективті себептерге
байланысты:
1. Алтын ақшалар тіпті жеке меншіктің өзінде қоғамдық және ... ... ... ... экономикалық
қағастығы артта қалған кезде қазіргі ... ... ... ... ... қатынастардың дамуымен несиелік ақшалар, яғни банкнота,
вексель және чек біртіндеп алтынды алдымен ішкі ақша ... ... ... ... ... ... Субъективті фактор болып табылатын АҚШ мемлекетінің ақша саясаты,
яғни алтын операцияларын ... ... ... ... ... ... алтынға байланысты валюталық стратегиясы доллардың халықаралық
позициясын нығайту мақсатында алтынның ... ... ... ... ... төмендетуге бағытталған. АҚШ доллар гегемониясына әлемдік
қаржы орталығы Еуропадан Америкаға қоныс аударған І дүниежүзілік соғыстан
кейінгі ... бет ... Ал ІІ ... соғыстан кейін өзінің ғаламат
өскен валюталық, экономикалық потенциалына сүйене отырып, доллардың жеке
дара «билік» жүргізуі үшін ... одан әрі ... ... доллар
гегемониясын күшейту үшін алтын демонетизациясын жеделдету стратегиясының
әдіс-тәсілдері белгілі бір жағдайларға ... ... ... ... мен ... соғыстан кейінгі күйзеліс кезінде ... ... Осы ... АҚШ ... ... ұлғайған алтын резервін
(капиталистік әлемнің ресми алтын резервінің 75 %) доллардың тірегі ретінде
пайдаланды, яғни ... ... ... үшін ... ... ... Ол доллар бағамының тұрақтануына әсер етті.
Доллардың жетекші рөлін сақтап қалу ... ... ... әлемдік валюталық жүйеде АҚШ-ның қысымымен алтынның ... ... ... 31,1035 г-ға тең 1 ... ... үшін ... ... Ол валюталар бағамы мен паритетінің ресми масштабының
негізі қызметін атқарды. Мемлекеттік реттеу әсерімен ... ... ... ... құны ... айырмашылық айтарлықтай ... ... ... Қор ... бойынша оған мүше мемлекеттер өкіметтік
алтын операцияларын тек ресми ... ... ... еді. ... ... ... ... және алтынға шаққандағы бағамын тұрақты
ұстап тұру үшін 1961-1968 ... ... ... рет ... пұлы ... нарықтық бағасын мемлекетаралық реттеу жүзеге ... ... ... ... (салыстырмалы түрде) 70-жылдардан бастап
доллардың ... ... ... ... көп ... ... ... құнсыздануы нақты резервтік актив ретіндегі рөлінің өсуіне ... Осы ... ... ... Қор АҚШ ... ... ... демонетизациясын жеделдету саясатын күшейтті.
Алтын демонетизациясының 2 аспектісі ажыратылады : ... ... және оның ... ... іске ... ... ... демонетизацияның заңдық жағының аяқталғанын айқындап берді.
Халықаралық Валюталық ... ... ... ... паритетін
және бағамын анықтау кезінде кез келген алтынға сілтеме жасау, алтын
паритеті және ... ... ... ... ресми бағасының жойылуымен орталық банкпен алтын қорын оның
1975 жылдың 31 тамызындағы деңгейден 2 жыл ... ... ... ... ... ... Қор Жарғысынан алтынды халықаралық
резервтік актив ретінде тікелей жоққа шығаруды көрмейміз. Нақты іс ... ... ... жоқ. ... рөлі ... ... ... немесе дербес шешімдер арқылы емес, тауарлық ... ... және ... қатынастардың нақты талаптарымен
шешімін таппақ.
1.2 Валюталық бағам және оған әсер ... ... ... қатынастардың дамуы ... ... ... ... ... талап ететіндіктен валюта бағамы
валюта жүйесінің маңызды элементі ... ... ... ... ... мен қызмет саудасы, капитал мен
кредит қозғалысы кезінде өзара валюта ... үшін ... ... ... ... ... ұлттық валютаға айырбастайды. Себебі, өзге
елдердің валютасы бұл ... ... ... ... ... ретінде
айналымда бола алмайды. Импорттаушы ұлттық валютаны шетел валютасына
шетелде сатып алған ... ... өтеу үшін ... ... ұлттық
валютаға шетел валютасын сыртқы қарыздары бойынша қарызын және пайыздық
өтемақысын төлеу үшін алады.
Екіншіден, ... ... ... және ... ... ... ... ұлттық және шетел валютасында көрініс тапқан әртүрлі мемлекеттердегі
құн көрсеткіштерін салыстыру үшін қажет.
Үшіншіден, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... есептеу үшін керек.
Валюталық бағам – шетел ақша бірлігінде немесе халықаралық валюталық
бірлікте (СДР, евро) көрініс тапқан бір ... ақша ... ... қарағанда, валюталық бағам валюталық рыноктағы ұсыныс ... ... ... ... бір ... ... есептеу
коэффициенті ретінде айырбас процесінің қатысушысы болып көрінеді. Алайда
валюталық бағамның құндық негізі тауар, қызмет ... және ... ... ұлттық деңгейін көрсететін валютаның сатып алу қабілеті
болып ... Бұл ... ... тауарлық өндіріске тән және
тауар өндірушілер мен әлемдік ... ... ... ... Құн – тауар өндірісіндегі экономикалық талаптардың кең көлемді
көрінісі болғандықтан түрлі мемлекеттердің ұлттық ақша ... ... және ... ... ... ... ... Тауарды және қызметті өндірушілер мен сатып ... ... ... ... ... басқа елдердің бағасымен
салыстырады. Нәтижесінде осы елде қандай да бір өндірісті ... ... ... ... ... анықталады. Құн заңының іс-
әрекеті қалай ... да ... ... ... оның ... валюталардың нағыз бағамдық қатынасы көрініс табатын ұлттық ... ... ... ... көрсетеді.
Тауардың әлемдік нарықта сатылуы ... ... ... ... құн ... ... ... танымға ие болады. Осылайша
валюталық бағам әлемдік шаруашылық ... ... ... ... Валюталық бағамның құндық негізі ... ... ... ... жатқан өндірістің интернационалдық
бағасы ... бір ... ... ... ... ... болып
табылатын мемлекеттердегі өндірістің ұлттық бағасына негізделген.
Капиталдың халықаралық қозғалысының күрт өсуіне байланысты ... тек ... ғана ... ... ... ... ... активтеріне
деген сатып алу қабілеті әсер етеді.
Валюта бағамына әсер ... ... Кез ... баға ... ... және ... әсерімен валюталық бағам құндық негізінен – валютаның
сатып алушылық қабілетінен – ауытқиды. Мұндай ұсыныс пен ... ... ... ... ... бағамның көп факторлылығы оның құн,
баға, ақша, пайыз, ... ... және т.с.с ... ... ... Оның ... олар күрделі араласады және шешуші фактор
ретінде біресе біреуінің, біресе екіншісінің алға жылжуы орын ... ... ... атап ... болады.
1. Инфляция қарқыны. Сатып алу қабілеті бойынша валюталардың қатынасы
(сатып алу қабілетінің ... құн ... ... ... отырып валюта
бағамының өзіндік білігі (ось) қызметін атқарады. Сондықтан ... ... ... әсер ете ... Егер ... да факторлар қарсы әсер
етпеген жағдайда елде инфляция көрсеткіші неғұрлым жоғары болған сайын оның
валюта ... ... ... ... Мемлекеттегі ақшаның инфляциялық
құнсыздануы сатып алу қабілетінің төмендеуіне және инфляция ... ... ... ... ... ... әкеліп соқтырады.
Мұндай тенденция орта және ұзақ ... ... ... ... теңестіру және оны сатып алу қабілетінің паритетіне сәйкестендіру
орта есеппен алғанда 2 жыл ... ... ... ... ... ... белгіленуі олардың сатып алу ... ... және ... да ... ... ... әрекетімен
түсіндіріледі.
Халықаралық тауар, қызмет және капитал айырбасының көлемі зор елдерде
валюта бағамының инфляция қарқынына ... ... ... ... ... ... динамикасы мен салыстырмалы инфляция қарқыны
арасындағы ең ... ... ... ... баға ... есептеу
кезінде көрінеді. Әлемдік нарық ... ... ... ... Ал ... баға ... ... сатып алу қабілетінің
паритетін есептеу үшін қабылдауға лайық емес. ... ... ... ... ... бағынышты. Мұндай есептеу жүргізу көтерме баға
индексі көтерме ішкі сауда және ... ... ... белгілі
мөлшерде үйлесетін тек дамыған елдер үшін ғана құптауға лайық. Ал басқа
елдерде бұл индекске ... ... ... ... Бөлшек
сауда негізіндегі мұндай есеп әлемдік сауданың объектісі ... ... ... ... ... ... ... Төлем балансының жағдайы. Активті төлем балансы оған деген сұраныс
шетелдік қарыз ... ... ... ... ... ... ... жақсы әсер етеді. Ал пассивті төлем балансы оған
керісінше, яғни қарыз алушылар ол валютаны ... өз ... ... ... ... ... тұрақсыздығы тиісті валютаға деген ... ... ... ... ауытқушылығына әкеліп соғады. Қазіргі заманда
халықаралық капитал қозғалысы ... ... және ... ... ықпалы артып отыр.
3. Әртүрлі мемлекеттердегі пайыздық мөлшерлеменің айырмашылығы.
Біріншіден, елдегі ... ... ... ... ... оның ... ... мерзімді капиталға ықпал етеді. ... ... ... шетел капиталының елге ағылуына, ал оның
төмендеуі капиталдың шетелге ағылуына ... ... ... ... төлем
балансының тұрақсыздығын ұлғайтады. ... ... ... ... ... және ... ... нарығына әсер етеді.
Сонымен қатар, спекуляциялық валюталық операциялар, қандай да ... ... есеп ... ... ... яғни оған ... пен сұраныс арақатынасы және ұлттық және әлемдік нарықта оған деген
сенім де маңызды рөл атқарады. Ал, валюталық ... ... ... болсақ
белгілі бір мемлекет өз валютасының құнын алдарына ... ... даму ... ... ... немесе жоғарылатады.
2. Бреттонвудс валюта жүйесі,
қағидасы мен туындаған проблемалар
2.1 Әлемдік валюта жүйесі: Генуядан Бреттон-Вудсқа
ІІ ... ... ... ... ... ... ... бейтарап мемлекеттер де енгізді. Соғыс кезінде тауарлардың бағасы
өсіп, инфляцияның нәтижесінде ақшалардың сатып алу ... ... ... ... ... ... бағамы тіпті өзгермеді десе де
болғандай. Валюталық бағам экономикалық ... ... ... Бұл тек ... шектеулерге қатысты емес, сыртқы саудада кредит
беру және қаржыландырудың ерекшеліктеріне байланысты болды.
Біріншіден, І дүниежүзілік соғыстан ... ... ... ... ... алған сабақты ескере отырып, АҚШ несие беруден бас тартып,
ленд-лиз, яғни жалға беру бойынша ... ... ... жөн деп тапты. Ұлыбританияға және Британ Достастығы елдеріне 30 млрд
доллар, КСРО-ға 10 млрд доллар, ал ... ... 50 млрд ... ... ... беретін болды. Соғыс аяқталғаннан ... ... ... ... ... ... КСРО-ға айтарлықтай
көп белгіледі.
Екіншіден, азаматтық тұтынудағы импорттық кұралдарды төлеудің көзі ұзақ
мерзімді несие ... ... ... ... ... ... және шетел валютасына
айырбастау құқығынсыз ... ... ... пайдаланылды.
Ұлыбритания осылайша ... және ... ... ... ... ... есеп ... Нәтижесінде
Ұлыбританияның басқа елдерге қарызын білдіретін ... ... ... ... ... әдеттегідей, әлемдік ақша ретінде
алтынның маңызы артты. Әскери стратегиялық және тапшы ... тек ... ... ... ... ... Сондықтан халықаралық есеп айырысулар
алтын арқылы жиі іске ... ... 1943 жылы ... дейін АҚШ-нан келетін тауарлардың көбісін алтынмен төледі. Бұл
алтынның Америка қазынасына көщуіне алып келді. АҚШ ... ... ... пен ... үшін ... есеп ... ... бұл алтын
Нью-Йорктың Федералдық Қор банкісіне сақтауға берілді және ол ... ... ... америкалық тауарларды сатып ал үшін жұмсады. КСРО
да тауар импортын алтынмен төледі.
Фашистік Германия соғысқа дайындық кезінде өз ... ... ... десе де ... 1938 ... қыркүйегінде ресми түрде ол бар
болғаны 26 тоннаны құраған. Ал бұл ... ... 12000 т, ал ... т ... ... ... ... ретіндегі алтынның рөлін сөз жүзінде
мойындамай отырып, неміс фашистері ... ... ... 1300 т ... ... ... ... Германия тікелей тонаумен қатар басып алынған
елдерді тонаудың қаржылық валюталық әдістерін пайдаланды :
➢ Еш нәрсемен қамсыздандырылмаған ... ақша ... ... алынған елдерден әкелінген шикізат пен азық-түлік
формальды түрде төленді.
➢ Марканың аса ... ... ... ... ... бельгия франкісіне 50%, голланд гульденіне 42%) Германияға
осы елдерден тауарды өте төмен бағамен алуға мүмкіндік ... ... ... ... қарыз сомасын клирингтік шоттарға
жазып, тауарларды импорттады. Соғыс аяқталғанда ол бойынша ... ... ... ... зор ... (42 млрд ... ... соғыс Генуя валюта жүйесі дағдарысының одан ... алып ... Жаңа ... ... жүйесінің жобасын жасау
мемлекеттер І дүниежүзілік соғыстан кейін және 30-жылдары болған валюта
дағдарысы ... ... ... ... ... ... ... 1943 жылдың сәуірінде басталып кеткен болатын. 1941 ... ... ... ... ағылшын американдық сарапшылар әу бастан-ақ
алтын стандартына қайтып ... бас ... ... Олар ... және ... дағдарыстардың теріс әлеуметтік экономикалық
салдарын шектеуді қамтамасыз ете ... жаңа ... ... ... ... ... ұмтылды. АҚШ-ның әлемдік валюта жүйесінде
доллардың қожайындық жағдайын сақтап қалуға ... ... ... ... ... ... ... бөлімінің бастығы) жоспарында
көрініс тапты.
Г.Д.Уайттың және Дж.М.Кейнстің (Ұлыбритания) ... ... ... ... ... ... америкалық жоба жеңіске жетті.
Дегенмен, кейнстік мемлекетаралық валюталық реттеу идеялары да ... ... ... ... жобаға да мына жалпы қағидалар тән:
➢ еркін сауда ... және ... ... теңгермелі төлем балансы, тұрақты валюталық бағам және әлемдік
валюта жүйесі;
➢ алтын-девиз стандарты;
➢ өзара ынтымақтастық және ... ... ... ... ... валюта жүйесінің жұмыс істеуін қадағалайтын
халықаралық ұйым құру.
1944 жылы Бреттон-Вудстағы (АҚШ, ... ... ... ... ... ... ... және қаржылық қатынастарды
ұйымдастыру ережелері ... ... ... ... ... ... ... Келісім Баптары (Халықаралық ... ... ... валюта жүйесінің келесі қағидаларын анықтады:
1. Алтынға және екі резервтік валюта – АҚШ ... мен ... ... ... ... стандарты енгізілді.
2. Бреттонвудс келісімі алтынды әлемдік валюта жүйесінің ... ... 4 ... ... ... алтынға теңгермешілігі сақталып, және олардың
Халықаралық Валюталық Қорда (ХВҚ) бекіту (фиксация) енгізілді;
ә) алтын ... ... және қор ... ретінде
пайдаланылуы жалғастырылды;
б) өзінің өскен ... ... ... және ... ... отырып АҚШ долларды негізгі резервтік валюта
ретіндегі статусын бекіту үшін оны ... ... осы ... АҚШ ... шетелдік орталық банктер және
өкіметтік мекемелер үшін 1934 жылы өз ... ... шыға ... ... ... баға бойынша (31,1035
г-ға тең 1 тройск унциясы үшін 35$) ... ... ... берді.
Валюталардың өзара қайтымдылығын енгізу ... ... ... ... жатқызылды. Ал оны енгізуге ... ... ... ... ... ... және ... конверциялануы
доллармен көрініс тапқан белгіленген валюта теңгермешілігі
(фиксированный валютный паритет) негізінде іске ... ... %-дан ... ... тек Қор ... ғана іске ... валюталық бағам режимі енгізілді : валютаның нарықтық
бағамы паритетінен қысқа мөлшерде ғана ауытқи алатын (ХВҚ ... 1% және ... ... ... бойынша 0,75%).
Валюта бағамының ауытқуының шетін бақылауда ұстау үшін орталық
банктер валюталық шабуылды доллармен жасауға міндеттелді.
4. ... ... рет ... ... ... ... ... Қор (ХВҚ) және Халықаралық Қайта құру және
Даму ... ... ... ХВҚ ... ... ... ... балансының жетіспеушілігін жабу үшін шетел
валютасында несие береді, мүше ... ... ... ... ... ... қадағалайды,
мемлекеттердің валюталық ынтымақтастығын қамтамасыз етеді.
АҚШ-ның қысымымен Бреттонвудс жүйесінің шеңберінде ... ... ... ... алатын жалғыз валюта – доллар валюталар
паритетіне негіз, басым халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... болды. Осылайша АҚШ өзінің ежелгі бәсекелесі
Ұлыбританияны ығыстырып монополиялық валюта гегемониясын орнықтырды. Тарихи
дәстүр бойынша ... ... ... ... де фунт ... ... ... айналды. АҚШ доллардың резервтік ... ... өз ... балансының жетіспеушілігін жабу үшін пайдаланды.
Бреттонвудс жүйесінің шеңберіндегі доллар ... ... ... байланысын сақтап қалғандығы еді. АҚШ ... ... 2 ... ... – оның төмен ауытқу шеңбері және долларды
алтынға конверсиялау – екіншісін таңдап алды. Осылайша АҚШ ... ... ... бағамын валюталық интервенция жолымен ұстап тұру
жұмысын өз ... ... ... ... Нәтижесінде АҚШ-ның
валюталық нарыққа қысымы күшейді.
Бреттонвудс жүйесіндегі АҚШ-ның орнығуы ... ... ... ... ... еді. АҚШ 1949 жылы ... ... 54,6 %, ... 33 %, ... ... 75 ... жуығын
шоғырландырды. Батыс Еуропа мемлекеттерінің өнеркәсіп өніміндегі үлесі ... 38,3 %-дан 1948 жылы 31 %-ға, ... ... 34,5 %-дан 28 %-ға ... ... Бұл мемлекеттердің алтын қоры 9 млрд доллардан 4 ... ... ... Бұл АҚШ мемлекетінен (24,6 млрд $) 6 ... жуық ... және ... әр ... ... ... үлес салмағының
айырмашылығы айтарлықтай болатын. Ұлыбритания өз валютасымен халықаралық
сауданың 40 %-на ... ... ... ... әлемнің ресми алтын
қорының 4 %-на ғана ие еді. ГФР сыртқы экономикалық экспансия монополиясы
елдің ... ... ... ... болды (1951 жылы 28 млн $,
1958 жылы 2,6 млрд ... ... ... және ... әлсіздігі жалпы
сұранысқа ие болған доллардың қожалық етуіне түрткі ... ... ... ... ... тірегі болды. Оған төлем балансының
дефициті және алтын валюталық қордың жетіспеушілігі ... ... Бұл ... ... мен ... ауыр ... экономикалық жағдайының,
олардың АҚШ-на кіріптарлығының және ... ... ... ... ... ... ... алтын валюталық қордың жұқаруы,
«доллар аштығы» АҚШ, Канада, Швейцариядан басқа көптеген елдерде валюталық
шектеулерді ... алып ... ... ... ... бақылау органдарының рұқсатынсыз валютаны елге кіргізуге немесе
шығаруға тыйым салынды. Валютаның ресми бағамы жасанды ... ... ... және ... ... ... ... көптеген валюталық бағамды
қолданды. Операция түрі, ... тобы және әр ... ... ... қатынасы дифференцияланды.
Экономиканың тұрақсыздығымен, төлем балансының ... өріс ... ... 1938-1958 жылдар аралығында Батыс
Еуропа ... ... ... бағамы: итальяндық лира 33 есе,
француз франкісі 20 есе, фин ... 7 есе, ... ... 5 есе, ... 2 есе, фунт ... 80 %-ға ... кетті. «бағамдық қиғаштықтар»
- нарықтық және ... ... ... ... болуы көптеген
девальвациялардың себепкері болды. Олардың ішінде 1949 жылғы ... ... ... атап ... қажет. Оның бірқатар ерекшеліктері болды:
1. Бұл бағамдардың төмендеуі 1948-1949 ... ... АҚШ ... ... соғыстан зардап шеккен Батыс Еуропа елдерінің
экономикасына ауыр әсер ... ... ... ... пайда болған локальдық валюталық дағдарыстың көрінісі
еді.
2. 1949 ... ... ... ... ... бағамының
қымбаттауын өз капиталдарының экспортын қанағаттандыру үшін және
Батыс Еуропа мемлекеттері мен олардың отарларындағы тауарлар ... ... ... алу үшін ... ... жасалды. Доллардың ревальвациясымен қатар Батыс Еуропа
елдерінің долларлық ... ... ... ол ... ... ... Доллар бағамының өсуі сол кезеңде әлемдік
нарықта ... ... ... АҚШ ... әсер етпеді.
3. Бреттонвудс келісімі бойынша белгіленген валюталық бағамдар
америка валютасына ... ... және ... ... ... ... ... валюталардың бағамы долларға қатысты алғанда тікелей
төмендетілді.
4. Девальвация валюталық шектеу жағдайында жүзеге асырылды.
5. ... ... ... ... Ол әлемдік капиталистік сауданың 60-
70 %-ы тиген 37 мемлекеттің валютасын ... ... ... ... ... ... ... Италия, Бельгия,
Нидерланды, Швеция, Батыс Германия және Жапония. Тек АҚШ қана
елдің ... ... ... ... ... ... алу қабілеті 2 есеге жуық төмендесе де 1934 жылғы
девальвацияда ... ... ... ... сақтап қала алды.
6. Валюталар бағамының төмендеуі 12 %-дан (бельгия франкісі) 30,5 ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... импорттың қымбаттауы мен бағаның қосымша өсуін
тудырды. 1949 жылғы девальвация ... 1950 ... ... баға Австрияда 30 пайызға, Ұлыбритания мен Финляндияда 19, ал
Францияда 14 ... ... ... ... ... өмір сүру ... ... болды.
АҚШ Бреттонвудс жүйесінің қағидаларын (доллардың резервтік валюта
статусы, валюталардың белгіленген паритеті және ... ... ... ... ... ... ... өзінің әлемдегі тұғырын
кеңейту үшін пайдаланды. Батыс Еуропа мен Жапония экспортты ынталандыру
және ... ... ... ... мақсатында өз валюталарының
төмендетілген бағамына мүдделі болды. Осыған байланысты Бреттонвудс ... ... ... ... сауда мен өндірістің өсуіне жағдай ... ... ... ... жүйе оның ... қатысушыларына бірдей
тең құқық берген жоқ және АҚШ-на Батыс Еуропа, Жапония және басқа да ... ... ... ... ... ... берді. Тең емес
құқықты валюталық механизм АҚШ-ның әлемдегі ... ... ... және
халықаралық қауымдастыққа зиян келтіре отырып нығайтуға мүмкіндік берді.
Бреттонвудс ... ... ... оның босағасын шайқалта
берді.
60-шы жылдардағы экономикалық, энергетикалық және ... ... ... ... ... ... ... орналасуының өзгерістері оның құрылымдық қағидаларының күшін
жойды. 60-шы жылдардың соңынан бастап ... ... ... ... және ... артықшылығы біртіндеп
төмендеді. Батыс Еуропа мен Жапония өздерінің валюта экономикалық әлеуетін
нығайтып алып АҚШ-н ... ... 1984 ... ... ... ... үлесі 1949 жылғы 75 %-дан 23 пайызға дейін ... ... ... ... елдерінің алтын қоры 38 %, ал валюта 53 %-ға (АҚШ ... ... ... ... ... ... ... кезінде және ол аяқталғаннан кейін ... ... ... блоктар негізінде стерлингтің және ... ... ... ... ... песетасының, голланд
гульденінің валюталық зоналары рәсімделді. Валюталық блоктардың негізгі
келбетін ... ... ... ... ... ... валюталық
қаржылық және сауда қатынастарын мемлекеттік реттеудің күшеюімен байланысты
жаңа құбылыстарды бейнеледі.
Біріншіден, мемлекетаралық ... ... ... ... ... жасау мен оның жұмыс істеуінде маңызды рөлге ие болды.
Мысалы, франк зонасының ... ... ... ... осы ... валюталық экономикалық саясатын үйлестіріп және бағыттап
отырады. ... ... ... ... ... ... ... және үйлестірілді.
Екіншіден, валюталық блоктарға қарағанда валюталық зоналардың ішкі
механизмі біртұтас валюталық ... ... ... валюталық
шектеулер жүйесімен, жетекші мемлекетте сақталған алтын ... ... ... топ ... валюталық есеп ... ... ... ... ... мүше ... бір ... бақылаудың таралуы оған ресми сипат берді.
Үшіншіден, зонаға кіретін мемлекеттердің халықаралық экономикалық
келісімдері, әдетте, топты ... ... ... ... ... шетел капиталының экспансиясына қарсы бағытталды. Отарлық жүйе
дағдарысымен валюталық зоналардың ... ... ... ... ... ... ... долларлық және басқа да ... және ... ... ... ... ... ... өз түрін өзгертіп қана сақталынып қалды.
Доллар валюта қатынастарында біртіндеп монополиялық жағдайын жоғалтты.
Кейіннен евроға айналған ... ... ... ... ... ... нарығында доллармен бәсекелесіп, халықаралық төлем және қор құралы
ретінде пайдаланылады. Соғыстан кейінгі ... тән ... ... ... деген экономикалық және ... ... ... және ... үш орталғы құрылуымен Еуроодақ түрінде
АҚШ және Жапониямен ... ... жаңа ... күш ... ... долларды төлем балансының жетіспеушілігін жабу үшін пайдалануы
шетел ... қор ... ... ... ... ... қарызының
ғаламат зор өсуіне алып келді. «Доллар аштығы» ... ... ... ... ... ... және ... қашу тудырған «ыстық»
ақша көшкіні түрінде біресе бір елге, біресе екінші елге төгіліп отырды.
2.3 Бреттонвудс валюта ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің дағдарысы
туды. Оның 1944 жылы ... ... ... ... ... және ... ... күш қатынасына сай келмеді. Бреттонвудс жүйесі
дағдарысының мәні халықаралық ... ... ... сипаты мен аталмыш деңгейде өз жұмысын жүргізу үшін құнсыздануға
бейім ұлттық ... ... ... ... арасындағы қарама-
қайшылықта болып табылады.
Бреттонвудс валюта жүйесі дағдарысының себептері. Бұл ... ... ... ... факторлар тізбегі ретінде елестетуге болады.
1. Экономиканың ... мен ... 1967 ... ... ... экономикалық өсудің баяулауымен
тұспа-тұс келді. әлемдік циклді дағдарыс Батыс экономикасын 1969-
1970, 1974-1975, ... ... ... ... ... ... баға мен ... бәсекелестік
қабілетіне теріс әсер етті. «Ыстық» ақшаларды алыпсатушылықты
ынталандырды. ... ... ... ... ... ... әсер ... Ал ақшаның сатып алу қабілетінің
төмендеуі «бағамдық қиғаштыққа» жағдай жасады.
3. Төлем балансының тұрақсыздығы. Бір ... ... ... ... ... мен АҚШ) және басқа
мемлекеттердің активті сальдосы (ГФР, Жапония) ... ... ... және ... кент ... ... Бреттонвудс жүйесінің қағидаларының әлемдік аренадағы күштердің
өзгерген қатынасына сай келмеуі. ... ... ...... және ішінара фунт стерлингті халықаралық
деңгейде қолдануға негізделген валюта жүйесі әлемдік шаруашылықтың
жаһандануына қайшы келді. ... ... бұл ... ... ... ... ұлттық валюталармен жауып, олардың
резервтік валюта ... ... ... АҚШ ... экономикалық тұғырнамалары әлсіреген сайын күшейе
берді. Қорытындысында резервтік валюталардың тұрақтылығы бұзылды.
Долларлық авуар иелерінің алтынға ... ... ... ... орындау мүмкіндігімен қайшы келді. Олардың
қысқа мерзімді сыртқы қарызы 1949-1971 ... ... 8,5 ... ал ресми алтын қоры 2,4 есе азайды. Америкалық «қайғысыз
дефицит» саясатының нәтижесі долларға ... ... ... Алтын және валюталық паритеттер негізі қызметін атқарған,
АҚШ-ның мүддесінде төмендетілген ... ... ... ... ... ... ... Оны мемлекетаралық реттеу күткен
нәтиже бермеді. Нәтижесінде ... ... ... паритет өз
мағынасын жоғалтты. 1971 жылға ... ... өз ... табанды түрден бас тартуы бұл қайшылықты одан
әрі тереңдетті. Белгіленген паритет және валюта бағамы режимінің
жағдайын ... ... ... ... ... орталық банктер валюталық интервенцияны ұлттық мүдделеріне
қайшы болса да доллармен жүргізуге мәжбүр болды. ... ... ... ... ... ... артып қойды. Ол
мемлекетаралық қайшылықтарды одан әрі шиеленістірді.
Халықаралық Валюталық Қордың Жарғысы бір ... ... ... ... ... «ыстық» ақшалардың оны күту
қозғалысы, әлсіз валюталардың бағамын төмендетіп және ... ... ... ... ... ... Халықаралық Валюталық Қор арқылы мемлекетаралық валюталық
реттеу еш нәтиже бермеді. Оның берген несиелері төлем ... ... ... жетіспеушілігін жабуға және валютаны сүйеуге
жетпеді.
Бреттонвудс жүйесі ... ... ... үш орталықтың: АҚШ – Батыс Еуропа – Жапония пайда болуымен
өмірлік қажеттіліктерді қанағаттандырудан қалды. АҚШ-ның резервтік
валюта ретіндегі доллардың ... ... ... экономикалық
және әскери-саяси экспансиясын кеңейту және инфляция экспорты ... ... ... ... және ... ... қайшы келді.
5. Еуродоллар нарығының белсенділенуі. АҚШ өзінің төлем балансының
жетіспеушілігін ұлттық валютамен жауып отырғандықтан доллардың ... ... ... ... ... ... ... банктеріне
ауысты. Бұл ғаламат көп «отансыз» доллар нарығы (1960 жылы 2 млрд
$, 1981 жылы 750 млрд $ ... ... ... 80 ... ... дағдарысының кеңеюінде екі жақты рөл атқарды.
Алғашында ол артық долларды ... ... ... ... 70-ші ... бастап евродолларлық операциялар елдер
арасында «ыстық» ақшалардың сұрапыл қозғалысын жылдамдата ... ... ... ... ұлттық корпорациялардың валюта саласындағы бүлдіру рөлі:
транс ұлттық корпорациялар әр түрлі ... ... зор ... активтерге ие. Ол орталық банктердің валюталық резервінен
2 есеге жуық асып түседі. Ол мемлекеттік бақылаудан тыс ... табу ... ... ... кең ... сипат беріп
оған қатысады.
Жалпы ортақ себептерден басқа Бреттонвудс валюта жүйесінің дағдарысының
етек ... ... жеке ... тән ... себептер де болды.
Бреттонвудс валюта жүйесінің дағдарысының пайда болуының формалары:
• «валюталық қалтырау» - «ыстық» ақшалардың орын ауыстыруы, тұрақсыз
валюталарды ... күту ... ... сату ... үміткер валюталарды сатып алу;
• «алтын қалтырауы» - тұрақсыз валюталардан алтынға қашу және оның
бағасының ... ... қор ... ... және валюта бағамының өзгеруін күту
кезінде құнды қағаздар бағамының құлдырауы;
• халықаралық валюталық өтімділік, әсәресе, оның сапасына байланысты
мәселенің ... ... ... девальвациясы мен ревальвациясы (ресми және
бейресми);
• орталық банктердің, оның ... ... ... валюталық
интервенция;
• ресми алтын валюталық қордың шұғыл ауытқулары;
• валютаны ... үшін ... ... ... ... ... құрылымдық қағидаларының бұзылуы;
• Ұлттық және мемлекетаралық валюталық бақылаудың күшеюі;
• Халықаралық экономикалық және валюталық қатынастарда екі үрдістің
– серіктестіктің және ... ... және ... ... ұласып
жататын қарама-қайшылықтардың күшеюі.
Валюталық дағдарыс толқын тәрізді біресе бір ... ... ... ... ... және ... ... талқандай отырып етек алды.
3. Ямайка валюта жүйесі және қазіргі валюталық проблемалар
3.1 Кингстондағы ... ... ... ... ... валюталық реформа жобаларының
толқынын туғызды. Ұжымдық резервтік бірлік құрудан бастап, ... ... ... ... әлемдік ақша шығару, алтын стандартына
қайтып оралуға дейін ұсыныс-пікірлер болды. Олардың ... ... және ... ... ... Бреттонвудс жүйесі
шеңберіндегі валюталық реттеу негізделген неокейнсиандықтың бұл жылдары
дағдарыс орын алғандықтан неоклассиктер белсенділігі ... ... ... ... ... ... ... реттеу
болуы үшін күресті, төлем балансының автоматты өзін-өзі реттеу идеяларын
тірілтті, жылжымалы валюталық бағам ... ... ... (М.Фридман,
Ф.Махлуп және т.б.). Неокейнсиандықтар Дж.М.Кейнстің бұрын қабылданбай
тасталған «банкор» типіндегі ұлтаралық валюта құру ... ... ... ... ... ... ... АҚШ доллардың позициясына
сүйеніш ретінде ... ... ... ... ... ... ... Еуропа,
соның ішінде Франция, доллар ... ... ... ... ... ... ... дағдарыстан шығу жолдарын іздестіру өте ұзақ ... ... ... ... Комитеті» 1972-1974 жылдары әлемдік
валюта жүйесі реформасының жобасын жасады.
1976 жылдың қаңтар ... ... ... ... ... ... ... жиналысындағы келісімі және 1978
жылдың сәуірінде мүше мемлекеттердің қажетті көпшілігі бекіткен Халықаралық
Валюталық Қор Жарғысының екінші ... ... ... ... ... қағидаларын жасады.
1. Алтын девиз стандартының орнына СДР стандарты енгізілді. Бұл жаңа
халықаралық есептік ... ... ... ... ... туралы келісім Халықаралық Валюталық Қорға мүше мемлекеттер
тарапынан 1967 жылы бекітілді. СДР-дің шығарылуымен ... ... Қор ... ... ... 1969 ... ... күшіне енді.
2. Алтынның демонетизациясы заңдық тұрғыдан алғанда аяқталды: оның
ресми бағасы, алтын паритеті жойылды, ... ... ... ... ... бойынша алтын құн өлшемі және
валюталық бағамдардың есептесу нүктесі болмауы керек.
3. Мемлекеттерге кез келген ... ... ... ... режимін
таңдап алуға мүмкіндік берілді.
4. Бреттонвудс жүйесінің үйіндісінде қалған Халықаралық Валюталық
Қорға мемлекетаралық валюталық реттеуді ... ... ... ... ... ... істеген СДР қорытындысы бойынша ол әлемдік
ақша рөлінен ауылы алыс екендігі ... Оның ... ... туындады: 1) эмиссия және тарату, 2) қамтамасыз ету, 3) бағамды
анықтау әдісі, 4) ... ... ... эмиссиясының сипаты икемсіз
және халықаралық есеп айырысулардың нақты ... еш ... Мүше ... ... ... ... ... Қордың
Атқарушы комитеті мүшелерінің 85 % дауысы ... ... ... ... белгілі кезеңге шығарады. Алғашқы эмиссия 1970-1972
жылдары 9,3 млрд СДР, екіншісі 1979-1981 жж 12,1 млрд СДР ... ... ... ... СДР ... Халықаралық Валюталық Қорға және
кейбір халықаралық ұйымдарға мүше мемлекеттердің жеке есеп шоттары ... ... жазу ... ... СДР есепшоты мемлекетке
Халықаралық Валюталық Қор арқылы конверцияланатын валюталарды қарызға алуға
мүмкіндік береді.
СДР эмиссиясының ... мәз ... ... жыл ... ... мемлекеттер қолдауына сүйене отырып ... ... оның ... ... ... ... 1997 жылы Халықаралық Валюталық ... тағы 21,4 млрд СДР ... ... ... ... ... Валюталық Қор капиталына салған салымына пропорционалды
түрде мемлекеттер арасында шығарылған СДР-ді бөлу принципіне сәйкес дамыған
елдерге шығарылған ... 2/3 ... оның ... ... - ... АҚШ 23 %-н ... ... үлесі бүкіл дамушы елдер үлесіне тең.
Бұл, ... ... ... ... ... ... ... мен кейбір дамыған елдер СДР-ді көмек беру, дамуын
қаржыландыру бойынша беруді ... ... ... ... қызметі мен механизмі
Тауар шаруашылығының кеңеюі, шаруашылық ... ... ... ... болуы – дүниежүзілік
ақшалар қызметінің пайда ... ... ... ... ақшалар
интернационалдық құн өлшемі, халықаралық төлем және сатып алу ... ... ... ... ... ... құнды ақшалар (алтын), ал кейіннен ... ... ... ... жылы ... келісімі дүниежүзілік ақша
қызметін алтынға балап бекітті.
Әлемдік ақшалардың табиғаты, экономикалық категория ретіндегі ... ... ... ... ... ... ақшаның өзіндік ерекшелігі
жаппай интернационалды тауар ретінде көрінеді. Халықаралық төлем ... ... ... онда ол ... ... ... ... және ішкі
ақша айналымына ұқсас ... ... ... ... ... ... асырылады.
Егер де елдің ішінде ақша мемлекет тарапынан заңдастырылған ұлттық ақша
бірліктері ... ... етіп ... ... онда ол оның ... ... ... айтуынша «ақша өзінен ұлттық киімін шешеді де, ... ...... ... ... түрінде әрекет етеді», яғни
жалпыға бірдей эквивалент формасына өтеді.
Бірақ алтын айналысы тұсында да ағымдық ... есеп ... ... ... ... қызмет етті.1913 жылы халықаралық есеп
айырысулардың 80%-ы ... фунт ... ... ... ... ... ... ал алтын халықаралық есеп
айырысулардың қалдығын жабуға ғана қызмет етті.
Бреттон-Вудстағы (АҚШ, ... ... 1944 жыл) ... келу ... мен фунт ... ... ... мәртебесін
берді. Кейіннен дүниежүзілік ақшалардың жаңа формалары : СДР – арнайы қарыз
алу құқығы; ЭКЮ – еуропалық есепке алу ... ... ... Ал ... ... бастап Еуроодаққа мүше елдердің ортақ ақша ... ... ... ... ... ... ... ақшалардың металл ақшадан
несиелік ақшаға өту жолын кеш те ... ... ... ... ... жобалары жасалуда, бірақ одан әлі ... ... ... есептесу бірліктерінің (СДР, ЭКЮ) өзіндік меншікті
құндары жоқ, ... да олар ... ... ... ... атқара алмайды. Бұл қызметті тек қана ... ... ... ... атқарады.
Алтын монометаллизмінің әрекет етуі кезеңінде, яғни алтын монета және
алтынға айырбасталатын несиелік ... ... ... ... әлемдік
ақша нарығына ақшаның шығуы және ... ақша ... ... ... жүзеге асты.
Қазіргі таңда айналымда алтын монетаның жоқ болуына байланысты несиелік
ақшалар алтынға айырбасталмайды. Әлемдік ақша ретінде ... ... ... ... ... ... ... Бірақ та ХХ ғасырдың
бірінші жартысынан бастап төлем құралы ретінде ... ... ... ығыстырыла бастады. Яғни, шет елдік валюталар ... ... ... ... Мұндай валюталарға американдық доллар,
евро және фунт стерлинг ... Бұл ... ... ... ... ... ... Құрама Штаттарының экономикалық, әскери және саяси ... ... сол ... ... ... АҚШ долларының әлемдік сауда нарығында,
валюта қатынасында айтарлықтай ... ие ... айта ... ... ... қайнар көзі болып табылатын металдар мен адамзат
қорегі бидай және ... ... ... ... ... ... бүкіл
әлемді толғандырып отырған және бірден-бір ... ...... мен ... нарықта АҚШ долларымен экспортқа шығарылатынын ескерсек, «жасыл
қағаздың» ... көз ... ... ... ... ... ретінде толыққұнды әлемдік ақшалар (алтын)
елдер арасында ... ... және есеп ... ... ... ... немесе жоқ болған жағдайда әрекет етеді (астықтың
шықпауы, төтенше жағдайлар, табиғи ... және ... ... ... абстрактылық заттанған формасында пайдалану
екі жағдайда – ... ... және ... ... ... кезінде және алтын
немесе еркін айырбасталымды ... ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Егер елдің төлем балансы активті болса, яғни ... ... ... онда еркін айырбасталатын валюта валюталық резервтерді толтыруға
бағытталады, егер төлем балансы ... ... онда ... ... ... келе ... ... жүйесінің дағдарысы уақыт
еншісіндегі ғана шаруа болатын. Себебі, бір ғана валютаның жеке ... ... ... ... шаруашылықта құрылған әлемдік валюта ... ... ... еді. ... ... ... ... АҚШ-ның
бүкіл капиталистік әлемді бір валюта шеңберінде ұстап ... ... ... ... ... болды. Әр уақыттың өз замандастарына қояр ... ... ... соғыстан кейінгі ... ... ... қанағаттандыра білді. Алайда, заман өзгереді, сонымен ... ... ... ... Оның ... соғыстан есеңгіреген кәрі құрлық
уақыт өте келе есін жиды.
1967-1976 жылдары әлемде орын ... ... ... ... ... дағдарыстармен астасып кетті. 1973 жылдың
соңындағы ... ... ... ... ... ... ... операцияларының жетіспеушілігіне әкелді. Батыс Еуропа мен
Жапонияның валюталарының бағамы күрт ... ... ... ... ... есептемегенде төмен түсе берді. Төлем балансының ағымдық
оперцияларының дефицитін ұлттық ... ... ... АҚШ доллардың
халықаралық айналымға шығуына ықпал етті.
Валюталық дағдарыс экономиканы бұза, сыртқы сауданы ... ... ... ... ауыр ... ... алып
келеді. Бұл жұмыссыздықтың өсуінде, айлық жалақының қатырылуында,
қымбаттаушылықта көрініс ... ... ... ... ... төмендетсе, девальвация импортты қымбаттатумен ... ... ... болады. Қорытындысында валюталық тұрақтандыру бағдарламалары
еңбеккерлер есебінен қатаң үнемдеу мен өндірісті экспортқа бағыттауға алып
келеді. ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық үрдісі қарсы тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Международные валютно-кредитные и финансовые отношения/под ред. ...... 2001 ... Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. – Алматы: ... 2005 ... ... Н.Ж., ... Қ.И. ... экономика тілі – Алматы:
«Мирас», 2003 ж.
4. Б.А. Көшенова ... ... ... ... қатынастары – Алматы:
«Экономика», 2000 ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық валюталық жүйенің даму эволюциясы5 бет
«Транс Техно Сервис» ЖШС- нің ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы ақшалардың есебі86 бет
Америка Ирак дағдарысы 4 бет
Ауған дағдарысының сабақтары 5 бет
Ақшалардың бухгалтерлік есебі37 бет
Ақшалардың есебі мен ішкі аудиті63 бет
Ақшалардың қызметтері және олардың қазіргі жағдайдағы дамуы33 бет
Банк кассасынан қолма-қол ақшаларды қабылдау және беру есебі27 бет
Валюталық шоттағы ақшаларды есепке алу22 бет
Кассаға ақшаларды қабылдау және беру есебі37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь