Мутация

Өміріне, экономикалық жағдайына, географиялық орналасуына, тарихи дамуына қарасаңыз, біздің қазақ елі табиғат қойынында бірге өсіп, қайнасып келе жатқан жұрт екенін байқайсыз. Мұндай жақындық оларды табиғатқа етене бауыр, жанашыр етіп жіберген сияқты.
Қазақ елінің табиғатқа деген көркемдік сезімін, ілтифатын, қадірмен- қасиетін көрсететін деректерді тарихтан ғана емес, бүгінгі өмірден, тұрмыстың сан-сала, сан тарауларынан кездестіруге болады. Қай қазақтың босағасына бас сұқсаңыз да оюлы сырмақ, текемет, тұс киіз немесе айшықты ер-тоқым, ыдыс-аяқ, үй жиһаздары, я болмаса өрнекті киім-кешектің бір жұрнағын кездестіресіз. Ол көзі қимай сақтаған ескінің жұрнағы емес, халық санасына терең ұялаған, туған табиғатына тән көркемдік сезімінің бүгінгі қажетсінуінен туған, болашақ ұрпаққа да сол мән-мағынасында апаратын даңғыл жол, дәстүрлі дүние.
Ес білгеннен бастап аға-анасынан, үлкендерден өне бойы айтылған өсиет сөздермен тәрбиеленген ұрпақ, өзіде табиғатқа нұқсан келтірмей, келешек ұрпақтарды да сол тәрбие талабына қалыптастыра түскен. Алдындағы малы мен айналасындағы табиғатының игілігін көруге баулып отырған.
Халқының сирек, жерінің байтақ табиғатының байда көрікті болуы Қазақстан жерінде малдыңда, аңдар мен құстардың да мейлінше көбейе беруіне өте қолайлы табиғи жағдай туғызған. Олар тыныш кең дүниеде емін-еркін өсті. Қазіргі кезде қазақ елін табиғат байлықтары орасан зор шегініске түскен. Оны өмірдің өзі көрсетіп отыр. Радиоактивті элементтердің апатына ұшыраған аймақтардың саны қаншама десеңізші. Осы кездегі ғылым мен техниканың қуаты биоресурстардың қай саласы болса да, аз жылдың ішінде өзгертіп жіберуге шамасы келеді. Ол өзгерістердің көптеген жағдайда, адамзат баласының қоғамының экономикасы мен мәдениетіне пайдасыз болып келетіні келешек ұрпаққа да зияны тиетіні қазіргі кезде айқын көріне бастады. Дүние жүзінде әйгілі болып отырған Арал теңізінің экологиялық апаты. Ол өз жағалауынан 70-80км қашықтап кетті. Бүгінгі күні жалаңаштанған теңіз түбі 23 мың шаршы километрдей жерді алып жатыр. Тұзды құм 2млн гектар құнарлы топырақты жұтып қойды. Жергілікті халық қатты күйзеліске ұшырап кетті.
Ғалым-жазушы, Қазақстан Республикасының Ұлттық академиясының мүше-корреспонденті Рымғали Нұрғалиұлы оқушы жастармен өткізген бір әңгімесінде: Семей облысы Абралы ауданының халқын өз мекенінен уақытша көшіріп жіберген болатын еді. Атом бомбасын жару орнынан небары 50-60 километрдей жер болатын.
Атом бомбысы жарылғаннан кейін біраз уақыт өткен соң, халық өз мекендеріне қайтадан көшіріліп әкелінді. Ауылда бір жағдайлармен қалып қойған иттер мен мысықтардың көріністері ғажап еді. Жүндері біраз уақыттың ішінде қисапсыз өсіп шұбалақтанып кеткен. Даладағы малдардың көріністері адам шошырлықтай болатын. Тістері ырсиып шығып кеткен. Не шөп, не су іше алмай қалған. Осы күнге дейін темір тормен қоршалған аймақтардың ішіне шөп шалғын болып өсетіні байқалады. Оны сол жердің тұрғын халықтары күзетші әскерлерге бірдеңе (арақ-шараптар) және басқадай заттар беріп жаланып-жалбарынып малдарына шауып алып келген. Мұндай жағдай күні бүгінге дейін кездесетінін білеміз. Тірі организмдердің ерекше түрде өсетінін қараңғы халық қайдан білсін. Мұны ғалымдар мутациялық құбылыс деп атайды. Бұл өте қауіпті көрініс. Қазақ жеріндегі
Пайдаланған әдебиет:

Атамекен газеті. 2005 жыл.
        
        Өміріне, экономикалық жағдайына, географиялық орналасуына, тарихи дамуына
қарасаңыз, біздің қазақ елі табиғат қойынында бірге өсіп, ... ... жұрт ... байқайсыз. Мұндай жақындық оларды табиғатқа етене бауыр,
жанашыр етіп жіберген ... ... ... ... ... ... ... қадірмен-
қасиетін көрсететін деректерді тарихтан ғана емес, ... ... ... сан ... ... болады. Қай қазақтың
босағасына бас сұқсаңыз да оюлы сырмақ, ... тұс киіз ... ... ... ыдыс-аяқ, үй жиһаздары, я болмаса өрнекті киім-кешектің бір жұрнағын
кездестіресіз. Ол көзі қимай сақтаған ескінің жұрнағы емес, халық ... ... ... ... тән көркемдік сезімінің ... ... ... ұрпаққа да сол мән-мағынасында апаратын даңғыл
жол, дәстүрлі дүние.
Ес білгеннен бастап аға-анасынан, үлкендерден өне бойы айтылған өсиет
сөздермен ... ... ... табиғатқа нұқсан келтірмей, келешек
ұрпақтарды да сол тәрбие талабына қалыптастыра түскен. Алдындағы малы ... ... ... көруге баулып отырған.
Халқының сирек, жерінің байтақ ... ... ... ... ... ... ... мен құстардың да мейлінше көбейе беруіне
өте қолайлы табиғи жағдай туғызған. Олар тыныш кең ... ... ... ... ... елін ... ... орасан зор шегініске түскен.
Оны өмірдің өзі көрсетіп ... ... ... апатына ұшыраған
аймақтардың саны қаншама десеңізші. Осы кездегі ғылым мен техниканың қуаты
биоресурстардың қай саласы болса да, аз ... ... ... жіберуге
шамасы келеді. Ол өзгерістердің көптеген жағдайда, адамзат баласының
қоғамының экономикасы мен ... ... ... ... ... да ... тиетіні қазіргі кезде айқын көріне бастады. Дүние ... ... ... Арал ... ... апаты. Ол өз жағалауынан 70-
80км қашықтап кетті. Бүгінгі күні жалаңаштанған теңіз түбі 23 мың ... ... алып ... ... құм 2млн ... ... топырақты жұтып
қойды. Жергілікті халық қатты күйзеліске ұшырап кетті.
Ғалым-жазушы, Қазақстан Республикасының Ұлттық академиясының мүше-
корреспонденті Рымғали ... ... ... ... бір ... облысы Абралы ауданының халқын өз мекенінен уақытша ... ... еді. Атом ... жару орнынан небары 50-60 километрдей жер
болатын.
Атом бомбысы жарылғаннан ... ... ... өткен соң, халық өз
мекендеріне қайтадан көшіріліп ... ... бір ... қалып
қойған иттер мен мысықтардың көріністері ғажап еді. Жүндері ... ... ... өсіп ... ... ... ... көріністері
адам шошырлықтай болатын. Тістері ырсиып шығып кеткен. Не шөп, не су ... ... Осы ... ... темір тормен қоршалған аймақтардың ішіне шөп
шалғын болып өсетіні байқалады. Оны сол жердің ... ... ... ... ... және басқадай заттар беріп жаланып-
жалбарынып малдарына шауып алып келген. Мұндай жағдай күні ... ... ... Тірі организмдердің ерекше түрде өсетінін ... ... ... Мұны ... мутациялық құбылыс деп атайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ең ... бастамасы
болатын. Кейінгі кездерде бұл қауіпті құбылыс халыққа қаншама қайғы ... ... елі ... ... ... ең ... ... апаты Чернобыль атом
электр станциясының қайғылы оқиғасы болатын. Оның ... ... ... ... еді. Бұл ... элементінің атом ядросы
ыдыраған кезде одан адам айтқысыз ... ... ... ... бірге
радиоактивті сәулелену бөліп шығарады. Радиация мұқым еуропа елдерінің
көпшілігіне тарап ... ... ... ... ... сол ... бір құлынды бие сегіз аяғы бар ... Бұл ... ... ... 1989 ... 23 ... санында
хабар жариялаған болатын. Бұл оқиға сол кездегі халық депутаттарын қатты
толғандырған. ... ... ... ... еш нәрсе келмеген. Кейінгі
кезде адамның жаны ашитын құбылыстар, мутациялар қисапсыз көп кездеседі.
Мутация дегеніміз-латын сөзі-өзгеріс, орын ... ... ... ... ... және жер ... тірі
организмдердің барлық формаларының арғы шыққан тегі ... ... ... ... ... өзгеріп кетеді. Мутация процесін
тудыратын ... ... деп ... ... ... үш ... ... мутагендер (рентген сәулесі гамма сәулесі, нейтрондар,
протондар, температура, центрифуталар және тағы басқалар); 2) ... ... ... ... ... аценафтен,
чай, кофе, арақ, спирт және т.б.); 3) ... ... ... ... ... биологиялық мутагендердің ең бастысы болып
есептелінеді. Бұл құбылысты тежеуге ... ... ... ... ... ... басқа заттарды жасамау керек. Қартаю процесінің өзі ауру
ғой оныда емдеу керек екенін ғалымдар дәлелдеп ... ... ... болып жатқан радиацияның зардабын
кімдер тартып келді? Сол ... ... ... тартып келеді. Өйткені
барлық атом бомбылары мен термоядролық сынаулар өте ... және ... ... ... Атом ... ... территориялардың
радиациялық фоны қалыпты жағдайда деп баспасөз беттерінде хабарланып ... мен ... да ... хабарлар беріліп тұрды. Сонымен бірге
коммунистердің мықты ұрандарының бірі - ... ... ... бәрі ... ... үшін» болған соң халық қайдан білсін айналасында не қандай
сұмдықтардың ... ... ақ ... ... - сұмдықты білмейтін қазақ елі бәрінеде сене
берді ғой. Раиоактивті элементтердің апатына араша тұратын ... ... және ... ... ... де ... ... сияқты болып отыра
берді. «Айт өтіп, той тарғаннан соң – ... ақын ... ... ер ... кездесоқ адамдар «аттан» деген ұранды бетке
ұстады. Бұл жұмыс өте кеш қалған қозғалыс еді. ... ... ... ... тарап кетті.
Халықты алдау мен арбау күні бүгінге дейін толастаған жоқ. Өйткені
наурыздың 12 жұлдызында 1993 жылы ... ... ... бір ... ... ... Ұлттық академиясының кейбір ... және ... ... министрлігінің қызметкерлері Қазақстан
Республикасының территориясында радиациялық фон қалыпты ... ... Бұл ... ... ... Неге десеңіз осы кездегі
Қазақстанның радиоэкологиясын бірде бір республикамен салыстыруға ... ... ... ... ... де ... алмайсыз.
Орынсыз қорытынды жасау ғалымдар арасында бұрынғы ... көп ... ... ... үшін ... қорытынды керек болса, сондай
қорытындыларды беріп ... ... ... ... ... ... ... даярланбаған болатын. Мамандардың
болмауынан осындай жағдайларға келіп отырмыз. ... ... ... ... жүргізілген емес.
Бір кезде атом бомбасын және ... ... ... барлығы
орыс ғалымдары болатын жергілікті ғалымдардыңешқандай қатынасы жоқ еді. Шет
елдердің ғалымдарының қазақ халқына жаны қайдан ашысын. ... ... ... 1992 жылы ... ... хабарына қарағанда, Өскемендегі
өнеркәсіптік аудан экологиялық апат жағдайында, қалалық кеңестің сессиясы
Өскеменнің экологиялық жағдайы Чернобыльмен ... деп ... ... ... Қызылқоға, Теңіз аудандарындағы 1 миллион гектардан
артық шұрайлы жерді алып жатқан әскери полигонда қырық жыл бойы ... атом ... ... ... ... көптеген әскери-
өндірістік жұмыстар жүргізу үшін 20миллион гектар жерді әскериадамдар бөліп
алған. Ол жерлерге білгендерін жасап, неше ... ... ... ... ол ... не егін ... не мал жаюға келмей қалған. Қазақ
елі өз ... өзі ие емес еді. ... ... арқылы жүргізіліп
отырды. Бұрынғы кездегі партия және үкімет басшылары тек менің айтқаным
болады деумен ... ... ... олар ... ... экология
ғылымдарынан хабары жоқ болсада, бұл ғылым салаларына тікелей араласып
кетті.
Осы кезде ... ... ... империялық нұсқаудан құтылдық,
ғасырлар бойы ата-бабаларымыз білектің күшімен, ақ найзаның ұшымен ... ... ... иеміз. Ендігі уақытта мекен етіп отырған жер,
су, ... ... ... ... ... ... апатқа
ұшырамауы - өзіміздің сана – сезімімізге, білімімізге байланысты. ... және ... ... ... жерінде экологиялық апаттардың болмауына
тырысу керек. Радиоэкологияны тәрбие құралы ретінде пайдалану қажет.
Біздің зерттеу жұмыстарымыздың қорытындыларына ... және ... ... ... әдебиеттерінің деректерін талдағанда, радиоактивтік
сәуленудің аз ... ... рак ... тудыратыны сөзсіз.
Бұл кезде термоядролық сынаулар өткізілген территорияларда (Семей,
Павлодар облысының кейбір аудандарында) неше түрлі ... ... ... кең ... ... ... ... ішінде Семей облысында әр жүз
мың адамға шаққанда жүике – психикалық ... ... ... саны ... 1624-ке, ақыл –ойы кем адамдар 3105-тен 4612-ге, ... және ... ... ... бар ... 3692-ге көбейген. Ал сары ... іш ... ... ауру ... ... ... әлсіретті. Әсіресе
Қазақстанның радиоактивтік сәулелену жағдайды өте ауыр. Қазақстанның қай
облысын алсаңызда, ... ... ... ... таба алмайсыз.
Қайғы – қасіретке толы аудандар көп ... ... ... жерінде
әскери – полигон болмаған жер аз кездеседі. Атырау облысының ... ... ... Абыралы қойнауының жазық даласындағы әлемге әйгілі ... ... ... ... ... Маңғыстау түбегіндегі полигон соңғы
жылдары ғана белгілі ... 1946 ... 1989 ... ... ... 642 ... атом, сутек бомбыларын сынаудан өткізген.
Радиактивті қалдықтар мен аз мөлшердегі радиация екеуі ... ... ... ... ... ... ... түрде сақтау
бүкіл жер жүзі бойынша әлі ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы бойынша дүние жүзілік стандартқа сай ... ... ... ... ... жоқ ... ... мен мамандар
жақсы біледі. Бәрімізге белгілі ... ... ... көп ... ... Сонымен бірге уран өңдейтін кен-химия өнеркәсібінде
кең орын ... ... ... ... ... ... бар десеңізші.
Қазақстан Республикасы экология және ... ... ... ... ... 101 радиоактивті қалдықтарды
сақтайтын дүние жүзілік стандартқа сай келмейтін орын бар ... ... осы ... 225 млн ... ... аз қалдықтар сақталуда.
Олардың жалпы радиактивтік күші 57,6 мың км. ... ... ... ... келе ... 100 мың ... ... заттар
өндіретін орындар бар. Семей полигоннының территориясында 5,8 млн тоннаға
жететін ... ... ... орын бар, ... ... жер астында 6,5 млн ... ... ... Ол ... радиоактивті заттардың қалдықтары. Олар ашық жерлерде сақталады.
Ресейдің Селябі қаласында ... ... 1 млрд Ки ... ... ... ... бар. ... Республикасы территориясында
сақталатын радиоактивті қалдықтардың бәрінде радиациялық сәулеленудің
мөлшері аз. ... ... ... ... ... кез-келген
далаларда жатады. Олар қысы-жазы жауған жауын-шашын ... ... ... ... ... ... ... даласында ерсілі-қарсылы соққан
желдерде, радиоактивті элементтері бар қалдықтарды ұшырып әкетіп жататыны
да сөзсіз. Америка Құрама ... ... ... ... ... туралы толық ғылыми деректерде жоқ. Тек қана кейінгі кезде
оларды ... үшін ... ... ... ... бастады. Ол
жұмыстарды жүргізу үшін үкімет 5 млрд доллар қаржы бөліп отыр. Ол жұмыстың
қорытындылары 2005 жылы ғана ... ... ... ... жатқан радиоактивті элементтердің қалдықтары қаншама
десеңізші. Олар биосфераға қаншама қауіп төндіретінін бір құдайдың өзі ... ... оны ... шығу ... ... Қазақстан Республикасы
территориясындағы радиоактивті қалдықтардың толық картасы жасалынып, ол 22
том болып жарыққа шығуы мүмкін. ... ... ... сақтайтын қосымша түрде, бірнеше қоймалар жасалынуы жоспарланып
отыр. Олар іске асама, жоқ болмаса қағаз түрінде ... ол ... ... ... ... ... адамдардың радиоактивті сәулеленумен зақымдануы көбеие
түсуде. Өйткені жыл ... атом ... ... ... олар іске ... Сондай-ақ неше түрлі тездеткіштер (ускорительдер) сыналып, атом
бомбалары жарылып жатады. ... ... ... ... ... ... ... радиоациядан қорғау осы кездегі кезек күттірмейтін
өзекті мәселеге айналып отыр. Ағаштарды радиациядан қорғау үшін неше ... ... ... етеді. Олардың құрамында қорғасын болады. Ол гамма
сәулесін тұтып ... адам ... ... ... ... ... ... практика жүзінде адамзат
баласының қорғануға ешқандай мүмкіндігі жоқ. Ол 1000 км ... ... өтіп ... де жер ... ... таралды. Космонавтарды да
космос сәулесін қорғау оңай шаруа емес ... ... өзі ... отыр.
Адамзат баласы Жер бетінде пайда болған кезден бастап, табиғи
радиоактивті сәулені ... ... ... ... ... ... ... адам 200мР радиация қабылданды. Жер шарының әрбір ... ... әр ... ... ... Жылына жалпы алғанда 50-ден
1000мР/ радиация ... ... ... 2005 жыл.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың класификациясы7 бет
Вирустар және мутация7 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері11 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері туралы ақпарат15 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі.мутация түрлері. гендік инженерия10 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия6 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері. Мутация түрлері. Гендік инженерия8 бет
Генетика және мутация5 бет
Гетерохрония және мутация9 бет
Глаукомамен ауыратын науқастардың миоцилин геніндегі G367R, Q368X және G399V мутацияларын анықтау61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь