Топырақтың ауыр металдармен ластануы

КІРІСПЕ
1 Негізгі бөлім
1.1 Топырақтың ауыр металдармен ластануы
1.2 Топырақтың органикалық заттармен ластануы
2 Ақтөбе қаласының техногенез жағдайындағы топырақ .өсімдік жүйесіндегі ауыр металдар және олардың қаланың экологиялық жағдайына әсері
2.1 Ақтөбе қаласының топырағының физика . географиялық сипаттамасы
2.2 Ақтөбе қаласының топырақтарының ауыр металдармен ластану
ҚОРТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жұмыстың өзектілігі: Қазақстанның көптеген аймақтарындағы экологиялық жағдай сын көтермейді. Ғылыми-техникалық прогресс қоршаған ортаның көптеген мөлшерде зиянды заттармен ластанып, қалыптасқан табиғи тепе-теңдіктің бұзылуымен қатар жүруде. Республиканың көптеген аймақтары газ, сұйық және қатты күйдегі өндіріс қалдықтарымен, сульфаттармен және ауыр металдармен ластануда. Қоршаған ортаның зиянды заттармен ластану деңгейі жоғары болуына байланысты олардың топыраққа, суға, ауаға түсуіне, тигізетін зияны мен биологиялық рөлін зерттеуге ерекше көңіл бөлініп отыр. Өндіріс ошақтары орналасқан аудандардың топыраққа көп мөлшерде әр түрлі химиялық қосылыстар, ауыр металдар түсуде. Топырақ ресурстары жер бетіндегі тіршілікке қажетті ең маңызды алғы шарттардың бірі болып табылады. Алайда оның шын мәніндегі маңызы мен рөлін өз дәрежесінде бағалай алмай келеміз. Топырақ биосфераның компоненттерінің бірі ретінде адам, жануарлар мен өсімдіктер үшін биохимиялық орта болып саналады, ол энергетикалық сыйымдылығы жоғары, топырақ биотасы мен адамдар арасындағы тікелей және жанама әсерлерді тепе – теңдікте сақтап тұра алатын өздігінен тазару процестерінің механизмдерінің аса маңызды резерві болып табылады. Адамдарға азық – түлік пен жануарларға қоректі өндіру үшін қажетті жағдай тек топырақ арқылы ғана жасалынады. Топырақ ешнәрсеге айырбастамайтын табиғи ресурс. Қазіргі таңда, ғылыми әлі күнге дейін топырақтың орнын баса алатын жасанды материал таба алған жоқ. Өсімдіктерді топырақсыз өсірудің кез келген әдісі топырақтың рөлін дәл өз мәнінде орындай алмайды. Сондықтан адамзат қоғамы алдында тұрған және әлі де маңызды болып қала беретін аса маңызды мәселе топырақтың топырақ түзілу процесіндегі өздігінен қалпына келу, сақтап қалуға барынша жағдай жасау.
1. Бимагамбетова Г.А. «Топырақтың химиялық құрамы және оның улы заттармен ластануы» ҚР ауыл шаруашылығына еңбек сіңірген қызметкері профессор Байжұманов Әнуар Байжұманұлының 70 жасқа толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы.- Алматы, 2008. -309-312 б.
2. Мұхаметкарімов Қ.М., Бимагамбетова Г.А., Әлімбаев С.С. «Ақтөбе қаласына автокөліктен шығатын қалдықтардың зияны» ҚР ауыл шаруашылығына еңбек сіңірген қызметкері профессор Байжұманов Әнуар Байжұманұлының 70 жасқа толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы.-Алматы, 2008. -442-447 б.
3. Бимагамбетова Г.А., Кенжебай М-Ш. «Өсімдіктер-табиғи орта химиялық ластағыштарының биоиндикаторлары» ҚР ауыл шаруашылығына еңбек сіңірген қызметкері профессор Байжұманов Әнуар Байжұманұлының 70 жасқа толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы.-Алматы, 2008.-448-452 б.
4. Мұхаметкарімов Қ.М., Бимагамбетова Г.А. «Таза ауа – тіршілік көзі» Қазіргі кездегі экология және экологиялық білім беру мәселелері халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы. -Ақтөбе , 2008.- 301 - 303 б.
5. Бимагамбетова Г.А. «Жарық дүние жанары» Астананың 10 жылдығына арналған облыстық ғылыми практикалық конференциясы.-Ақтөбе, 2008. -208 - 210 б.
6. Бимагамбетова Г.А. «Окружающая среда и транспорт» // Ізденістер, нәтижелер. -2009.- № 3. -78 -80 б.
7. Мұхаметкарімов Қ.М., Бимагамбетова Г.А. «Ақтөбе қаласының экологиялық жағдайына байланысты топырақтарда ауыр металдардың шоғырлану ерекшеліктері» // Ізденістер, нәтижелер. -2009.- № 2. -157-159 б.
8. Бимагамбетова Г.А. «Ағаш өсімдіктерінің атмосфералық ауаны реттеудегі маңызы» // Ізденістер, нәтижелер. -2009 . -№ 2. -159- 162 б.
9. Мұхаметкарімов Қ.М., Бимагамбетова Г.А. «Ақтөбе қаласының ауасын ластаушы автокөліктер мен стационарлы объектілердің сипаттамасы». // Ізденіс.-2009. № 4 (1). -99-101 б
10. Бимагамбетова Г.А. «Ақтөбе қаласының топырағы мен өсімдік жүйесіндегі ауыр металдардың мөлшері».// Почвоведение и агрохимия . -2010.-№ 3. -59-63 б.
11. Бимагамбетова Г.А. «Экологическое состояние почв города Актобе. Өзбекстанның топырақтанушылар және агрохимиктерінің V съездінде Ташкент, -2010. -251-253 б .
12. Бимагамбетова Г.А. «Ақтөбе қаласы топырағы мен ағаш өсімдіктерінің жапырақтарында ауыр металдардың шоғырлануы» Ө.О.Оспанов атындағы Қазақ топырақтану және агрохимия ғылыми зерттеу институтының 65 жылдық мерейтойына арналған Халықаралық ғылыми-практикалық конференция. Алматы, 2010.- 512-515 б.
13. Канагатов Ж.Ж. Экологическая оценка влияния химических (пестицидов и нитратов) и физических факторов на агроценозы на примере Талдыкорганского региона. // Мат.науч-практ. Конф. молодых ученых, посвящ. Году поддерж. культ. – Талдыкорган, ЖГУ. 2000. - С. 48-52.
14. Бигалиев А.Б., Кенжебеков А.К., Канагатов Ж.Ж. Экологическая оценка влияния промышленных предприятий на водные ресурсы Талдыкорганского региона Алматинской области. // Мат. науч-практ. конф, посвящ. 10-летию Межгосударст. Координац. Водохозяйств. Комиссии (МКВК). 20-22 февраля 2002 года, МВК «Атакент-Экспо» - Алматы, 2002. - С. 401-403.
15. Бигалиев А.Б., Кенжебеков А.К., Канагатов Ж.Ж. Экологическая оценка влияния агропромышленного комплекса на водные ресурсы Талдыкорганского региона Алматинской области. // Мат. науч-практ. конф, посвящ. 10-летию Межгосударст. Координац. Водохозяйств. Комиссии (МКВК). МВК «Атакент-Экспо» - Алматы, 2002. - С. 404-405.
16. Бигалиев А.Б., Кенжебеков А.К., Смаил Н.Н., Канагатов Ж.Ж. Экологическая оценка влияния Текелийского ГОК ОАО «Казцинк» на компоненты природной среды в бассейне реки Каратал. // Мат. Межд. науч-практ. Конф. «Региональные проблемы экологии и безопасности жизнедеятельности» Казахская головная архитектурно-строительная академия. - Алматы, 2002. - С. 480-484.
17. Бигалиев А.Б., Кенжебеков А.К., Канагатов Ж.Ж., Бакенова А.К. Экологическая оценка влияния хвостохранилища Текелийского ГОК ОАО «Казцинк» на жесткость поверхностных вод Талдыкорганского региона Алматинской области. // Печат. Мат. Междунар. науч-практ.конф. «Современное состояние образования и науки в Казахстане и пути их реформирования». - Талдыкорган, 2003. - С. 151-158.
18. Қанағатов Ж.Ж. Өсiмдiктер физиологиясы пәнiнен оқу әдiстемелiк құрал // (оқу - әдістемелік нұсқау). - Талдықорған, ЖМУ, 2003. - 48 б.
19. Кенжебеков А.К., Тайсерекова Ж.А., Адилов А.А., Канагатов Ж.Ж. Экологическая характеристика отходов производства и потребления и пути их утилизации. // Учеб. пособие. - Талдыкорган, ЖГУ, 2006. - С. 107.
20. Қанағатов Ж.Ж. Омыртқасыздарды биотест ретінде пайдалануға арналған зертханалық жұмыстар. - Талдықорған, 2008. - 42 б.
21. Қанағатов Ж.Ж. Талдықорған қаласы аймағының экологиялық жағдайының бақылауда тышқантәрізді кеміргіштерді пайдалану. // Хабаршы/ вестник КазНУ, экологиялық серия, - Алматы, № 2(23). 2008. - 78-84 б.
22. Қанағатов Ж.Ж.Текелі қаласы атмосфералық ауасының ауыр металдармен ластану деңгейі. // ҚҰАУ / Ізденістер, нәтижелер ғылыми журналы, - Алматы , № 1. 2009. - 74-77 б.
23. Қанағатов Ж.Ж. Зерттелген ауданнан алынған топырақ сынамаларындағы ауыр металдардың мөлшері. // ҚҰАУ / Ізденістер, нәтижелер ғылыми журналы, - Алматы , № 1.2009. - 77-79 б.
24. Экологическое состояние окружающей природной среды Республики Казахстан и меры по ее улучшению. Государственный доклад. – Алматы, 1996. – 336 с.
25. Акуальные проблемы охраны окружающей среды. Экономические аспекты. Под. ред. Чумженко Н.Г., Белашова Л.А. АН СССР. Ин-т экономики промышленности. Ворошилоградский филиал. Киев: Наукова думка, 1979, - 319 с.
        
        КІРІСПЕ
Жұмыстың өзектілігі: Қазақстанның ... ... ... сын ... ... ... қоршаған
ортаның көптеген мөлшерде зиянды заттармен ластанып, ... ... ... ... ... ... көптеген аймақтары
газ, сұйық және қатты күйдегі өндіріс қалдықтарымен, сульфаттармен және
ауыр металдармен ... ... ... ... ... ластану
деңгейі жоғары болуына байланысты олардың топыраққа, суға, ауаға түсуіне,
тигізетін зияны мен биологиялық рөлін ... ... ... ... отыр.
Өндіріс ошақтары орналасқан аудандардың топыраққа көп мөлшерде  әр түрлі
химиялық ... ауыр ... ... ... ... жер
бетіндегі тіршілікке қажетті ең ... алғы ... бірі ... ... оның шын мәніндегі маңызы мен рөлін өз дәрежесінде бағалай
алмай ... ... ... ... бірі ретінде адам,
жануарлар мен өсімдіктер үшін биохимиялық орта ... ... ... ... ... ... ... мен адамдар арасындағы
тікелей және жанама әсерлерді тепе – теңдікте сақтап тұра алатын өздігінен
тазару ... ... аса ... ... ... ... азық – түлік пен жануарларға қоректі өндіру үшін қажетті жағдай
тек  топырақ  арқылы ғана ... ... ... айырбастамайтын
табиғи ресурс. Қазіргі таңда, ғылыми әлі күнге дейін топырақтың орнын баса
алатын жасанды материал таба ... жоқ. ... ... ... ... ... топырақтың рөлін дәл өз мәнінде орындай алмайды. Сондықтан
адамзат қоғамы алдында тұрған және әлі де маңызды болып қала ... ... ... ... ... түзілу процесіндегі өздігінен қалпына
келу, сақтап қалуға ... ... ... ... кезде ауыр
металдардың  топырақта жинақталуын және олардың  қоректік тізбек арқылы
ауысуын зерттеу  маңызды мәселелердің бірі болып  табылады, ... ... тірі ... оның ... ... ұзақ ... етеді. Ғылыми деректер бойынша, трофикалық байланыстар  арқылы
адам ағзасы ... 40-50%, ... 20-40%, ... ... ... ... жинақталған ауыр металл
иондары  адам ағзасында әр түрлі аурулардың қозуы мен пайда болуының басты 
себебі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қан 
айналу жүйелері аурулары үшінші орында тұр. Сондықтан да ... ауыр ... ... және ... ... ... ауысуын зерттеу қазіргі таңдағы ең өзекті мәселелердің бірі болып
отыр.
Жұмыстың мақсаты: Қазақстан топырағындағы ауыр металдардың таралу ... ... ... олардың тірі ағзаларға ... ... ... ... ... топырағындағы ауыр металдардың мөлшерін және олардың таралу
динамикасын қарастыру;
• Ақтөбе қаласының ... ... ... ... ішінде ауыр
металдармен ластану ерекшеліктерін және қауіптілігін анықтау;
Жұмыстың ғылыми жаңалығы. Қазақстан ... ... ... ала
отырып, өндіріс ошақтарынан бөлінген ауыр металдардың  мөлшері ... ... ... ... ... ... тигізген кері әсері 
экологиялық тұрғыдан толығымен бағаланды.
Жұмыстың практикалық маңызы: Жұмыс нәтижелерін экология сабағында
оқыған ... ... ... ... ... ... ауыр металдармен ластануы
Қазақстанның  барлық жер көлемі 2724,9 мың км. Жер ... ... ... болғанымен оның сапасы соңғы жылдары күрт нашарлап отыр. ... ... ... топырақ  деградацияға ұшырап, құнарсыздану,
шөлге айналу процестері күшейе ... ... ... ... ... 180 ... га жазық жерлер, 185 миллион га жайылым және 34 ... ... ... 180 ... га жері ... ... ұшырап, оның 30
миллион  га  топырақ  эрозиясы 60 миллион га ... 10 ... ... және ... ... ... ... 30 миллион га
жерлерін өнеркәсіп, көлік, байланыс, елді ... алып ... ... тың ... науқанына байланысты және бірегей бидай дақылын егу
топырақ қарашірігінің 25-30%-ын жоғалтты. ... ... ... ... өнеркәсібінің қарқындап дамуы 1000 га астам жерді қамтыса, топырақтың
техногенді бүлінуі 2,5 миллион га, ал ... ... 3 ... га ... ... Сол ... Азғыр мен Тайсойған сынақ полигондарының игілігіне
1,4 миллион га жер бұйырған. Оның ... ... ... ... осы аймақтың шамамен 2,8 миллион га жерін су басады деп ... ауыр ... ... ... ... қамтып
отыр. Әсіресе, Қазақстан бойынша ірі өнеркәсіптер, кен ... ... ... ... - өндірістік қалдықтарды сақтау және оларды көму
аймағында ерекше жылдам жүруде. Республика жерінде химиялық қалдықтар ... ... ... ... шығарылған химиялық заттар Шығыс
Қазақстан бойынша жылына 5 миллион тоннаға ... ... ... ... ластану деңгейі Бетпақ дала, Балқаш өңірі, Мұғаджар,
Ертіс өңірі, Маңғыстау, Каспий маңы ойпаты, Іле ... ... ... ... Шу, Талас, Жайық өзендеріндегі жерлер ... ... мыс ... ауыр металдармен ластанған. Бар деректер бойынша ... ... ... ... ... ... ... 100 РЗШ,
кадмий, мырыш 8-14 РЗШ, мыс 10 РЗШ-ға жеткен. Павлодар, Екібастұз, Қаратау,
Тараз тағы басқа өнеркәсіп орындары ... ... ... ... ... ластануға ұшыраған. Семей өңірінің ауыр ... өте ... Осы ... шоғырланған 154 өнеркәсіп орындарынан
жылына 294 мың ... улы зат ... ... ... ... мыс ... қорғасын 100 РЗШ, мырыш 300 РЗШ, хром 100 РЗШ, кобальт 50 РЗШ, никель
50 РЗШ, тағы ... ауыр ... ... мөлшерінің тіркелгені Семей
қаласы бойынша жарияланған әдебиеттерде келтіріледі.
Ауыр  ... ... ... ... ... жағдайға, ластаушы ... ... ... ... ... әсер ... 2009 және 2010 ... мамыр
айында қалдық сақтау орнының төрт жағынан (оңтүстік, солтүстік, шығыс және
батыс) алынған топырақ сынамаларындағы ауыр ... ... ... ... 1 - Қазақстан  топырағының ластану мөлшері (мг/кг)
|Ауыр ... ... ... |Оңтүстік |ШМК ... | | | | ... |
| |2009 |2010 |2009 ... |2,7 |51,6 ... ... |4,7 | | ... |0,4 | | ... |2,3 | | ... |41,5 | | ... ... ... ... ... Бағалау шкаласы бойынша бұл нысандар ластану ... ... ... ... яғни ... денсаулығана жағымсыз әсер етуі
кесте 3 берілген.
Кесте 3 – Топырақтың ауыр металдармен ... ... ... ... |ШЖКШЖБ конц.|Жоғары |Ластану бойынша|
|нысандары ... | | ... ... ... ... |Cr |6 |67 ... |
| |ЖЭО |Zn |23 |2.4 | |
| ... |Cu |3 |4.09 | |
| ... |Pb |32 |0.2 | |
| ... |Cd |0.5 |2.6 | |
| ... |Cr |6 |15.6 ... |
| |ЖЭО |Zn |23 |2.9 | ... |Автокөліктер |Pb |32 |0,5 | |
| ... |Cu |3 |5,1 | |
| ... |Cd |0,5 |2,4 | |
| ... |Cr |6 |237,3 ... |
| |ЖЭО |Zn |23 |3,8 | ... |АФҚЗ |Cu |3 |7,1 | |
| ... |Pb |32 |0,6 | |
| ... |Cd |0,5 |3,5 | |
| |ЖЭО |Zn |23 |4,8 ... |
| |АХҚЗ |Cr |6 |17,15 | ... ... |Pb |32 |1,7 | |
| ... |Cu |3 |10,2 | |
| ... |Cd |0,5 |5,4 | ... ... ... элементтер және негізгі ластаушы көздер анықталды.
Ауыр  металдардың ағаш тектес өсімдіктердің  жапырақтарында
жинақталуы. Адам және ... ... ауыр ... ... негізгі көзі өсімдік болып табылады. Көптеген ғалымдардың
деректері бойынша, өсімдікпен топыраққа 40-тан 80 % -ға дейін ауыр ... және ... тек ... ғана ауа және су ... ... ... ... топырақтың элементтік құрамын көрсететіні белгілі.
Сондықтан өсімдікте ауыр металдардың ... ... ... ең ... көп ... ... ... себеп болады. Зерттеу
нәтижелерінің көрсетуі бойынша ... пен ... жол ... ... ... ... ... ауыр металдардың мөлшерін Zn > Cr > Pb > Cu > ... ... ... ... Темір жол маңынан алынған терек
жапырағын зерттеу кезінде қорғасынның үлесі ... ... ... ... ... хром ... 12,81± 0,17 мг/кг, кадмий 0,98±0,05;
зауыт маңында ол ... ... ... ... ... ... ... хром 13,67±0,69 мг/кг, мыс ... ... ... мг/кг көрсетті. ТЖВ-да терек ... ... ... ... көп жинақтаған, ал қалған ауыр металдар ... ... ... ... көрсетті.
Зауыт маңынан алынған терек  жапырағы құрамында қорғасынның 
мөлшері ШМК 24 ... ... 4 ... ... ... ... де алынды.
Алынған нәтижелерін  ... ... ... мырыштың мөлшері 57,75±3,47 мг/кг,
хром мөлшері 33,43 ±2,78 мг/кг, қорғасын мөлшері 17,97±1,22 мг/кг, кадмий
мөлшері 1,04±0,05 ... мыс ... ... ... Барлық
көрсеткіштер бақылау аймағынан  жоғары. Бұл аймақтың ауыр металдармен 
ластануына ... ... ... болады. Т.А.
Пилипенконың ... ... ... ауыр ... ... ... ... жоғары
болуына байланысты қорғасын, мырыш, хром және кадмий үлкен әсер етеді. Сол
сияқты зауыт ... ... ... ... ... да, ауыр
металдардың жоғары болу жағдайлары тіркелді. Мұндағы ... ... ... хром ... 37,89 ±1,33 мг/кг, кадмий 0,96±0,07 мг/кг,
қорғасынның мөлшері 20,79±0,49 мг/кг, мыстың мөлшері ... ... ... ... ... Ақтөбе қаласының әртүрлі
аймақтарынан алынған ... ... ... жапырақтарында ауыр
металдардың мөлшері жоғары. Бұл осы маңнан алынған ... ... ауыр ... мөлшерінің жоғары болуымен байланысты. Қаланың
топырақ грунттарының ластануы, ... ... және ... ... өзгеруі өсімдіктің жағдайының нашарлауына әкелді.
Зауыт пен темір жол маңынан алынған қарағаш пен ... ... ... ... Zn > Cr > Pb > Cu > Cd ... бойынша орналастыруға
болады. Күзгі жапырақтардың үлгілерінде де ауыр металдардың мөлшері темір
жол және зауыт ... ... ... ... ... ... мырыш пен хром мөлшері жоғары (15-сурет). Перельман (Ах>1) бойынша
ауыр металдардың ... ... ... ... ... ... қарағаштың жапырағында Pb > Zn > Cu, терек жапырағында Pb
> Cu > Cd > Zn ... ... ... ... ... қарағаш пен терек жапырақтары  қорғасынды жоғары
мөлшерде жинақтайды. Қарағаш Pb > Cd > Zn > Cu, терек Pb > Cd > Zn > ... ... ... ауыр ... ... ... қарағаш пен терек кадмийді жоғары
мөлшерде сіңіреді: Cd > Zn > Pb > Cu. ... ... ... аз ... сіңіреді.
Қаланың топырақ экологиясын қарастыра  отырып келесі тұжырымдарды
жасауға  болады:
1. ... ... ... ... ... ... ... ... ... көлік шығарылымдары мен әр түрлі
кәсіпорындардың, қала топырағының ластануына ... ... өте зор. ... ... 79,8 мың ... ... заттар шығарылады, оның 11,4 тоннасы
стационарлық көлік  көздерінің ... ... ... ... ... ... ... адам ағзасына әсерін тигізуде.
3. Ақтөбе қаласының топырақтарының ауыр металдармен ... ... қала ... хром ... өте ... екенін көрсетті.
Әсіресе, зауыт маңынан алынған  ... ... ... 102-371 ... Мырыштың
және басқа  ластаушы қосындылардың ең көп жинақталған  мөлшері зауыт және
темір жол  ... ... ... ... жеке ... ... қала топырағын  ең ... ... ... және кадмий құрайтыны анықталды. ... ... ... ... ... ... болады Cr > Cu > Zn > Pb > Cd. ... ... ... ... ... бірақ кескінінің төменгі
қабаттардағы мөлшерінің жоғары екені байқалды.
4. Зауыт пен темір жол ... ... ... пен ... ... ... мөлшерін Zn > Pb > Cu > Cd қатар бойынша ... ... жол ... ... ... ... ... 13,09±0,23
мг/кг, мырыштың мөлшері 50,40±3,97 мг/кг, мыс 8,65±0,18 мг/кг, ал зауыт
маңында ... ... ... мыс 6,73±0,08 мг/кг, кадмий 0,88±0,03 мг/кг
көрсетті. Зауыт маңындағы терек жапырағының құрамындағы қорғасынның ... 24, ... 4 ... ... ... ... маңында өсетін қарағаштың
жапырағында мырыш және қорғасынмен қатар хром да көп  ... ... ... ... ... ... болып табылады. ... ... ... Топырақтың тығыздалуы, су 
өткізгіштік пен топырақтағы  ауа алмасуының төмендеуіне әкеледі.
6.Ақтөбе қаласының зауыт және  ... ... ... ... ... ... құрамы мен ластау көздері қарастырылып, сипатталды; Қазақстан
өңірінің әр түрлі аймақтарында 2007-2009 ... ... ... ... ... ... ... сақталды, 2008 жылы топырақта
токсиканттардың құрамы ... ... ... ... мыс (0,56±0,03
мг/дм3), кадмий (0,009±0,001 мг/дм3) және ... ... ... ал ... топырақта аммоний (0,4-3,0 ... ... (550-550 ... (21-55 ... және ... (328-508 ... ШРК-дан жоғары
болды. Қорғасын, мыс, ... ... ... ... ... таралуы аймақтағы өндіріс орындарының әсерінен екенін
байқалды.
Ғылыми басалымдарға анализдер жасалып, Ақтөбе ... ... ... ... беріліп, классификация жасалып, қала ... ... ... ... ... заттардың қала
ландшафтында тез таралуы туралы айтылған. ... ... ... ... топырақтанушылардың еңбектерін басшылыққа ала отырып, ... ... ... ... ... ауыр ... ... азайту үшін, келесі
ұсыныстарды атап кетуге болады:
1. Темір жол вокзалы және зауыт аймақтарында ... ... ... ... ... азайту үшін жыл сайын жиналатын ағаш жапырақтары
мен шөптесін өсімдіктер қалдырып қала аумағынан шығарып, утилизация жасау
керек.
2. ... ауыр ... ... ... ... үшін
көгалдандыру жұмысын әрі қарай жетілдіруді дамыту керек. Қала ланшаф-тында
бейімделу қабілеті жоғары ағаштар отырғызу қажет.
3. Ақтөбе ... ... ... ... және экологиялық
қауіпті бағалау үшін кешенді экологиялық мониторинг жүргізіп отыру керек.
Ауыр  металдар адам өміріне үлкен қауіп  төндіреді. Ауыр ... ауа, ... ... ... Экологияны  ластайтын тек ... ғана ... ... да ... ... Бұл ... бізге
қажет болғандықтан оларды тоқтата ... ... ... ... ... ... жөн. Металл өндіретін, кен байыту
кәсіпорындары бар ... ... сол ... ... ... ... отыру қажет. Барлық қауіпсіздік шараларын қолдану керек. Қоршаған
ортаны қорғаудың ең бір ... де ... жолы ... Осы
көгалдандыруды барлық кен орындар, металлургия кәсіпорындары бар аймақтарға
қолданған жөн. Сонда ғана экологияның ауыр ... ... ... ... ... Бимагамбетова Г.А. «Топырақтың химиялық құрамы және оның ... ... ҚР ауыл ... ... ... ... ... Әнуар Байжұманұлының 70 жасқа толуына арналған
халықаралық ғылыми-тәжірибелік ... ... 2008. -309-312 ... ... Қ.М., Бимагамбетова Г.А., Әлімбаев С.С. «Ақтөбе
қаласына автокөліктен ... ... ... ҚР ауыл ... ... ... ... Байжұманов Әнуар Байжұманұлының 70
жасқа толуына арналған халықаралық ... ... 2008. -442-447 ... ... Г.А., ... М-Ш. ... ... ластағыштарының биоиндикаторлары» ҚР ауыл шаруашылығына еңбек
сіңірген қызметкері ... ... ... Байжұманұлының 70 жасқа
толуына арналған халықаралық ... ... ... ... Қ.М., ... Г.А. ... ауа – тіршілік
көзі» Қазіргі кездегі экология және экологиялық ... беру ... ... ... -Ақтөбе , 2008.- 301 - 303 б.
5.  Бимагамбетова  Г.А. «Жарық дүние жанары» Астананың 10 жылдығына
арналған облыстық ғылыми  ... ... 2008. -208 ... ... ... ... ... и транспорт» // Ізденістер,
нәтижелер. -2009.- № 3. -78 -80 б.
7. Мұхаметкарімов Қ.М., Бимагамбетова Г.А. ... ... ... байланысты топырақтарда ауыр металдардың шоғырлану
ерекшеліктері» // Ізденістер, нәтижелер. -2009.- № 2. -157-159 б.
8. Бимагамбетова Г.А. ... ... ... ... маңызы» // Ізденістер, нәтижелер. -2009 . -№ 2. -159- 162 б.
9. Мұхаметкарімов Қ.М., ... Г.А. ... ... ... ... мен ... объектілердің сипаттамасы». //
Ізденіс.-2009. № 4 (1). -99-101 б
10. Бимагамбетова  Г.А. ... ... ... мен өсімдік
жүйесіндегі ауыр металдардың мөлшері».// Почвоведение и агрохимия . -2010.-
№ 3. -59-63 б.
11. Бимагамбетова  Г.А. ... ... почв ... ... топырақтанушылар және агрохимиктерінің V съездінде Ташкент,
-2010. -251-253 б .
12. Бимагамбетова Г.А. ... ... ... мен ағаш
өсімдіктерінің  жапырақтарында ауыр металдардың шоғырлануы» ... ... ... және ... ... ... ... 65
жылдық мерейтойына арналған Халықаралық ... ... 2010.- 512-515 ... Канагатов Ж.Ж. ... ... ... химических
(пестицидов и нитратов) и физических факторов на агроценозы на ... ... // ... Конф. молодых ученых, посвящ.
Году поддерж. ...... ЖГУ. 2000. -  С. ... ... А.Б., ... А.К., ... Ж.Ж. Экологическая
оценка влияния промышленных предприятий на водные ресурсы Талдыкорганского
региона Алматинской области. //  Мат. ... ... ... 10-летию
Межгосударст. Координац. Водохозяйств. Комиссии (МКВК). 20-22 февраля 2002
года, МВК «Атакент-Экспо» -  ... 2002. - С. ... ... А.Б., Кенжебеков А.К., Канагатов Ж.Ж. Экологическая
оценка ... ... ... на ... ... ... ... области. //  Мат. науч-практ. конф,
посвящ. 10-летию Межгосударст. Координац. Водохозяйств. Комиссии (МКВК).
МВК «Атакент-Экспо» -  ... 2002. - С. ... ... А.Б., ... А.К., ... Н.Н., ... ... оценка влияния Текелийского ГОК ОАО «Казцинк» на компоненты
природной среды в бассейне реки Каратал. // Мат. ... ... ... проблемы экологии и безопасности жизнедеятельности» Казахская
головная архитектурно-строительная академия. -  Алматы, 2002. - С. 480-484.
17. Бигалиев А.Б., ... ... ... Ж.Ж., ... ... ... ... хвостохранилища Текелийского ГОК ОАО «Казцинк»
на жесткость поверхностных вод Талдыкорганского региона ... // ... Мат. ... ... ... ... и ... в Казахстане и пути их реформирования». -  ... -  С. ... ... Ж.Ж. Өсiмдiктер физиологиясы пәнiнен оқу әдiстемелiк
құрал // (оқу - әдістемелік нұсқау). -  Талдықорған, ЖМУ, 2003. - 48 ... ... А.К., ... Ж.А., Адилов А.А., Канагатов Ж.Ж.
Экологическая характеристика отходов производства и потребления и пути их
утилизации. // ... ... - ... ЖГУ, 2006. - С. ... ... Ж.Ж. Омыртқасыздарды биотест ретінде пайдалануға
арналған зертханалық жұмыстар. - ... 2008. -  42 ... ... Ж.Ж. ... ... ... ... бақылауда тышқантәрізді кеміргіштерді пайдалану. // ... ... ... ... - ... № 2(23). 2008. -  78-84 ... ... Ж.Ж.Текелі қаласы атмосфералық ауасының ... ... ... //  ҚҰАУ / ... ... ғылыми
журналы, -  Алматы , № 1. 2009. - 74-77 б.
23. Қанағатов Ж.Ж. ... ... ... ... ауыр ... ... //  ҚҰАУ / ... нәтижелер
ғылыми журналы, -  Алматы , № 1.2009. -  77-79 ... ... ... ... ... ... ... и меры по ее улучшению. Государственный доклад. – Алматы, 1996. –
336 с.
25.  Акуальные проблемы охраны ... ... ... Под. ред. ... Н.Г., ... Л.А. АН СССР. Ин-т экономики
промышленности. Ворошилоградский филиал. Киев: Наукова думка, 1979, - ... ... ...
Бет
Өлш

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам үшін қауіпті улы ауыр металдар12 бет
Литосфераға антропогендік факторлардың әсері3 бет
Маңғышлақ мұнай-газ аймағы47 бет
Топырақ және топырақ жамылғысы21 бет
Топырақтың адамның денсаулығына әcepiнiң ерекшеліктері7 бет
Қазақстанда қалыптасқан экологиялық жағдайлар15 бет
Өскемен қаласы топырақ жамылғысының экологиялық жағдайы.50 бет
«Қараарна мұнай кен орындарының топырағының ауыр металдармен ластануы»51 бет
Жетібай мұнай кенішінің топырақ, өсімдік құрамындағы мұнай және мұнай өнімдерін, ауыр металдарды анықтап, қоршаған ортаны ластау деңгейін зерттеу26 бет
Ұзынағаш өзен аңғары топырағының ауыр металдармен ластануы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь