ҚР Конституциялық құқығының жалпы сипаттамасы

Конституциялық құқықтық нормаларға құқықтық нормалардың барлық белгілері тән. Оларды мемлекеттік органдар қабылдайды. Олар қоғамдық қатынастарды ретке келтіретін құрал болып табылады. Олар басқа да заң нормалары сияқты, екі: реттеушілік және қорғаушылық қызметті атқарады. Реттеуші нор-маларға құқықтық қатынас мүшелеріне субъективтік құқық беру және оларға заңдық міндеттеме жүктеу жолымен тәртіптің белгілі бір нұсқасын белгілейтін конституциялық-құқықтық нормалар жатады. Бұл, әсіресе, Конституцияның азаматтың құқы мен бостандығы туралы бөлімінде анық көрінеді. Құқық қорғаушы нормаларға субъектілер тәртібін, олар тәртіпті бұзған жағдайда, мемлекеттік мәжбүрлеу шараларын белгілеу жолымен анықтайтын конституциялық-құқықтық нормалар жатады. Мұндай конституциялық-құқықтық нормалар кем емес. Конституциялық құқық қорғау нормалары салыстырмалы түрде көп болмағанымен олардың мәні мейлінше зор, олар конституциялык құрылысты нығайтуда, азаматтардьің құкы мен бостандығьш корғауда, саяси тұрақтылыкты сақтауда үлкен рөл атқарады. Құқық қорғаушы нормаларға Президенттің импичменті туралы, Үкіметке, оның жекелеген мүшелеріне сенім көрсетпеу туралы конституциялық ережелер жатады.
Конституциялық құқықтың нормаларын түсіну үшін конституциялық реттеуші нормаларды өкілеттік беруші, тыйым салушы, міндеттеуші нормаларға бөлудің айтарлықтай мәні бар.
Өкілеттік беруші конституциялық құқықтық нормалар субъективтік құқықты жағымды мазмұнда белгілейді. Басқаша айтқанда, субъектіге (мемлекеттік органға, қоғамдық бірлестікке, азаматтарға) кандай да бір жағымды әрекет жасауға құқық береді. Осындай құкық беруші нормалар көп мөлшерде азаматтарға беріледі. Бұлар азаматтардың саяси, экономикалық, әлеуметтік құқықтары туралы конституциялық нормалар. Құқық беруші нормаларға Қазақстан Республикасы Президентінің, Парламентінің, Үкіметінің, Конституциялык Кеңесінің конституциялык өкілеттігін анықтайтын нормалар жатады.
Конституциялық заңдарда тыйым салатын нормалар да бар. Олар адамдардың белгілі бір қасиеттегі әрекеттеріне ұстамдылық жауапкершілігін белгілейді. Айталық, Конституция діни негізде саяси партиялар құруға, заңсыз қарулы құрамалар ұйымдастыруға тыйым салады. Тыйым салушы конституциялық нормалар мемлекетгің конституциялық негіздерін, зандылық пен құқықтық тәртіпті қорғауды көздейді. Бұл туралы Конституцияда анық айтылған. 5-баптың 3-тармағында: "Мақсаты немесе іс-әрекеті Республиканың конституциялык құрылысын күштеп өзгертуге, оның тұтастығын бұзуға, мемлекет қауіпсіздігіне нұқсан келтіруге, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және рулык араздықты қоздыруға бағытталған қоғамдық бірлестіктер құруға және олардың қызметіне, сондай-ақ заңдарда көзделмеген әскерилендірілген құрамалар құруға тыйым салынады" делінген.
Міндеттеуші конституциялык нормалар адамдардың, қоғамдық бірлестіктердің, мемлекеттік оргаңдардың белгілі бір жағымды әрекеттер жасау жауапкершілігін белгілейді. Конституция Парламент Палаталары Төрағаларына бірқатар жауапкершілік жүктейді. Сондай-ақ азаматтардың да конституциялық жауапкершілігін есте сақтаған жөн.
Конституциялық-құқықтық нормалардың, оларды құқық саласының басқа
        
        ҚР  Конституциялық  құқығының  жалпы  сипаттамасы
Конституциялық ... ... ... ... ... тән. Оларды мемлекеттік органдар қабылдайды. Олар ... ... ... ... ... ... Олар ... да заң
нормалары сияқты, екі: ... және ... ... атқарады.
Реттеуші нор-маларға құқықтық қатынас мүшелеріне субъективтік ... ... ... ... ... жүктеу жолымен тәртіптің белгілі бір нұсқасын
белгілейтін конституциялық-құқықтық нормалар жатады. Бұл, ... ... құқы мен ... туралы бөлімінде анық
көрінеді. Құқық қорғаушы ... ... ... олар ... ... ... мәжбүрлеу шараларын белгілеу жолымен
анықтайтын конституциялық-құқықтық ... ... ... конституциялық-
құқықтық нормалар кем емес. Конституциялық құқық қорғау ... ... көп ... ... мәні ... зор, ... ... нығайтуда, азаматтардьің құкы мен бостандығьш
корғауда, саяси ... ... ... рөл ... ... ... ... импичменті туралы, Үкіметке, оның жекелеген
мүшелеріне сенім көрсетпеу туралы конституциялық ережелер жатады.
Конституциялық ... ... ... үшін конституциялық реттеуші
нормаларды өкілеттік беруші, тыйым салушы, міндеттеуші ... ... мәні ... беруші конституциялық құқықтық нормалар субъективтік құқықты
жағымды мазмұнда белгілейді. Басқаша айтқанда, субъектіге (мемлекеттік
органға, қоғамдық бірлестікке, ... ... да бір ... әрекет
жасауға құқық береді. ... ... ... ... көп ... ... Бұлар азаматтардың саяси, экономикалық, әлеуметтік
құқықтары туралы конституциялық нормалар. Құқық ... ... ... ... ... ... ... конституциялык өкілеттігін анықтайтын нормалар жатады.
Конституциялық заңдарда тыйым салатын нормалар да бар. Олар адамдардың
белгілі бір қасиеттегі әрекеттеріне ұстамдылық жауапкершілігін ... ... діни ... саяси партиялар құруға, заңсыз ... ... ... ... ... ... ... нормалар
мемлекетгің конституциялық негіздерін, зандылық пен құқықтық ... ... Бұл ... ... анық ... ... 3-
тармағында: "Мақсаты немесе іс-әрекеті ... ... ... ... оның ... бұзуға, мемлекет қауіпсіздігіне
нұқсан келтіруге, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және
рулык араздықты қоздыруға бағытталған ... ... ... ... қызметіне, сондай-ақ заңдарда ... ... ... тыйым салынады" делінген.
Міндеттеуші конституциялык нормалар адамдардың, ... ... ... ... бір жағымды әрекеттер
жасау жауапкершілігін белгілейді. Конституция Парламент ... ... ... ... ... ... да
конституциялық жауапкершілігін есте сақтаған жөн.
Конституциялық-құқықтық нормалардың, оларды құқық саласының басқа
құқықтық нормаларынан ажырататын ерекшеліктер бар.
1. ... ... ... ... ... ... ... адам мен азаматтың құқықтық
мәртебесінің негіздерін бекітуге ... ... ... ... ... органдары жүйесін анықтауға байланысты қатынастарды
реттеуді көздейді.
2. Конституциялық-құқықтық нормалардың үлкен заңдық күші бар. ... ... ... ... келмеуі тиіс. Барлық басқа
нормативтік ... ... ... ... ... қайшы келетін құқықтық актілердің күші жойылуы тиіс.
Конституциялык ... ... құқы ... ... және
Прокуратураға берілген.
3. Материалдық және ... ... ... ... ... Қылмыстық, азаматтық, әкімшілік құқықтан
айырмашылығы конституциялық құқықтың конституциялық ... ... ... ... ... ... мамандандырылған іс жүргізуші
саласы жоқ. Алайда, бұл конституциялық құқықта іс жүргізетін нормалар ... сөз ... ... ... ... ... ... тобының қай-қайсысыньщ да өзіндік іс жүргізу нормалары бар.
Айталық, Парламенттің зандар қабылдауының ... бір ... ... ... ... сайлауын өткізу, референдум өткізу
тәртібі және басқалары конституциялык ... ... ... ... тарихи өлшеммен онша көп
уақыт өте ... да, жаңа ... ... дамуының кейбір
қорытындыларын шығаруға айтарлықтай негіз бар. Мемлекеттілікті ... ... ... ... бұл ... тану ... үшін ... құрылыс практикасы үшін барлық уақытта да көкейтесті проблема.
Қазақстанның жаңа конституциялық заңдарының қалыптасу тарихы ... ... ... КСР-ның "Президенттің қызмет орнын белгілеу туралы"
1990 жылдың 24 сәуірдегі заңымен өзгеріс енгізу кезеңінен бастау алады ... заң ... ... ... ... ... ... Аталған заң мемлекеттің басқару жүйесіне айтарлықтай өзгеріс
әкелді. Президенттің қызмет орны республикада жүргізіліп жатқан терең саяси
және ... ... ... ... ету, ... ... мақсатында белгіленеді. Одан кейінгі оқиғалар көрсеткендей,
тәуелсіз Қазақстан мемлекетінің президенттік ... ... ... ... ... ... 25 қазандағы Қазақ КСР-ының мемлекеттік егемендігі ... осы ... ... ... маңызды актісі болып
табылады. Ол жәй ... ... емес еді, оның ... ... ... Қазақ КСР-ының басқа республикалармен бірге КСРО-ға
ерікті түрде бірігетін және ... шарт ... ... ... егеменді мемлекет болып табылатындығы бірінші рет жарияланды. 1937
жылғы ... ... ... ... ... да тең ... ... ерікті түрде бірікті делінді. Ал Қазақ КСР-ының
1978 ... ... тек ... ғана Қазақ КСР-ы КСРО
құрамындағы тең ... ... деп атап ... ... егемендігін ғана емес, сондай-ақ ... ... ... қажеттігі туралы конституциялық идеяны да жариялады.
Сонымен бірге Декларацияда: "Қазақ КСР-ы ұлттық мемлекеттікті қорғау,
сақтау және нығайту жөнінде шаралар қолданады" ... деп ... ... ... ... ... етілді, онда қазақ ұлтының және
Қазақстанда тұратын басқа ұлттардың тууы мен ... ... ... ең ... ... бірі екендігі белгіленді. Әрине,
"ұлттық мемлекеттілік" және "Казақ КСР-ының мемлекеттілігі" ... ... ... Бұл ұғым — ... мемлекеттілік сипатына екі түрлі
көзкарастың көрінісі. Оның ... көп ... ... ... ... ... тану ... деген әр түрлі түсінік жатты. Одан әрі көрінгендей,
алдымен бірінші көзқарас, ал ... ... 1995 ... екінші көзқарас конституцияланды.
"Конституциялық заң" ұғымы кейін, мемлекеттік тәуелсіздік Декларация
— Қазақ КСР-ының бұрын буржуазиялық саяси институт ... ... ... ... бөлісу принципін бірінші рет жариялаған акт. Қазақ
КСР-ының 1978 жылғы Конституциясы, ... ... бұл ... ешқандай
бүкіл билік болмаса да, Жоғарғы Кеңеске бүкіл билікті бекітті.
Заң ... ... ... ... берілді. Президент республиканың
басшысы болып белгіленді және жоғары басқарушы-атқарушы ... ... ... билік те Президенттің иелігінде болды. Жоғары Сот ... ... ... ... ... ... ... егемен кұқық —
республиканың егемен құқын және Конституциясын бұзатын ... ... ... ... ... да ... ... өз аумағында
тоқтату құқы орнықтырылды.
Сондай-ақ өз аумағындағы және ғылыми-техникалық қуат ... ... ... екендігі жарияланды, яғни, Қазақстанның экономикасы,
негізінен, КСРО ... ... және енді ... біртұтас халық
шаруашылығы кешенінің құрамдас бөлігі болмайтын болды.
Декларацияда мемлекеттің әлеуметтік негізін таптық тұрғыдан анықтайтын
көзқарас жоқ. ... КСР ... ... ... ... "интеллигенция" ұғымдары заңдардың нормаларынан шығып
қалды. Егемендіктің бірден-бір иесі және мемлекеттік ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасының Конституциясында
да орнықтырылды.
Қазақ КСР-ы ... ... ... ... ... құқықты
иеленді. КСРО Конституциясы және Қазақ КСР-ының 1978 ... ... ... ... ... ... ... бола алған жоқ.
Қазақ КСР-ында Сырткы ... ... ... ... ... ... шыға ... халықаралық шарттарға отырған жоқ. Қазақ КСР
Конституциясының 28-бабына сәйкес сыртқы саясат қызметінде ... ... ... ... ... ... міндеттер мен
принциптерді басшылыққа алды.
Демек, Қазақстанда ... ... бір ... астам бұрын
КСРО Конституциясындағы негізгі ... ... ... және
дербес, тәуелсіз дамудың алғашқы қадамын жасаған конституциялық ... ... ... КСР-ының 1978 жылғы Конституциясына елеулі
өзгерістер енгізген бірқатар заңдар қабылданды. Ол— 1990 жылғы 20 ... ... ... пен ... ... ... туралы"
заң. Конституцияға Президенттің атқарушы және басқарушы биліктің басшысы
болып табылатындығы, ... ... ... ... ... қайта
құрылатыны, Премьер-министрдің қызмет орны бекітілетіндігі туралы қағидалар
енгізілді. ... ... құру ... Президентке берілді, оны
Жоғарғы Кеңес бекітті. Конституция Қазақ ... ... оның ... ... ... ... ... шешуге қатысатындығы
туралы қағидалармен толықтырылды. Бұл Қазақ КСР-ының ... ... ... тағы бір ... ... ... 15 ... қабылданған, соған сәйкес Қазақ КСР-ының 1978
жылғы Конституциясына елеулі өзгерістер ... ... ... және Қазақ КСР-ы халық депутаттарының жергілікті Кеңестері туралы"
Заңның маңызды конституциялық мәні бар. Онда ... ... ... жүйелері ұғымы бірінші рет берілді. Бұл мәселенің маңызы зор және 1993
жылғы және 1995 ... ... әр ... ... Заң ... ... жүйесіне халық депутаттарының жергілікті Кеңестерін,
аумақтық қоғамдық өзін-өзі басқару органдарын, ... ... ... ... ... конференцияларын
қамтыды және іс жүзінде оларды таратып жіберуге дейін қолданылды.
Конституциялық заңдардың орнықтырылуының ... ... ... 1991 жылғы 10 желтоқсанда қабылдаған "Қазақтың Кеңестік
Социалистік Республикасының атауын ... ... ... басталады. Заң
конституциялық деп аталмағанымен, Қазақ КСР Конституциясына және мемле-
кеттік ... ... ... ... ... ол ... сондай заң болды. Бұл заңның мәні мынада, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тағы бір мәні — бүкіл ... ... ... ... көп ... ... "өзін-өзі тану принципіне негізделген
демократиялық, тәуелсіз, бейбіт ... ... ... құру ... ... КСР-ы Қазақстан Республикасы деп аталды. Мұнда ұлттың ... ... ... таңғаларлығы, бұл идея 1991 жылдың 16
желтоқсанында, ... бар ... алты ... ... қабылданған "Мемлекеттік
тәуелсіздік туралы" Заңда ескерілген жоқ. ... ... ... ... ... "Қазақстан халқының еркін білдіре, ... ... тану ... ... ... ... Республикасының
тәуелсіздігін жариялайтыны" айтылды.
Осы конституциялық заңда тәуелсіздік бірінші рет ... ... ... тән ... біртұтас азаматтық, аумақтық дербестік,
мемлекеттік органдардың дербес жүйесі, тәуелсіз мемлекет мәртебесіне сәйкес
дербес экономикалық жүйе, жеке Қарулы Күштің ... ... ... әлемдік қауымдастыққа дербес мемлекет ретінде енді.
Конституциялық заңның қалыптасуының екінші кезеңдегі бір ерекшелігі,
мемлекеттік тәуелсіздік туралы заңға ... ... ... ... ... КСРО мен ... ... заңдары одан әрі
қолданылды.
Осы кезеңде Қазақ КСР-ының 1978 ... ... ... ... ... заңдар қабылданды. Айталық, 1991 жылдың ... ... ... ... ... туралы"
конституциялық заң КСРО азаматтығын, сондай-ақ қос ... ... жоқ. Ол ... ... ... жаңа ... белгіледі және
азаматтық туралы заңның конституциялық ... ... ... ... ... танылды. Бұл мән-жайды атап көрсеткен жөн,
өйткені 1995 жылғы Конституция азаматтық ... ... енді ... қатарына жатқызбайды.
Мемлекеттік органдар жүйесіне 1992 жылғы 5 маусымдағы "Конституциялық
сот туралы" заң елеулі өзгерістер ... Бұл ... ... өте ... ... сотты 1993 жылғы Конституция танығанымен, екі жылдан
сәл ғана астам уақыт өмір сүріп, 1995 жылғы Конституция қабылданғанға ... ... ... кетті.
ҚР Конституциясы – мемлекет пен қоғамның Негізгі заңы.
Демек, бірінші және ... ... ... ... ... ... ... тәуелді мемлекеттік
ұйымдардың ... ... мен ... енгізу жолымен
дамыды. Бұлар заң шығарушылардың қамтылмасты қамтимын ... ... еді. 1992 ... ... ... ... КСР Конституциясының 51-
бабына өзгерістер енгізілді. Одақтық Конституцияға негізделген, мықтап
идеяландырылған ... ... ... пен ... ... да,
лайықтандыра да алмас еді. Әрине, заң шығарушылар мұны түсінді, ... ... ... жаңа ... жобасын әзірлеу жөнінде
Конституциялық комиссия және жұмыс тобы ... ... ... заңдары қалыптасуының үшінші
кезеңі Жоғарғы Кеңестің 1993 жылғы қаңтарда жаңа Конституцияны ... Бұл ... ... және ... ... ... белгілеген тарихи құқықтық акт ... ... ... ... ... ... ... бастап шығарылған
конституциялық заңдардың көптеген құқықтық ... ... ... ... егемендік, мемлекеттің тәуелсіздігі, ... ... ... ... ... тіл деп ... ... және атқарушы биліктің біртұтас жүйесінің басшысы ретінде тану,
сот ... - ... ... және ... ... ... тану ... қатарына жатады.
Конституция 1978 жылғы Конституцияның кейбір қағидаларын қабылдады,
айталық, Жоғарғы Кеңес бір палаталы ... және заң ... ... ... ... енді ... билікті иеленген орган ретінде танылған жоқ. Оның
өкілеттік ... ... ... ... ... СОКП ... саяси партияның басшылығымен жұмыс істеу кезіндегі Жоғарғы
Кеңестен ... 1993 ... ... бойынша Жоғарғы Кеңес заң
тұрғысынан да, нақты істе де өзінің қызметін ... ... ... ... алатын болды. Жергілікті Кеңестер уәкілетті
органдар ... ... ... ... ... мен
бостандықтары негізінде Қазақ ... 1978 ... ... ... ... қағидалар мен идеялар сақталды. Ол - барлық азаматтардың
тең құқылығы, саяси құқық, ... ету ... ... алу ... ... ... және басқалары. Азаматтардың тәуелсіз мемлекет кезеңіндегі
негізгі жауапкершілігінің кеңестік кезеңдегі осындай ... ... ... ... 1993 жылғы Конституциясына бірқатар жаңа
қағидалар енгізілді. Айталық, ... ... ... ... ... мемлекеттілік нысаны ретінде" жарияланды. Кіріспеде "қазақ
мемлекеттілік" формуласы қолданылды. Бұл тек ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда, мемлекеттік егемендік тек ұлттық
егемендіктің жүзеге асуы ретінде танылды. Сонымен ... ... ... ... ... ... биліктің бірден-бір бастауы
болып табылатындығын" орнықтырды. Тиісінше, Қазақстан Республикасының 1993
жылғы Конституциясы ... ... ... ұлттық емес, ха-лықтық
егемендікті қабылдады. Бұл қайшылықты диалектикалық ... ... ... Ол, ... ... 1993 жылғы Конституция қабылданар қарсаңда
ойдағыдай шешімін таппаған көзқарастардың екі саяси-құқықтық жүйесінің әлі
де ... келе ... ... ... "зиялы және біртұтас мемлекет" деген ұғым бірінші рет
қолданылды. Мемлекеттік зиялылық ... діни ... ... ... ... ... қандай да болсын бір дінге
немесе атеизмге артықшылық бермейтіндігін жариялады. Саяси партияларды діни
негізде құруға жол ... Діни ... ... ... ... ... тиіс. Ақыр соңында, мемлекеттік органдардың және
лауазымды адамдардың ... ... ... жол ... Мемлекеттік
құрылым нысаны жағынан Қазақстан ... ... ... ... ... оның аумағында саяси да, сондай-ақ мәдени автономиялар
құруға да мүмкіндік ... Бұл ... ... белгі-ленген және саяси-
құқықтық жағынан өзін ақтады.
Конституциядағы заң шығарушы, атқарушы және сот билігі ... және ... ... ... ... ... өзара қарым-
қатынас жасайтыны" туралы қағиданы да жаңа қағида деп есептеуге ... ... ... ... ... салуға қатысты институттарын,
Президенттің тыйым салуын еңсеруді, Президенттің ... ... ... ... және оның әр ... ... ... Жоғарғы Кеңестің ұсынысы бойынша ... ... ... ... ... жатқызды. Бұдан көрінгендей,
тежемелік және тепе-теңдік кұралдарының жиынтығы билікті бөлу ... ... ... ... ... онша ... емес.
Конституция оның нормаларын ... ... ... ... Конституция нормаларын тікелей қолданудың бірсыпыра қырлары
бар. Ол, ... ... ... және Үкіметтен бастап
жергілікті мемлекеттік органдарға дейінгі мемлекеттік органдардың заң
шығарушылық ... ... ету. ... ... заң ... ... ... сияқты, сондай-ақ мемлекеттік органдардың нормативтік
актілерінің конституциялық нормаларға сәйкестік талабын белгілеу жолымен ... ... ... ... ... қолданылуы оның
нормаларының мемлекеттік органдар, ұйымдар арқылы ... ... ... Конституцияда тура "Қазақстан Республикасының Конституциясына
қайшы келетін заңды қолдануға соттың құқы жоқ" (104-бап) деп ... ... ... ... өз құқықтары мен бостандықтарын
пайдалануға және қорғауға құқылы. Тиісінше, Конституция адамдардың құқықтық
санасын тікелей қалыптастырып, өмір ... және ... ... күйге
осылайша ықпал етеді. Төртіншіден, Конституцияның тікелей қолданылуы
институттық қайта ... ... Ол, атап ... ... ... ... ... Президент сайлауының және басқа
сайлаулардың Конституцияда қаралған мерзімде өткізілуі тиістігін білдіреді.
1993 жылғы Конституция Жоғарғы Кеңестің заң шығару өкілеттігін ... ... жоқ. ... ... тек жәй ... күші ... шығарумен бірге, конституциялық заңдар шығару ... ... ... ... ... ... ... шығару өкілеттігін берді.Оны Конституциялық Сот өз қаулысында таныды.
Сондықтан Жоғарғы Кеңес 1993 ... 10 ... ... 1993 ... заң ... ... беру туралы елеулі өзгеріс енгізді
деуге ... ... ... төртінші кезеңі 1995 жылы
қабылданған Конституциямен ... Бұл ... одан әрі ... ... ... ... жаңа ... тоқталайын. Онда КСРО-ның да,
КСР-ының да не Конституциялары, не ... еске ... ... енген кезеңге дейін қолданылып ... ... ... ... ... ... ... одан әрі
қолданылатыны туралы айтылды. Бұл өте үлкен мәселе, өйткені Қазақ КСР-ының
көптеген кодекстері әлі ... ... ... ... ... - заң ... ... міндеті. Президенттік басқару
жүйесі орнықтырылды. Менің пікірімше, атқарушылық билікке жақын ... енді ... бір де бір ... ... ... ... ... Парламент орнықтырылды. Конституциялық Сот сот органы болып
табылмайтын Конституциялық Кеңеспен ... ... ... ... жүйе ... ... ... органдарын қайта құру қарастырылып, ол
жүзеге асырылды. Осындай қайта құрулардың нәтижесінде мемлекеттік ... ... ... тән ... және ... ... ... негізінен аяқталды.
ҚР констициялық құрылымының негіздері
Конституциялық кұқық өзіндік ... ... ... норма — қүқықтық әлемнің тіні. Ал ... ... ... ... ... ... ... жақындығы бойынша топтасқан
құқықтық нормалар ... ... ... ... конституциялык
кұқық саласын сырттай емес, құқықтық ... ... ... ... ... ... конституциялық-кұкықтық
нормалардың ықпалындағы қоғамдық қатынастардың белгілі бір учаскелерін
реттеуді көздейді. Әр құкыктық институт шартты ... ... ... ... ... ... тобын білдіреді. Құқықтық институттың
шартты түрдегі дербестігі құқықтық реттеудің ... ... ... баска да құқықтық институттарымен байланыста және
тәуелділікте ... ... және ... бәрі ... ... ... реттеуді қамтамасыз етеді.
Конституциялық құқықтың құқықтық институттары қоғамдық катынастардың
ірі немесе ... ... ... ... ... ... ... олардың
мәнділігін жоғары немесе төмен деп бағалауға ... Әр ... ... ... ... қатынастарды тиімді реттеуі тиіс. Бүл үшін құқықтық
институт реттелетін қатынастардың барлық қырын қамтитын құқықтық ... ... ... ... Әрине, ол бір-ақ рет кайталанатын ... ... пәні — ... ...... ... құбылыс. Осыған
орай, оның жағдайын назардан шығармай, тиісінше ... ... ... ... ... ... тек қоғамдық қатынастардың белгілі
бір учаскесін ғана реттемейді. Оның нормаларында арнаулы ... ... ... ... азаматтық институтының мазмұны
"азамат", "азаматтық", "азаматтық алу", ... ... ... "азаматтың құқы, бостандығы және жауапкершілігі" тағы
басқа осындай ұғымдардан көрінеді.
Конституциялык-құқықтық институттың, кез ... ... ... ... өз ... бар. Бұл құрылымды ... әр ... ... ... ... әр ... ... қатынастардың
тиісті бөлігін реттеуді қамтамасыз етеді. Бүкіл әр қилылығына қарамастан
құқықтық институттың нормалары ортақ ... ... ... ... ... ... қарамастан азаматтық
институты ... ... мен ... принципімен бірлестіріледі.
Құқық институты кей ... ... ... ... ... ... заң ... сол азаматтық институтын-ақ алалық. Бұл
азаматтық қатынастарды реттейтін барлық құқыктық нормалар осы заңның ішінде
деген сөз ... ... ... негіз боларлық нормалар Қазақстан
Республикасының Конституциясында жазылған.
Құқықтық принциптер — тәртіптің нақты ережелерін ... ... ... оның органдарының, азаматтардың, ... ... ... кызметін ұйымдастырудың белгілі бір
бағыттарын карастыратын құқыктық нормативтік идеялар. ...... ... және ... ... ... ұйымдастыру бағытын аныктайтын құқықтық нормативтік идеялар.
Сондықтан олардың мемлекет үшін, ... үшін ... ... ... ... ... ... конституциялык құрылыс та сондай
немесе керісінше.
Конституциялык принциптер, түптеп келгенде, Конституция ... ... ... ... ... ... факторлармен
және мемлекет пен қоғам дамуының стратегиялық ... ... ... ... әлем таныған халықаралық құқық нормаларын да
назардан тыс қалдыруға болмайды. Республика ... ... ... ... мен нормаларын құрметтейтіндігі ... ... ... Конституциясы нормаларын талдау
көрсеткендей, конституциялык принциптерді айтылу нысандарына ... ... 1) ... ... 2) ... ... талдау аясында рәсімделген топтарға бөлінеді. Айтылғандарға
республика ... ... ... ... ... 2-тармағы),
мемлекеттік билікті заң шығару, атқару, және сот тармақтарына бөлу принципі
(77-баптың 3-тармағы) жатады. Бұл принциптердің нақ Қазақстан ... ... ... бар ма? Бұл ... осы ... аясы белгілі бір деңгейде түсінік береді. Республика қызметі
негіз боларлық принциптер бүкіл ... оның ... ... ... ... ... ... ықпал етуі тиіс.
Басқаша айтқанда, аталған барлық субъектілер өз ... нақ ... ... етіп ... керек. Аталған принциптердің азамат, қоғам
және мемлекет үшін өмірлік маңызы бар. Сондықтан олардың ... ... рөлі мен ... ... игі ... ете ... ... Республикасының қызметіне негіз боларлык принциптерді
орныктырады. Принциптерді қарастырмастан ... ... ... ... нені білдіретінін анықтап алу ... ... ... ... мемлекеттің де, қоғамның да ең
негізгі заңы болып табылады. ... ... ... ... мәні де олардың қоғам өмірінің аса ... ... мен ... ... көрсетеді. Нақ осы себептерге орай "Қазақстан
Республикасы" атал-ған жағдайда мемлекет, оның органдары сияқты ... ... ... да білдіреді. Тиісінше, ... ... ... ... ... ... ... қағида Қазақстан
мемлекетіне, оның органдарына және қазақстан қоғамына, оның қоғамдық-саяси
институттарына арналады. Қоғамдық келісім ... ... ... ... принципті нығайтудың қажеттігі мынада, әр түрлі объективтік және
субъективтік факторларға байланысты коғам әр түрлі ... ... ... тектерге, конфессияларға және басқаларына бөлінеді.
Мұндай бөліну әр түрлі әлеуметтік топтардың ... ... ... ... ... көзқарастары, идеялары, сенімдері барлығын білдіреді.
Мұндай ерекшелік көзқарас қайшылығына, текетіреске, өзара ... ... ... тиіс. Басқа топтың, тектің, ... ... ... ... тек ... ... ғана емес, сондай-ақ
ушығушылықты, текетіресті, ашық қарсы тұрушылықты ... ... ... ... ғана ... ... ... үшін де қауіпті, оның қалыпты
жүмысына, әр адамның тыныш өмір сүруіне кесел келтіреді. Сондықтан ... ... ... ... Оған ... оның ... қызметі арқылы қол жеткізіледі.
ҚР қоамдық бірлестіктерінің конституциялық – құқықтық мәртебесі
Әлеуметтік, ұлттық, нәсілдік, ... ... ... ... тең кұкылылығын нығайтуда, мемлекеттің аталған норма шығармашылық
қызметінің маңызы айрықша. Мемлекеттік органдардың ... ... де ... ... ... ... ... зор. Мемлекет
қоғамдық-саяси бірлестіктерден коғамдық келісімді бұзуға бағытталған
әрекеттерге жол ... ... ... ... бірлестіктердің
жарғылары, ережелері тек өз жақтастарының идеяларын, көзқарастарын
насихаттайтындай, бір ... ... ... топтың азаматтарына карсы
қоятындай мазмұнда болмауы тиіс. Жарғыларына ... ... ... ... ... Егер ... бірлестіктер
өзінің қызмет барысында қоғамдық келісімді ... ... ... онда ... ... қорғау органдары арқылы мұндай әрекеттердің жолы
кесілуі тиіс. "Діни сенім бостандығы және діни ... ... ... 1992 ... 15 ... ... ... заң талаптарын және құқық тәртібін сактауға міндетті. Мемлекет
дін ұстанатын және оны ... ... ... сондай-ақ әр түрлі
діни бірлестіктер арасында өзара тиімділік пен ... ... ... деп ... Мұндай кағидалар "Саяси партиялар
туралы", "Қоғамдық бірлестіктер туралы" Зандарға да енгізілген.
Қоғамдық келісімді қолдау — мемлекеттің, оның ... ғана ... ... ... ... ... да ... Бұл
орайда Қазақстан Республикасында жағдай қанағаттанарлықтай. Азаматтардың,
олардың қоғамдық бірлестіктері мен ұйымдарьшың сан мындаған ұсыныс-тілек-
терін ... ... ... ... ... тұрактылықты
нығайту мақсатында Қазақстан Республикасыньщ Президенті Н.Ә.Назарбаев "1997
жылды жалпыұлттық ... және ... ... құрбандарын еске алу жылы
деп жа-риялау туралы" ... ... ... ... жылын өткізуде
саяси партиялар, ұлттық мәдени орталыктар, қоғамдық және діни ... рөл ... Олар ... келісімді, қоғамдық-саяси тұрақтылықты
нығайту бағытында бірлескен акциялар өткізуді ... ... ... қойды.
Республика қызметіне негіз болатын маңызды принциптердің бірі — елде
саяси ... ... ... ... сияқты, саяси тұрактылық та
мемлекеттің, қоғамның, ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Саяси тұрақтылық қоғамда
саяси, құқықтық мұраттар және ... ... ... ... ... ... ... қоғамның
барлық мүшелерін біріктіре алатын және саяси тұрақтылық үшін берік ... ... ... әлеуметтік-мәдени құндылықтарды
қалыптастырады. Алайда, мұндай факторлар саяси ... жеке ... ете ... ... даму — ... ... ... процесс.
Саяси жанжалды тудыратын себептер аз емес.
Саяси жанжалда әлеуметтік ... ... орын ... Ол ... ... қабаттардың арасындағы экономикалык мәртебенің
алшақтығы. Мұндай текетірестік қалып бастауларын жанжалдасушы ... ... ... ... экономикалық қайта құруларды
жүзеге асыру жолымен жоюға болады.
Адамдардың әр ... ... ... ... ... — саяси жанжалдың тағы бір бастауларының ... ... ... ... ... ... ... туралы әр түрлі
пікірлердің қақтығысуы нәтижесінде туады. ... ... ... ... назарды мемлекеттіліктің ұлттык сипатына көбірек
аударып, саяси жанжалдың ... жол ... ... ... ... ... ... құрылым саласында және ... ... ... ... ... ... жасады. Сондықтан
Конституция осы процесте саяси жанжалдың тууына ... ... ... ... ... бірі — ... ... мәдени дамудың тарихи және көкейкесті мәселелерін
бағалаудағы алшақтықтар. ... ... ... бірі — ... ... мәселесі бойынша ұзаққа созылған ... және ... және тіл ... жаңа заң ... жанжалды тудырған себептерді
жойды. Алайда, оны тек ... ... ... ... және ... қолданушьшық қызметі ғана толык жоя ... ... және ... ... істейтін ұлттық мәдени орталықтар
бұл іске игі ... ... ... ... экономикалық дамуға бағытталуы тиіс.
Экономиканың қоғамның гүлденуіндегі шешуші мәніне орай бұл негізгі принцип
болып табылады. Осы принципті ... ... ... ... ... ... ... алатын орны мен жауапкершілігін
атап көрсетеді. Мемлекет экономикалық ... ... ... ... бей-берекет толқынында қалдыра алмайды. Мемлекеттің
жеке ... ... ... ... байыпты да батыл
реттеушілік қызметінсіз, сондай-ақ ... ... ... ... ... катал басқармайынша экономиканы ... ... ... ... ... ... жолға қойып, экономиканы
дамытуда азаматтық қоғамның өзінің де ... ... ... ... ... екі ... мемлекеттік және жеке меншікті
Қазақстан экономикасының ... ... ... ... қағидасынан
туындайды. Экономиканың жеке секторы оның субъектілері арқылы тек ... ғана ... ... ... ... ... экономикасын дамытуға да
жауап беруі тиіс. Бұл игі ниет ... ... ... ... әр адам ... жеке басы үшін ғана ... ел экономикасының дамуы
үшін де жауапты екендігін сезінуі қажет.
Конституция қазақстандақ патриотизм принципін негізгі ... ... ... ... Қазақстан азаматтарының өз Отанына деген
сүйіспеншілігі мен берілгендігін білдіретін, оның ... ...... ... мәдени салаларда табысқа жетуіне, оның
қуатының, ... ... ... ... аренада беделінің
нығаюына ықпал ететін идеясы, сезімі мен әрекеті. Қазақстандық патриотизм —
ол ... ... ... бері ... әр ... ... мүдде
бірлігін сезіну, бұл елдің тарихи өткеніне құрметпен қарау, жаңа мемлекет
қүрып, азаматтық қоғамды ... ... ... ... ұлттық тарихқа, ұлттык әдет, дәстүрлерге селқос қарайтын ұлттық
тоғышарлықпен келіспейді.
Қазақстандық патриотизм ... ... өз ... бұрмалап
көрсетушілікке, оны басқа ұлттарға қарсы ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік топтардың өкілдерін
бірлестіруге қызмет етеді, келісімпаздықпен сыйыспайды. Ұлтшылдықты, ... ... ... ... тарихи дамуға,
мемлекеттегі барлық ұлттардың, топтардың және басқа әлеуметтік ... ... мен ... қарсы күреседі. Қазақстандық патриотизм
Қазакстан Республикасы қызметінің негізгі принциптерінің бірі ... ... ... ... адамдар, қоғамдық
бірлестіктер мен азаматтар оны басшылыққа алулары тиіс.
Мемлекет өміріндегі мейлінше маңызды мәселелерді демократиялық ... ... ... ... ... ... өмірі мәселелерін демократиялық жолмен шешудің бірқатар әдістерін
қарастырған. Ол — мемлекет өміріндегі мейлінше маңызды ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентінің 1995 ... 2 ... ... ... ... бүкілхалықтық дауыс беруге шығарылуы мүмкін мәселелер тізімі
келтірілген. Бұл мәселелер Республика ... ... ... ... мен ... ... заңдарда
қабылданған. Референдумға мемлекет өміріндегі шешілуге тиісті ... ... ... ... ... ... өткізу: 1)
референдумға ерікті түрде қатысу және азаматтардың өз қалауын еркін айту;
2) жабық сайлау ... ... ... жалпыға ортақ, тең және
тікелей қатысу құқы; 3) жариялылық принциптеріне негізделеді.
Парламенттің қызметі ... ... ... ... ... ... ... жататын барлык мәселелер, тұтас алғанда, ашық
қарау, талкылау, дауыс беру ... ... ... ... ... ... шешудің басқа жағдайларын да көздейді.
Конституциялық Кеңес, Үкімет, ... ... ... өз қызметтерінде
демократиялык әдістерді кең колданады.
Билік бөлу принципінің маңызды болатын себебі, ол ... оның ... ... ... бұл ... ... қатарлы демократиялық мемлекеттердің тарихи тәжірибесін
ескеруді, ... ... ... ... ... ... бөлу принципі конституциялық құрылыс негіздерінің бірі ретінде
Конституцияның мемлекеттік органдардың жүйесі мен құзыретін, олардың өзара
өкілеттік шегін бекіткен ... ... ... ... ... Конституциясында республикада мемлекеттік билік біртұтас,
оның заң ... ... және сот ... тармақтарына бөліну және
тепе-теңдік жүйесін пайдалану аркылы өзара байланыс жасау принципіне сәйкес
Конституция мен заңдардың негізінде ... ... атап ... ... әр ... өз ... бар екендігін және оның шегінен
шығуға болмайтындығын білдіреді. Сонымен бірге ол ... ... ... да ... ... ... олардың бір де
біреуі өзгелерінің өкілеттігін шектемей, екіншісін өзіне бағындырмай және
әрқайсысы өзара ... ... ... ... ... тиіс болған
жағдайда Конституцияға сәйкес оның үш ... ... ... де
білдіреді. Мемлекеттік биліктің жоғарғы сатысында билік бөлу ... ету үшін ... ... ... бөлу ... ... ... іс жүргізуді шектеу принципімен ұштастыруды
көздейді. Қазақстан Республикасы ... тән ... онда ... ... ... ... бекітілген. Басқаша айтқанда,
Парламент, оның Палаталары - Сенат және ... - өз ... ... ... ... ... ғана ... Ал Үкіметтің
өкілеттігіне келсек, Конституция ... оған ... ... ғана
берілген. Оның Президенттің заңдары мен актілері арқылы жүктелген басқа да
қызметтерді атқаратындығы ... ... ... жабық
тізімінің конституциялық тұрғыда ... ... ... ... ол ... өкілетті органның кеңестік конституциялармен және
белгілі бір деңгейде ... ... 1993 ... Конституциясымен
бекітілген бүкіл билікті иелену құқынан бас тартуды білдіреді. Екіншіден,
тәуелсіз, ... ... ... ... ... ... ... барынша нығайту кажеттігінен туып отыр. Үшіншіден, Парламент әр
түрлі саяси күштер, әлеуметгік топтар ықпал ... ... ... ... ... Ал бұл ... ... саясиландырылуына, билік
тармақтарының арасында қарама-қарсылық ... ... ... ... ... ... аз жылғы тәжірибесі, оның
Палаталарының таза заң ... ... ... ... ... ... ... сарын байқалмайды.
Депутаттардың кейбір мұндай пікірлері қолдау ... Бұл ... ма, ... оны ... ... ... мұндай жағдай Парламент өкілеттігінің
шектелгендігінен деп түсіндіруге тырысады. Алайда, бұл ... ... ... ... ... ... бөлу принципінен
тыс қалған сияқты көрінеді. Конституция нормаларын талдау ... ... ... ... ... деп ... ... қалайды.
Біріншіден, Президент толық күйінде биліктің бір де бір тармағына қосылуы
мүмкін емес; ... оның ... ... үш тармағының қызметіне бірдей
араласуына мүмкіндік беретіндей құқы бар; ... оның ... ... барлық тармақтарының үйлесімді қызметін және ... ... ... ... ... ете алады.
Қазақстанның конституциялық құрылысының қаз тұруының қазіргі өзіндік
ерекше жағдайында билік бөлу принципін бекітіп, жүзеге ... ... Ол ... бір тармағының екінші бір тармағынан жоғары тұруын,
қоғамда бедел үстемдігін болдырмауға арналған. ... ... ... тіпті билік тармақтары арасындағы қарама-қарсылықтан барынша
арылуды көздейді. Бұл принципті ... ... үшін ... барлық
құрылымдарының қызметін тиімді және колайлы ету, мемлекеттік басқару тетігі
жұмысының тиімділігін күшейту қажет.
Әрине, билік бөлу ... ... ... ... ... ... жетілдіруге болады. Судьялардың жұмысы принциптерін арнайы
атау ол билік ... бірі ... үшін ғана ... ... ... азаматтардың құқын, бостандығын және заңды мүдделерін
қорғауда айрықша мәнге ие болатындығымен де маңызды.
Конституция нормаларын талдау онда ... ... ... ретінде
бейнеленбеген құқықтық идеялардың ерекше тобын даралауға ... ... ... ... да ... зор. Тікелей атап көрсетілмегендіктен оларды екінші
кезекке қоюдың жөні бола кояр ма екен. ... ... ... осы ... өзі ... куә емес ... Қазақстан Республикасы Конституциясының үстемдігі принципі
жатады.
Қазақстан Республикасының Конституциясында Конституцияның үстемдігі
принципі ... ... ... ... ... ... дараланбаған. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... әр қилы әсер ... Ең ... ол Қазақ-
станда конституциялық құрылысты орнықтырудан, құқықтық мемлекет құруға
ұмтылудан көрінеді. ... ... тану ... заңға бағыну идеясын білдіреді. Қазақстан Республикасының
Конституциясында республика "өзін құқықтық мемлекет ... ... ... ... ... ұғым Қазақстан Республикасының әлі де құқықтық
мемлекет емес екендігін, соған ұмтылатындығын, солай ... ... ... қойғандығын білдіреді. Ал бұған Конституцияның үстемдігі принципінің
салтанат құруымен қол жеткізуге ... ... ... оның ... да принциптерімен,
нормаларымен бүкіл мемлекеттік органдардың, қоғамдық ... ... және ... ... өмірінің барлық салаларындағы
қызметі сәйкестендірілуі тиістігін білдіреді. Қазақстан ... ... ... ... ... құрылымның біртұтас нысандары
бейнеленеді. Біртұтас Қазақстан мемлекеті Конституциясының үстемдігі
Республиканың ... ... ... ... ... ... ... туралы қағида Қазақстан Республикасы Конституциясының нақ
осы ... ... ... ... ... жекелеген
топтарының, жеке тұлғалардың аумақтық тұтастыққа карсы әрекет ... ... ... ... үстемдігі принципін бұзу
принципі ретінде қабылданады.
Қазақстан Республикасы Конституциясынын жоғары зандық күші және
нормаларының ... ... ... ... оның ... салыстырғанда басқашалау. ... ... ... ... ... Казақстан Республикасында кабылданатын
заңдар және басқа да ... ... ... ... кайшы
келмеуін, жоғарыдан төменге дейінгі мемлекеттік ор-гандар, лауазымды
адамдар, жергілікті ... ... ... ... азаматтар,
олардың бірлестіктері Конституцияны сақтауға міндетті екендігін білдіреді.
Осыған байланысты Қазақстан ... ... онша ... бір ... түсіндіре кетуге тура келеді. Қазақстан
Республикасы Конституциясын ... ... ... 1) ... 2) ... ... 3)жәй ... туралы айтуға негіз қалайды.
Сонымен бірге онда Конституцияға өзгерістер мен ... ... ... ... акт ... ... ... осы актінің
нысаны туралы тура ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар Республикалык
референдум арқылы енгізілуі ... ... ... Бұл ... ... шешім кабылдай алады. Шешім — нысан емес, нормативтік актілердің
туыстык атауы. Конституцияның 62-бабы бұл мәселеге ... ... ... ... ... заң ... ... әр Палатадан
депутаттардың жалпы ... кем ... ... ... ... ... конституциялык заң туралы айтылады. Әр Палатадан депутаттардың
жалпы санының кем ... ... үші ... бергенде Конституцияға
өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... ... Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізуге
болмайды. ... ... ... мен толықтырулар енгізетін
актіні ... ... ... ... ... Парламенті
және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Жарлығы да бұл мәселені айкын
ашып бермейді. Жарлықтың ... ... ... ... ... Парламенттің заң актілерін, оның ішінде ... де, ... ... қабылдайтыны жазылған. Демек, конституциялык
заң — ол ... бір ... ... ... ... арқылы өзінің
заңдык күші бойынша конституциялык заңның бірінші орында тұруы тиіс деген
тұжырым жасауға болады. ... заң ... ... өзгерістер
мен толыктырулар енгізуге болмайтындықтан, актінің баска нысанын табу
керек. Мұндай ... мен ... ... ... ... ... ... нысан республикалық референдум үшін де сай келеді.
Сондыктан Конституцияның 91-бабы шамамен ... ... ... ... ... ... мен ... түрінде Республикалык референдуммен енгізілуі мүмкін", әрі қарай
мәтін бойынша жалғасып ... ... ... оның ... ... күші ... ... болып табылады. Конституцияның тікелей колданылуы ... ... ... 2) институттық кайта құрылуға; 3) азаматтардың,
олардың бірлестіктерінің өз құқықтары мен бостандықтарын ... ... 4) ... моральдық-құқықтық өмір салтына ықпал етуін
білдіреді.
Конституция іс жүзінде ... ... ... Ол қандай заңдардың
қабылдануы мүмкін екендігін көрсетеді. Ол бірқатар жоғары ... ... ... ... шығармашылық өкілеттігін
белгілейді. Мемлекеттік органдардың құрылу тәсілдерін ... ... ... ... ... ... ... Азаматтар
Конституцияға сүйеніп, өздерінің құқықтары мен ... ... ... ... нормалары әр түрлі кабылданылып, әр түрлі
жүзеге асырылуы мүмкін. Бірінші шарт— ол ... ... Бұл ... әлі ... жоқ ... ... Казақстан Республикасы Президентінің
1996 жылғы сәуірдегі Конституцияны кең ... ... ... ... құқықтық білімін көтеруге жасалған алғашқы қадам.
Конституцияда тура айтылмағанмен, конституциялық заңдылық принципі
оның алтын арқауы ... ... ... ... ... мән
беріліп жүрген жоқ. Конституциялык зандылық—ол барлық ... ... ... ... және ... ... аумағында конституциялық нормалар ... ... ... біркелкі қолдану. Конституциялық заңдылық
идеясы Конституцияның барлық тарауларының ... ... ... ... органдардың ұйымдастыру тәсілдері, өкілеттіктері, қоғамдық
бірлестіктердің қызметін ұйымдастыру туралы, азаматтардың ... ... ... ... ... ол ... ... көрінеді.
Айталық, Парламент өз өкілеттігі шеңберінде қызмет жүргізуі тиіс. ... де ... ... ... тек ... ... сақтау
талабынан ғана көрініп қоймайды. Конституция конституциялық зандылықтың
жүзеге асырылуын ... ... ... мен органдарды да қарастырады.
Мысалы, Президент өзінің тыйым салу құқығын пайдаланып, Конституцияға қайшы
келетін заңды ... кері ... ... ... ... ... Конституциясына сәйкестігін Президент қол қойғанға
дейін Конституциялық Кеңес карайды. Бұл ... ... бар ... ... не ... ... ... туралы кон-ституциялық
заң күші бар Жарлығыңда Конституциялық Кеңес Парламент қабылдайтын ... ... тиіс пе ... ... ... берілмеген. Егер Конституцияның
72-бабының 1-тармағының 2-тармақшасын ежіктей талдасақ, ... ... ... ... ала ... ... қаралуы тиіс.
Алайда, бұл проблемаға шынайы көзқарас тұрғысынан келген жөн. Біріншіден,
72-баптың 2)-тармағының ... ... ... ... норманың бұзылғанын байқаймыз. ... ... ... ... ... заң ... оған Президент қол
қойды. Екіншіден, құрамында жеті мүшесі бар Конституциялық Кеңес заңның қай-
кайсысының болсын Конституцияға сәйкестігін қарай алмайды. ... ... жоба ... айналады және он күннен кешіктірілмей Президенттің
кол қоюына ұсынылуы ... ... ... ... ... ... он бес
күннің ішінде қол қояды. Демек, Президенттің занды қарауына, шын ... ... күн ... ... конституциялығы туралы мәселені қарау үшін
Конституциялык Кеңеске бір айға дейінгі мерзім белгіленеді. Айтылғандардан,
Парламент ... ... ... Президент қол қойғанға дейін қарауға
Конституциялык Кеңестің күші ... ... ... қол ... ... ... зандардың Конституцияға сәйкестігін дау ... ғана ... ... ... ... тағы бір ... туындайды. Егер Парламент Президенттің тыйым
салуына төтеп берсе, Президент жеті күннің ішінде заңға қол қоюы ... ... ... ... ... заң ... ... шықса Президент не
істей алады? Президенттің Конституциялык заң күші бар ... ... оның ... толық тізімі ... Онда ... ... ... ... жөнінде Конституциялык Кеңеске
жүгінуге Президенттің құқы жоқ. ... ... ... ... қол қоюы ... Бұл ... ... жәйт. Президент туралы Жарлыққа,
егер Президент Парламент екінші рет кабылдаған заңда Конституцияға ... ... бар деп ... оның ... Кеңеске жүгіну
құқы туралы толықтыру енгізу ... әрі, ... ... ... ... ... ... сондай-ақ соттардың нормативтік актілердің
Конституцияға қайшылығы жөніндегі жүгінулерін қарайды. Соңғы жағдайда
әңгіме ... ... ... мен ... ... болып отыр.
Айқындалмағандар қатарына демократиялық централизм принципі де жатады.
Әңгіме - атқарушы биліктің иерархиялык кұрылуы мен ... ... ... ... органдар Республиканың атқарушы органдарының
біртұтас жүйесіне кіреді, атқарушы ... ... ... саясатты
тиісті аумақтағы даму мүддесі мен тұтыну қажетіне сай жүргізуін қамтамасыз
етеді. Централизм Президенттің ... ... ... ... ... ... ... отырып конституциялық құқықтың
құқықтық институттары қоғамдық катынастардың ірі немесе шағын тобын реттей
алатынын білідік. Алайда, ... ... ... ... жоғары немесе
төмен деп бағалауға болмайды. Әр құқықтық институт өз учаскесінде құқықтық
қатынастарды тиімді реттеуі тиіс. Бүл үшін ... ... ... ... ... ... құқықтық нормалар кешенін толық
меңгеруі қажет. Әрине, ол бір-ақ рет кайталанатын процесс ... ... ... ... ... — жанды, серпінді құбылыс. Осыған орай, оның жағдайын
назардан шығармай, ... ... ... ... отыру керек.
Билік бөлу принципінің ... ... ... ол мемлекеттің
ұйымдастырылуын, оның тетіктерін белгілейді. Конституцияда бұл ... ... ... ... мемлекеттердің тарихи тәжірибесін
ескеруді, кұқықтық мемлекет ... ... ... ... ... ... құқықтық нормалардың барлық
белгілері тән екенін білдік. Оларды мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... ... ... табылады. Олар басқа да
заң нормалары сияқты, екі: реттеушілік және қорғаушылық қызметті атқарады.
Реттеуші ... ... ... ... ... ... беру
және оларға заңдық міндеттеме жүктеу жолымен тәртіптің белгілі бір нұсқасын
белгілейтін конституциялық-құқықтық ... ... Бұл, ... азаматтың құқы мен бостандығы ... ... ... Құқық қорғаушы нормаларға субъектілер тәртібін, олар ... ... ... ... ... белгілеу жолымен
анықтайтын конституциялық-құқықтық нормалар жатады. Мұндай конституциялық-
құқықтық нормалар кем ... ... ... ... нормалары
салыстырмалы түрде көп болмағанымен олардың мәні ... зор, ... ... нығайтуда, азаматтардьің құкы мен ... ... ... ... үлкен рөл атқарады. Құқық қорғаушы
нормаларға Президенттің импичменті ... ... оның ... ... ... туралы конституциялық ережелер жатады.
Конституциялық құқықтың құқықтық институттары қоғамдық катынастардың
ірі немесе шағын тобын реттей ... ... ... бүған қарап,
олардың мәнділігін жоғары немесе төмен деп бағалауға болмайды. Әр құқықтық
институт өз учаскесінде құқықтық қатынастарды ... ... ... Бүл үшін
құқықтық институт реттелетін қатынастардың барлық ... ... ... кешенін толық меңгеруі қажет. Әрине, ол ... рет ... ... Реттеу пәні — қоғамдық қатынас — жанды, серпінді құбылыс.
Осыған ... оның ... ... ... ... ... ... отыру керек.
Билік бөлу принципінің маңызды ... ... ол ... оның ... ... ... бұл ... алдыңғы қатарлы демократиялық мемлекеттердің тарихи тәжірибесін
ескеруді, кұқықтық мемлекет құруға ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Диверсияның қылмыстық құқықтық сипаттамасы21 бет
"Сегнетоэлектриктер және пьезоэлектриктер туралы негізгі мағлұматтар."4 бет
"Қазақ философиясы және Абай"12 бет
1993 жылғы конституцияның қабылдану себептері туралы20 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет
Access-тегі мәліметтер базасы19 бет
Delphi-де бағдарламалау52 бет
Microsoft Access арқылы деректер базасын құру12 бет
MS Access ортасында мәліметтер қорын құру4 бет
Xvii ғасырдың екінші жартысы мен xviii ғасырдың аралығындағы қазақ қоғамындағы саяси-әлеуметтік хал-ахуал жайлы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь