Сұлы және қарақұмық өсіру технологиясымен танысу және зерттеу

1. Кіріспе
2. Сұлының морфологиялық ерекшеліктері оны өсіру технологиясы
3. Қарақұмық және оны өсіру технологиясы
4. Қорытынды
5. Пайдаланылған әдебиеттер
Қазіргі уақытта Қазақстанда астық өндіруді тұрақтандыру ауыл шаруашылығы ғылымдары мен өндірістің негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Әсіресе бұл мәселе нарықтық экономикаға көшуге байланысты өткір қойылып отыр, бір жағынан Республикамыздың дүниежүзіндегі дамыған 50 елдің құрамына кіру мақсатында және қуатты бидай астығын артырудың, оның экономикалық әлеуетін тұрақтандырудың, әрі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамассыз етудің айтарлықтай шарты.
Астық немесе қонырбастар тұкымдасы (Gramineae, Роасеае) даражарнақтылар класының ішіндегі ең үлкені, оған 7-10 мың түр және 700- дей туыс жатады. Олардың ішінде космополит түрлері кұрлыктардың барлығында кең таралған болып келеді. Астық тұкымдасы көп жағдайда шалғындар мен шөлейі жерлердің табиғи өсімдіктер жабынында басым болады. Тамаққа пайдаланылатын және малға азық болатын өсімдіктер ретінде олардың халык шаруашылығындағы манызы аса зор. Тіршілік формалары негізінен көпжылдық шөптесін өсімдіктер. Тұкымдастың ағаш тәрізді өкілдері өсетін тропикалық және субтропикалық аймақтарда тіршілік формалары алуан түрлі болып келеді. Көптеген астық тұқымдасының, мысалы бидайдың, қарабидайдың, атқонактың, сабағынын буын аралығының іші қуыс, ал буындары ұлпалармен толтырылған болып келеді. Мұндай сабақты сабан деп атайды.Жапырактары кезектесіп орналасады және екі қатар түзеді. Астық тұкымдасынын жапырақтары, әдетте жінішке, ұзын, параллель жүйкеленген болып келеді және олардың кынапшасы болады.Астық тұкымдасының ұсак, көріксіз гүлдері жай гүлшоғырын - масақтарын түзеді. Олар өз кезегінде күрделі гүлшоғырын - күрделі масак , сыпырткы түзеді. Гүлінің формуласы: Р(2)+2A:,G(2) Астық тұқымдасының жемісі дәнек деп аталынады 2-3.Мәдени жағдайда себілетін астық тұқымдастарының дәндерін аз мөлшерде тұқым деп атайды, ал кен мөлшерде тонналап немесе нептнерлеп жиналған дәндерін астық деп атайды.
1. Полымбетова Ф.Ә., Әбиев С.Ә, Сәрсенбаев Б.Ә. Пайдалы өсімдіктер әлеміне саяхат. –Алматы: Ғылым 1999 –б221.
2. Еленевский А.Ғ., Соловьева М.П. Тихомиров В.Н Ботаника Системика высших или наземных растений.-Москва.2001-б374
3. Әметов.Ә.Ә Ботаника- Алматы 2004-Б.364.
4. Ізтаев.Ә., ОтыншиевАстықтанужәнедиканшылықнегіздері.-Алматы 1994, -Б,325
5. Полымбетова Ф., Мамонов,ӘбиевҚазақстанныңжаздықбидайы. –Алматы: Ғылым 1991-Б162
6. Никитенко Биологические основы семеноводства зерновых культур.
7. Ремесло. Куперман, Животков Агротехника пщеницы интенсивного типа колос б303
8. Максименко, Кузнецов, Хацевич Пшеница в западной сибири Новособирск1975 б184
9. Носатовский, Пщеница, биология Колос 1965, б568
10. Ю.Д.Зыков, И.П.Копытин «Мал азығын өндіру» Алматы «Білім» 1994 ж. 7-15 б
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік универитеті
СӨЖ
Тақырыбы: Сұлы және қарақұмық өсіру технологиясымен танысу және ... ... ... ... ... ... ... Кіріспе
* Сұлының морфологиялық ерекшеліктері оны өсіру технологиясы
* Қарақұмық және оны өсіру технологиясы
* Қорытынды
* Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Қазіргі ... ... ... ... тұрақтандыру ауыл шаруашылығы ғылымдары мен өндірістің негізгі міндеттерінің бірі ... ... ... бұл ... ... ... көшуге байланысты өткір қойылып отыр, бір жағынан Республикамыздың дүниежүзіндегі дамыған 50 елдің құрамына кіру ... және ... ... ... ... оның ... әлеуетін тұрақтандырудың, әрі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамассыз етудің ... ... ... ... ... (Gramineae, Роасеае) даражарнақтылар класының ішіндегі ең үлкені, оған 7-10 мың түр және 700- дей туыс ... ... ... ... ... ... барлығында кең таралған болып келеді. Астық тұкымдасы көп жағдайда шалғындар мен шөлейі жерлердің табиғи өсімдіктер жабынында басым ... ... ... және малға азық болатын өсімдіктер ретінде олардың халык шаруашылығындағы манызы аса зор. Тіршілік формалары негізінен көпжылдық ... ... ... ағаш ... ... ... тропикалық және субтропикалық аймақтарда тіршілік формалары алуан түрлі болып келеді. Көптеген астық тұқымдасының, мысалы бидайдың, ... ... ... буын ... іші ... ал ... ұлпалармен толтырылған болып келеді. Мұндай сабақты сабан деп атайды.Жапырактары кезектесіп орналасады және екі ... ... ... ... ... ... ... ұзын, параллель жүйкеленген болып келеді және олардың кынапшасы болады. Астық тұкымдасының ұсак, көріксіз гүлдері жай гүлшоғырын - ... ... Олар өз ... күрделі гүлшоғырын - күрделі масак , сыпырткы түзеді. Гүлінің формуласы: Р(2)+2A:,G(2) Астық тұқымдасының жемісі дәнек деп аталынады 2-3.Мәдени ... ... ... ... дәндерін аз мөлшерде тұқым деп атайды, ал кен мөлшерде тонналап немесе ... ... ... астық деп атайды.
Сұлы. Оның өсу фазасы және өндіру технологиясы
Биологиялық ерекшеліктері ... - ... ... ... ... 1-2 ... өне бастайды. Көктеу мен түптену кезеңдерінде салқындау (15-18 0С) ауа-райы дұрысырақ. Егін көгі қысқа мерзімді аязды -7-8 0C ... ... ... ... ... оның төменгі температураға төзімділігі төмендей береді және гүлдену кезеңіндегі бозқырау (-2 0С) ол үшін ... ... ... ... сезімталдығы шамалы, оның дәндері -4-5 0С бозқырауды қалыпты көтереді. Өсіп-жетілу кезеңінде сұлы үшін белсенді ... ... ерте ... ... - ... 0С, ... ... - 1350-1650 0С ал кеш пісетін сорттарында - 1500-1800 0С.
Сұлы тез ... ... ... ... жаздық бидай мен арпаға қарағанда көктемгі құрғақшылықтан аз зардап шегеді. Жоғары ... және ... ауа ... ... ... мен арпаға қарағанда сұлы нашар көтереді. Дәннің толысуы сұлыда бидайға қарағанда төменірек температурада қалыпты жүреді. Сұлы жоғары температурадан осы ... ғана ... ... ... ... және ... толысу кезеңдерінде де қиыншылық көреді. Ыстық ұруға сұлы өте бейім келеді. Оның үстіне жапырақтар жасыл күйінде қурап қалады, масақша қауыздары ... ... ... мүшелерінің қалыптасу кезеңдеріндегі оңтайлы температура 12-16 ... ... ... ... ... дамуы және қоректік заттарды жақсы сіңіруіне байланысты сұлы бидай мен арпаға қарағанда топырақ құнарлығына аздау талап ... ... деп ... ... ... ... ... жақсы алғы дақылдардан кейін күрт артады, сондықтан оны отамалы және дәнді бұршақ дақылдарынан ... ... ... Ол көп ... азотты қажетсінеді, осыған байланысты оған дәнді бұршақ дақылдары, әсіресе асбұршақ жақсы алғы дақыл болып табылады. Фитосанитарлық жағдайға ... ... ... және арпадан кейін орналастырған жөн. Топыраққа талғамы аз, алғашқы кезеңдегі шапшаң өсуі және жоғары жапырақтылығы ауыспалы егісте сұлыны соңғы дақыл ... ... ... ... ... ... оны соңғы дақыл етіп орналастырғанда басқа дақылдармен салыстырғанда астық өнімін шамалы ғана төмендетеді. Сонымен қатар жақсартылған агротехника шараларына оның ... ... ... ... ... үшін ... өңдеудің негізгі мақсаты - оның өсуіне және дамуына қолайлы жағдайлар жасау, топырақта оңтайлы ... және ... ... ... ... ету, ... ... сұлыға топырақ өңдеу жүйесі арпаға ұқсас.
Экологиялық және ... ... ... ... өңдеу мақсаттары мүмкіндігінше жұмыс операцияларының санын, өңдеу қарқындылығын азайтуды қарастырған дұрыс, басқаша айтқанда, минималды топырақ өңдеу жағдайына егістікті тікелей себу ... ... ... ... қар тоқтату СВУ-2,6, СВШ-7, СВШ-10 ылғал қорын молықтыруға көп ... ... ... ... жабу БИГ-3 жалпақ дискілі сыдыра жыртқышпен, себу алдындағы топырақ өңдеу КПШ-5, КПШ-4, КТС-8, КТС-10-2 құралдарымен жүргізіледі
Себу жұмыстары.
Қазақстанда сұлыны ... ... ... ... ... ... сұлы ерте мерзімде себілетін дақыл. Алайда Солтүстік Қазақстанда ерте ... сұлы ... ... ... ... ең алдымен қыста болатын тоң қабатының баяу жібуінің әсерінен топырақтағы микробиологиялық үдерістің әлі әлсіз ... ... азот ... ... ... ... ... ерекшелік негізінен сұлы дақылына тән, өйткені ол өсіп-жетілуінің басында өте тез өседі, ал сұлыны әдетте азот ... ... қоры аз ... ... Оның ... ерте ... егістіктер Қазақстанда әдетте байқалатын көктемгі және ерте жазғы құрғақшылыққа тап болады да ... ... ... ... ... өнім күрт ... ... Айтарлықтай ерте себілгенде сұлының толысу кезеңі де қолайсыз жағдайларда өтеді. Жоғары ... ... сұлы ... ... және ұсақ дән ... ... ... сұлының оңтайлы себу мерзімі - 25 мамыр - 5 ... ... ... ... ... ... және ... аудандарында өте ерте себілген сұлы егістігі көп ... ... ... ... сұлы молынан түптенеді және мүлде шашақ түзбейді, әсіресе бұл ауру ... ... ... ... мамыр - 5 маусымда себілгенде сұлының ылғалмен салыстырғандағы ... ... - ... шығу - ... - ... жиі ... жаздың екінші жартысындағы мол жауын-шашынға сәйкес келеді. Орталық Қазақстанда сұлының жақсы себу мерзімі 28-30 мамыр. Батыс және ... ... ... ... ... себу ... мамырдың 15-нен 25 дейінгі аралыққа жылжытады. Себу мөлшері топырақ, климат жағдайларына ... 2,5-4,5 ... ... ... аралығында өзгереді: Қарағанды, Павлодар облыстарында 2,5-3,5; Ақмола, Қостанай - 3,5-4,0; Солтүстік Қазақстан облысында - 4,0-4,5 ... ... ... ... ... ... кейінгі топырақты тығыздаудан басталады. Салқын және ылғалды көктемде арамшөптерге қарсы және топырақ қабыршығын ... ... ... ... дән ... тең ... ... көлденең бағытта тісті тырмалармен тырмалау жүргізіледі. Қосжапырақты арамшөптерді құрту үшін жаздық бидай егістігінде қолданылатын гербицидтердің бірімен сұлының түптену кезеңінде бүріккен ... ... ... ... ... ... ... көп болғанда. Пісу кезеңінде бір өсімдіктің әртүлі шашақтарында, тіпті бір ... ... ... ... алшақтық байқалады. Сұлы дәніне пластикалық заттардың жинақталуы бидайға қарағанда ұзағырақ жүреді, сондықтан тым ерте жинағанда айтарлықтай бөлігі ... ... Сұлы ... ... ... ... өте кешігеді. Сондықтан сұлының ең оңтайлы жинау мерзімі - ... ... ... бөлігі толық пісіп, ал төменгі бөлігі балауызданып пісу кезеңіне жеткенде жинау барынша тиімді деп есептеледі. Дестеде дегдіткенде немесе ... ... дән ... ... де себу сапа көрсеткіштері қалыпты жағдайда болады. Мұндай жинау тәсілінде сабанның мал азықтық құндылығы да ... ... ... - ... және ... ... дақылы. Басқа жармалық дақылдардың ішінде азық-түліктік құндылығы бойынша ол бірінші орынды иеленеді. Азық-түліктік мақсатқа ол негізінен жарма ... ... ... ұн ... ... ... ... жеңіл қорытылатын ақсылдарға, майларға, минералды заттар мен дәрумендерге бай. Ол жоғары калориялығымен, жақсы дәмдік сапасымен ерекшеленеді және ... ... ... шамамен 2,5 мың жыл бұрын Азияның шығыс бөлігінде ылғалды аудандарында ... ... ... ... Қазақстанда ол өткен ғасырдың 60-жылдарында (тың игеру жылдары) кең тарады. Негізгі егістігі Павлодар мен Шығыс ... ... ... және орташа астық өнімі тиісінше - 3,5-6,7 ц/га ... ... ... аймақтарында сортсынау телімдерінде оның астық өнімі 13,5-19 ц/га дейін жетеді.Қарақұмықтың өнімділігі ... емес және жыл ... ... оны ... ... баптағанмен қолайсыз жылдары 2-3 ц/га дейін өнім ... ... ... ол ... 10-12 ц/га дейін барады. Қарақұмық үшін қолайсыз жылдар тозаңдану жүрмей, тұқым аз байланатын салқын және дымқыл жылдар болып табылады. Қолайлы ... ... жаз ... және ... ... ылғалды жылдар саналады. Дүние жүзінде жыл сайын қарақұмық 3,5 млн гектар егістікте ... ... ... 10 ... орта ... 70 мың га алқапта өсіріліп, орташа астық өнімі шамамен 5 ц/га болды.Қарақұмық- жеңіл сіңімді ақуыз ( 13-13,3 %) мен ... ( 66-68% ) мол ... ... дақыл. Жарма құрамында 1,6% органикалық қышқылдар мен адам ағзасына пайдалы фосфор, темір, кальций және мыс ... да ... ... ... ... қасиеті бар құнды тағам. Дән маңызы ( клейковина ) болмағандықтан, қарақұмықтың ... ... ... ... Қарақұмық ұнын шелпек дайындауға ғана аз мөлшерде пайдаланылады. Сиырды қарақұмықпен ... майы ... ... ... мен ... ... малазық болғандықтан, оларды басқа жемдерге қосып пайдаланады. Сабанының күлі мен дәнінің қалдықтары- құнды тыңайтқыш. Олардың құрамында 40% аса KO , 10% көп PO және 19% ... CaO ... ... ... өсімдік. Оның егісінің әр гектарынан аралар 60-100 кг дейін дәмі мен иісі тамаша бал жинайды. ... ... ... ... өте ... вегетациялық кезеңімен (60-75 күн ) ерекшеленеді. Бұл оны күздік және ерте ... ... ... ... ... ... қайта егуге және де аңыздық аралық дақыл ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. Сондай ақ қарақұмықты көк балаусасын жыртып жасыл тыңайтқышқа да ... ... ... ... ... кейін тез өсіп, бұтақтанып арам шөптерді басып ... ... ол ... ... үшін ... алғы ... ал ерте ... сорттары екпе сүрі жер дақылы бола алады.
Қарақұмықтың орташа өнімі гектарына 8-12 ц, ең жоғарғысы 20-25 ц ... ... және ... ... ... ... қарақұмық (Polygonum fagopyrum L.) -Қарақұмық (Polygonaceae) тұқымдасына жататын біржылдық өсімдік.
Тамыр жүйесі- кіндікті, топыраққа 80 см дейінгі терендікке енеді.
Сабағы- бұтақты ,іші ... ... ... ... 70-100 см, піскенде қызарады.
Жапырағы- жүректәрізді үшбұрышты. Гүл шоғыры- ... ... ... шатыршагүл. Гүлдері қосжынысты. Олардын түсі ақ, алқызыл, қызыл және құрылысы да ... ... ... Бір гүлдерінде аталықтары қысқа, аналықтарының бағаншалары ұзын, екіншілерінде - ... ... ... ... бағаншалары қысқа.
Жемісі- ашық- қонырдан қараға дейінгі түсті және әртүрлі формалы, үшқырлы, қабықты жаңғақша. 1000 дәннін салмағы18-32 грамм. Жағдайлар мен ... ... ... 30% .
Өсіру технологиясы
Қазақстан бойынша егіс аумағы 218 мың га, өнімділігі әр га-дан 9,7 ц. ... ерте ... ... өсу ... ... (50-60 күн), сондықтан оны аралық дақыл ретінде пайдалануға болады.Қарақұмықты СЗС-2,1 тұқым сепкіштерімен кәдімгі жай қатарлық ... ... 23 см) ... ... ... ... кең ... (қатар аралығы 45 см) әдіс қолданылады. Соңғы әдісте қарақұмықтан жоғар өнім алуға ... ... ... ... ... ... ... егісінің әр га-сына гүлдеуіне 2-3 тәулікқалғанда бал арасының 2-3 ұясын әкеліп қою керек. Ол ... ... ... ... әр га-сынан 3-4 ц арттыруға көмектеседі.Егін жинау қарақұмық дәнінің 70-75%-ы қоңырланған кезінде басталады.Қарақұмық шірнелі өсімдіктерге жатады. Бал аралары оның әр ... 50-60 кг, ал ... ... 100 ... ... бал ... Күздік бидай үсіп кеткен жылдары қарақұмықты сақтық дақыл ретінде ... ... - ... ... ие және ... ... әр түрлі, сыртқы түріне және қолдануына қарай:
* Қарақұмық дәні -- ірі, жарма. Бытырап ... ... үшін ... ... және ... ... ... -- қарақұмық дәнінің оңтүстік орыстардағы, Украина, ... ... ... ... ... ... -- майда, бүтін, кейде қарақұмық ... ... XVIII ғ-да ... ... ... және солармен көршілес жатқан Ресей облыстарында пайда болды.
* Смолендік жарма -- майда қарақұмық ботқасы. Пирог салмасына қолданылатын сүттегі ... және ... ... ... -- ... ... ... немесе велигорка қалдығы және сүттегі жартылай тәтті ботқа. Тұтқыр ботқаны дайындауда қолданылады. ... ... ... ... сүт, ... ... араласқан. Жұқа қүймақ дайындауға да қолданылады.
Қорытынды
Тақырыпты қорыта келе еліміздегі егіншіліктің басты саласы - дәнді дақыл өсіру ... ... ... бірі арпа мен сұлы болып табылады. Арпа мен сұлы негізінен азықтық өсімдіктер. Арпа - тез ... ең ... ... ... ... ... ... дәнді дақыл. Сұлы ыстыққа төзімсіз, ылғал сүйгіш ... Оның ... ... ... - ... пен ... Арпа - тамақ өндірісінің көп салаларында пайдаланылады. Оны малға жем ретінде, жарма, сыра, спирт және ... нан, ... ... ... ... алуға пайдаланады.
Сұлыдан жарма, жаншыма, ұн және спирт алады. Оның ұны, печеньесі жас организмге өте керекті ... ... ... көп ұстайды. Малдың жас төліне де өте қажет. Лизинді 0,8-1,92, кейде 8,0 пайызға дейін ұстайды. Сондықтан оны диеталық және ... ... көп ... ... АҚШ, ... ... елдерде тамаққа көп пайдаланады. Ол адам денесінде майдың майлануын азайтады, ал ... ет ... ... ... ... Ф.Ә., Әбиев С.Ә, Сәрсенбаев Б.Ә. Пайдалы өсімдіктер әлеміне саяхат. - ... ... 1999 - ... ... А.Ғ., ... М.П. Тихомиров В.Н Ботаника Системика высших или наземных растений.-Москва.2001-б374
* Әметов.Ә.Ә Ботаника- Алматы ... ... ... ... және ... ... 1994, ... Полымбетова Ф., Мамонов,ӘбиевҚазақстанның жаздық бидайы. - Алматы: ... ... ... ... ... семеноводства зерновых культур.
* Ремесло. Куперман, Животков Агротехника пщеницы ... типа ... ... ... ... Хацевич Пшеница в западной сибири Новособирск1975 б184
* Носатовский, Пщеница, биология Колос 1965, ... ... ... ... 1994 ж. 7-15 б

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сұлы және қарақұмық өсіру технологиясымен танысу және зерттеу жайлы6 бет
Сұлы және қарақұмық өсіру технологиясымен танысу және зерттеу туралы ақпарат7 бет
Сұлы және қарақұмық өсіру технологиясымен танысу мен зерттеу6 бет
Сұлы, қарақұмық өсіру технологиясымен танысу және зерттеу5 бет
Сұлы, қарақұмық өсіру технологиясымен танысу және зерттеу жайлы6 бет
Ірі қара төлін өсірудің маңызы34 бет
Асыл тұқымды бұқалардың табынын толықтыратын таналарды азықтандыру34 бет
Жылқыны ұдайы өcipy16 бет
Исатай мен Махамбет басқарған көтерілістің басталу себептері8 бет
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылық өнімдерінің нарықтық жағдайы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь