Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы

ЖОСПАР

Кіріспе

I.ТАРАУ. Қазақстан Республикасының Индустриялық.инновациялық дамуының 2003.2015 жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы
1.1 Әлемдiк экономиканың үрдiстерiн талдау
1.2 Қазақстан экономикасы құрылымын әртараптандыру проблемалары
1.3 Индустриялық.инновациялық саясаттың басымдықтарын анықтау әдiстерi
1.4 Өнеркәсiптi жаңғыртудың басым бағыттарын анықтау үшiн отын.энергетикалық кешеннiң (ОЭК) және экономиканың басқа да базалық салаларының инвестициялық және өндiрiстiк әлеуетiн пайдалану
1.5 Ғылымды көп қажет ететiн және жоғары технологиялы өндiрiстер құру саласындағы әлеуеттi басымдықтар
1.6 Қазақстанның инвестициялық қоры
1.7 Қазақстанның Даму Банкi
1.8 Инновациялық қор
1.9 Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация

Қорытынды
Кіріспе

Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы (бұдан әрi Стратегия) Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Елдегi жағдай туралы және 2002 жылға арналған iшкi және сыртқы саясаттың негiзгi бағыттары туралы"
Қазақстан халқына Жолдауында және Қазақстан кәсiпкерлерiнiң оныншы форумында берген тапсырмаларына сәйкес әзiрлендi.
Стратегия Қазақстанның 2015 жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекеттiк экономикалық саясатын қалыптастырады және экономика салаларын әртараптандыру арқылы дамудың шикiзаттық бағытынан қол үзу арқылы елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзуге бағытталған.
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге қабiлеттi және экспортқа бағдарланған тауарлар, жұмыстар және қызметтер өндiрiсi мемлекеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың басты нысанасы болып табылады.
Дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстан экономикасы бiрқатар проблемаларға тап болып отыр. Негiзгi проблемаларға мыналарды жатқызуға болады: бiр жақты шикiзат бағыттылығы, әлемдiк экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi, ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың босаңдығы, iшкi рынокта тауарлар мен қызметтерге деген тұтыну сұранысының мардымсыздығы (шағын экономика), өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның дамымауы, кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта қалушылығы, ғылым мен өндiрiстiң арасында ықпалды байланыстың болмауы; ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-конструкторлық жұмыстарға (бұдан әрi - ҒЗТКЖ) қаржының аз бөлiнуi, менеджменттiң экономиканы Ғаламдану процестерiне және сервистiк-технологиялық өтуге бейiмдеу мiндеттерiне сәйкес келмеуi.
Проблемаларды шешу және Стратегия аясында алға қойылған мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу үшiн Даму Банкiнiң қызметiн жандандырумен қатар Қазақстанның инвестициялық қоры, Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация, Инновациялық қор сияқты арнайы даму институттарын құру көзделiп отыр.
Бұл ретте осы институттар қосылған құны жоғары жаңа өндiрiстердi құруға және олардың жұмыс iстеп тұрғандарын дамытуға және келелi салаларды кешендi талдау, олардың ең маңызды элементтерiн анықтау негiзiнде ғылыми және ғылыми-техникалық зерттеулер мен әзiрленiмдерге қолдау көрсетуге инвестициялау саясатын жүргiзетiн болады.
Стратегия елде ғылымды және инновациялық қызметтi ынталандыруға бағытталған белсендi мемлекеттiк ғылыми және инновациялық саясат жүргiзудi көздейдi. Алға қойылған мақсаттарға қол жеткiзу үшiн қаржы рыногын одан әрi дамыту және фискалдық, бiлiм бepу, монополияға қарсы, инфрақұрылымдық саясатты жетiлдiру көзделiп отыр. Стандарттау саясаты шеңберінде экономиканың және басқарудың барлық салаларында әлемдiк стандарттарға көшу көзделуде.
Стратегияны ойдағыдай iске асыру экономиканың адам капиталын, өндiрiлген және табиғи капиталды тиiмдi пайдалануға негiзделген тұрақты өркендеуiне алып келетiн оның құрылымында сапалы өзгерiстер жасауға, Қазақстанның әлеуметтiк дамудың және қоғам құрылысының сапалық жаңа деңгейiне шығуына ықпал етуi керек.
Экономиканы мемлекеттiк реттеу әдiстерi мен тетiктерiн жетiлдiру жөнiндегi жекелеген ұсыныстарды негiздеу үшiн Стратегияның тиiстi бөлiмдерiнде импортты алмастыратын және экспортқа бағдарланған саясатты iске асыру жөнiндегi шет елдердiң тәжiрибесi, оның iшiнде экспорттық саясаттың әрқилы түрлерi мен кезеңдерi, сондай-ақ әлемдiк рыноктарда бәсекелестiк артықшылыққа қол жеткiзуге мүмкiндiк беретiн факторлар келтiрiлген.
Жалпы алғанда Стратегияны iске асыру нәтижесiнде 2015 жылға қарай ел экономикасы сервистiк-технологиялық дамуға өтуге дайын болуы керек.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
I-ТАРАУ. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының
2003-2015 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... ... экономикасы құрылымын әртараптандыру проблемалары
1.3 Индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтарын ... ... ... жаңғыртудың басым бағыттарын анықтау үшiн ... ... (ОЭК) және ... басқа да базалық салаларының
инвестициялық және өндiрiстiк әлеуетiн пайдалану
1.5 Ғылымды көп қажет ететiн және жоғары технологиялы ... ... ... ... ... инвестициялық қоры
1.7 Қазақстанның Даму Банкi
1.8 Инновациялық қор
1.9 Экспортты сақтандыру жөнiндегi ... ... ... дамуының 2003-2015
жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы (бұдан әрi Стратегия) Қазақстан
Республикасы Президентiнiң "Елдегi ... ... және 2002 ... арналған
iшкi және сыртқы саясаттың негiзгi бағыттары ... ... ... және Қазақстан кәсiпкерлерiнiң оныншы
форумында берген тапсырмаларына сәйкес әзiрлендi.
Стратегия Қазақстанның 2015 жылға дейiнгi кезеңге арналған ... ... ... және ... салаларын
әртараптандыру арқылы дамудың шикiзаттық бағытынан қол үзу ... ... ... қол жеткiзуге бағытталған.
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге
қабiлеттi және ... ... ... ... және ... мемлекеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың басты нысанасы
болып табылады.
Дүниежүзiлiк ... ... ... ... ... ... тап болып отыр. Негiзгi проблемаларға мыналарды
жатқызуға ... бiр ... ... ... ... ... ... ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық
ықпалдасудың босаңдығы, iшкi рынокта тауарлар мен қызметтерге деген ... ... ... экономика), өндiрiстiк және әлеуметтiк
инфрақұрылымның дамымауы, кәсiпорындардың ... ... ... тұрғыдан артта қалушылығы, ғылым мен өндiрiстiң арасында
ықпалды байланыстың болмауы; ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-конструкторлық
жұмыстарға (бұдан әрi - ... ... аз ... ... Ғаламдану процестерiне және сервистiк-технологиялық өтуге
бейiмдеу мiндеттерiне ... ... шешу және ... ... алға қойылған мақсаттар мен
мiндеттерге қол жеткiзу үшiн Даму Банкiнiң ... ... ... инвестициялық қоры, Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация,
Инновациялық қор сияқты арнайы даму институттарын құру көзделiп отыр.
Бұл ретте осы институттар қосылған құны ... жаңа ... ... ... ... ... ... дамытуға және келелi салаларды кешендi
талдау, олардың ең маңызды элементтерiн ... ... ... ... ... мен әзiрленiмдерге қолдау көрсетуге
инвестициялау саясатын жүргiзетiн болады.
Стратегия елде ғылымды және ... ... ... ... ... ғылыми және инновациялық саясат жүргiзудi
көздейдi. Алға қойылған мақсаттарға қол жеткiзу үшiн қаржы рыногын одан әрi
дамыту және ... бiлiм бepу, ... ... ... ... көзделiп отыр. Стандарттау саясаты шеңберінде
экономиканың және басқарудың барлық ... ... ... ... ойдағыдай iске асыру ... адам ... және ... ... ... пайдалануға негiзделген тұрақты
өркендеуiне алып келетiн оның ... ... ... ... әлеуметтiк дамудың және қоғам ... ... ... ... ықпал етуi керек.
Экономиканы мемлекеттiк реттеу әдiстерi мен тетiктерiн жетiлдiру
жөнiндегi жекелеген ... ... үшiн ... ... импортты алмастыратын және экспортқа бағдарланған саясатты
iске асыру ... шет ... ... оның ... ... ... түрлерi мен кезеңдерi, сондай-ақ ... ... ... қол ... ... беретiн факторлар
келтiрiлген.
Жалпы алғанда Стратегияны iске асыру нәтижесiнде 2015 жылға қарай ел
экономикасы ... ... ... ... ... керек.
I-ТАРАУ. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының
2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы
1. Әлемдiк экономиканың даму ... ... ... ... ... капитализмнiң әлемдiк ... ... ... ... ... капитализмнiң жаңа
белгiлерiне ие болды.
Мұндай өзгерiс ... ... ... ... ... пайда болуымен, шетелдiк инвестициялардың елеулi түрде
артуымен және ... ... ... ... ... қоры және Дүниежүзiлiк банк сияқты институттар пайда болды.
Егер елуiншi жылдары әлемдiк экономика дүние жүзiндегi барлық елдердiң
ұлттық ... ... ... ал ... ... ... белгiлерi бойынша ұйымдастыру үрдiсi көрiнiс
бере бастады.
Тоқсаныншы жылдарға қарай тауарлар мен ... ... ... сипат алып, әлемнiң барлық елдерi бойынша шашыраңқы орналасты.
Қаржы-өнеркәсiп капиталы ... ... ие ... ... үшiн бұл өзгерiстердiң маңызы аса зор. Дамыған және дамушы
елдер арасындағы шеткерi аймақтар шикiзат жеткiзуге, ал орталық оны өңдеп,
шетке қайта ... ... ... қарым-қатынастар айтарлықтай
өзгердi.
Ғаламдық капитализм жағдайында дамушы елдер ... ... ... ... құны ... төмен тауарлар өндiрiсiнiң
салыстырмалы төменгi сатысындағы тауарларды өндiрумен айналысады.
Әлемде индустриялық саясат ... мол ... ... ... ғана экономиканың бiр өнiмге ... ... ... өз ... ... алғанын атап өтуге болады.
Экспорттың құрылымын әртараптандыру үшiн индустриялық саясатты қолдану
түрлi ... ... ... ... импортты алмастыруға және экспортқа
бағдарланған саясаты мысалдарынан айқын байқауға болады. Негiзiнен осындай
саясат қолданылған Латын Америкасы ... және ... және ... ... Корея және Сингапур) елдерiне жасалған талдаудан экспортқа
бағдарлану арқылы тұрақты экономикалық өркендеуге қол ... ... ... қорытынды жасауға болады.
Тарихи өткен кезеңде Латын Америкасы елдерi де, Шығыс Азия ... ... ... басу және экспортқа бағдарланған кезеңдерiнен өткен. Шығыс
Азия елдерiнiң ... бiр ... ... алмастыру саясатынан бас
тартып, экспортты қолдау саясатына көшуі, ал Латын Америкасының импорт
алмастыруға ... ... ... осы елдердiң ерекшелiгi болып табылады.
Экономикалық теория тұрғысынан алғанда экспортқа негізделген саясаттың
табысты болуы түсiнiктi, ... ... iшкi ... ... сарқып
тауысқан елдер өздерiнiң экономикалық даму процесiн тоқтатпау үшiн сыртқы
рыноктарды игере бастауға ... ... ... Америкасының елдерi импорт
алмастыруды қолдай отырып, нақты бәсекелестікке емес, жасалған әкiмшiлiк
және тарифтiк тосқауылдарда негізделген ... ... атап ... Бұл ... нығайып алғаннан кейiн жаңғыртудың және өнiмдiлiктi
арттырудың орнына өз ресурстарын импортты алмастыру ... одан ... қалу ... ... ... өз ... ... қорғап қалуға
бағыттады. Осының салдарынан ресурстар тиiмдi бөлiнбей, ұлттық экономикалар
халықаралық бәсекеде ұтылып жатты.
Жалпы алғанда жаңа ғаламдық ... ... ... ... ... ... ... жiктеуге болады:
дамыған елдерде индустриялық экономикадан сервистiк-технологиялық
экономикаға өту;
ғаламдану;
экономиканы ырықтандыру;
ғаламдық бәсекенiң артуы және ... ... ... ... ... ... ... елдер
индустриялық даму сатысынан аса жоғары сервистiк-технологиялық экономикаға
өттi. Бұл елдерде ЖIӨ үлкен бөлiгi қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... және ... негiзi бар.
Экономикасы дамыған елдерде зияткерлiк ресурстар және қаржы ... ал ... ... әсiресе еңбектi көп ... ... ... әлемнiң экономикалық даму тұрғысынан неғұрлым ... ... ... ... ... құрылымын әртараптандыру проблемалары
Тәуелсiздiк алғаннан кейiн Қазақстан жаhандық экономикада әлемдiк тауар
рыноктарына мұнай, газ, ... ... ... ... ... және ... мен уран өнiмдерiн шығаратын ел ретiнде қарастырылады. Ауыл
шаруашылық өнiмдерiнен астық экспортының келешегi бар.
Қазақстанда ... ... iрi ... ... оның ... ... ... табылатындықтан, ол қазiргi ... ... ... ... ... және ... ... экспортының қарқынды дамуы
экономикаға экономикалық ... ... ... үш ... ... ... қарқынын қамтамасыз етуге мүмкiндiк бердi.
Өнеркәсiптiң шикiзат салаларына шетелдiк инвестицияларды тарту және
қаржы саласында құрылымдық-институционалдық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
экономикасының дамуында iлгерiлеу байқалуда, елде өмiр cүру ... және ұзақ ... ... индустриялық сервистiк-технологиялық
даму сатысына өтуге мүмкiндiк беретiн қаржы ресурстары жинақталуда.
Бүгiнгi таңда Қазақстанды әлемдiк қоғамдастық нарықтық экономикадағы
мемлекет ретiнде мойындап ... атап өту ... ол ТМД ... ... ... ... ел ... ие болды.
Дүниежүзiлiк Банк Қазақстанды әлемдегi инвестиция салуға ең тартымды 20
елдiң қатарына қосты. Тәуелсiздiк жылдары Қазақстан ... 21 ... АҚШ ... ... тұрғыдан алғанда қабылданған үлгiге сәйкес Қазақстан
бәсекелестiкке және әлемнiң ... ... ... ... ... ... ... қызметтердi, капиталды және жұмыс күшiн
экспорттауға бағдарланған ашық экономикалы ел ретiнде қалыптасады.
2001-2002 жылдары iшiнде ... ... ... өсу ... 11,5 ... 2010 жылы ЖIӨ екi есе ... үшiн оның ... жылдық өсу қарқыны
7,2 % болуы керек.
Стратегиялық жоспарды iске асыру саласында ел экономикасының жақсы
қарқын ... атап өту ... Орта ... кезеңде қарқынды дамуды
жалғастыру және сонымен қатар экономика мен ... ... ... ... керек.
Сонымен қатар Қазақстан отын және минерал шикiзатының iрi ... ... ... ... ... ... ... үшiн тартымсыз. Бұл шикiзат ресурстарына жағдаяттың өзгеруiне
қатысты ел экономикасын осал әрi тәуелдi етедi.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткендей, шикiзат ресурстарына бай кейбiр ... ... ... дамуға қол жеткiзбей, шикiзаттың әлемдiк тауар
рыноктарында жағдаяттың өзгерiстерiне тым тәуелдi болып қала бередi.
Экономиканың ... ... ... ... иe ... мемлекет
пен жекe сектор экономиканың жаңа салаларын дамытуға ынталанбайды. Сонымен
бiрге ресурстар қоры мардымсыз немесе тапшы елдер ... күн ... ... экономиканың жаңа секторларын дамытуға үнемi әрекет
жасайды. Алайда ұзақ мерзiмдi келешекте шикiзат қоры сарқылады, бұл ... кен ... ... ... ... ... ... алғанда елеулi проблемалар туғызады.
Экономиканың шикiзат секторынан алынатын iрi кiрiстерден шектен тыс
толығу қаупiн ескере ... және ... ... күрт төмендеуiнiң
зардаптарын болжау негiзiнде Қазақстанда Ұлттық қор ... онда ... ... ... ... баға ... ... қалыпты шектен асып
кетуiнен түсетiн кiрiстер жинақталады.
Бұл шара, сондай-ақ қазақстандық қаржы жүйесiне ... ... ... және ... ... және ... өнiмнiң импортын тежейтiн
теңгенiң айырбас бағамын қамтамасыз етуге мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... артуын және елдiң экспорттық әлеуетiнiң жедел
қарқынмен өсуiн айта отырып, өнеркәсiптiң ... ... ... ... ... ... салалар тиiсiнше дамымай
отырғанын атап өту керек.
Өңдеушi өнеркәсiпте металлургия өнеркәсiбi ғана сыртқы ... ... ... ... өнеркәсiбiнiң кейбiр өнiмдерi ... ... ... iшкi ... ғана ... түсе алады, ал өңдеушi өнеркәсiптiң
қалған өнiмдерi бүгiнгi таңда тiкелей және жанама субсидиялардың есебiнен
ғана ... ... Бұл ... энергиясына, ЖЖМ, өнiмдi тасымалдауға төмен
және экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... беруде. 2003 жылға дейiн өнеркәсiптiң
кейбiр (машина ... ... ... ... аяқ киiм, ... ... ... өндiру, химия өнеркәсiбi) салаларына бюджет алдында
жол берiлген бұрынғы ... ... өсiмi ... ... ... тiгiн, былғары аяқ киiм өнеркәсiбi салаларының өзi
өндiрген өнiмдi өткiзуге 2002 жылға ... ҚҚС ... ... ... ... ... ... мынадай проблемалар орын
алуда:
экономиканың шикiзат бағыттылығы;
әлемдiк экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi;
ел iшiндегi ... және ... ... ... ... өнiмдiлiгiнiң төмендiгi;
iшкi рынокта (шағын экономика) тауарлар мен қызметтерге ... ... ... және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi ... және ... ... ... экономика
салаларында негiзгi қорлардың тез тозуы;
кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта
қалуы;
ғылым мен өндiрiс ... ... ... ... қаржының аз бөлiнуi;
отандық ғылымның нарықтық экономика жағдайларына ... ... ... ... ... ... жеткiзудiң ықпалды
тетiктерiнiң ... ... ... ... ... ... ... төмен болуы;
мамандарды және жұмысшы кадрларды даярлау мен қайта даярлаудың қазiргi
заманғы жүйесiнiң болмауы;
экономиканың өңдеушi секторларына инвестициялар салуға отандық ... үшiн ... ... ... ... ... ... және сервистiк-
технологиялық экономикаға өтуге ... ... ... ... 1 ... электр энергиясының жұмсалу деңгейi бойынша, сондай-
ақ экономика салаларындағы еңбек өнiмдiлiгi бойынша кейбiр ... ... 7-10 ... астам артта қалып отырмыз.
Қазақстан кәсiпорындарының негiзгi қорлары ... ... ... ... негiзгi құралдардың тозу дәрежесi орта есеппен 29,7 %
құрады. Бiрқатар ... ... ... ... ... 50 % және одан
астам деңгейге жақындауда.
Қазiргi уақытта қолданылып жүрген кәсiпорынның қарауында қалған ... ... ... ... ... ресурстарын жинақтау тәртiбi
моральдық тұрғыдан ескiрген жабдықты ауыстыруға ынталылық туғызбайды ... ... ... бiр ... тежеушi болып отыр.
Негiзгi құралдарды жаңарту коэффициентi 1999 жылы - 8 %, 2000 ж. 13,8 ... ... ... ... және ... газ ... инвестиция салу
есебiнен қол жеткiзiлдi.
Негiзгi құралдар құрылымында аса тозғандары - ... және ... тозу ... 2000 жылы 42,1 % ... Көлiк құралдары - 41 %,
ғимараттар 36,5 % тозған.
Мұнай өндiрумен және металдарды өндiрумен ... емес ... тозу ... ... үш жылда 45 %-тен 62 %-ке ... ... ... ... ... тозған машиналардың,
жабдықтардың және көлiк құралдарының үлес салмағы 12 %-ке ... ... ... ... қарай және моральдық тұрғыдан алғанда
ескiруiне, ел ... ... түсу ... ... душар
етедi. Егер Қазақстанда ЖIӨ-нiң 1 долларын ... 2,8 ... ... болса, Ұлыбритания, Германия, Италия және Жапония сияқты елдерде
бұл көрсеткiш 0,22-0,3; АҚШ, ... ... ... - 0,4-0,6, ... ... - 0,8-1,2 киловатт сағатты құрайды.
Өндіріске жұмсалатын электр энергиясының шығындары (ЖІӨ-нің 1 долларына
шаққанда ... |1995 |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 ... ... |4,35 |3,88 |3,66 |3,28 |3,09 |3,13 ... |2,36 |1,63 |1,85 |1,54 |2,18 |2,51 ... |4,01 |2,80 |2,35 |2,20 |2,82 |2,81 ... |8,24 |7,87 |7,13 |7,07 |10,56 |... ... |0,83 |0,83 |0,78 |0,71 |0,94 |0,70 ... |2,55 |2,02 |1,95 |2,98 |4,37 |3,38 ... |5,24 |4,11 |3,55 |4,13 |5,59 |... ... ... да ... ... |0,30 |0,29 |0,26 |0,25 |0,25 |0,23 ... |0,22 |0,23 |0,26 |0,26 |0,26 |0,27 ... |0,22 |0,20 |0,22 |0,22 |... |... ... |0,96 |0,94 |0,91 |0,92 |0,88 |0,82 ... |1,44 |1,32 |1,26 |1,17 |1,21 |1,22 ... ... |0,42 |0,44 |0,52 |0,75 |0,66 |0,58 ... |0,45 |0,44 |0,45 |0,44 |0,42 |0,30 ... |0,51 |0,52 |0,54 |0,54 |0,59 |0,56 ... |0,32 |0,33 |0,36 |0,35 |0,36 |0,38 ... |0,19 |0,21 |0,24 |0,27 |0,24 |0,22 ... ... ТМД ... статистикалық комитеті жинақтарының материалдары,
2000-2002;
2) "International Financial Statistics" Халықаралық Валюта Қорының
статистикалық жинақтары, 2002.
Қазақстанда ... ... бар, ... ... үлкен қауіп-қатерлер
болуына байланысты операцияларға бара ... ... ... ел ... ... әлемдiк бағаларға
әсер ете алмайды, сондықтан оларды сол қалпында қабылдауға тиiс. Осының
салдарынан ел өз ... ... ... ету ... ... ғана ... алады. Осыған байланысты экономиканың сыртқы
факторларға дәрменсiздiгiн азайту үшiн елде ... ... құру аса ... мәселеге айналуда.
Өткiзуден түсетiн табыстың 1 теңгесiне жұмсалатын ... ... және ... ... ... ... индикаторы болып табылады. Бұл көрсеткiш өткiзiлген өнiмнiң
(жұмыстардың, қызметтердiң) өзiндiк ... ... ... түсетiн табысқа
қатынасымен өлшенедi. Бұл көрсеткiш аз болған сайын ... ... ... ... 2002 жылы мұнай және табиғи газ өндiру (0,39)
кезiнде, қаржы қызметiнде (0,48), ... ... ... (0,58), түстi
металдар өндiруде (0,55) өндiрiлген капитал мен адам ... ... ... орын алды. Өткiзiлген өнiмнiң 1 теңгесiне жұмсалған
шығындардың төмен деңгейi ауыл ... (0,91), ... ... ... энергиясын, газ және су өндiру мен бөлуде (0,86), құрылыста
(0,85), сусындарды қоса алғанда тағам өнiмдерiн өндiруде (0,8) ... ... өнiм ... және ... жұмсалатын
шығындарды есепке алғанда көптеген салалардың кәсіпорындары залалда қалады.
Жұмысшылардың санын ... жаңа ... ... ... және энергия сыйымдылығын төмендету кәсiпорынның табыстылығын
жоғарылатудың резервтерi болып ... ... ... ... ... түсуге қабiлеттi
және тиiмдi ұлттық өнеркәсіпті қалыптастыру үшiн кәсіпкерлікке ... ... және ... көрсетуге бағытталған шаралар ... ... ... ... 2010 ... кезеңге арналған стратегиялық жоспарда белгiленген мақсаттарға қол
жеткiзудi қамтамасыз етуi, сондай-ақ одан ... ... ... ... ... ... негiздерiн
құруы тиіс.
Стратегияның басты мақсаты шикiзаттық бағыттан бас тартуға ықпал ететiн
экономика салаларын әртараптандыру ... ... ... ... ... ұзақ ... ... сервистiк-технологиялық экономикаға өту
үшiн жағдай жасау ... ... ... және ... көрсету саласында бәсекеге түсуге
қабiлеттi және экспортқа негiзделген тауарларды, жұмыстар және ... ... ... ... ... басты
нысанасы болып табылады.
Бәсекеге түсу қабiлетi дегенiмiз қазақстандық кәсiпорындардың экспортқа
шығарылатын өнiмдердi өндiру қабiлетiн бiлдiредi. Басқаша айтқанда, өңдеушi
өнеркәсiптiң өнiмi ... ... ... ... ... ... және
баға бойынша бәсекелесуге қабiлеттi болуы тиiс.
Экономиканың ... ... ... ... салалық және
секторлық стратегиялары бойынша жүзеге асырылады.
Стратегияның мiндеті:
өңдеушi өнеркәсiпте орташа жылдық өсу ... 8-8,4 % ... ету, 2000 ... ... 2015 жылы ... өнiмдiлiгiн
кемiнде 3 есе арттыру және ЖIӨ энергия сыйымдылығын 2 есе төмендету;
өңдеушi өнеркәсiптiң негiзгi қорларының өнiмдiлiгiн арттыру;
кәсіпкерлiк ахуалды, ... ... және жеке ... әрi ... ... жетiлдiретiн қоғамдық
институттарды ұстау, қосылған құнға барынша қол жеткiзе отырып, нақты
өндiрiстерде ... құн ... ... ... көп ... ететiн және жоғары технологиялық ... ... ... ... ... ... ... құны жоғары ... ... ... ... әртараптандыру;
сапаның әлемдiк стандарттарына көшу;
дүниежүзiлiк ғылыми-техникалық және инновациялық ... ... ... шаруашылық жүйесiне және өңiрлiк ... ... ... табылады.
Стратегия мынадай қағидаттарға негiзделедi:
жеке сектормен серiктестiк;
инвестициялық және инновациялық ұсыныстардың өнеркәсiптің шикiзаттық
емес салаларында өндiрiлетiн тауарлар мен ... ... ... ... ... оларға қолдау көрсету жөнiндегi рәсiмдердiң
жариялылығы мен ашықтығына бағытталған жобаларды iске асыруға мемлекеттiк
қаржылық және өзге ... ... құн ... ... қамтамасыз ететiн салаларға мемлекеттiк
қолдау көрсету шараларының кешендi сипаты;
тең бәсекелестiк ... және ... ... ... ... ету;
қандай да болсын жеке сипаттағы жеңiлдiктерден және преференциялардан
бас тарту;
индустриялық ... ... ... ... қағидаттар сақталғанда және экономика құрылымында түбегейлi
сапалық өзгерiстер болғанда, ол әртараптандырылған ... алға ... мен ... шешу Қазақстанда тұрақты экономикалық дамуға қол
жеткiзуге мүмкiндiк бередi.
Барлық әлеуеттi бәсекеге қабiлеттi, оның iшiнде экономиканың шикiзаттық
емес бағытындағы салаларда ... ... ... ... ... ... басымдықтары болып табылады. Ұзақ
мерзiмдi стратегиялық мiндеттердi шешу мақсатында ғылымды көп ... ... ... ... ... дамыту үшiн жағдайлар жасауға ерекше
көңiл бөлу қажет.
Бұл көзқарас экономиканың түрлi салаларындағы кәсiпкерлер үшiн жұмыс
істеп тұрған өндірістерді ... және ... ... ... ... ... өнiмнiң жаңа түрлерiн шығаруға кедергi жасамайды.
Нақты ұсыныстар жеке секторда туындауы тиiс, ал ... ... және ... ... ... даму ... ... жеке сектормен әрiптестiктiк қарым-қатынаста ықтимал iске асыру
мақсатында арнайы әдiстемелер негiзiнде оларға талдау жасайды. ... ... оның ... ... ... ... ... жеке кәсiпорындарға қаржы және инвестициялық қолдау ... ... ... Осыған сәйкес нақты жеке ... ... ... ... сыбайлас жемқорлықтың көрiнiсi ретiнде
бағаланады. ... ... ... ... ... ... нақты компанияларға тiкелей қаржылық қолдау көрсете
алмайды және онымен ... тиiс, ... ... ... ... ... жеке кәсiпорындарды жаңғыртуға,
инновациялық процестерге қатысуға және осы ... ... ... ... әлеуетiн құруға және жақсартуға ұмтылуға ұйытқы әрi бастамашы
болуы мүмкiн және болуы тиiс.
3. Индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... көрсеткенiндей, нарықтық экономикалы мемлекет
экономикада құрылымдық өзгерiстердi жүзеге ... жеке ... ... ... Осындай ынтымақтастықтың неғұрлым ... ... ... ... ... және соңғы отыз жылда
өздерiнiң экономикалық даму ... iрi ... ... басқа да елдерде
бар.
Қазiргi Қытай индустриялық дамудың ... ... ... жеке ... ... ... ... Банктiң зерттеулерi мемлекеттiк индустриялық саясатқа
қатысты ... ... кең ... үш ... ... ... ... дамытуға және рыноктың орнын басуға
ұштастырылуы мүмкiн екендiгін көрсеттi.
Инвестицияларды үйлестiру ... ... ... ... ... ... өндiрiстiң кеңеюiне
қарай қалыптасатын жаңа және барынша сапалы өнiмге сұраныстың көлемiн
бағалауға ... ... ... ... ... өз ... алады, олар инвестициялық жобаларды бiрлесiп жүзеге
асыру кезiнде ғана компанияларға пайда түсiредi.
Инвестицияларды үйлестiрудiң осы үлгiсiн қолдану мемлекеттiк және ... ... бiр ... ... ... оған ... ... қолы жетпейдi.
Іскерлік ынтымақтастықты дамыту жөнiндегi бастамалар
Іскерлiк ынтымақтастық жөнiндегi белсендi мемлекеттiк саясат шеңберiнде
бастамалар кәсiпкерлермен ... ... ... ... тiкелей бағытталуы мүмкiн:
сатып алушылардың мамандандырылған санаттары жаңа нарықтық орындарды
қалыптастырады және өнiм ... ... ... көзi ... ... ... олармен бiрге өндiрiстiк тәжiрибе жинайды;
ресурстарды жеткiзушiлер өндiрiстiң жаңа идеялары мен әдiстерiнiң пайда
болуына ықпал етедi, ал бәсекелестер жаңа ... ... көзi ... ... алушылар, жабдықтар мен ресурстарды, қызметтер
көрсетудi жеткiзушiлер ... ... ... ... және ... ... ... iстейтiн басқа да
мамандандырылған ұйымдар сол бiр ... ... ... ... ... ... дамымаған елдерге рынокты тереңдетудiң және
iскерлiк ынтымақтастықты дамытудың жинақтаушы процесiн қозғалысқа келтiру
үшiн ... ... ... ... ол ... немесе жеке болуы
мүмкiн) қажет болуы мүмкiн.
Рынокты алмастыру
Бұл көзқарас үкiметтiң ... ... ... ... ... ... өсуге серпiн беру үшiн мемлекеттер ... ... және ... секторда жинақталатын бағалармен
ауыстыру ырқына бой ұрады. Мұндай әрекет жемiстi бола бермейдi.
Филиппиннiң 70-жылдардың соңы мен ... ... ... ... ... үкiметке күшті ықпал еткен кезде не болуы
мүмкiн екенiн көрсеттi.
Өзiнiң одақтары үшiн ел ... ... ... үшiн жаңа ... ... 1979 жылы ... ... $5 миллиард сомаға "ipi
индустриялық жобалардың" жаңа Стратегиясы туралы хабарлады (олардың барлығы
капиталды көп ... ... ауыр ... жүзеге асырылды). Бiр жылдан
кейiн Стратегия қарсыластарының қысымымен үкiмет осы ... ... және ... ... жүргiзуге келiстi. Көп кешiкпей бұл
процеске саяси және қаржы қайшылықтары өз ... ... 1987 ... ... ... ... жалпы құны $ 4 миллиард болатын ($ 5
миллиардтан) он бiр жобаның ... ... ... жоба ... ... ... жалпы құны $ 800 миллион болатын төрт жоба
ғана пайда әкелдi.
Әлемдiк тәжiрибенi ескере отырып, ... iске ... ... ... және ... ынтымақтастықты дамыту жөнiндегi
бастамаларға баса көңiл аударылатын болады. Қаржылық қолдау үлестiк ... ... ғана даму ... ... ... болады.
Бұл ретте жеке сектор, оның iшiнде екiншi ... ... ... өз ... ... ... қосылған құнның технологиялық және экономикалық тiзбегiн (ҚҚТ)
дәйектiлiкпен дамыту арқылы бәсекеге ... өнiм ... ... ... ... ... ... жобаларға Даму институттары
арқылы қатысатын болады. Бұл бәсекеге ... ... ... ... ... ... өнiм үшiн жұмыс iстейтiн көп ... ... ... ... ... ... ... салаларын ҚҚТ ретінде қарастыруға
негiзделген дамыту стратегиясын әзiрлеу және талдау әдiсi жасалған және
кеңiнен қолданылады.
Бұл ... мәнi ... ... ... ... ... ... қосып
отыратын өндiрiстер тізбегi ретінде қарастыруға болатынына келiп саяды.
ҚҚТ арқылы салаларға талдау ... ... ... қозғалысқа
келтiретiн немесе онда басым күштерге байланысты ҚҚТ-ның екi негiзгi түрiн
бөлiп ... ... ... ҚҚТ ... ... алғанда тiк және
көлбеу тiзбектер болып бөлiнедi.
ҚҚТ көлбеу құрылымдарындағы экономикалық белсендiлiк, әдетте, бiр
компанияның шеңберiнде шоғырланады. ... бiр ... ... ... оны ... өз ... ... бөлшектер шығарады және өнiмдi
жинайды.
ҚҚТ көлбеу құрылымдарында белсендiлiк көптеген шаруашылық жүргiзушi
субъектілерi бойынша ... етiп ... ... бiреуi өнiмнiң
дизайнымен айналысады, басқалары жинақтаушы бөлшектерiн ... ... ... өндiрушiлер басым жерде ҚҚТ тік құрылымды ... ал ... ... ... ... ... болады.
Тұтастай алғанда, кiм ҚҚТ-ға барынша әсер етсе, ең үлкен қосылған құнды
сол алады.
Автомобиль саласының ... ҚҚТ ... ... ... ... ... автомобильдi әзiрлеп шығаратын (дизайн) және
жинайтын кәсiпорындардан, сондай-ақ дистрибьюторлардан тұрады. Бұл ретте
машиналар жинайтын кәсiпорындар тiзбекке ... ең ... ... ... ... барынша зор ықпал етедi.
Киiм тiгу ҚҚТ сатып алушылық ҚҚТ-ның айқын мысалы болып табылады. Ол
дизайнерлiк ... ... ... ... ... ... тоқу фабрикаларынан, шикiзатты өндiрушiлер мен өңдеушiлерден
және киiм тiгу фабрикаларынан тұрады. Осы тiзбекте дизайнерлiк ... ... ... ... ... роль атқарады. Олар ең ... ... ... сол ... ненi өндiру керектiгiн анықтайды.
Кейбiр елдерде халық табысының өсуi, ... ... ... және басқа да талаптардың күшейтілуi ... ... ... әсер етедi. Мысалы, Гонконгте жалақының елеулi
өскенiне және киiм мен аяқ киiм шығару ... ... ... ... алғанына қарамастан, ел ҚҚТ-дан шығып қалған жоқ.
Себебi АҚШ-қа киiм мен аяқ киiм ... ... ... ... ... мен ... ... бар. Егер АҚШ үкiметi
квоталарды жойса, қытай компаниялары өнiмдi тiкелей ... ... ... ... ... ... өндiрумен, оны
байытумен, бастапқы және қайталама металл, iлеспе элементтер ... ... жер ... шығарумен айналысатын өндiрiс орындары бар "Қазақмыс"
ААҚ және "Қазмырыш" ААҚ ... тiк ... ... ... ... ... ҚҚТ осымен үзiлiп қалады. Бұдан кейiн өнiмдi өңдеу басқа
елдердiң компанияларында жүргiзiледi, оларға ... ... ... қатыспайды, бұл олар алатын қосылған құнды едәуiр азайтады.
"Қазақстантрактор" ААҚ ... ... ... ... ... ... шынжыр табанды тракторлар құрастыру үшiн негiзгi тораптарды басқа
кәсiпорындардан сатып алу қағидаты бойынша ұйымдастырылған. Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... сатып
алады. Сайып келгенде, трактордың түпкiлiктi бағасы бәсекелестерiнiкiнен
үнемi жоғары болып шығады.
Индустриялық-инновациялық саясатты iске асыру үшiн ... ... оның ... ... рыноктардың даму үрдiстерi мен жеке
сектордың бастамаларын ескере отырып, экономикалық ҚҚТ-не құратын ... ... ... ... ... ... ... кезең-кезеңмен талдау жасап тұру қажет.
Сонымен бiрге Қазақстан салалық ҚҚТ-ларда өзiнiң орнын табу мақсатында
әлемдiк және өңiрлiк ... ... ... ... Бұл ... экономикаға, оның iшiнде тiптi шикiзат секторына қосылуды басынан
бастауға тура келетiнiмен қиындай түседi.
ҚҚТ бүкiл ... ... ... келтiрудi көтермелеудiң қажеттiлiгi
бола қоймас, тек қосылған құны барынша жоғары элементтердi немесе ... ... және ... құны барынша ... ... одан әрi ... ... ... ... элементтердi ғана
көтермелеу керек.
Осыған байланысты мемлекеттiк қолдау қазiргiдей ҚҚТ ... ... ... ... оның ... ... элементтерi бойынша
кешендi түрде көрсетiлуi тиiс. Басқаша ... ... жеке ... ... салаға емес, тiптi әртүрлi салалардағы, бiрақ бiрыңғай
ҚҚТ шеңберiнде өзара байланысқан салалардағы барлық ... ... ... ... ... ... ... және
жоспарлаушы қызметi осымен тұжырымдалмақ.
Экономика салаларына және әртүрлi өндiрiстерге ҚҚТ ... ... ... ... үшiн Маркетингтiк-талдама зерттеулерiнiң орталығы
құрылатын болады. Орталықты құруға рыноктар маркетингi және ... ... ... ... ... көрсетудiң отандық нарығының
туындауы мен қалыптасуының бастапқы сатыда тұрғаны, талдау зерттеулерi
шығыстарының шамадан тыс ... ... және жеке ... ... ... асырылатын рынокты талдау зерттеулерiне зәрулiктi бастан өткеруi
түрткi болып отыр. Мемлекет орталық құра ... осы ... ... ... ... ... Консалтингтiк қызмет көрсетудiң отандық
рыногының өсуi және қалыптасуы бойынша орталықтың мемлекеттiк ретiндегi
қызмет етуi ... ... және ол 3-тен 5 ... ... орта ... ... болады.
1.4 Өнеркәсiптi жаңғыртудың басым бағыттарын анықтау үшiн отын-
энергетикалық кешеннiң (ОЭК) және ... ... да ... ... және ... әлеуетiн пайдалану
Iрi инвестициялық жобалар өзiнде шоғырланған және өнiмнiң әрбiр өзгерту
сатысында қосылған құны ... ... ... ... тұрғыдан
бiрнеше қайтара өзгертуге болатын өнiмдер шығаратын өндiрiс орындары ... ... ... ... ... және экспортқа бағдарланған
өндiрiстердi дамыту мен ... ... ... ... ... ... жүзiнде барлық мұнай экспорттаушы елдердi дерлiк өз экономикасын
әртараптандыру проблемасы алаңдатады. Дүние жүзiнде осы ... ... ... және ... ... ... өзгерiстерiнiң әсерiн төмендету
мақсатында аса iрi мұнай экспорттаушы елдер соңғы он ... ... ... ... ... бөлу ... экономиканың өндiрiстiк
құрылымын жетiлдiру жөнiндегi шараларды iске асыруда. Осымен бiр мезгiлде
дамыған елдер экономикасынан кiрiс алу ... ... ... капитал
экспорттау жұмысы жүргiзiлуде.
Қазақстанда мұнай-газ өнеркәсiбiне жылдан жылға көбейiп келе ... ... ... ... әртараптандыруға қолайлы орта
болып табылады.
Осыған байланысты, Каспий теңiзiнiң қазақстандық секторын (КТҚС) игеру
индустрияны дамытудың ... ... ... бiрi болып
табылады, онда күнiлгерi бағалау бойынша көмiрсутектердiң ... қоры ... ... құрайды, ол күтiлiп отырғандай, Қазақстанда ... ... ... өсiмiн қамтамасыз етедi.
Перспективада қайраңдағы кен орындарынан мұнай ... ... ... ... ... 25-30 жыл бойы осы ... ... мүмкiн.
Каспий теңiзiнiң солтүстiк бөлiгiндегi ... кен ... ... газдың құрамы жоғары - шамамен 60% көлемiнде болуымен сипатталады.
Қашаған кен орнының мұнайында ғана алынатын газдың қоры Қарашығанақ ... ... ғана ... ... деп ... ... Қазақстанның орта және ұзақ мерзiмдi перспективасында
ОЭК-iнiң дамуы КТҚС-ның дамуымен айқындалатын болады, өйткенi 2006 жылдан
кейiн оншорлық кен орындарында ... өсуi ... ... өңiрi ... ... ... магистральдық, оның iшiнде
экспорттық мұнай және газ құбырларын, жүктердi сақтау және ауыстырып тиеу
үшiн теңiз ... мен порт ... ... ... және газ ... жол ... салуға, электр энергетикасында ... ... жаңа ... ... ... ... экономикалық қарқынына едәуiр көлемде әсер ... және ... ... ... ... ... ... көмiрсутегiн өндiрудiң дамуы мұнай-химия индустриясы ... ... ... ... ... ... Iрi ... отырып, Қашаған кен орнының өнеркәсiп аймағының маңында iлеспе табиғи
газды ұқсату жөнiндегi мұнай-химия кешенiн салу жоспарлануда. Кешен мұнай-
химия өнiмдерiнiң ... және ... ... ... ... ... пропан, бутан, гексан, этилен, пропилен, ацетилен, бензол, ксилол
және басқаларын, олардың негiзiнде пластикалық ... мен ... ... ... он бес ... Қазақстан мұнайын өндiрудi дамытуға инвесторлар 80
млрд. AҚШ долларынан астам қаржы салуға ниет ... Бұл ... ... ... жұмысын қамтамасыз ететiн ... және ... ... ... жұмсалатын болады.
Аталған инвестициялық жұмсалымдар тауарлар мен қызметтер көрсетулердiң
ауқымды түрiне сұраныс тудырады, олардың бiр ... ... ... ... ... ... ал ... бөлiгi мұнай қорлары сарқылғаннан кейiн де
сыртқы және iшкi ... ... ... ... ... ... ... жағалауының инфрақұрылымын дамыту демалыс және ойын-
сауық индустриясын құру үшiн, теңiз порттары - ... ... ... ... үшiн, машина жасау зауыттары баржалар, жүк,
кәсiпшiлiк және әскери кемелер, ... пен ... ... ... шығару және т.б үшiн алғышарт жасайды.
ҚҚТ дамыту бөлiгiнде шикiзатты ұқсатуды ... ... ... бар.
Мұнай мен газды ұқсатуды кеңейте түсу iс жүзiнде экономиканың барлық
салалары мен тұрмыста пайдаланылатын полимерлiк ... ... ... шығаруға мүмкiндiк жасайды. Осы бағытта ҚҚТ-ны ... көп ... ... құруға жағдай жасайды.
ҚҚТ-ны дамыту үшiн металлургия өнеркәсiбiнде жақсы перспективалар бар.
Қазақстанда Д.Менделеевтiң периодтық ... 100-ге жуық ... ... ... ... бар КСРО тұсында оның 74 элементi
өнiмiнiң алуан түрiне ... ... ... ... ... көп ... ететiн және жоғары технологиялы тауарларды - ғарыш
аппараттарын, қару-жарақ, ... ... ... ... ... асыл және ... ... жер металдарының кең
ауқымды мөлшерiн күрделi және қоры аз рудалардан, руда ... ... мен ... ... ... алу ... ғылыми-
инновациялық әзiрлемелердi түстi металлургия кәсiпорындарында енгiзудiң ... да зор ... ... мен ... бар. ... мен руда ... ... жөнiндегi жаңа технологияларды енгiзу
орта мерзiмдi перспективада қосылған құны жоғары өнiм ... ... iрi ... ... ... ... ... және
жиhаз өнеркәсiбiнiң өнiмдерiне және т.б. сұраныс тудырады. Осының ... мен ... және ... ... ... түсу ... ... болады әрi болашақта бұл өнiм әлемдiк рынокта өз орнын табады.
Қазақстан әлемдегi iрi ... ... бiрi ... табылады. Астық
өңдеу процесiн тереңдету көп салалы ҚҚT-ны құрудың негiзгi базасы болуы
мүмкiн. ... ... ... ... ... өңдеудiң технологиялық
процесiн кеңейтуден де, жемшөп өндiру, мал шаруашылығы, ет пен сүт ... ... да ... ... ... ... да, ауыл
шаруашылығы техникасы мен минералдық тыңайтқыштарды шығару жөнiндегi
зауыттар да, ... ... ... ... ... ... мен басқаларын шығару жөнiндегi кәсiпорындар да
кiредi.
Экономика құрылымын және қазақстандық экономиканың экспорттық бағытын
әртараптандырудың ... ... ... ... басым бағыт болып
табылады. Алайда ... ... ... iске ... мемлекеттiк қолдау
көрсету жөнiндегi түпкiлiктi шешiмдi ҚҚT әдiсi бойынша аталған өнiмдердi
барынша қайта өңдеу ... ... ... ... ... ... ... кейiн ғана қабылдау қажет.
ҚҚТ әдiсi бойынша экономиканың басым салаларын айқындау кезiнде ҚҚТ-ның
одан әрi дамуын көздейтiн бiрлескен өндiрiстердi ... орай ... ... ... ... ... ету қажет.
1.5 Ғылымды көп қажет ететiн және жоғары технологиялы өндiрiстер құру
саласындағы әлеуеттi басымдықтар
Қазiргi экономикалық дамудың негiзгi сипаттамаларының бiрi озық ... ... ... ... бiр ... ... ... кезең-кезеңiмен ауыстыру процесiмен байланысты оның әркелкi
сипаты болып ... ... ... ... сәтiнде алдындағы
кезеңде көш басында болған елдер капиталдың құнсыздануына және ... ... ... ... ... тап болады.
Жаңа өндiрiстiк-технологиялық жүйенi ... ... ... ... елдер дәстүрлi жұмсау салаларынан сырғып бара жатқан
капиталды тарту орталықтарына айналады.
Стратегия ... ... ... ... бағыттарында
ғылыми-техникалық, инновациялық және ... ... ... ол ... ... ... ... алуға
жәрдемдесуге тиiс.
Негiзгi бағыттар мыналар болуы тиiс:
1. Жоғары ... ... ... оның iшiнде шетелдiк
те, салааралық та технологиялар ... ... ... ... ... ... әлеуетi бар ғылыми-техникалық және
өнеркәсiптiк ұйымдар мен кәсiпорындар желiсi бар қалаларда қазiргi заманғы
ғылыми және ... ... ... оның ... ... ... ... ұлттық ғылыми орталықтар, ғылыми-
технологиялық аймақтар және c.c.) қолдау.
3. Индустриядан кейiнгi экономика ... ... озық ... ... ... әлеует салаларын пайдалану.
Қазақстан қазiрдiң өзiнде мына ... ... ... көп қажет ететiн өндiрiстердi дамыту үшiн белгiлi бiр ғылыми базаға
ие, оның iшiнде:
биотехнологиялар ... ... ... жаңа ... ... ... ... штамдары және басқалары);
ядролық технологиялар;
ғарыштық технологиялар;
жаңа материалдар, химиялық өнiмдер және басқаларды жасау.
4. Қазiргi заманғы ғылыми-техникалық бағыттардың:
жаңа материалдар мен химиялық ... ... ... ... жүргiзу үшiн қажетті
жағдайлар жасау.
5. Ғылыми-техникалық және өндiрiстiк ұйымдар мен ... ... ... ғылым мен инновациялар салаларына
инвестициялар тартуға, өнеркәсiп пен ... ... ... ... ... ... заң шығару базасын жетiлдiру.
Стратегияның маңызды мiндеттерiнiң бiрi Мақсатты инвестициялық және
ғылыми-техникалық стратегияларды iске ... ... ... мен ... ... табылады, бұл индустриялық-инновациялық
дамудың қазiргi мемлекеттiк басқару жүйесiн қайта қарауды және белгiлi бiр
дәрежеде қайта ... ... ... ... ... қол жеткiзу үшiн жаңа мемлекеттiк
даму ... құру және ... ... атап ... Қазақстанның
инвестициялық қорын, Қазақстан Даму Банкiн, Инновациялық ... ... ... ... қажет.
Тұтастай алғанда, даму институттарының ... ... ... ... ... және ... қағидаттарына
негiзделетiн бiрыңғай жүйенi қалыптастыруға тиiс.
Орталықсыздандыру қағидаты жеке сектордың бастамашылықтарын ... ... қоса ... ... сан ... болуын бiлдiредi. Iс
жүзiнде бұл мемлекеттiң қаржы және ақпараттық ... бiр ғана ... ... ... ... қабылдау кезiнде ықтимал жүйелi қателердi болдырмауға;
бәсекелестiктiң негiзiн салуға, соның нәтижесi ... ... ... ... ашық ... жүргiзуге;
жеке сектордың бастамашылықтарын неғұрлым терең талдауды жүзеге асыруға
мүмкiндiк бередi. Мысалы, егер перспективалы жоба даму ... ... ... онда оны ... институттан алу мүмкiндiгi
сақталады.
Мамандану ... даму ... ... ... бiр
операцияларына және/немесе түрлерiне мамандануын ... ... Даму ... ... ... кредиттеу арқылы; Қазақстан
инвестициялық қоры - жарғылық капиталға үлестiк ... ... ... қор - ... оның ... ... мен ғылыми мекемелерге
гранттар беру және ... ... ... ... ... қаржыландыруға
маманданады. Мамандану қағидаты даму институттарының мамандану шеңберiнде
операциялармен және қызмет түрлерiмен ғана айналысатынын бiлдiрмейдi. Олар
өздерi үшiн ... ... ... басқа операцияларды да (қызмет
түрлерiн) жүзеге асыра алады. Бұл үшiн негiзгi емес операциялар мен қызмет
түрлерiн жүзеге ... ... ... қағидаты даму институттарының қызметiн ... ... ... ... ... ... ... дамудың осы кезеңiнде жоқ нарық институттарға ... ... ... ... қызметi нарықтық институттарға
елiктеудi бiлдiретiнiн ескере отырып, әуел бастан ... ... яғни ... ... құру қажет. Бәсекелестiк қағидаты
қандай да бiр институттың қызметi нәтижелерiн салмақтауға мүмкiндiк бередi.
Ашықтық қағидаты менеджерлердiң есептiлiгi мен ... ... ... әрi ... пайдалану үшiн тиiстi бақылауды қамтамасыз
ететiн дамудың мемлекеттiк институттарын корпорациялық басқарудың ... ... ... ... даму ... ... қойылған
мiндеттердi тиiсiнше iске асыру мақсатында олардың қызметiне қандай да ... ... ... етуi тиiс. Осы ... ... ... ... директорлар институты (мiнсiз iскерлiк беделi бар шетелдiк жоғарғы
бiлiктi менеджерлердi тарта отырып), сондай-ақ корпоративтiк ... ... ... ... ... болады.
6. Қазақстанның инвестициялық қоры
Қазақстанның инвестициялық қорының (ҚИҚ) мақсаты Қазақстанда да, ... де ... ... ... үлестiк және бақылаусыз
қатысу арқылы жеке сектордың ... ... емес ... ... ... көрсету болып табылады.
ҚИҚ құру қажеттiлiгi қор рыногының дамымауымен, отандық компаниялардың
капиталдану төмендiгiне, отандық ... ... ... ... ... ағымына ықпал ететiн барабар нарықтық тетiктердiң болмауымен
байланысты болып отыр. ҚИҚ құру ... ... үшiн ... ... ... ... көшу қажеттiлiгiне белгi болып табылады. Банктермен және
басқа да қаржы ... ҚИҚ ... жаңа ... пен ... ... үшiн ... ... болады.
Жеке инвестициялық қорлардың пайда болуымен мемлекеттiк қаржы институты
ретiндегi ҚИҚ рөлi қысқартылатын ... ... ... 3-5 ... ... ... пайда болуымен жекешелендiрiлетiн болады.
Қаржылай қолдау көрсету туралы шешiм ҚҚТ әдiснамасы бойынша ... ... ... ... ... ... анықталғаннан кейiн
жүзеге асырылатын болады. Егер ҚҚТ талдауының тұжырымдары ... ... құру ... ... ... онда барлық қажеттi негiзгi
өндiрiстi құру ... ... ҚҚТ ... ... ... әрi жоба үшiн ... өзге де сипатта жүзеге асырылуы тиiс.
Бұл ретте жобаларды бағалаудың бiрiншi кезектегi өлшемдерiнiң бiрi олардың
коммерциялық қайтарымдылығы болып табылады.
Бағалаудың ... ... ... ... ... ұстануы немесе
импорт алмастыру бағыттылығы болады. Талдау мәнi ... ... ... жеке ... ... бастамалары болуы тиiс.
Жобаларды қаржыландыруды жеңiлдету үшiн, жеке секторда ... ... ҚИҚ ... капиталға (акцияларды сатып алуда) бақылау
пакетiн алмай қатысу арқылы бiрлесiп ... ... ... ... ... ... ... iске асырылғаннан ... ... ... ... ... ... ҚИҚ-қа жаңа өндiрiстер, оның iшiнде жоғары технологиялы өндiрiстер
құруда ғана емес, сондай-ақ бағалы қағаздар рыногын дамытуда да ... ... ... ... Даму ... ... ... жұмыс iстеуi тиiс.
Бұл екi институт банк желiсi бойынша жобаларды қаржыландыру және капиталды
бастапқы орналастыру бағытында бiрiн-бiрi толықтыруы тиiс.
Таяу және орта ... ... ... маманданған қаржы
ұйымдарын ҚИҚ қызметiне тарту туралы мәселе қаралатын болады. Ынтымақтастық
шетелдiк мамандарды тарту бағытымен қатар ҚИҚ ... ... ... да ... ... ... Қазақстанның Даму Банкi
Қазақстанның Даму Банкiнiң негiзгi мiндетi ұзақ мерзiмдi және орташа
мерзiмдi төмен проценттi банк кредиттерiн, оның ... ... ... ... сондай-ақ басқа кредиттiк институттар беретiн заемдар мен
кредиттер бойынша кепiлдi мiндеттемелер беру ... жеке ... ... бастамаларына (инфрақұрылымдық жобалар бөлiгiнде) ... ... ... ... Даму ... ... етуi ... жүйесiнiң банк жүйесiндегi
айтарлықтай тәуекелдерге және ... ... ... ... ... ұзақ ... және төмен проценттi
кредиттердi берудi қамтамасыз ете алмауымен белгiленедi.
Осындай қаржылай қолдау ... ... ... ҚҚТ ... бойынша
кешендi талдау жасалып, тiзбенiң неғұрлым маңызды элементтерi анықталғаннан
кейiн жүзеге асырылатын болады. ҚҚТ ... ... ... ... жоба үшiн өзге де ... сипаттарда жүзеге асырылуы тиiс. Бұл ретте
жобаларды бағалаудың бiрiншi ... ... бiрi ... ... болып табылады.
Таяу арада жарғылық капиталды ұлғайтуды, ... ... ... атап ... ... ... құру ... көздейтiн
Қазақстанның Даму Банкi институционалдық тұрғыда ... ... ... ... Даму ... ... Республикасынан тысқары
жерлерде жобаларды қаржыландыру құқығы берiлуi мүмкiн.
8. ... ... қор тiптi ... ... ... ... ... бола бермейтiн нарықтық экономиканың еншiлес функциясын
ынталандыруға тиiс. Бұл ... ... ... ... және басқалары сияқты жоғары технологиялық салаларын құру
мен дамыту үшiн ерекше маңызды. Осыған ... қор ... ... ... ... инновациялық белсендiлiктiң артуына,
жоғары технологиялы және ғылымды көп ... ... ... дамытуға
жәрдемдесу болуы тиiс.
Инновациялық қорды құру инновацияларды енгiзудiң тиiмдi және нарықтық
тетiктерiнiң болмауына қатысты кеңес өкiметiнен ... ... ... тән ... проблеманы шешуi тиiс.
Бұл проблеманың екi жағы бар. Бiрiншiден, бұл ... ... ... ... жаңа инновацияларды ... ... ... ... мен ... ... ... шешу үшiн Инновациялық қордың негiзгi күш-жiгерi жеке
сектор тарапынан Қазақстандағы венчурлiк қаржыландыруды ... ... және ... ... ... ... тиiс.
Инновациялық қор өз қызметiнiң бастапқы кезеңiнде отандық және ... ... ... ... ... ... асыратын
және венчурлiк қорларды құратын болады.
Инновациялық қор отандық еншiлес капиталдың құралуы және өсуi ... ... ... ... қызметiн тоқтатып, ... ... ... ... және қолданбалы ғылыми
зерттеулердi қаржыландыруға бағыттайтын болады.
Қордың негiзгi мiндеттерi:
инновациялық ... ... ... ... ... ... және т.б) ... қатысу;
отандық және әлемдiк деңгейдегi iрi еншiлес инвесторлармен ... ... ... және ... істеп тұрған кәсiпорындардың жарғылық
капиталдарына жоғары технологиялы және ... көп ... ... өнiм
өндiру, жаңа технологияларды әзiрлеу мақсатында қатысу;
коммерциялық тиiмдiлiгi мен экономиканы технологиялық дамыту тұрғысынан
әлеуеттi перспективалы болып табылатын жаңа ... ... ... жасауға бағытталған жекелеген ғылыми зерттеулер мен
тәжiрибе-конструкторлық жұмыстарды гранттар беру ... ... ... ... ... бөлу ... ... шетелдiк ғалымдарды
тарта отырып, тәуелсiз ғылыми-техникалық сараптама ... ... ... ... тиiс. Қаржыландыру үшiн таңдалған ғылыми зерттеулер
ҚИҚ және Қазақстанның Даму ... ... ... аясындағы жобаларға
тұтас алғанда сәйкес келуi тиiс.
Елдегi венчурлiк институттардың ... ... ... отырып,
Стратегияны iске асырудың бiрiншi кезеңiнде венчурлiк қызметтi көтермелеу
және реттеу үшiн ... ... база ... ... ... ... барлық түрлерiнiң жаңа бiлiмдердi жинақтау
жүйесiнде ... мәнi бар және ... ... ... ғана ... беру орынсыз екенiн шетелдiк тәжiрибе көрсетiп отыр. Бұдан өзге,
еңбек пен капиталдың өнiмдiлiгiн арттыру, демек экономиканың бәсекелестiгiн
арттыру, дербес ғылыми-техникалық ... ... және ... ... ... да iргелi ғылыми зерттеулердi қаржыландыру ... ... ... ... қор өз қызметiн ... ... ... саясат шеңберiнде жүзеге асыратын болады.
9. Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация
Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорацияның негiзгi мiндетi саяси және
регулятивтiк ... ... және ... ... ... ... тауарлары мен қызметтерiнiң экспортына тiкелей
жәрдемдесу болады. Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация қазақстандық
өнiмнiң экспортын ... ... ... рыноктары туралы ақпаратты
зерделеу және кейiннен тарату үшiн ... ... ... Бұл жалпы әлемге танылған тәсiл болып табылады әрi қаржылық және
әкiмшiлiк тұрғыдан алғанда экспорттық ... ... ... ... ... өсуi және оның ... ... ... ... дайындығы бойынша
Экспортты сақтандыру корпорациясы коммерциялық сақтандыруды қысқартып,
саяси тәуекелдердi сақтандыру мен халықаралық рыноктар туралы ... ... баса ... аударатын болады.
Қорытынды
Стратегияның маңызды мiндеттерiнiң бiрi Мақсатты инвестициялық және
ғылыми-техникалық стратегияларды iске асыру, инвестициялық белсендiлiктi
реттеу мен ... ... ... бұл ... қазiргi мемлекеттiк басқару жүйесiн қайта қарауды және белгiлi бiр
дәрежеде қайта ... ... ... ... ... қол ... үшiн жаңа ... институттарын құру және қазiргi барын, атап ... ... ... ... Даму ... ... ... Экспортты
сақтандыру корпорациясын нығайту қажет.
Қазақстанда пайдалы қазбалардың iрi қорларының болуы оның салыстырмалы
экономикалық артықшылығы болып табылатындықтан, ол ... ... ... ... ... дамуда. Соған байланысты Қазақстан
Республикасына стратегияның маңызы артады.
Стратегия елде ғылымды және инновациялық ... ... ... ... ғылыми және инновациялық саясат жүргiзудi
көздейдi. Алға қойылған мақсаттарға қол жеткiзу үшiн қаржы рыногын одан әрi
дамыту және ... бiлiм бepу, ... ... ... ... ... отыр. Стандарттау саясаты шеңберінде
экономиканың және ... ... ... ... ... ... ... iске асыру экономиканың адам капиталын,
өндiрiлген және ... ... ... пайдалануға негiзделген тұрақты
өркендеуiне алып келетiн оның құрылымында ... ... ... ... ... және ... ... сапалық жаңа
деңгейiне шығуына ықпал етуi керек.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республика-сының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттік стратегиясы28 бет
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы74 бет
Инновациялық экономиканың теориялық негіздері жайлы17 бет
Стратегияның теориялық ұғымы, Қазақстан Республикасының дамуының экономикалық стратегиясы33 бет
Қазақстан Республикасындағы индустриялық инновациялық стратегияны жүзеге асырудың сараптамалық мәселелері60 бет
Қазақтанның «Қазақстан - 2030» ұзақ жылдарға арналған дамуының стратегиясы24 бет
Қазақстанның индустриалды-инновациялық стратегиясын жүзеге асырудың негізгі бағыттары6 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
2013-2014-2015 жылдардағы Қазақстан Республикасының негізгі макроэкономикалық көрсеткішінің сипаттамасы17 бет
2013-2015 жылдардағы ҚР-ның макроэкономикалық көрсеткішіне сипаттама14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь