Тәуелсіз аспалы ілгекті жеңіл автомобильді жобалау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1 Жобаның техника экономикалық негізі ... ... ... ... ... ... 8
1.1 Жобаланатын автомобильдің өзіндік құны ... ... ... ... ... 8
1.2 Негізгі және жобаланатын автомобильдің өнімділігін жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9
1.2.1 Автомобильдің техникалық және эксплуатациялық жылдамдықтарын шамамен қарастыру ... ... ... ... ... ...
9
1.2.2 Автомобильдің жылдық өнімділігін есептеу ... ... ... ... ... 10
1.2.3 Автомобильдің сенімділігінің оның өнімділігіне әсер етуі 11
1.3 Негізгі және жобаланатын автомобильді пайдалануға кететін шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
12
1.3.1 Жағар.жанармайға кететін шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3.2 Техникалық тексеру және жөндеуге кететін шығындар 13
1.3.3 Пайдалануға кететін басқа да шығындар ... ... ... ... ... ... 14
1.3.4 Автомобильдің көтерме баға негіздемесі және оның шектік мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
14
1.3.5 Пайдалануға кететін жылдық шығындар және салыстырмалы көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
16
2 Автомобильдің тартуын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.1 Автомобильдің массасын таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... . 19
2.2 Толық массаның автомобильдің өстеріне бөлу ... ... ... ... 19
2.3 Шина өлшемін таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 20
2.4 Двигательдің ең үлкен қуатын есептеу ... ... ... ... ... ... .. 20
2.5 Негізгі берілістің беріліс санын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.6 Қосу қорабының бірінші берілісінің беріліс санын есептеу 21
2.7 Қосу қорабының аралық берілісінің беріліс санын есептеу 22
2.8 Трансмиссияның беріліс санын есептеу ... ... ... ... ... ... 23
2.9 Жобаланатын автомобильдің қолдану кезіндегі қасиеттерін сараптап есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
24
2.10 Үдеу графигін салу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24
2.11 Автомобильдің отын үнемдеу сипаттамасының графигін салу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
25
2.12 Автомобильдің қуат теңдестігінің графигін салу ... ... ... . 26
3 Жол қаіпсіздігін қамтамасыз ететін агрегаттың негізгі өлшемдері: трансмиссия және механизмдер ... ... ... ... ... .
27
3.1 Іліністіргіш ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
3.2 Қосу қорабы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
3.3 Кардан берілісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
3.4 Негізгі беріліс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 32
3.5 Жартылай өс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
3.6 Руль басқармасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
3.7 Тежеу басқармасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
4 Құрастыру бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 47
4.1 Аспалы ілгектің түрлерінің сипаттамасы және құрылымы 47
4.2 Аспалы ілгек ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
4.2.1 Аспалы ілгектің мықтылығын есептеу ... ... ... ... ... ... .. 5
4.3 Қорапты есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52
5 Жобаның қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау ... ... 59
5.1 Пісіру жұмыстары кезіндегі техникалық қауіпсіздік ... ... 59
5.2 Жону және бұрғылау станоктарында жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
63
5.2.1 Жоңғыш станоктар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 69
5.2.2 Бұрғылау станоктары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 69
5.3 Дизельді қозғалтқыштардың түтіндеуін және токсикалығын сынау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
70
5.4 Іштен жану қозғалтқыштарының шығару жүйесіндегі жұмыс істеп болған газдарды бейтараптандыру әдістерін сараптау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

72
6 Экономикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 73
6.1 Жобаланатын автомобильдің бағасын, табыс және пайдасын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
74
6.2 Материалдар шығынын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75
6.3 Күрделі қаржы жұмсалымын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78
6.4 Өтімділік мерзімін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 81
7 Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 83
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 86
Автомобильдер кәзіргі кезде кең тарау алды. Автомобиль көлігі еліміздің әртүрлі салаларында маңызы зор. Халық шаруашылығының ешбір саласы автомобиль көлігінің қызметі сіз толық қанды жұмыс істей алмайды. Автомобильдер өнеркәсіптің барлық түрлерінде, құрылыста, ауыл шаруашылығнда және адам тасымалдауда кеңінен қолданады. Жыл сайын он екі миллионға жуық адамдар автобустармен, жеңіл автомобильдермен және таксимен тасымалданады. Автомобильдің теміржол, теңіз, өзен көліктерімен байланысы өте зор.
Елдерде автомобильдерді шығару өте жақсы ұйымдастырылған. Олар өнеркәсіптің шығару күшін, халық шаруашылығының қажеттілігін ескереді. Жаңа автомобильдердің құрлымының жаңартпашылықтары автомобильдердің халық шаруашылығында тиімді пайдалануы және пайдалану сапасы арқылы бағаланады.
Дүниежүзінің және Қазақстан мемілекетінің автомобиль өнеркәсібімен автомобиль көлігінің алдында олардың құрлымын жаңарту, өнімділігін арттыру, пайдалану кезіндегі шығындарды азайту, қауіпсіздікті арттыру ең негізгі мақат болып отыр. “Автомобиль және трактор жасау” мамандығының инжинерлеріне үлкен үміт артуда. Олар отандық автомобиль өнеркәсібін құрып одан әрі дамуына үлкен үлестерін қосу қажет. Бүгінгі күнде Қазақстанның Өскемен, Семей, Павлодар қалаларында автомобиль зауыттары бар, бірақ автомобиль өнеркәсібі толық қамды дамымаған. Басқа елдердің автомобиль өнеркәсібі бір жерде тұрған жоқ. Олар үнемі бар құрылымдарды, шығарылатын модельдерді жиі жаңартып, оларға жоғарғы тұтынушылық сапасын береді.
Қазақстанның потенциалы мол және автомобиль өнеркәсібі дамыған ірі мемілекет бола алады, бірақ оған жету үшін табан тіресе және ұзақ жұмыс істеу қажет.
“Қазақстан 2030” президенттің елге жолдауынан шет елдерден таур әкеліп сататын саудагерлердің күні өтіп баражатыр. Еліміздің экономикасын көтеру үшін отандық өнеркәсіпке орасан зор көңіл бөлуіміз қажет.
Автомобиль зауыттарын ашу және ары қарай автомобильдерді шығару дүниежүзінде біздің мемілекетіміздің мәртебесін көтереді.
1. Автомобильные транспортые средства /Под редакцией Д.П. Великанова. – М.: Транспорт, 1977. – 326 с.
2. Автомобиль Газель ГАЗ – 33021. Руководство по ремонту. – М.: Арго-книга, 1995.
3. Автомобиль: Основы конструкций: Учебник для вузов по специальности “Автомобили и автомобильное хозяйство” / Н.Н. Вишняков, В.К. Вахламов, А.Н. Нарбут и др. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Машиностроение, 1986. – 304 с.: ил.
4. Автомобили. Устройство, эксплуатация и ремонт. / Под ред. Л.Л. Афанасьева. “Машгиз”, М. – 1963.
5. Аксенов И.Я., Аксенов В.И. Транспорт и охрана окружающей среды. – М.: Транспорт, 1986. – 176 с., ил., табл.
6. Александровская Л.Н., Афанасьева А.П., Лисов А.А. Современные методы обеспечения безотказности сложных технических систем: Учебник. – М.: Логос, 2003.
7. Анохин В.И. Отечественные автомобили. М., “Машиностроение”, 1977.
8. Архангельский Ю.А. и др.Охрана труда на предприятиях автомобильного транспорта: Учебник для вузов / Архангельский Ю.А., Коган Э.И., Хайкин В.А. – М.: Транспорт, 1979. – 208 с.
9. Беляев Н.М. Сопротивление материалов. Главная редакция физико-математической литературы, изд-ва “Наука”, 1976 г., стр.608.
10. Вахламов В.К. Автомобили: Основы конструкций. Учебник для студ. Высш. учеб.заведений. – М.: “Академия”, 2004. – 528 с.
11. Гамрат-Курек Л.И. Экономическое обоснование дипломных проектов. – М.: Высшая школа,1979.
12. Голованенко С.Л. Экономика автомобильного транспорта.Учебник для вузов по спец. “ Экономика и организация автомобильного транспорта”. – М.: Высш. школа, 1983. – 352 с.
13. Гольд Б.В. Конструирование и расчет автомобиля. М.: Машиностроение, 1962.
14. Дьяков А.Б., Вздыхалкин В.Н., Рузский А.В. Экологическая безопасность автомобиля. / МАДИ. – М., 1983. – 218 с.
15. Зайцев В.И. Дипломное проектирование: Методические указания для студентов специальности 2805 “Автомобили и автомобильное хозяйство”/ВКТУ. – Усть-Каменогорск, 2000 – 20 с.
16. Иларионов В.Р. Эксплуатационные свойства автомобиля. – Машиностроение, 1966. – 272 с.
17. Ипатов М.Н. Технико-экономический анализ проектируемых автомобилей. – М.: Машиностроение,1982.
18. Ицкович Г.М., Минин Л.С., Винокуров А.И. Руководство к решению задач по сопротивлению материалов. М.: Высш. шк.,1999. – 592с.
19. Коробейник А.В. Ремонт автомобилей. Практический курс. – Ростов н/Д: “Феникс”, 200.
20. Краткий автомобильный справочник НИИАТ. – М.: Транспорт, 1984. – 220 с.
21. Литвинов А.С. Фаробин Я.Е. Автомобиль:Теория эксплуатационных свойств: Учебник для вузов по специальности “Автомобили и автомобильное хозяйство”. – М.: Машиностроение,1989. – 240 с.
22. Литвинов А.С. Теория эксплуатационных свойств автотранспортных средств. Часть I. – М.: МАДИ, 1978, – 121 с.
23. Литвинов А.С. Теория эксплуатационных свойств автотранспортных средств: Ч.II. – М.: МАДИ,1980. – 104 с.
24. Мельников А.А. Некоторые вопросы проектирования и исследования подвески автомобиля. – Горький. – 1973.
25. Михайловский Е.В. и др. Устройство автомобиля: Учебник для учащихся автотранспортных техникумов / Е.В. Михайловский, К.Б.Серебряков, Е.Я. Тур. – М.: Машиностроение, 1985. – 352 с., ил.
26. Осепчугов В.В., Фрумкин А.К. Автомобиль: Анализ конструкций, элементы расчета: Учебник. – М.: Машиностроение, 1989. – 304 с.
27. Осепчугов В.В. Вопросы конструкций автомобилей. – М.: Высшая школа, - 1965. – 119 с.
28. Островцев А.Н. Основы проектирования автомобилей. – М.: Машиностроение, 1968.
29. Писаренко Г.С. и др. Сопротивление материалов. Издат.объединение “Вища школа”, изд- во Киев,1973.
30. Портянко Д.Я., Романов В.М. Устройство и эксплуатация автомобилей. – М.: ДОСААФ, -1974.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе……………………………………………………… 7
1 Жобаның техника экономикалық негізі........……………. ... ... ... ... ... ... ... және жобаланатын автомобильдің өнімділігін жоспарлау
………...................................................................
9
1.2.1 Автомобильдің техникалық және эксплуатациялық жылдамдықтарын шамамен
қарастыру……………………
9
1.2.2 Автомобильдің жылдық ... ... ... ... ... сенімділігінің оның өнімділігіне әсер етуі 11
1.3 Негізгі және жобаланатын автомобильді пайдалануға кететін
шығындар.................................………………………
12
1.3.1 Жағар-жанармайға кететін ... ... ... және ... кететін шығындар 13
1.3.3 Пайдалануға кететін басқа да шығындар ...……………….. ... ... ... баға негіздемесі және оның шектік
мәні........................................................................
.......
14
1.3.5 Пайдалануға кететін жылдық шығындар және салыстырмалы
көрсеткіштер.............……………………….
16
2 ... ... ... ... 19
2.1 Автомобильдің массасын таңдау…………………………... 19
2.2 Толық массаның автомобильдің өстеріне бөлу..………….. ... Шина ... ... ... ең ... ... есептеу.………………….… 20
2.5 Негізгі ... ... ... ... Қосу қорабының бірінші берілісінің беріліс санын есептеу ... Қосу ... ... ... ... ... есептеу 22
2.8 Трансмиссияның беріліс санын ... ... ... ... ... ... қасиеттерін сараптап
есептеу..................................................
24
2.10 Үдеу графигін
салу........................................................……... 24
2.11 Автомобильдің отын үнемдеу сипаттамасының графигін
салу......................……………………………………………...
25
2.12 Автомобильдің қуат ... ... салу ... 26
3 Жол ... ... ... ... негізгі өлшемдері:
трансмиссия және механизмдер.......…………..
27
3.1 Іліністіргіш.............................………………………………... 27
3.2 ... ... ... ... ... Негізгі беріліс.......................………………………………… 32
3.5 Жартылай өс.....……………………………………………… ... Руль ... ... ... 38
4 ... ... 47
4.1 Аспалы ілгектің түрлерінің сипаттамасы және құрылымы ... ... ... ... ... мықтылығын есептеу ..............………… 5
4.3 Қорапты есептеу.........................................………………….. 52
5 Жобаның қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау……. ... ... ... ... ... қауіпсіздік.……. 59
5.2 Жону және бұрғылау станоктарында ... ... ... ... ... ... ... Бұрғылау
станоктары..............................................................
69
5.3 Дизельді қозғалтқыштардың түтіндеуін және ... ... ... жану ... ... ... жұмыс істеп болған
газдарды бейтараптандыру әдістерін
сараптау....................................................................
.................
72
6 Экономикалық
бөлім............................................................... ... ... ... ... ... және пайдасын
анықтау....................................................................
74
6.2 Материалдар шығынын
анықтау........................................... 75
6.3 ... ... ... ... Өтімділік мерзімін
анықтау.................................................... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Д.М. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан ... ... және ... ... ЖІБЕРІЛДІ
Кафедра менгерушісі, техн. ғылым канд.
________________________В.Н. Вдовин
«______» _____________________2007ж.
ДИПЛОМДЫҚ ЖОБАНЫҢ
ТҮСІНДІРМЕ ХАТЫ
Тақырыбы: Тәуелсіз аспалы ілгекті жеңіл автомобильді
жобалау
АННОТАЦИЯ
Данный дипломный проект ... по теме ... ... малой грузоподъемности” состоит из текстовых
и графических документов. Расчетно-пояснительная ... к ... ... пять основных разделов: технико-экономическое обоснование;
тяговый расчет ... ... ... ... ... ... ... часть.
Графическая часть состоит из 9 листов формата А1: 1) ... ... 2) ... ... 3) Тяговый расчет
(графики); 4) Анализ существующих конструкции; 5) Общий вид подвески – два
листа; 6) ... ... – два ... 7) ... показатели.
Расчетно-пояснительная записка содержит 77 листов, 8 таблиц, ... ... ... кең ... ... Автомобиль көлігі
еліміздің әртүрлі салаларында маңызы зор. Халық шаруашылығының ешбір саласы
автомобиль көлігінің қызметі сіз ... ... ... ... ... ... барлық түрлерінде, құрылыста, ауыл шаруашылығнда
және адам тасымалдауда кеңінен қолданады. Жыл сайын он екі миллионға ... ... ... ... және ... ... ... теңіз, өзен көліктерімен байланысы өте зор.
Елдерде автомобильдерді шығару өте ... ... ... ... күшін, халық шаруашылығының қажеттілігін ескереді. Жаңа
автомобильдердің ... ... ... ... ... ... және пайдалану сапасы арқылы бағаланады.
Дүниежүзінің және Қазақстан мемілекетінің автомобиль өнеркәсібімен
автомобиль ... ... ... ... ... өнімділігін арттыру,
пайдалану кезіндегі шығындарды азайту, қауіпсіздікті арттыру ең ... ... ... ... және трактор жасау” мамандығының
инжинерлеріне үлкен үміт артуда. Олар отандық ... ... ... әрі ... ... үлестерін қосу қажет. Бүгінгі күнде Қазақстанның
Өскемен, Семей, ... ... ... зауыттары бар, бірақ
автомобиль өнеркәсібі толық ... ... ... елдердің автомобиль
өнеркәсібі бір жерде тұрған жоқ. Олар үнемі бар ... ... жиі ... ... ... тұтынушылық сапасын береді.
Қазақстанның потенциалы мол және автомобиль өнеркәсібі дамыған ... бола ... ... оған жету үшін ... ... және ұзақ ... ... 2030” президенттің елге жолдауынан шет елдерден ... ... ... күні өтіп ... ... экономикасын
көтеру үшін отандық өнеркәсіпке орасан зор көңіл бөлуіміз қажет.
Автомобиль зауыттарын ашу және ары ... ... ... біздің мемілекетіміздің мәртебесін көтереді.
1 ЖОБАНЫҢ ТЕХНИКА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗІ
Автомобиль көлігінің еліміздің ... ... рөлі ... Сондықтан автомобиль өндірісінде оған өте көп көңіл бөлінеді. Жеңіл
және жүк автомобильдерінің өндірісін кеңейту үшін ... ... ескі ... ... және өнім мөлшерін көбейту қажет.
Біздің елімізде болашақта отандық автомобильдерді ... ... ... ... Олар «Азия Авто», «СемАЗ» және ... ... және ТМД ... жеңіл автомобильдердің 2650 жуық
түрі әртүрлі денгейдегі зауыттарда шығарады.
Профессор А.Н. ... ... ... ең ... бірі автомобильдің жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... ететін
құрылымдар және жұмыс процесстерін жасау» деген сөзімен толық келісуге
болады.
1.1 Жобаланатын автомобильдің өзіндік құны
Меншікті ... ... / ... Сб – негізгі автомобильдің құны (негізгі автомобиль ретінде
ВАЗ-2107, аламыз), ш.б;
R – рентабельділік, R=30%Сб;
mа – жобаланатын автомобильдің толық массасы, ... ... ... құны шамамен былай анықталады:
Sн=Sуд*mа=3,2*1300=4160 ... ... және ... ... ... жоспарлау
1.2.1 Автомобильдің техникалық және эксплуатациялық жылдамдықтарын ... ... ... ... ... ... және ... автомобиліміз үшін техникалық-есептік жылдамдығын Vтр
аламыз. Жобаланатын автомобиль үшін негізгі ... ... ... сипаттамасы немесе ... ... ... ... ... ... ... жорамалдау: Жобаланатын автомобильдің
техникалық ... дәл ... ... ... ... ... ... қорытынды жасауда үлкен рөл
атқарады.
Орташа техникалық жылдамдықты анықтау үшін Ю.А.Корольков және
Р.П.Лахно, А.И.Цветков ... ... ... ... ... ... қозғалтқыштың меншікті қуаты, жол жағдайы, жергілікті рельеф және
трансмиссияның ПӘК-і ескерілген:
жобаланатын ... ... а( ... ... =0,62*0,89*=187км/с;
мұндағы: Nуд–автокөліктің қозғалтқышының ... ... ... =.
мұндағы: Nтех–қозғалтқыштың ең үлкен тиімді қуаты, Nтех=126,9кВт;
m0 –автомобильдің меншікті массасы, m0=1,3т;
q – жүккөтергіштік,q=0,2т;
(жүккөтергіштікті пайдалану ... ... ... ... ... ... ... –трансмиссия ПӘК, (тр=0,92;
fV –эталонды жол жағдайындағы тербеліске қарсы коэффициент, fV=0,02;
RV i –рельеф пен ... ... ... ... есептеу үшін орташа мән RV i =0,89;
аN тех( эталонды жағдайдағы ең ... ... ... ... ... ... ... тех*RV i*,
Vтб=0,62*0,89*км/сағ;
Мұндағы:
Nудб=кВт/т.
Пайдалану кезіндегі жылдамдықтың есептеуі: Пайдалану кезіндегі
жылдамдық С Р Лейдерманның ұсынған методикасы ... ... ... ... н=км/сағ; ... Vэ – ... ... – жүк ... ... уақыт,сағ;
Кгр – жүк тиелген машинаның жолының ұзақтығы;
( - жолда ... ... ... ... ... ... ... өнімділігін есептеу
3.
Автомобильдің тәуліктік жүрісі 2 фактормен анықталады: пайдалану
кезіндегі жылдамдық VЭ және уақыт ... ... ... ... =8*100=800км.
Автомобильдің жылдық жүрген жолы К(ЖЫЛ (км) тәулік ішінде ... КТЖ, ... ... ... саны Dк, және автомобильдің бір жылда
паркті пайдалану коэффициенті ( (орташа мәні 0,7(0,8) ... ... ... ... б=КТЖ б*Dк*(=800*365*0,7=204400км.
Егер автомобильдің жылдық жүрген жолы К(ЖЫЛ, автомобильдің
жүккөтергіштігі q, және ... ... ... ... ... ... ... өнімділігін W(ЖЫЛ келесі өрнек
арқылы анықтаймыз (тонна-киломметрмен).
W(ЖЫЛ н= ... ... б= ... ... ... ... оның өнімділігіне әсер етуі
Жобаланатын автомобильдің техника-экономикалық зерттеу кезінде
паркті ... ... ... ... ... және пайдалану ұзақтығынан, техникалық тексеруден және
толық жөндеуден мерзімді өтуіне ... Оны ... ... анықтауға
болады:
(=,
(1.9)
мұндағы: D0 –мерекелік шараларға байланысты автомобильдің бір жылда
жүрмеген күндері;
Dор (автомобильдің бір жылда техникалық тексеруден өту және ... ... ... ... ... өткізген кезде, D0 – ескермеуге
болады, ... ... ... ... ... ... ...
қозғалыс пен қызмет көрсетуді ұйымдастыру, өндірістік тәртіб және тағы
басқалары.
Ал Dор мәні ... ... ... ... онда ... құрылымның
жаңартылу дәрежесі көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... өту және ... тұрған
кезіндегі жүрмеген күндерін жуық шамамен келесі өрнек арқылы анықтаймыз:
Dор ... ... ... б=(d1+d2/Ккр)*КЖЫЛ б=(0,4+15/90)*20,4=11 күн.
мұндағы d1 – 0,4күн/1000км жүріс – ТК және АЖ де тұру ұзақтығы;
d2 – 15күн – ... ... ... ... күндері;
Ккр – 90 мың.км – бірінші толық жөндеуге дейінгі жүрген жолы;
КЖЫЛ –автомобильдің жылдық жүрген жолы, ... ... ... жолы және жылдық өнімділік:
КЖЫЛ ... ... ... ... ... т.км.
(1.12)
Мұндағы: (=(DK-Dор)/DK=(365-13)/365=0,96.
КЖЫЛ б=КТЖ б*Dк*(=800*300*0,96=230400 ... ... ... т.км.
Мұндағы:
(=(DK-Dор)/DK=(365-11)/365=0,96.
1.3 Негізгі және жобаланатын автомобильді пайдалануға кететін шығындар
Тұтынушының автомобильді пайдалануға кететін шығындарын 3 ... ... ... ... ... және басқа да қажетті ... ... және ... ... ... ... бөлшектерді
қалпына келтіруге, шинаны жөндеуге кететін ағымдағы шығындар ... ... ... ... ... кететін шығындар (накладные
затраты);
3) автомобильді сатып ... және оны ... ... ... ...... кететін шығын
Жеңіл автомобиль үшін ... ... ... ... ... ... бір жылдық шығынды келесі өрнекпен
анықтаймыз:
Sтн=(Qт1+Qт2*q**()*КЖЫЛн*RҚЫС*Ст/100, ... ... ... =0,1 – ... ... коэффициенті;
( (жолда жүруді пайдалану коэффициенті;
Qт1 –отынға кететін мөлшерлі шығын, л/100км жол (Qт1 б=7);
Qт2 –дизельді қозғалтқышты автомобильдің отын ...... ... ...... күні ... кететін шығын коэффициенті, (RҚЫС=1,05);
Ст –1 литр отынның құны(Ст=73теңге=0,53ш.б.).
Sтб=(Qт1+Qт2*q**()*КЖЫЛ б*RҚЫС*Ст/100, ... ... ... және ... ... ... ... материалдардың
шығынынан тұрады: қозғалтқышқа арналған май, трансмиссиялық, консистенттік,
суыту сұйықтығы, майлау материалдары, ... ... ... және ... ... ... ... жалпы соммасынын олардың
ішіндегі үлесі аз. Сол себепті ерекше ... ... бір ... ... ... сараптап есептеу үшін
Sсм (ш.б./жыл) ... ... ... н=0,1* Sт ... ... б=0,1* Sт б=0,1*8844=884,4 ш.б./жыл.
1.3.2 Техникалық тексеру және жөндеуге кететін шығын
Техникалық ... және ... ... бір ... толық шығын Sтэр
келесі өрнекпен анықтаймыз:
Sтэр н=, ... ... ( ... ... және жөндеуге кететін салыстырмалы
шығын;
н=(4,61+0,04(е+1,58m0)100/85=(4,61+0,04*129*1,58*1,3)100/85=
=17,8ш.б,
б=(4,61+0,04(е+1,58m0)100/85=(4,61*0,04*77*1,58*1,4)100/85=
=13,4ш.б.
мұндағы (е – қозғалтқыштың тиімді қуаты ,кВт.
1.3.3 Пайдалануға кететін басқа да ... ... ... ... қалпына келтіруге және шинаны жөндеуге кететін
шығын. Тозған бөлшектерді қалпына келтіруге және шинаны жөндеуге ... Сш ... ... кететін өзіндік құнына елеулі әсер
етеді.
Тозған бөлшектерді қалпына келтіруге және ... ... ... салыстырмалы түрде техника-экономикалық негіздемеге сүйене отырып
орташа жол жағдайында Zш шамамен 1000шақырымдық жолға анықтаймыз .
Автомобильдің жылдық жүрген ... ... ... ... ... ... б=110*1,05*4*230400/100000=1064ш.б
мұндағы Сш=110ш.б. – шина жинағының толайым бағасы;
Nш – ... шина саны ... ... тарауға негізінен машинаның автопаркте тұруымен байланысты
әртүрлі шығындар кіреді (қызметкерлердің айлық жалақысы, ғимаратқа жөндеу
жүргізу, оны ... ... ету). Бұл ... ... оның атқарған қызметтеріне байланысты тұрақты болып келеді (
т.км).
Sқшн=(375+113,2q-4,1q2)1,176
(1.17)
Sқшн=(375+113,2*0,4-4,1*0,42)1,176=493,4ш.б,
Sқшб=(375+113,2q-4,1q2)1,176
Sқшб=(375+113,2*0,4-4,1*0,42)1,176=493,4ш.б,
мұндағы q ... ... ... ... көтерме баға негіздемесі және оның шекті ... ... ... ... ... кететін жылдық шығын
(амортизациялық аударымнан басқа) ш.б.
S(экн=Sтн+Sсмн+Sтэрн+Sшн+Sқш н
S(экн ... ... ... ... б,
S(эк б =8844+884,4+3087+1064+493,4=14372,4 ш.б.
«Техникалық-өндірістің жаңа өнімінің көтерме бағасын анықтау
методикасына» сәйкес, ... мен ... ... экономикалық
тиімділікті ескере отырып, жоғарғы және төменгі ... ... ... ... көтерме бағасын анықтаймыз.
Көтерме бағаның төменгі шектік мәнін келесі өрнекпен анықтаймыз:
Стөм н=Sн ... ... ... баға бойынша алынған жобаланатын автомобильдің
өзіндік құны;
Rр –рентабельділік коэффициенті.
Көтерме ... ... ... шегі негізгі автомобильдің бағасына
байланысты есептеледі.
Ендеше
СВН=Сб, (1.20)
СВН=(6000**(+((0,
СВН=10046 ш.б.
Техника-экономикалық ... ... 1 ... ... ақша ... басқа топтың автомобиліне жұмсалатын
ақша қаражатымен сәйкес келеді, яғниКэк0.
Өндіруші мен ... ... ... ... ... Рп – жаңа ... дайындауға және оны меңгеруге ... ... ... м – жаңа ... ... баға шегі және ... баға ... коэффициент; 0,15 ке тең.
Қатынасы
(1,15,
(1.21)
Ендеше жоғары тиімді жаңа автомобильдің төменгі баға шегіне мадақтау
үстеу қойылады (қосымша табыс ретінде) экономикалық әсердің ... ... 100% ... ... ... ... Rр=0,15*3=0,45.
Ендеше
Сн=4784*1,45=6936ш.б.
(1.22)
Амортизациялық аударым. Амортизациялық аударым ... ... mа мен ... ... (көтерме бағаны пайызға шаққанда) шекті
мәндері m(ам 6.8 кестеде келтірілген.
Жеңіл автомобильдер үшін ... ... ... ... ... Пайдалануға кететін жылдық шығындар және салыстырмалы көрсеткіштер
Барлық мәндерін анықтаған соң ... ... ... ... ... болады (1 автомобиль үшін ш.б.):
S(эк н=S(эк н+Sам н=18892,2+9920,9=28813,1 ш.б.
(24)
S(эк б=S(эк б+Sам б=14372,4+7120,8=21493,2 ... ... ... 1 автомобильге (ш.б.жыл/т.км)
жұмсайтын ақша қаражаты:
Суд ... ... ... ... ... ... ... б=
Жылдық тиімділік
1 автомобиль үшін жылдық экономикалық тиімділік:
Ежыл ... ... б) - (Sэк ... ... н,
(1.27)
Ежылн=((0,09+0,15*0,026)- (0,1+0,15*0,024)(*284524,8 =
=551,97 ш.б./жыл.
1.1.Кесте ( Салыстырмалы автомобильдердің ... ... ... ... |Тн, |Vт, |
| |сағ ... ... жүрген жолы, мың.км |230400 ... ... ... көлемі, т.км |7372,8 |10242,8 |
| | | ... ... ... ... ш.б. |21493,2 |28813,1 ... ... ... ... |0,09 |0,10 ... | | ... ... ... ш.б. |6000 |6936 ... ... ... шығындар, |0,026 |0,024 ... | | ... ... ... ш.б. |- |551,97 |
2 ... ... ЕСЕПТЕУ
Бастапқы мәліметтер:
1) Автомобиль түрі – Жеңіл автокөлік
2) Жүктің массасы немесе жолаушы саны – 5 кісі
3) Двигательдің түрі – ... ... ең ... ... 180 ... Ең ... ... жол кедергісінің қорытынды коэффициенті 0,09
6) Ең үлкен жол кедергісінің қорытынды коэффициенті 0,4
(1 беріліспен қозғалғанда)
Автомобильдің жаңа моделін жасау ... ... ... төменде келтірілген кезендерге бөліп іске кіріседі: олар
техникалық тапсырма, ... ... ... ... ... үлгісін жасау.
Техникалық тапсырма кезеңі шығарылып жатқан моделді жақсартуға
дайындалады.
Техникалық тапсырма кезеңі ... ... ... негізінде
істелінеді, оның орындалу реті төменде келтірілген.
Автомобильдің ... ... ... ... ... ... ... оның жүк көтерілушігі немесе ... ... ... ... I ... ... ең үлкен
жылдамдығы және осы ... жол ... ... ... ... жолсыздағы трансмиссияның төменгі беріліспен ... ... жол ... қорытынды ең үлкен ... түрі де, оның ... ... автомобильдің жабдықталуы да
шектелуі мүмкін.
Әріқарай таңдалғаң бастапқы мәліметтер бойынша:
2.1 ... ... ... және жеңіл автомобильдер үшін жабдықтау массасын жолаушылар
отыратын орын (Zn), жүргізушісін қоса алып анықтайды, бұл жағдайда массаны
пайдалану көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... арқылы таңдайды, алдыңғы жағдайдағы сияқты көрсеткіш ... ... ηм2 ... ... ... ... ... Z
қатынасы. Бұдан:
m0= ηм*Zn
(2.2)
m0=260*5=1300*9.8=12740 H
Жеңіл автомобильдің пайдалану массасының көрсеткіші ηм =260. ... және ... ... ... ... ... еске алып
төменгі формуламен анықталады:
mа= Z (ηм+mб+70)
(2.3)
mа=5* ... ... =16660 ... mб – бір ... жүгінің массасы, жеңіл автомобильдерде 10кг.
Z- кабинадағы орындық саны.
70- бір адамның орта салмағы, кг;
ηм –пайдалану ... ... ... ... автомобиль өстеріне бөлінуі
Толық массаның автомобильдер өстеріне бөлінуін жобалау ... ... ... ... ... ... осы арқылы ілінісу
бойынша тарту күшін анықтау, оның мәні трансмиссиядағы ... ... ... ... ... ... автомобильді белгілі
бір категориялы жолдардың жамылғысын ... ... ... болады.
Барлық автомобильдер істегі стандарттар бойынша, ... ... ... ... ... олар 2 топқа «А» және
«Б» бөлінеді. «А» тобындағы автомобильдерге және ... ... ... ... ең ... салмақ шегі 10 тоннадай болу керек,
бұлар толық жабдықталған асты ... және ... ... ... ... ғана ... ... «Б» топтағы автомобильдерге және
автопоездарға өске түсетін салмақ шегі 6 ... ... олар ... ... ... ... ... барлық салмақтың өстерге бөлінуі
құрастыру тәсіміне ... ... ... ... қозғалтушы доңғалақтар артта) артқы қозғалтушы өске
барлық ... 52...55% ... ... қозғалтушымен құрастырылса
қозғалтушы өске барлық салмақтың 56...60% келеді, алдыңғы қозғалтушымен
құрастырылса ... өске ... ... 43...47% ... ... үшін «Б» ... пайдаланамыз. Жоғарыда келтірілген
мәліметтер бойынша жетектеуші өске түсетін салмақ жеңіл ... үшін 52..55% ... өске – 7497 Н ... өске – 9163 Н ... Шина ... таңдау
Шина өлшемін таңдау жеке доңғалаққа түсетін ең үлкен салмақ
мөлшерімен жүргізіледі. Оны ... ... ... ... ... оны ... бөлгеннен кейін ғана жүргізіледі. Доңғалаққа түскен салмақ
шинаның өлшемін және оның ішіндегі ауаның қысымын да шина туралы ... ... (165/80 R13 ... шина ... ... ... ... келесі
өрнекпен анықтаймыз:
rд = 0.5dш+λш*Нш
(2.4)
мұнда dш және Нш құрсаудың диаметірі мен шинаның биіктігі, метрмен,
... ...... ... ... ... rд = ... =0,303м.
2.4 Двигательдің ең үлкен қуатын есептеу
Алдымен техникалық тапсырманың ... ... үшін ... ... ... қуатын есептеу қажет: ол жобаланушы
автомобильдің І категориялық ... ... ... ... ... ... жылдамдықпен қозғалуын қамтамасыз ету керек.
Автомобильдің ең үлкен жылдамдықпен қозғалған кездегі қозғалтқыш
доңғалақтарға ... ... ... ... ... есептеледі:
NTV=Nψv+ Naya ... ... ең ... жылдамдықпен қозғалған кездегі туатын жол
кедергілерін ... ... ... ең ... ... ... ... туатын маңдай
алды ауа кедергісін жеңетін қуат.
Автомобиль ең үлкен жылдамдықпен қозғалса онда оның ... деп ... ... еске ала ... ... ... ... кететін
қуат болмайды дейміз.
Автомобильдің жол кедергісін және маңдай алды ауа кедергісін жеңетін
қуаттарды ... ... ... ... ... ... Va max3/2000,кВт ... ... ... салмағы, Н;
Ψv- жол шартының коэффициенті.
Va max- автомобильдің ең үлкен ... ... - ... алды ... ... коэффициенті;
Ρaya- ауа тығыздығы, кг/м3;
F- автомобильдің маңдай алды ауданы, м2;
Маңдай алды күшінің ... ... Cx = ... ... алды ... ... ... үшін былай анықталады:
F =0,78*В*Н, м2;
(2.8)
мұнда:
В және Н- автомобильдің ені мен биіктігі, м;
В =1,620м,
Н =1,446м.
F =0,78*1,620*1,446 =1,82м2.
Ауа тығыздығы (ρaya) ... ... ауа ... ... =1,225 ... ... сан мәндерді (2.6) және (2.7) өрнектеріне қойып
Nψv мен Naya –ны анықтаймыз:
Naya =0,3*1,225*1,82*503/2000 =41,8 кВт;
Nψv =16660*0,09*50/1000 ... ... ... ... (2.5) ... ... ... = 116,8 кВт;
Табылған тарту қуаты двигательдің сыртқы сипаттамасындағы иінді
біліктің ең үлкен бұрыштық жылдамдығының тиімді ... ... ... = ... ... ... әсер коэффициенті, ηтр =0,92;
Nеv =116,8/0,92 =126,9 кВт;
Табылған Nеv қуат мәні ... ... ... тиімді қуаттың (Nе
мах) ең үлкен мәнін табуға, двигательдің сыртқы сипаттамасын тұрғызуға және
жобаланған автомобильдің пайдалану қасиеттерін есептік талдау жасауға
мүмкіндік береді:
Nе мах= ... ... ... ... ... ... эмпириялық коэффициенттер;
W- қозғалтқыштың иінді білігініңбұрыштық жылдамдығы;
WN-қозғалтқыштың ең үлкен қуаты кезіндегі иінді біліктің бұрыштық
жылдамдығы.
WN= 400...700 рад/с.
W мен WN қатынасы(W/ WN) карбюраторлы ... ... ... ... ... ... (2.10) өрнегіне қоямыз:
Nе =126,9* (1* (0,2)+1* (0,2)2-1* (0,2)3) =29,44 ... =126,9* (1* (0,4)+1* ... (0,4)3) =62,94 ... =126,9* (1* (0,6)+1* ... (0,6)3) =94,41 кВт.
Nе =126,9* (1* (0,8)+1* (0,8)2-1* (0,8)3) =117,76 ... =126,9* (1* (1,0)+1* ... (1,0)3) ... =126,9* (1* (1,2)+1* (1,2)2-1* (1,2)3) =115,73 кВт.
Қозғалтқыштың иінді білігінің бұрыштық жылдамдығы арқылы ... ... ... ... Nе/ W, Нм. ... Nе- ... ... иінді білігінің бұрыштық жылдамдығы, рад/с.
Қозғалтқыштың иінді білігінің бұрыштық жылдмадығы карбюраторлы
қозғалтқвш үшін мына аралықта болады:
W =500*0,2 =100 рад/с,
W = ... ... = ... ... = ... ... = 500*1,0=500 рад/с, кейін шектеу қоямыз.
W = 500*1,2=600 рад/с.
Нәтижесінде айналу моментін табамыз:
M=1000*29,44/100 =294,4 Нм,
M=1000*62,94/200 =314,7 Нм,
M=1000*94,41/300 =314,7 ... =294,4 ... =253,8 ... =192,8 ... ... сыртқы сипаттамасының графигін саламыз, сурет.1.
Сурет 2.1 – Қозғалтқыштың сыртқы жылдамдығының ... ... ... ... ... санын есептеу
Негізгі берілістің беріліс саны (ін) қосу қорабының жоғарғы берілісі
қосылғанда (іқжоғ) және бөлгіш қорабының жоғарғы берілісі қосылғанда
(жоғарғы өткіштік ... ... ... ... ең ... ... қамтамасыз ету керек, яғни
Va max= Wmax* rk/ іқжоғ*ібқ* ін
(2.12)
ін = Wmax* rk/ Va max * ... * ... ... =3,03
Формуламен табылған негізгі берілістің беріліс саны автомобиль
құрылысында көп қолданылатын сандар ... ... ... ... 5 тен ... ... берілістің беріліс қатынасы жоғарыда келтірілген сандардан
үлкен ... ... ... ... ... үлкен болады, соның
салдарынан жол аралық саңылау ... Қосу ... ... ... ... ... есептеу
Қосу қорабының бірінші берілісінде жай автомобильдер ең үлкен жол
кедергісінен өтуі керек, ондай жол кедергісін автомобильдерді ... ... ... ... ең ... ... беріледі.
Жеңіл автомобильдер үшін Ψмах=0,35...0,4
Біз жобалайтын автомобиль үшін Ψмах=0,4 деп қабылдаймыз.
Қосу қорабының ... ... ... саны мына ... / M ... Ga - ... тиелген автомобильдің салмағы, Н;
(max - жол кедергісінің ең үлкен коэффициенті;
rK – ... ... ... max – ... ... ең үлкен айналу маменті, Н*м;
iн – негізгі беріліс;
(ТР- трансмиссияның пайдалы әсер коэффициенті;
Барлық керек мәндерді (2.14) өрнегіне ... қосу ... ... беріліс санын анықтаймыз:
iК1= 16660* 0,4*0,303/314,7*3,03*0,92= 2,3.
Қосу қорабының бірінші бнрілісінің (2.14) тендік арқылы табылған
беріліс ... ... ... жермен ілінісу кезіндегі ең ... ... ... ... ... ... тексеру керек.
РТ max=Р(=Р(
(2.15)
Мұнда
Р(=Zқоз*(,
(2.16)
Zқоз – жолдың қозғалтушы доңғалақтарға әсер ететін ері әсер күшінің
қосындысы;
φ – қозғалтушы доңғалақтың жолмен ... ... φ= 0.65 ... ось / 2
, ... = ... ... Н.
iK1(()=(*Ga*rK / Me
max*iн*(ТР, ... Қосу ... ... берілісінің беріліс санын есептеу
Аралық беріліс қатынасы үдемелі жеделдетуді, әртүрлі жолдарда
жоғарғы орта ... ... ... және жақсы ... ... ету ... ... байланысты аралық беріліс
қатынасын бірнеше әдістемемен сұрыптап алуға болады. Алдын ала ... ... ... тандау керек. Біздін автомобиль үшін қосу
қорабындағы беріліс санын 5 деп ... ... ... ... ... ... арқылы аралық берілістің беріліс саны есептеледі:
Iқ=,
(2.19)
мұнда m – қосу қорабындағы берілістің саны;
n – қосу қорабындағы беріліс саны.
i1=2,3
i2==1,86,
i3==1,51,
i4==1,21,
i5==1.
2.8 Трансмиссияның беріліс санын ... ... саны ... ... жоқ ... ... n – беріліс саны.
(2.20) өрнегіндегіне баиланысты трансмиссияның беріліс саны қосу ... ... тең ... ... ... қолдану кезіндегі қасиеттерін сараптап
есептеу
Динамикалық сипаттама автомобильдің қозғалыс кезіндегі динамикалық
фактордың ... ... ... ... ... болғандықтан динамикалық фактор:
D=(Pт-Pауа) / Ga,
(2.21)
Динамикалық фактор дегеніміз тарту күші мен ауаның кедергісі күшінің
айырмасының жүкпен ... ... ... ... қатынасы.
Динамикалық фактор өлшемсіз шама.
Мұнда жылдамдыққа тәуелдідігі жоқ, ... ... ... ... жылдамдығы (We) тату күшінің ... ... Ол ... жылдамдығымен(Va) иінді біліктің айналу
маментінің ... ... / rк, ... ... күші (РВ) мына ... ... ... м/ ... ... доңғалақтарының тарту күші, ауа кедергісі,
динамикалық факторы және қозғалу жылдамдығы кестеге енгізіледі.
Алынған есептеулер негізінде динамикалық ... ... ... ... ... ... жүктелген кездегі
есептеулері арқылы тұрғызылады. Автомобиль қолданыс кезінде жартылай
тиелген ... ... ... ... ... ... қатар бір және
бірнеше буынды қолданады. Осы кезде динамикалық фактордын ... ... ... ... номограммасы (жартылай тиелген) және мөлшерден
артық жүктеме номограммасын (автопоезд) тұрғызу арқылы анықталады.
Сурет 2.2 - ... ... ... 2.1 - ... ... ... арналған негізгі мәліметтер
|( |1/с |100 |200 |300 |400 |500 ... |Н*м |294,4 |314,7 |314,71 |294,41 |253,8 ... ... |Н |6221,45 |6650,22 |6650,23 |6221,45 |5363,47 ... |Н |6,2 |25,5 |56,5 |101,3 |157,4 ... |- |0,373 |0,397 |0,395 |0,367 |0,312 |
|V |М/с |4,32 |8,74 |13,0 |17,41 |21,76 ... |
|I к2 ... |Н |5032,58 |5379,60 |5379,59 |5032,58 |4338,55 ... |Н |9,6 |38,7 |87,1 |154,8 |241,9 ... |- |0,301 |0,320 |0,317 |0,292 |0,245 |
|V |М/с |5,38 |10,76 |16,14 |21,52 |26,90 |
| Iк3 ... |Н |4085,06 |4366,74 |4366,74 |4085,06 |3521,70 ... |Н |14,7 |58,2 |132,3 |235,2 |367,5 ... |- |0,244 |0,258 |0,254 |0,231 |0,189 |
|V |М/с |6,63 |13,20 |19,89 |26,52 |33,15 ... ... |Н |3325,26 |3554,55 |3554,53 |3325,26 |2866,68 ... |Н |22,1 |88,7 |199,5 |354,9 |554,5 ... |- |0,198 |0,208 |0,201 |0,178 |0,138 |
| |М/с |8,14 |16,29 |24,43 |32,58 |40,72 ... ... |Н |2708,48 |2895,24 |2895,23 |2708,48 |2334,96 ... |Н |33,4 |133,7 |300,9 |535,08 |836,06 ... |- |0,160 |0,165 |0,155 |0,130 |0,090 |
|V |М/с |10 |20 |30 |40 |50 ... ... салу үшін динамикалық сипаттамасының
абциссасын сол жаққа созамыз. Сосын сол ... ... ... ... ... жүктеме шкаласын саламыз. Шкала өлшемі 0-ден
бастап 100 % дейін, оған тек авомобильмен жүргізушінің салмағының ... ... Рт ... ... ... – ауа ... күші, Н;
G0 – автомобильдің таза салмағы, Н;
D0 – дың маштабын а0 былай табамыз:
a0= аа *Ga/G0 ... ... ... – 200 ...... =0,0025 ... мастабты 2.27 өрнегіне қоямыз.
а0=0,0025*=0,0032 мм.
Содан кейін нақты масштабты қабылдаймыз
1мм – ...... тыс ... ... ... салу үшін ... ... осін оң жаққа созамыз да өлшеу ... 100- ... ға ... деп ... ... / Gа ... Gа п – ... салмағы, Н.
Dа п шкаласының масштабы:
аа п= аа*Ga/Gа п,
(2.29)
мұнда аа – масштаб шкалы D, 1/мм.
аа п=0,0025*= 0,00125 мм.
Енді нақты масштабты ...... – 0,1 ... = =80 ... Үдеу ... салу
Үдеу графигі автомобильдің толық тиелген кездегі жылдамдығына
тәулділі. Үдеу қосу ... ... ... ... ... өрнекпен анықталады:
ja=(D-(v)*g / (айн ,
м/с2; ... D – ... ...... ... ... ... кері әсер етуші
коэффициенті;
g – еркін түсу үдеуі, м/с2;
(айн –айналу коэффициенті:
(айн=1,03+0,04*iқ2*iбқ2.
(2.31)
Автомобильдің үдеуінің графигін ... ... ... ... ... 2.2 - Үдеу ... құру үшін ... сан мәндер
|1 беріліс |2 ... |3 ... ... =1.24 |(айн =1.16 |(айн =1.12 ... |D1-( |ja |Va |D2-( |ja |Va |D3-( |Jа ... |0,283 |2,23 |5,38 |0,211 |2,28 |6,63 |0,154 |1,86 ... |0,307 |2,42 |10,76 |0,230 |2,44 |13,20 |0,168 |1,98 ... |0,305 |2,41 |16,14 |0,227 |2,41 |19,89 |0,164 |1,95 ... |0,277 |2,18 |21,52 |0,202 |2,20 |26,52 |0,141 |1,75 ... |0,222 |1,75 |26,90 |0,155 |1,80 |33,15 |0,099 |1,38 ... ... |5 ... |
|(айн =1.09 |(айн =1.07 ... |D4-( |ja |Va |D5-( |ja ... |0,108 |1,50 |10 |0,07 |1,18 ... |0,118 |1,59 |20 |0,075 |1,22 ... |0,111 |1,52 |30 |0,065 |1,13 ... |0,088 |1,32 |40 |0,040 |0,90 ... |0,048 |0,96 |50 |0 |0,53 ... 2.3 - Автомобильдің үдеу графигі
2.11 Автомобильдің отын үнемдеу сипаттамасының графигін салу
Толық тиелген автомобильдің жолмен қозғалған кездегі жол ... ... отын ... графигін тұрғызу керек. Негізіне отын үнемдеу
графигі жанармай шығынымен (qп дм3/100 км) автомобиль ... (Vа ... ... Оны тұрғызу үшін мына өрнекті қолданамыз:
q ж =ge* K(*KN*(N(+Nауа)/36*Va*(ауа(тр, л/100 км,
(2.32)
мұнда gе(білік ... ... ... меншікті тиімді массалық
жанармай шығыны, кг/ГДж;
Ga(тиелген автомобильдің толық салмағы, Н;
(v(жол кедергісінің қосынды ... ... ... (маңдай алды ауа кедергісінің аэродинамикалық коэффициенті;
(ауа (ауа тығыздығы, кг/м3;
F(автомобильдің маңдай алды ауданы, м2;
Va (автомобильдің жылдамдығы, м/с;
(тр ... ... ... ... бензиндікін 0,76 кг/дм3 деп қабылдаймын. Меншікті
жанармай шығыны тікелей қозғалтқыштың қуатымен байланысты.
U=(N(+Nауа)/(Ne*(тр),
(2.33)
Бұрыштық жылдамдықтар қатынасы ... ... ... geN ( ... ең ... ... меншікті тиімді шығын:
geN=ge min*1,05=230 гкВт/с;
К( и КN ... ... ... ... ... ... «Жобаланатын автомобильдің пайдалану кезіндегі сараптамасы».
К(=f (W/WN),
(2.35)
Бензинді автомобильдер үшін К(=1,06; 1,0; 0,959; 0,963; 1,0.
КN = f(U)=f [(N(+Nауа)/(Ne*(тр)].
(2.36)
Біздің автомобиль үшін КN = 2,0; 1,25; 1,0; 0,92; ... ... ... 2.34 өрнегіне қойып бірлік жұмыс атқарған
қозғалтқыштың меншікті тиімді массалық жанармай шығынын анықтаймыз:
ge=320*2*1,06=678,4,
ge=320*1,25*1=400,
ge=320*1*0,959=306,8,
ge=320*0,92*0,963=283,5,
ge=320*1*1=320.
Одан әрі ... 100км жоға ... ... ... ... ... ... л/100км,
qж= л/100км,
qж=л/100км,
qж= л/100км.
Сурет 2.4 - Жанармай үнемдеу ... ... қуат ... ... ... қуат ... өрнегі бірқалыпты қозғалысы кезінде
былай болады:
(т=(е*(тр=((+(ауа,
(2.37)
мұнда (д – автомобиль доңғалағына әкелінген қуат, кВт.
Қуат теңдестігінің графигі ... ... және ... ... жылдамдығының анықтауға мүмкіндік береді:
(=Vа*iтр/rд, рад/с,
(2.38)
Жол кедергісін женуге кететін қуат автомобиль жылдамдығына байланысты:
((= Gа*(v*Vа/1000, кВт
(2.39)
Ал ауа кедергісін женуге ... қуат ... ... ... кВт
(2.40)
Есептелген және анықтаған мәндерді кестеге толтырамыз.
Кесте 2.3 - Қуат теңдестігінің графигін тұрғызуға қажет мәліметтер
|(, |(е, |(т, |Vа1, |Vа2, |Vа3, ... |кВт |кВт |м/с |м/с |м/с ... |0,19 |2,0 |0,2 |1,06 |30,2 ... |0,20 |1,25 |0,4 |1,0 |12,4 ... |0,24 |1,0 |0,6 |0,959 |8,2 ... |0,31 |0,92 |0,8 |0,963 |8,4 ... |0,44 |1,0 |1,0 |1,0 |13,1 ... 2.5 - Автомобильдің қуат теңдестігі
Осымен автомобильдің тарту сипаттамасының ... ... ... ... ... келесі бөлімін сараптап есептеуге
кірісемін. Бұл автомобильдің пайдалану ... ... ... ... ЖОЛ ... ... ЕТЕТІН АГРЕГАТТЫҢ НЕГІЗГІ ӨЛШЕМДЕРІ:
ТРАНСМИССИЯ ЖӘНЕ МЕХАНИЗМДЕР
3.1 Іліністіргіш
Іліністіргіште берілетін ең жоғарғы иін күші.
Мс= Ме max*β, ... – жүк ... және ... үшін ... ... ... = 509,8 ... дискінің сыртқы диаметрі:
; м
(3.2)
Фрикциондық дискінің ішкі диаметрі:
d = 0,6* D, ... = 0,6* ... ... ... ... / Z*M*Rс; H
(3.4)
мұнда:
Z – үйкеліс бетінін жұптар саны;
М – үйкеліс коэффициенті ≈ ...... ... орташа радиусы.
Rс = D+d / 4 = м
(3.5)
Rс = 0,3335+0,2001 / 4 = 0,133м
PH= 509,8 / 2*0,25*0,133= 7666 H.
3.2 Қосу ... ...... түріне қатысты коэффициент жеңіл автокөліктер үшін 8,6…9,6
С = ... ... ... ... ... +Lаралық=1,008+0,831=1,839 м
(3.8)
Кардан білігінін ең үлкен бұрыштық жылдамдығы:
ωмах=0,954*Vmax*Uкб/r, 1/c;
(3.9)
ω=0,954*50*3,03/0,303=477 1/с;
1/с;
ωмах/ωай=1,5...2,0
ωмах/ωай=477/307,3 = 1,55( аралыққа кіреді).
3.4 ... ... ... тістер саны.
Uо= Z2 / Z1
мұнда:
Uо – негізгі берілістің беріліс саны.
Z1 және Z2 – пардың ... ... ... және жетектелуші тісті
доңғалақ.
Z1 = 6…14
Z2 = Uо* Z1
Z2 = 10*3,03 = 30,3
3.5 Жартылай өс
Жартылай өстін диаметрі:
d = ... max = Rz max*φ = ... ... = 0,697 Н
d ==0,039 ... Руль ... бұрылған кездегі иін күші.
Μyz =Gа1(f*а+а14*r / ηρ*y*Η*Μ
(3.12)
мұнда:
Gак1 – басқару доңғалағына келетін салмақ;
f к – ... ... ... – иін күші ...... ридиусы;
ηρм – руль механизмнің пайдалы әсер коэффициенті 0,78…0,8.
Μy= 9163(0,02*0,05+0,14*0,303*0,65 / 0,78=335,6 Η*Μ.
3.7 Тежеу басқармасы
Ең жоғарғы тежеу иін ... = ... ... түсетін күш.
φ- жолмен ілінісу коэффициенті. (0,65)
m- салмақты доңғалақтарға бөлу ... ... ... ... ... 541,4 Н*м; ... ... 1443,7 Н*м; алдынғы.
4 ҚҰРАСТЫРУ БӨЛІМІ
4.1 Аспалы ілгектің ... ... және ... автомобильге жолдың динамикалық әсерінен және ауытқу мен
тербелісті қалпына келтіретін, қорғайтын негізгі бөлігі ... ... ... ... ... ... ... бойынша жолдың кедір-
бұдырлығы нәтижесінде автомобильдің қорабы тербелу кезінде ... ... ... ... кедірбұдыр немесе жолдың беткі қабаты ... ... ... ... ... өнімділігі азаяды,
жылдамдығы төмендейді, сонымен қатар техникалық көмек көрсету мен жөндеуге
кететін шығындар ... және ... ... ... болады.
Бұнымен қатар тура және жанама шығындар әртүрлі автомобильдерде ... жол ... ... ... тенгемен есептеледі. Осы
шығындарды азайтудың екі жолы бар.
Біріншіден: автомобиль жүретін жолдың жағдайын жақсарту және жаңа
жолдар салу.
Екіншіден: ... ... ... ... және жаңа түрін ойлап
табу.
Бұл екі бағыт ... бірі ... ... жаңа жол құрылысы
қымбатқа түседі де ұзақ уақыт кетеді. Сонымен қатар ... ... ... пайдаланатын автомобильдерге ерекше аспалы ілгектің жаңа түрі
қажет.
Аспалы ілгек дегеніміз ... ... ... ... ... ... автомобильге әсер ... ... ... және де ... пен рама арасындағы барлық
күштер мен иін күштер түрлерінің берілуін ... ... ... ... ... рамасы аралығындағы байланыстыратын буын болғандықтан
жеңіл, жайлы немесе сазды ... және өте ... ... етуі ... Ол үшін ... ... ... жеңіл бұрылуы және радиалды шиналардың қатты тербелуі мен
жолдың шуынан кузовты ... ... ... ... ... ... және ... қызмет етуі қажет. Доңғалақтың тірек подшипниктерімен ... ... буын ... штангілер, қатты элементтер)
қойылатын талаптарға сай болуы тиіс. Қолданылатын шарнир жеңіл бұрылатын,
төзімді және ... ... ... ... ... Рычагтар қозғалыс
кезінде әсер ететін күштерді, тарту және бәсеңдету иін ... ... ... ... ... өте ауыр, құрастыруда қымбат болмауы керек. Қатты
элеметтер материалды тиімді пайдаланғанда қарапайым, ... ... ... ілгектің жүрісін қамтамасыз етуі қажет.
Жеңіл автомобильдер деаспалы ... ... ... емес ... бекітіледі де екеуі біртүтас буынды құрайды. Өйткені бұндай
құрылым конвейрде жинауға, ... ... және ... жұмыстарын
жүргізуді жеңілдете түседі. Ал арасындағы резенке элеметтер шуды бәсеңдетіп
ажыратуды қамтамасыз етеді.
Доңғалақпен жол ... әсер ... ... үш ... бөлуге
болады: тіктік (z), бойлық (x), көлденен немесе бүйірден әсер етуші (y).
Күштер мен иін ... ... ... ... ... ... ... 4.1 - Жол жақтан доңғалаққа әсер етуші реакциялардың түрлері
Автомобильдің аспалы ілгегі негізінен үш ... ... және ... ... ... ... тігінен әсер ететін күш
және динамикалық жүктемені азайтуға қажет. ... ... ... ... ... ... ... доңғалақтың қатынасуынан
туындайтын немесе туатын күштер берілуі мүмкін. Аспалы ілгектің ... ... ... ... ... тудырады. Бұл
тербелістер анықталған кері әсер етуші күштерде болуы тиіс. Аспалы ілгектің
автомобильдің ... ... ... ... ... ... ... құрылғысына тікелей қатынасты. ... ... ... иін күшпен күштердің ... ... ... құрылғысы арқылы болады. Жоғарыда айтылған аспалы ілгектің
қызметін біртүрлі немесе бірнеше элементтер ... ... ... ... болып келеді. Қатаң түріне қарай
аспалы ... ... ... металлдан жасалған қатты элементті, рессор
тәрізді, спираль тәрізді серіппе және торсион болады. Сонымен қатар ... ... ... ... сұйықпен толтырылған резенкені қолданады.
Осыған байланысты ілгекті ресорлы, торсионды, серіппелі, серіппелі ... және ... ... ... ... 4.2 - Аспалы ілгектің қатты құрылғылары:
а- рессора, б- серіппе, в- ... г- ... 1- ... ... 3- ... 4- ... 6,7- сақиналар; 8- сырқы қабаты
Бәсеңдеткіш құрылғының түріне байланысты аспалы ... ... ... ... рессормен бұлық ... ... ... ... ... және де ... ... түрлерімен болады.
Аспалы ілгектің бағыттаушысының түріне ... ... ... 1- ... 2- ... деп бөлінеді. Тәуелді аспалы ілгектің
негізгі ерекшелігі екі доңғалақтың арасы қатаң арқалық арқылы байланысқан.
Нәтижесінде бір ... ... бір ... ... ... ... Тәуелсіз аспалы ілгекте екі доңғалақтың арасында
байланыс болмайды және екі доңғалақтың қозғалысы бір ... ... ... екі доңғалақ кез-келген жазықтықта қозғалады. Сол себепті тәуелсіз
аспалы ілгек мынадай түрлерге бөлінеді:
Доңғалақтың көлденең, бойлық және ... ... ... ... Осы ... ... ілгектің үш түрінде доңғалақ
рамамен бір немесе екі рычагпен байланысуы мүмкін.
Екі рычагты аспалы ілгектің ... және ... ... бұлықтар ортасы әртүрлі төртбұрышты құрайды. ... екі ... ... ... ... болса онда ол
трапеция тәрізді аспалы ілгек деп аталады. Егер ... және ... ... ... және ... ... онда ол ... деп
аталады.
Тәуелсіз аспалы ілгектің төртінші түрі телескоптық деп аталады.
Аспалы ілгектің бұл ... ... ... ... ... Егер
бағыттаушысы тік болса онда доңғалақ ... және ... ... ... ... ... оның тік ... анықтайды.
Кәзіргі кезде жеңіл автомобильдерде тәуелсіз аспалы ілгекті алдыңғы
доңғалақтарда қолданады. Жүк ... және ... ... ... көп қолданады. Бірақ кәзір жеңіл автомобильдердің көбінде және
арнайы автомобильдерде еркін аспалы ілгек барлық ... ... ... ... әртүрлі жылдамдықпен айналатын доңғалақтын
арасындағы күрделі байланысты қамтамасыз етеді. Сонымен ... ... ... ... негізгі рөльді ... ... ... ... ... мен ... материалына
тікелей байланысты. Құрлымымен асып түсу – бұл агрегаттардың ең ... ... ... ілгектің құрлымы негізінен мына параметрлерге: қай
доңғалақтарда қолдануына ... ... ... жетектеуші, жетектелуші
деп бөлінеді.
ГАЗ-53А, ЗИЛ-130 автомобильдерінде доңғалақтар тәуелді аспалы
ілгекпен қамтамасыз етілген. Алдыңғы ... ... ... ... ретінде
бір сыңарлы рессор қолданады. ГАЗ-53А, ГАЗ-53-12, ... ... ... ... қосымша ресоры бар рессор қолданады, ал КаМАЗ
5320 автомобилінде теңгерілген екі жартылай элиптік ... ... ... ... және ... ... автомобильдерінде артқы
рессорлы тәуелді және алдыңғы тәулсіз серіппеліаспалы ілгекпен ... Ал ... және ... ... ... ерін және
артқы тәуелді аспалы ілгек орнатылған. ЗАЗ автомобильдерінде алдыңғы
торсионды ал ... ... ... ... ... аспалы ілгкетердің түрлерін қарастырдық. Мысалы:
кіндікті және кіндіксіз аспалы ... деп ... ... ... раманың көлбеуіне екі иінтірек бұлықты бекітілген, олардың ... ... ... ... Тіректе кіндік арқылы доңғалақтың бұрылу
тоқпағы ... ... ... тірегімен иінтіректері доңғалақтың
рамаға күшті беруге арналған аспалы ілгектің бағыттаушысын құрайды. Мұнда
қатаң элемент серіппе болады, ол ... ... ... ... ... Сол сияқты кіндіксіз аспалы ілгек жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... бұрылмалы тірек тікелей бұрылу тоқпағына бекітілген және аспалы
ілгектің жоғарғы және ... ... шар ... ... бұлық
арқылы жалғанған.
Сурет 4.3 - Кіндікті және кіндіксіз еркін аспалы ілгектер
ГАЗ-24 жеңіл автомобилінің артқы аспалы ілгегі ... ... ... ... ... ... мен ... элементін рөлін рессор
атқарады. Ал қозғалыс кезінде пайда болатын тербелісті аспалы ... ... ... ... ... ілгектін
рессорлары жартылай эллипті түрде орындалған және резенке төсеніші бар
қамытпен тартылған. Ұзын ... ... ... ... төсеніш
салынады. Олар табақтар арасындағы үйкелісті азайтып ... ... ... ... төсеніші бар жапсырма және стремянка
арқылы бекітіледі. Сонымен қатар ... ... ... жағы ... ... бекітілген. Ал артқы жағынан қозғалмалы
сырғамен бекітілген. ... ... ... ... орналастырылған. Амортизаторлар төменгі жағынан резенке металды
бұлықпен, ал үстінгі жағынан кузовқа резенке жастық көмегімен бекітілген.
Сурет 4.4 - ГАЗ ... ... ... ... ... 3,5-буферлар; 4-амортизатор, 6-мост; 7-
стремянка; 8-рессор; 9-накладка; 10-болт; ... ... ... 14-
бұлық; 15-жастық
Ал ГАЗ жүк автомобильдерінде артқы аспалы ... ... ... ... 5).
Ол екі көлденен жарты эллипті табақты рессормен және қосымша рессор
түрінде істелген. Рессорлар мен қосымша рессорлар артқы ... ... ... ... ... ... ... кронштейнге
резенке тірекпен бекітілген, ал қосымша рессорлар дәл осылай бекітіледі
бірақ олардын табақ ... аз ... ... ... ... ... ... рессор ұштарымен резенке тіректерге тіреледі. Содан кейін ол
рессормен қосарласып бірге жұмыс істейді. Қозғалыс кезіндегі ... ... ... ... ... мен қосымша рессордың табақтарының
арасында ғы үйкеліс арқылы болады.
Сурет 4.5 - ГАЗ жүк ... ... ... ... ... ... ... өсті автомобильдерде аралық және жетекші мостарда тенгекрілген
аспалы ілгек қолданады. Мұндай аспалы ілгектер ... ... ... ... осы иінтіректерде тербеліп тұрады. Нәтижесінде рессорлар
текқана автомобильдін ... ... ... ... ... тежеу күші және
реактивті штанглер арқылы берілетін иін күші. Тенгерілген аспалы ілгек ... ... ... ... ... және арты алты ... штангалармен жалғанған. Ал рессор ортанғы ... ... және ... ... ... 4.6 - ... және ... мостын тенгерілген аспалы ілгегі
1,5-штангілер; 2-рессора; 3-стремянка; 4-кронштейн.
Рессордын ұштары мостын арқалығына ... ... ... ... сыртынан қақпақ жабылған гайканын өсіне бекітілген.
Қақпақшанын ... май ... ... ... бар. Ал ... ... тесік
күпішекте орналасқан. Күпішектен майдын ағып кетпеуі үшін және ... үшін ішкі ... өзі ... манжет пен нығыздайтын сақиналар
орналасқан. Өс кронштейнге нығыздалып көлденен автомобильге кронштейндермен
бекітіледі. Бекіту үшін штанганың басына тығыздалған шар ... ... ... ... май ... қорғауға арналған қап кигізілген.
Мостардын жоғары қарай жүрісі үстінгі жағынан резенке буфермен ... ... ... ... ... пен рессордын арасында орналасқан арнайы
қайтымды табақпен шектеледі.
Тәуелсіз серіппелі аспалы ілгекте ... ... ... бұрылу жұдырығына екі радиалды тіректі ... ... ... ... ... бұрылу жұдырығымен кіндік арқылы
жалғанған. Кіндік ... ... ... үшін ... ... ... ... жұдырығының арасында мойынтірек орналасқан. Тірек
иінтіректермен бұрандалы төлке арқылы бұлықтын ... ... ... өстермен тікелей байланысты және резенке төлке арқылы рама
көлдененіне бекітілген. Төсеніш салу ... ... ... кіндінтін жантаюы реттеледі. Ал аспалы ілгекте қатты элементтін
рөлін серіппе атқарады. Ол үстінгі ... ... ... ... өтіп ... басына бекітіледі. Астынғы ... ... ... ... ... тостағанына орнатылған. Доңғалақтын
тігінен қозғалуы арқалыққа бекітілген буфермен ... ... ... ... ... ... ... серіппенің
ортасынан өтіп раманың көлдененіне бекітілген. Ал төменгі ... ... ... ... ... ... ... аспалы ілгегі иінтіректі, серіппелі
және тәуелсіз. Құйылып пісірілген иінтірек серіппе және ... ... ... ... тығыздалған резенке металдан жасалған
сайлент-блокты болт пен гайка арқылы бұлықты ... ... ... жоғары қарай жүрісі үстінен резенке буфермен, ал
астынан сырғамен шектеледі. ... ... жағы ... пісірілген
тірекке бекітіледі. Ал астынғы жағынан аспалы ілгектін ... ... ... ... ... кіндіксіз қосымша серіппелері бар аспалы ілгек
телескоптық гидравликалық амортизаторға орнатылған. Аспалы ілгектін негізгі
қатты элементтерін екі ... ... ... ... өзара кронштейнмен
жалғанған екі болат құбырдан тұратын өстерде ... ... ... ... ... бекітілген. Аспалы ілгектін
иінтіректері әржағынан бұрылу шетмойындарымен жалғанған.
Амортизатордын төменгі жағы ... ... ... ... ... жоғарғы жағынан кузовтын ... ал ... ... ... ... алты болт ... бекітіледі.
Олардын төмен және жоғары қарай жүрісін резенке буфермен ... ... ... ... ... ... пневматиқалық және
амортизаторлармен. Олар торсион тәрізді ... ... ... телескоптық амортизаторлар және төрт реактивті штангілері бар
пневмо-баллондар түрінде орындалған. Аспалы ілгектін қатты элементі ретінде
ішіне ... ауа ... ... істелген домалақ баллондарды
қолданады. Баллондар автобустын кузовымен кронштейн арасында қос-қостан бір-
біріне ... екі ... ... ... ілгекте екі жағынан
амортизаторлар және сығылу мен қайтару буфері орнатылған.
Сурет 4.7 - Автобустын артқы аспалы ...... 2,9 – ... 3 – ... 4 – амортизатор; 5,6
– буфер; 7 – баллон; 8 – кронштейн.
БМВ артқы аспалы ілгегі ... ... ... ... ... жағына
бекітілген. Арқалыққа болттар арқылы негізгі беріліс бекітілген, ал бүкіл
агрегат шанаққа арнайы қаттылығы бар ... ... ... ... тіректер белгілі мөлшерде бойлық тербелістерді бәсеңдетеді. ... ... ... ... бұрылуынан сақтайтын реттегіш тірек
орнатылған.
Серіппесі бар амортизаторлар БМВ ... ... ... және ... ... ... ... тіректері жүктемеден
толық босатылған. Ол рычагтің тіректерінің көп ... ... ... ... ... БМВ ... ... ілгегі төменде суретте
көрсетілген.
Сурет 4.8 – БМВ ... ... ... ... ілгектің түрі «Даймлер-бенц» автомобильдерінде
қолданады. Бұл аспалы ілгекте ... ... ... ... орналасуы кішкентай серіппені қолдануға ыңғайлы. ... ... ... көбірек жүктелген. Олар аспалы ... ... ... ... әкеп ... Егер амортизатор рычагтің ортасында
орналасқан болса, онда олар реттеп отыру қажет. Әйтпесе жүктеме артып ... 4.9 - ... ... тәуелсіз аспалы ілгегі
Енді бір аспалы ілгектің түрі ... ... ... Сенатор
автомобильдерінде қолданады. Олар жоғарыда жазылған кемшіліктерді ... ... ... ... және ... ... тіректері арқылы
шанаққа бекітілетін серіпені қолданғанды жөн ... ... ... бұл
аспалы ілгектің түрі түзу сызықты қозғалысты қамтамасыз етеді. Онын бір
кемшілігі ... ... ... қиындығы.
Сурет 4.10 – Опель фирмасының тәуелсіз аспалы ілгегі
Аспалы ілгектін құрлымына ... біз ... ... ... тиімді, орындалуы жеңіл, жолдардын түріне байланысты
пайдалану қасиеті жоғары және ... ... ... ... ... ... тудыратын қозғалысты барлық
жағдайларда толығымен қамтамасыз етуі қажет. Үлкен ... ... ... ... және ... кезінде автомобильдін тұрақтылығымен
жолда жүру қауыпсыздығын қамтамасыз ету тиіс. Осы ... ... ... ... ... арқылы шешуге болады. Ол үстемділігі келесідей:
- кішігірім;
- доңғалақты кинематикалық және эластокинематикалық ... ... ... ... ... арасында байланыс жоқ;
- Экономикалық және эстетикалық тұрғыдан тиімді.
Соңғы екі шарт доңғалақтын жолмен жақсы ілінісуін әсіресе кедір-
бұдыр ... ... ... ... ... ... аспалы ілгегіне келсек, онда көлденен
бағытта аз орын алатын, бағыттаушысы ... бар ... және ... ... тұратын жүйе. Көлденен және бойлық иінтіректер жолдан
әсер ететін күштерді шанаққа беру және ... ... ... қамтамасыз етеді. Кәзіргі кезде аспалы ілгектін мұндай түрі
артқы доңғалағы жетекші автомобильдердін көбінде кең ... ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан
тиімді, әлеуметтік жағынан пайдалы, ... ... ... ... және басқа автомобильдерге бәсекелесе алатын қымбат
емес автомобиль ... ... бұл түрі ... жүк бөлімінін ауданын үлкейтуге
тиімді және автомобильдің салонының артқы жағын кеңейтуге болады. ... ... ... ... ... ... ... қарасақ құрлымы
жағынан онай болғандықтан оны тез жөндеу ... бар. ... ... аспалы ілгектін бұндай түрі тиімді. Себебі:
бөлшектерге ... ... ... ... конвейірде жинау кезінде
жұмысшынын уақытын үнемдейді, қаражат шығыны қысқарады және өзін өзі ... ... ... ... Енді ең ... ... жолда жүру
қауыпсыздығын толығынан қамтамасыз етеді. Және де ... ... ... ... ... ... бұдыр жолдарда тәуелді аспалы ілгекке
қарағанда тербелісті болырмауға тырысады.
Осыған байланысты жобаланатын ... ... ... ... себептер нәтижесінде тәуелсіз етіп құрастырғаны жөн және есептей
келе бұл қабылдаған ... ... ... ... келтіруге тырысамын.
4.2 Аспалы ілгек
Автомобильдін аспалы ілгегін жобалау кезінде назар аударатын
негізгі үш талап:
1. ... ... ... және ... элементтерінін дұрыс
сипаттамасын таңдау.
2. аспалы ілгектің және барлық тораптардың өлшемдерімен түрлерін анықтау.
3. аспалы ілгектің ... ұзақ ... ... ... ... ... ілгекті жобалау төмендегі көрсетілген талаптарға сай
жүргізілуі керек:
1. аспалы ілгектің қажетті сипаттамасын таңдау.
2. жобаны есептеу.
3. тексеру (аспалы ... ... ... аспалы ілгектің беріктігі және ұзақ уақыт жұмыс істеу мүмкіндігі.
5. автомобильді басқару, тұрақтылық және бірқалыпты жүрісіне ... ... әсер ... ... ілгектін спиральді серіппесін жобалау.
Кәзіргі кезде шығарылып жатқан автомобильдердін аспалы ілгегінде
көбінде құрлымы жағынан женіл және ... ... ... ... ... ... Серіппелі аспалы ілгекті жобалау негізінен шартты түрде
үшке бөлінеді;
1. аспалы ілгектін сұлбасын және онын қаттылық сипаттамасын таңдау.
2. спиральді серіппенің негізгі ... ... ... ... ... бөлшектеріне тексеру есебін жүргізу.
Автомобильдін аспалы ілгегінің сипаттамасын ... ... сай ... ... ілгегін жобалау үшін бір-
бірімен тығыз байланысты сұрақтарды шешу керек. Олар: жай жүріс, қозғалыс
кезіндегі тұрақтылық, автомобильдің басқарылуы, бөлшектердің тез ... ұзақ ... ... ... Бұл мәселені шешуде көбінесе жобалаушылар ат
салысады. Оны есептеудің жаңа әдісін қолданып, аз күш жұмсап, ... жаңа ... ... ... ... жобалау жұмыстары кезінде
есептеулердің нақты түрін қолдану нәтижесінде автомобильдің жаңа түрін
шығаруда ... ... ... ... ... жүктеменің қатынасы Т және S арқылы
есептеледі.
Тст и Тст( - Аспалы ілгекке ... және бос ... ... ... Sд – ... мен ... қалпына келу кезіндегі толық
жүрісі; Sст – аспалы ілгектін шартты иілуі; Тmax – ... ... ... ең ... ... 6. Аспалы ілгектін қаттылық сипаттамасы.
Сипаттаманың ортанғы бөлігінін қаттылығы келесі өрнекпен анықталады:
С2=, .
(4.2.1)
мұнда Тст – ... ... ... статистикалық жүктеме, (Тст=1,2);
W2 – кузовтын еркін тербелу жиілігі ... ... ( ОН 025 313 – 68 ... сай) отандық
автомобильдер үшін.
g – еркін түсу үдеуі.
Сонда ... ... ... ... ... ... ... келесі өрнекпен анықталынады:
Sст===15мм.
(4.2.2)
Аспалы ілгектін динамикалық жүру жолы:
Sд=Ке*Sст=0,92*1,5=13,8мм.
(4.2.3)
мұнда: Ке=0,92.
Аспалы ілгектін ... ... жүру жолы Sсб ... мм
(4.2.4)
мұнда Ке(=0,68.
Қайта қайту жолы Sоб :
Sоб=Ко* Sсб=1,2*9,4=11,28мм
(4.2.5)
мұнда Ко=1,2.
Жүктеме келесі түрде ... ТВ ... ... ... ... болатын аспалы ілгекке әсер ететін ең
үлкен күш Тmax :
Тmax=Кд*Тст=3,4*1,2=4,08
(4.2.7)
мұнда Кд –динамикалық коэффициент (3,4)
Әрі ... ... ... ... ... аспалы ілгекті
тандаймыз.
Серіппеге түсетін жүктеме:
Р(пр==3748,5Н
Пайдалану түріне қарай аспалы ілгектің серіппесін келтірілген
қаттылыққа тексереміз:
Спр===144,17Н/мм
(4.2.8)
мұнда fпр – серіппенің диформациясы, ...... ... ... ... Мпа;
dп – сымның диаметрі (dп=12мм);
n р.В – жұмыстық ... ... ...... орташа диаметрі , (DВ=120мм).
Цилиндірлік серіппеге түсетін жүктеме:
(ПР==663,2 ... Р(пр – ... ... Н;
Ұрықсат етілетін кернеу (((=600….800 МПа аралығында.
Жүктемемен (ст, ... ... ... fст, 350 ... ... Ал ең ... ... 1000 Мпа-дан аспау керек.
Бір иінтіректі аспалы ілгектін қатты элементіне түсетін жүктеме
келесі өрнекпен анықталады:
Рр==4894Н, ... Gк( ... ... ... ... (Gк(=28 ... ... мм.
Тербелу жиілігін келесі теңдікпен анықталады:
n = 300 /, тербелу/ мин.
(4.2.11)
мұнда:
f – ... ... ... = 300 / ... мин.
fарт=(0,8…0,9)* fалд см
n = 300 / тербелу/ мин.
Жеңіл автомобильдер үшін (55...70) тербелу/ мин аралығында болу керек.
Аспалы ... ... ... ... саны және ... ... ... өлшемдері анықталғаннан кейін тексеру
есебін ... ... ... ... ... ... есебі кезінде болат арқалықтын мықтылығын есептеу керек.
Бастапқы мәліметтер:
Q=3,965 кН;
L=0,476 мм;
l1=0,238 мм;
Q
l1
Ra L ... үшін ... екі ... бекітілген арқалықтын F=3965 H күш түскен
кездегі иін күшімен ... ... ... ... алдымен М және Q ды анықтау үшін әсер ететін реакцияларды тауып
аламыз. НА = 0 ... ... онда ... ... ... әсер ... А ... қарасты иін күштерінің қосындысы:
(МА=0, ... ... В ... ... ... ... өсіндегі барлық күштердін ... алып ... ... ... ... ... ... қателік кетсе күштердін эпюрін тұрғызғанда
әсер етеді. Көлденен және иін күштерінің әсерін ... үшін ... ... алып ... 0≤L ... ... ... келесі қимадағы күштердің әсерін анықтау үшін 2-2 қиманы қарау
керек.
2-2 0≤L ... ... ... екі ... ... әсері нөлге тең болғандықтан 3-3
қимадағы күштердің әсерін табамыз.
3-3 0≤L ≤0.238
L=0 ... ... ... ... әсер ... көлденең күшті табамыз.
Q=RА-qL=1982.54-(8330*0.476)=-1982.54 H
(4.2.17)
Енді болат арқалықтын мықтылығын тексеремін. Ол үшін болаттын
бастапқы мәліметтері қажет. Иін күші бізге белгілі M=4.4 кН*м. Кернеу [σ] ... ... ... ... 45хА, ... ... Е=2*107 Н/см2.
Арқалықтын мықтылығын тексеру үшін алдымен сығу және ... ... ... Олай болса:
(4.2.18)
Берілген өрнекті L – ға бөлеміз.
(4.2.19)
J/L = W деп алып келесі өрнекті шығарамыз.
(4.2.20)
Бұдан
(4.2.21)
Кернеудін иін күші бейтарапты өсіне қарасты L= h/2 тен деп ... ... ... ... ... ... (3.34) өрнегіне қоямыз.
см3.
Ал ең кішкене кедергі иін күшін келесі өрнекпен есептеледі:
см3.
(4.2.25)
мұнда
см ... әрі ... тік ... енін келесі өрнекпен анықтаймыз:
см
(4.2.27)
ендеше
Н/см2.
Беріктік шарты бойынша:
(14,9*103≤15*103)
Материалдын беріктігінен басқа материалдын түйісу кернеуін ...... өске ... ... иін ... ... ... – ауырлық орталығына байланысты инерция иін күші.
см3; ...... ені, ...... күш, (Q=3748,5 H).
Ендеше (max мынаған тең
(max==552,2 Н/см2.
(max ( (((.
( және ( келесі өрнектермен анықталады :
(==15000 (15*103 ... ... М – иілу иін күші (М=44,4 ... – көлденен күш (Q =3965,08 Н).
Бұған күрделі кернеу әсер ететіндіктен оны ... үшін ... ... ... ... отырып келесі есептеулерді
жүргіземіз.
(II=((1-(3/2(( (((,
(4.2.32)
((3-(1/2(( (((,
(III=(1-(3 ( (((,
(4.2.33)
(IV=. ... және (3 бір ... ... ... ... арқылы беріктіктін екінші теормясы бойынша
беріктікті табамыз.
(II=((1=15*103(( (((.
((3=0(( ... ... ... ... ( ... ... теориясы бойынша
(IV=15*103 ( (((кГ/см2.
(1,3 үшін беріктік шарты мынаған тең (оң ... ... 15*103( ... ... ... ... арқалық берік.
4.3 Қорапты есептеу
Жобаланатын автомобильде айналаны шолу мүмкіндігімен қоса қорабтың
қаттылыққа, беріктікке және басқа да әсер ... ... ... ... ... ... қорабтың майысуы мейлінше аз болуы керек. Сонымен
бірге тербелістін пайда болуын болдырмау керек. Осы айтылған талаптар
немесе шарттар жобаланатын ... ... ... бойы сақталуы
қажет.
Жобаланатын автомобильдің қорабына келсек ол үш көлденен және тік
тіректерден тұрады. Есептеу ... ... ... бір ... қысаны
қабылдаймыз. Автомобильдің аударылуы кезінде оған өз салмағының күші әсер
етеді. Есептеуді жеңілдету үшін автомобильдің қорабы қозғалмайды және оған
бұрыштан күш әсер ... деп ... ... ... толық аударылған
кезде тік күш (P) әсер етеді. Бір ... ... сол жақ ... ... ... ... ... Есепті женілдету үшін: h=l;
E1J1 = E2J2 = E3J3 = EJ деп қабылдаймыз. Сол кезде жүйе бір тұйық контур
ретінде ... Бұл ... құру үшін үш ... ... ... ... еске ала ... негізгі жүйе ретінде симетриялық
эквивалентті жүйе түрін қабылдаған жөн. Мұндай жағдайда қимадағы белгісіз
жүктемелер аз ... 4.3.1 - ... ... ... ... анықтау үшін каноникалық теңдеуді
қолданамыз:
δ11х1+ δ12х2+ δ13х3 + Δ1Р = 0
δ21х1+ δ22х2+ δ23х3 + Δ2Р = ... δ32х2+ δ33х3 + Δ3Р = ... ... δ және Δ ... ... қозғалысын көрсектеді. Енді
бұл қозғалыстарды анықтау үшін Верещагин тәсілін қолданамыз.
Күштерді біріктіру және берілген жүктемеден негізгі жүйе үшін иілу
моменттерінің ... 2 – ші ... ... Х1=1; Х2=1; ... және М3 ... симетриялы ал М2 эпюрасы қисық симетриялы.
Көрсетілгендегідей жанама коэффициенттер симетриялы және қисық ... тен ... ... ... ... ... Осыған
байланысты δ12 = δ21 = 0; δ23 = δ32 = 0.
Бұдан каноникалық теңдеудің түрі мынадай болады:
δ11х1+ δ13х3 + Δ1Р = ... + δ33х3 + Δ3Р = ... + Δ2Р = ... 4.3.2 - ... ... ... ... көбеуту арқылы келесі теңдеулерді шығарамыз:
Δ1Р =
(4.3.3)
Δ2Р =
(4.3.4)
Δ3Р =
(4.3.5)
δ11 = ... = ... = ... ... δ және Δ мәндерін 4.2 мен 4.1 тендеуіне қоямыз. Бұдан:
Бұдан Х1= 0,187Р; Х2= -0,107Р; Х3= 0,021Рh.
3-ші суретте ... ... M, Q, N ... ... 4.3.3 – ... эпюрлары
N, Q және М соңғы эпюрлары міндетті түрде тексеру қажет. Бірінші
дефформация шарттарын тексереміз. Горизонталь бағытталған ... ... ... ... ... Ол үшін М ... М1 эпюрасына көбейтеміз. Есептеу кезіде М эпюрасын құраушылармен
алмастырған жөн.
М= МР+х1М1+х2М2+х3М3
Бұдан:
Енді ... ... ... бұрылу бұрышы нольге тең екенін
тексереміз. Ол үшін негізгі жүйенің М эпюрасын бірлікті М3 эпюрасына
көбейтеміз. EJ0 –ге ... ... ... ... EJ –қысаның кезкелген көлденен қимасының қатаңдығы.Топсалы
жүйеде М3=1, онда:
М эпюрасының ауданы оң жақта интеграл ретінде көрсетілген, ол ... ... ... Ол М ... келтірілген ауданы болып
табылады. Нәтижесінде келтірілген тұйық топсасыз контурларының
моменттерінің эпюр аудандары нольге тең.
Ендеше:
Біздің жағдайда егер J=const, онда мына теңдеуді ... ... ... ... ... ... бір ... Тексеру нәтижесіне келсек мұнда кішкене қателік бар: ауытқу
нольге тең емес. Сол ... ... ... ... оң және теріс
мүшелерін жеке-жеке қосындыларын табамыз. Егер ... ... ... ... (5% ) ке ... ... онда ... жарамды деп қабылдауға болады. Біздің жағдайда:
Автомобильдің тарту бөлімін есптеудің нәтижесіннен бізге онын
салмағы белгілі.
G0=m0*g=1700*9.81=16660H
мұнда:
m0- автомобильдің толық салмағы.
g- ... түсу ... ... ... ... үш бір ... тіректерден
тұрады. Онда салмақ әбір тірекке түседі. Есептеулерді жеңілдету үшін ... ... ... тіректің ортасынан түсетін жүктеме мынаған тең:
P=G0/3=16660/3=5553,3Н
Ендеше:
X1= 0,187P = 0,187*5553,3= 1038,46Н
Х2= -0,107Р = -0,107*5553,3= 594,2Н
Х3= 0,021Ph = 0,021*5553,3*1,4= 163,26Н
Бұдан М, Q және N ... 4 –ші ... ... ... сан ... 3-ші ... эпюрлардың Р және h тың мәндерін қою
арқылы салынады.
Сурет 4.3.4 – Тік күштер жүктемесі
Ортасынан тік күш ... ... бір ... ... ... ... үшін: h=l; E1J1 = E2J2 = E3J3 = EJ деп ... бір ... ... ... ... ... қалыптасады. Негізгі жүйені құру
үшін үш байланыс түрін жою керек. Нәтижесінде қимадағы күш әрекеті артық
белгісіздер болып табылады.
Сурет 4.3.5 – Қимадағы күш ... ... ... ... үшін каноникалық теңдеуді
қолданамыз.
δ11х1+ δ12х2+ δ13х3 + Δ1Р = 0
(4.3.11)
δ21х1+ δ22х2+ δ23х3 + Δ2Р = ... δ32х2+ δ33х3 + Δ3Р = ... ... δ және Δ өзара байланысты қозғалысын көрсектеді. Енді
осы қозғалыстарды анықтау үшін Верещагин тәсілін қолданамыз. ... және ... ... ... жүйе үшін иіу иін ... 6 – шы ... көрсетілген. Х1=1; Х2=1; Х3=1.
М1 және М3 эпюрлері симетриялы ал М2 эпюрасы қисық симетриялы.
Көрсетілгендегідей жанама коэффициенттер ... және ... ... тен эпюрларының бір-біріне көбейту арқылы анықталады. Осыған
байланысты δ12 = δ21 = 0; δ23 = δ32 = ... ... ... түрі ... ... δ13х3 + Δ1Р = ... + δ33х3 + Δ3Р = ... + Δ2Р = ... 4.3.6 - М1 және М3 ... ... ... ... бір-біріне көбейту арқылы келесі түрдегі
теңдеулерді қарастырамыз:
Δ1Р =
Δ2Р =
Δ3Р =
δ11 =
δ22 =
δ13 =
δ33 =
Табылған δ және Δ ... ... ... ... ... теңдеулер
шығады:
(4.3.17)
(4.3.18)
(4.3.19)
Бұдан Х1= 0,828Р; Х2= 0; Х3= 0,103Рh.
7-ші суретте эквивалентті жүйенің эпюрларының түзетулері көрсетілген.
Сурет 4.3.7 – ... ... 4.3.8 - ... әрі ... ... В ... қорабымызға түсетін жүктеме P=G0/3=16660/3=5553,3Н – ға тең.
Ендеше сонғы әрі нақты эпюрамыздың ... ... ... ... 4.3.9 – Соңғы әрі нақты эпюр.
Қорытынды: Жүргізілген есептеулер ... ... ... ... тұрқы берік деп есептеуге болады. Ол соңғы
келтірілген эпюрлар графигінде анық көрсетілген.
5 ЖОБАНЫҢ ҚАУІПСІЗДІГІ ЖӘНЕ ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ... ... ... ... техникалық қауіпсіздік
Қазіргі кезде автокөліктер біздің өміріміздің басым бөлігін ... ... бәрі ... ... ... бірақ бұған жанама кейбір
кері әсерлер пайда болады. Олар: ауа кеңістігінің ластануы, жол апаттардың
көбеюі, ... ... ... ... да ... және
әлеуметтік мәселелердің туындауы.
Барлық көліктердің ішінде ... он ... ... ... түрде дамып жатыр. Автокөлікпен қамтамасыз ету одан да ... ... ... ... қатар оларды шығаруға және жөндеуге қажетті
өнеркәсіптер мен ғимараттар салынып ... ... ... өсуі
ұйымға немесе халыққа өзінің үлкен пайдасын тигізуде. ... ... ... ... тигізетін зияны артады және ... ... ... ... әсер ... техникасы – шаралар ұйымдастыру жүйесі. ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптерінде бөлшектерді жөндеу кезінде пісірудің әртүрлі
әдістерін қолданады. Олар ... ... ... ... ... ... балқыту немесе құбырлы электродпен, электримпульсты
балқыту.
Электрпісіру жұмыстары. Техникалық ... ... ... ... ... ... кабиналарда істелуі қажет.
Олар өлшемдері 1,5х1,5 тен 2,5х2,5м ге дейін қабырғаның ... ... ... ... биіктігі 1,8м, ал ауа алмасу үшін
қабырғалар еденге 25см ... ... еден ... немесе
бетоннан жасалған. Кабина қабырғалары сыртынан қара бояумен, ал ішінен
құрамында мырыш тотығы бар ... ... Бұл бояу күн ... ... ... ... ... күлгін сәулелерді жұтады. ... ... ... ... ... ... емес орындалатын пісіру, үлкен ... ... ... жұмыс орындарын жарық өткізбейтін қалқандармен,
жанбайтын материалдан жасалған перделермен ... ... ... ... және жеңіл болуы қажет. Олар металл жапырақтан,
фонерден жасалады және арнайы отқа шыдамды силикатты ... ... ... жасалған перделер арнайы отқа төзімді болуы қажет. Ғимараттан тыс
жерде және далада жасалатын пісіру ... үшін ... ... ... ... ... ... жұмыс орнында үстел және орындық бар. ... ... ... әкету құралымен жабдықталған. Жұмыс үстелінің беті шойыннан жасалған.
өйткені пісіру ... ... ... ... ... жұмыс орнында электрұстағыштарды жинауға арналған
құрал, электродтарға арналған жәшік және ... ... ... шкаф бар. Ашық алаңда пісіру жұмыстарын істеген кезде, қоршау
пісірушілердің ... ... ... және адамдардың жүрісіне
байланысты қойылады. Дәнекерлеушілердің денсаулығына қауіпсіз жұмыс ... болу үшін ... ... және ... ... ... ... бөлме температурасы 12-15оС ден төмен болмауы керек.
Пісірушінің көзін электрдоғаның ... ... ... ... бар ... мен ... бас киімдер қолданады. Олар қара
түсті фибрадан жасалған. Кездейсоқ түрлі түсті шынылармен пайдалануға тыйым
салынады. Өйткені олар ... ... ... көрінбейтін пісіру доғаларының
сәулелерінен қорғамайды. Көрінбейтін сәулелер көз ауруын тудырады.
Көзді қорғаушы шынылар (жарық сүзгілер) көргіштік қасиетіне ... ... Ең ... 3С-500 маркалы шыныны 500А тоқпен пісіру ... ал ... ... 3С-300 ... шыны 300А ... ... ... жарығырағы 3С-100 маркалысы 100А және оданда төмен тоқпен пісірген
кезде ... ... МЕСТ ... ... жұмыстары кезіндегі
техникалық қауіпсіздік ережелері және халық шаруашылығының ... ... ... кезінде өрт қауіпсіздік ережелерінің талаптарына
сай орындалады.
Электрпісіру жұмыстарына 18 ден жас емес ... ... ... ... ... ... арнайы журналда тіркелген және
арнайы төлқұжаты бар ... ... ... ... ... ... ала медициналық тексеруден өтеді. 6 айдабір рет
периодты түрде ... ... өтіп ... Электрдәнекерлеуші
техникалық қауіпсіздік бойынша екінші топтан ... емес ... ... жұмыстарын атқарған кезде келесідей негізгі ережелер
сақталады.
- электрпісіру құралдарын тоқ көзін қосу және одан ... ... тек ... ... ... қысқыштарда көрсетілген маркаларға байланысты трансформаторларды
тоқ көзіне жалғайды
- жұмысқа кірісер алдында және ... ... ... электр сымдарының
және электр ұстағыштардың оқшаулануының дұрыс болуын қадағалап,
тексеріп отырады.
Электрпісіру жұмыстары кезінде ... ... ... және ... ... болдырмау үшін барлық қауыпсыздық
шаралары қолданады. Пісіру құрылғыларын орын ауыстыру ... ... тоқ ... ... ... ... ... рутильді электродтарды қолданады. Металл
стерженінен бөлініп қалған ... ... ... ... мен ... ... ... құрғатылып, кір мен бояудан
тазартылады. Пісірілген тігістерді ... ... ... ... ... тазалайды. Металлды ауада кесуге ... ... ... ... жұмысын тікелей автомобильде істеген кезде келесідей
шараларды қолданады:
- жұмыс істер алдында автомобильдің рамасы немесе ... ... ... ... багін темір немесе асбест бетпен жауып ұшқын тиуінен
сақтайды.
Бірнеше электрдәнекерлеуші бірге бір тік ... ... ... онда ... бас киімдер киіп қоршауларды қолданады. Қоршаулар мен
бас ... ... ... ... ... қорғайды.
Пісірушілер өздерімен электродтарға арналған ... ... ... ... ... шашып тастауға тыйым салынады.
Соңғы кезде автокөлік өнеркәсіптерінде кеңінен автоматты ... ... ... кезінде істелетін іс әрекеттің біреуін
механикаландырады. Әсіресе доға ... ... ... ... пісіру, істелген жұмыстың сапасын, өнімділікті арттырады
және пісірушінің жұмысын жеңілдетеді. Автоматты ... ... ... флюс ... ... Мұндай пісіру түрі пісірушімен
қоршаған адамдардың ешқандай кері әсерін тигізбейді, шаң-тозаң азаяды және
майланбаған ... адам ... ... ... ... ... қауыпсыз дегенмен флюс қабатынан доғаның өшіпкету салдарынан ... және ... күл ... ... ... ... күюден
қорғау үшін арнайы киім, бас киім және көзелдірікті қолданады.
Газбен пісіру жұмыстары. Газбен пісіру кезінде төнетін қауіптер:
- көрінетін және инфрақызыл ... ... ... және ауамен қоспаларының жарылу қауіпі
- ацетиленмен оттегі ... ... ... ... ... ... ... және балқыған металл.
Қауыпты және зиянды ... ... ... ... ... ... ... қойылады. Газбен пісіру телімдерін жертөрелерде
орналастырады. Уақытша ... ... ... және ... ... тиіс. Ағаш қабырғалар және қоршаулар ... кем ... ... ... ... ... ... немесе асбест бетпен, алдын
ала сазды ... ... ... ... ... металлмен бетпен
қапталуы тиіс.
Газбен пісірушінің жұмыс орыны үстелмен жабдықталған, ал ... ... ... ... тұруға және орын ... бар. ... ... үшін су құйылған ыдыс қажет.
Тұрақты жұмыс орнында үзіліс уақыты кезінде қыздырғышты іліп қоюға
арналған ілгіші бар ... ... ... Егер ... жұмыс орнында еден
бетондалған немесе асфальтталған болса онда оның үстін ағаш тор ... ... ... өрт ... арналған өрт қалқанымен қамтамасыз
етілген.
Газбен пісіру жұмыстары кезінде техникалық ... ... ... ... алдында оттегі сосын ацетелен немесе басқа газды
¼, ½ айналымға шұраны ... ... ... арнайы тұтандырғышпен
немесе сірінкемен жасау керек. Тұтандыру мақсатында жанып жатқан металл
немесе басқа ... ... ... ... ... алып ... ... үшін жүккөтергіш құрылғылады
қолданады. Тоқ желілерінің қасында жұмыс істеген кезде ... ... ... қажет. Электр құрылғылардың бөліктерін пісіру кезінде
оны тоқтан ажыратып, пісіру жұмысы кезінде ... ... ... пісіру аспаптарын пайдаланған кезде келесідей шараларды
қолданады: ... ... ... ... ... ... ... жарылыс болуы мүмкін. Сол себепті майланған шлангілер,
редуктор, баллондар және ... ізі бар ... ... ... ... ... және ацетилен баллондарын бірге сақтамайды;
2) жұмыс кезінде жанып тұрған ... ... ... тыс ... шлангілерді қолтықтын астына қысуға, иықта немесе аяқпен
қыспайды;
3) металлды кеністікте кеспейді;
4) баллонның шұрасын үрлеген кезде штуцерге ... ... ... және ... баллондарынан 5м ден кем арақашықта газбен
пісірмейді;
6) ацетилен құбырларынан 3м ден ал оттегі құбырларынан 1,5м ден ... ашық ... ... бір ... ... ... телімдерінде қыздырғышты және басқа құралдарды жөндемейді;
8) баллондардың қақпақтарын шешу үшін ұшқын тудыратын саймандарды
пайдаланбайды;
9) баллондарды қолмен ... ... ... ... ... қыздырғышты өшіреді сосын
бұрандаларды жауып қыздырғышты суы бар ыдыста суытады. Кері соққы ... ... ... ең ... ацетилен сосын оттегі баллондарын ... суға ... ... газ ... ... ... ... жұмысты тоқтатады.
Жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... ... іліп қояды.
5.2 Жону және бұрғылау станоктарында жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік
шаралары
Жалпы талаптар. Жабдықтармен станоктар келесідей МЕСТ ... және ... ... сай ... ... Ал ... ... кезде МЕСТ 12.3.025-80, ... ... ... ... және қауіпсіздік техникасы, автомобиль көлігіндегі
еңбекті қорғау ... ... ... металл өңдейтін станоктар жерге немесе ... ... МЕСТ ... ... сай болуы және арнайы электр сымы
жерлендірілуі тиіс. Станоктарда арнайы бекітілген ... ғана ... ... ... ... және ... ... оның
бөлшектері станоктың тұрқысында орналасуы немесе сақтандыру құрылғыларымен
қоршалуы тиіс. Станоктың өлшемдерінен тыс ... ... ... онда ... ... ... ... кезінде ыңғайлы болатын сақтандырғыштармен,
қажет мөлшерде берік ... ... ... материалмен қамтамасыз
етілуі тиіс. Оларды жұмыс құралы және адамның екі ортасына ... ... оның ... ... қорғайды. Егер станоктарда сақтандырғыш жоқ
болса, онда жұмысшылар арнайы қорғағыш киім мен ... ... ... ... ... тоқтатылса, жұмыс аспабы ауыстырылса, өңделетін
затты бекітсе немесе орнатса, оны шешсе, жөндесе, ... ... және ... ... ... ... онда міндетті түрде
станокты ... тоқ ... ... ... ... ... таза ... керек және артық бұйымдар мен
материалдар болмауы тиіс. Бұйымдар мен ... ... 1,5м ... ... арасының ені 0,8м ден кем емес болуы керек. Жұмыс
рындарында көрінетін жерде техникалық ... ... ... ... ... ... қалдықтарын күршекпен немесе ысқышпен сыпырып алып
тастайды. Қалдықтарды арнай темір жәшікке жинайды.
Жұмыс кезінде станокшылар арнайы киіммен, бас киім, ... ... ... ... ... ... ... жақсылап түймелеуі қажет.
Әйел адамдардың шаштарын бас киімнің астына жинап қойған дұрыс.
5.2.1 Жонғыш станоктар
Жонғыш станоктардың ... және ... ... ... ... кетпес үшін арнайы кертігі болуы қажет. Жұмысқа теққана
жарамды қысқыштармен айналмалы үстелді пайдалану керек. ... ... ... ... үшін ... шараларды қолданады:
- айналдырықты қатты қысып айналдыру;
- берілісті қосу;
- ... ... ... ... ... соң ... ... кезде ақырындап байыппен ... ... ... болдырмаған дұрыс. Станокты өшірер алдында, алдымен берілісті
тоқтатамыз. Содан кейін кескішті ... ... ... ... материалдарды жонған кезде арнайы қайралған кескіштерді
немесе кесу ... ... ... ... ... Морт сынғыш
материалдарды өңдеген кезде металл қалдығын әкеткішті пайдаланады.
Ұзын бөлшектерді жонған кезде периодты түрде артқы ... ... ... ... ... ... Егер үлкен жылдамдықпен жонатын
болсақ, онда артқы басша айналатын ... ... ... ... ... айналмайтын орталықтарды қолдануға болады. Бірақ орталықты
арнайы маймен майлау қажет. Дайындаманың ауыр бөліктерін және ... ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда
арнайы ағаш ұстағыштарды қолдану керек.
Станоктарда өңделетін бөлшектердіқолмен ... ... ... ... Егер қолмен өңдеу керек болса, онда жұмысты ... ... ... ... ... ағаш тығындарды орнатқаннан
кейін ғана жұмыс істеу керек. Бөлшекті тазалап жылтырату кезінде станоктың
кескішін адамға кауіпсіз жерге кою ... Егер де ... ... ... оның ... сол жақ ал ... оң жақ қолмен ұстайды.
Станоктарда жұмыс істеу кезінде келесідей тыйым салынады:
1) өңделетін бөлшектерді өлшемейді;
2) сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... және ауыстырмайды;
4) станокты майлап тазалауға;
5) станоктың үстінен бөлшектермен кілт саймандарды бермейді;
6) станок өшкеннен кейін айналып тұрған бөлшекті қолмен тоқтатпайды.
5.2.3 ... ... ... ... өзі ... және ... түсуін
алдын-ала ескертетін қондырғылармен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... сенімді, тура ортасына
орналастырылады. Сонымен қатар шығып тұрған бөлшектері болмауы керек.
Жұмыс аспабын орнатқан ... ... ... ... және ... ... көңіл бөлінеді. Аспапты станоктың толық тоқтағанынан
кейін ғана орнатады. Орнатқан кезде аспаптың қырларына ... ... ... ... ... Тозған аспаптарды жұмыста пайдалануға мүлдем болмайды.
Өте ауыр ... ... ... ... қысқышта берік бекітіледіи.
Өңделетін бөлшектерді қолмен ұстауға тыйым ... Ұсақ ... ... ... ... шешу үшін ... ... арнайы балғаны және сынаны
қолданады. Қолғаппен жұмыс істеуге ... ... ... ... ... ... ... кету қауіпі туады. Жұмыс кезінде метал қалдықтары
ұшатын аймақта тұруға тыйым салынады. ... ... ... ... ... ... ... метал қалдықтарынан тазалау қажет. Үстелд
бетіндегі қалдықтарды тазалау алдында аспапты тоқтатып шетке қарай алып ... ... ... ... кезде аспапты шешу үшін арнайы тез шешкіш
қысқы қолданады. Бөлшекті өңдеп біткеннен ... ... ... ... ... бөлшекті босатып, станокты және ... ... ... ... ... ... қозғалтқыштардың түтіндеуін және токсикалығын сынау
әдістері
Қазақстанда басқа да экономикалы ... ... ... ... ... және табиғи шикізат ресурстарын тиімді қолдану мәселесі
маңызды ... ... ... Қоршаған ортаға автомобиль көлігінің кері әсері
келесіде:
- токсикалық компоненттермен ауа атмосферасын ластандыру;
- көлік шуы мен діріл;
- көп мөлшерде ... ... ... ... сәуле шығару;
- қаладағы жер бетінің тұздалуы;
- қаладағы жер үсті және жер асты су ... ... көп зиян ... ол ... жұмыс істеп болған газдардың
токсикалық компоненттерімен шу. ... ... ... ... ... шығаратын газдарының ... ... ... ... ... ... ... зияны
пайыздық қатынаста болашаққа жасалған жорамалдар ... өсе ... ... ... ... ... ... елдерде автомобильдер шығаратын
газдардың токсикалығын азайтуға ұйымдық және техникалық әдістерді іздеу
жұмыстары жүріп жатыр. Осы ... ... ... ... ... ... орташа токсикалық және зиянды заттардың шығарылуы
өспей керісінше кішкене азайды.
Ұшқын арқылы ... ... ... ... ... ... 96,2%, ал дизельді қозғалтқыштар 3,8%. Дизельді
қозғалтқыштардың үлесінің аз болуы келесі факторлар ... ... ... ... ... ... компоненттер аз;
- дүние жүзіндегі автомобильдер құрамының аз бөлігін ... ... ... ... ... бар ... саны ... сөзсіз.
Өйткені олардың жұмыс күші ұшқын арқылы тұтанатын қозғалтқышқа қарағанда
көбірек. ... ... ... ... жеке энергия
көздері атмосфераның ластануына әсерін тигізеді. Бұл туралы шет ... ... ... ... ... токсикалық компоненттеріне
ластануы шаруашылықтың үлкен экономикалық шығындарына әкеп соғады, ... ... ... ... кері әсер етеді. Нәтижесінде егіннің
құнарлығының төмендеуіне немесе мал шаруашылығында белгілі мөлшерде ... ... ... ... ... ... резеңкеден жасалған
бұйымдар мен ғимараттардың сыртқы бет әлпетінің тез бұзылуына әсер етеді.
Шығарылған ... ... ... ... әсер ... ... келесідей заттар жатады: көмірсутек тотығы, көмірсутектер,
азот ттотығы, қорғасын қоспалары және ... ... ... ... ... азаюына қарсы күресте үлкен әсерін ... ... ... ... қозғалтқыштары санатына байланысты дизельді және
карбюраторлы қозғалтқыштардың айырмашылығы ... ... ... ... ... қысу дәрежесі жоғарырақ. Нәтижесінде электр тоғы
арқылы тұтану немесе от алдыру жүйесінің ешқандай қажеті жоқ. ... ... ... ... ... жанармайды шашу үшін жанармайға
арналған форсункелерді қолданады.
Қозғалтқыштың түтіндеуіне жанармайдың ... ... ... ... саны аз және ұшқыштығы көбірек немесе цетан саны көп бірақ ұшқыштығы
азырақ жанармайды қолданған ... ... ... ... ... ... ... газдарда токсикалық заттардың үлесіне белгілі
түрде әсерін ... ... ... ... ... ... жұмыс істеген кезде, дизельді жанармайдың сапасы
еленбейтін ... ... азот ... ... деп ... Ал ... және ... толық жүктелмеген кезде жұмыс ... ... және ... ... шығуына үлкен әсер етеді.
Дүние жүзінің көптеген елдерінде автомобильдің жұмыс істеп болған
газдардың токсикалық заттары ... ... ... ... ... тұр. ... ... түрде автомобильдер ауа атмосферасын ластауына байланысты
шекті шақтама мөлшері ... ... ... МЕСТ ... ... ... ... түтінділігі, мөлшерлер және өлшеу
әдістері» сай тексеріледі. ... ... ... бос ... екі режимде анықталады:
1) еркін үдеу кезінде;
2) максималды айналу тиімділігі кезінде.
Түтінділіктің мөлшерленетін өлшемдері ... ... ... ... ... Ол ... күйе және басқада дисперсті
бөліктердің жарық жұту мөлшері.
Кесте 5.1 – Дизельді қозғалтқышы бар автомобильдердің түтінділік ... ... ... ... түтінділігі (%) |
| ... үдеу ... ... |
| | ... ... КрАЗ, МАЗ |40 |15 ... МАЗ |60 |15 ... ... басқа МЕСТ 19025-73 стандартын қолданады.
Нәтижесінде дизельдердің жұмыс істеп ... ... ... ... береді. Шығарылған газдардың ... ... ... ... ... және ... режимдерінде
өлшенеді.
Қозғалтқыштың токсикалық компоненттерінің шығысы ... және ... жүру ... ... Сол ... ... ... болған газдардың токсикалығын тексеру үшін сынақ циклын
алмастыратын ... ... ... ... ... ол
автомобильдің қозғалысының орташа режимдерін тудыру. Тек қана осы әдіспен
әртүрлі автомобильдердің жұмыс ... ... ... ... ... ... ... Сынақ циклы периоды кезінде қозғалтқыштан шығарылып
тасталатын компоненттер массасы қозғалтқыштың ... ... мен ... кезде сынақ циклдары бойынша қозғалтқыштардың токсикалылығын
бағалаудың үш негізгі әдістері қолданады. Олар: американдық, ... ... АҚШ, ... және ... ... ... жүру шарттары
әртүрлі. Осыған байланысты сынақ циклдері қозғалтқыштың ... ... ... ... ... Сол себепті қажетті мөлшердегі
компоненттер концентрациясы, әртүрлі ... ... ... ... ... салыстыруға келмейді.
Қазіргі кезге дейін адам өміріне қауіпті бензопирен, ... ... жеке ... ... ... ... қойылмаған. Өйткені ол шығарылған газдардың құрамында, жоғарыда
жазылған заттардың мөлшерін анықтайтын арнайы ... мен ... ... ... жүргізген кезде оларды ескермейді. Еуропалық стандарттарға
сай шығарылған заттардың ... ... ... ... ... ... өткізудің сипатына тәуелді.
Сынақ циклдері кезінде автомобиль қозғалтқышының токсикалығын
бағалау келесі мақсаттарда ... ... ... ... ... ... стандартқа сай екенін
анықтау;
- қозғалтқыштың ... ... ... ... әсерін зерттеу.
Автомобильдерді сынау арнайы айналмалы барабандары бар стендтерде
жүргізіледі. Автомобиль жетектеуші ... ... ... ... тежеу жүктемесін автомобильдің максималды
жылдамдығына ... ... ... ... ... кезде
стендттегі қозғалыс автомобильдің жол жамылғысы жақсы түзу ... тең ... ... ... ... автомобильдің инерция иін
күштеріне тең инерция иін күштері бар инерция денелері ... Ол ... ... ... тежеуді тудыруды қамтамасыз ету үшін қажет. Дәл ... ... ... ... ... ... мөлшерде
әсерін тигізеді. Ендеше токсикалық заттардың шығуына әсер ... ... ... ... істеп болған газдарды арнайы
ыдысқа жинайды.
Газды сынап болғасын 20 минуттан кейін ... ... ... токсикалық компоненттерінің орташа көлемін ... ... ... жүргізеді. Қозғалтқышты сынау кезінде ... ... ... ... ... газ ... ... Содан кейін 1км жүріске және толық ... ... ... ... және ... ... ... газдардың компоненттері, азот тотығынан басқалары, теория
түрінде түссіз және мотор жанармайының жануы нәтижесінде түзіледі.
Боялған және мөлдір емес ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандырылмаған екенін көрсетед.
Жұмыс істеп болған газдардың құрамында бірнеше ондаған микрометрлер
көлемінде күйенің ұсақ бөлігі түрінде, сонымен қатар жанармайдың ... ... ... емес және ... ... ... шығарылған
газдардың боялуын тудырады. Көмірсутегінің жанбаған ... ... ... ал күйе - қара ... ... Жоғарыда жазылғандай күйе
жұпар иісті көмірсутегілермен көп мөлшерде абсорбцияланады. ... ... ... ... молекулаларының жарықты жұтып және таратуы тек қана олардың
санымен көлемдеріне ... ... Сол ... ... ... болған
газдардың күйесінің сандарымен олардың түтіндеуі және бояуының арасында
тәулділік жоқ. ... жану ... ... ... ... ... түтінділігімен түсін жуық мөлшерде анықтап, бағалауға болады.
Шығарылған газдардың түтінділік дәрежесін ... ... ... әдістердің бәрі шығарылған газдардың мөлдірлігін оптикалық
өлшеумер нәтижесіне сүйеніп атқарылады. Сүзгі ... ... ... ... ... ... ... бетінде қалдыратын күйе мөлшері ... ... ... ... ... ... ... арқылы жұмыс істеп болған
газдардың түтінділігін қағаз ... ... ... ... Ең ... түтін өлшегіш ол Хартридж түтін өлшегіші. Ол ауа және жұмыс істеп
болған ... ... ... ... ... ... Осы ... 100ед ға бөлінген. 1ед дегеніміз ол жарық таралу интенсивтілігінің
әлсіреу дәрежесіне немесе 1% ке тең. ... ... ... түрде эталонды сүзбе арқылы тексеріліп отырады. Түтінділікке сай
осындай түтін өлшегіштер түрі ... ... ... ... ... әртүрлі аспаптармен құрылғыларды қолданып
жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... болмайды. Өлшеулердің өзі бір принциппен істелгеннің өзінде
күйенің жарық жұту ... жеке ... ... ... ... болған газдардың құрамындағы күйе мөлшері бірдей ... ... ... ... ... ... мүмкін. Газдардың мөлдірлігіне
күйе молекулаларының мөлшері және олардың газ ... бір ... әсер ... күйе ... көлемі үлкен және бірқалыпты таралмаған
болса, онда жұмыс істеп болған газдардың ... ... аз ... көп болады.
Қазіргі кезде қолданылатың түтін өлшегіштер арнайы дизельді
қозғалтқыштарды ... ... ... ... ... ... және жолда жүру қауіпсіздігіне қатер төндіретін күйе шығарысын
шектеу нәтижесінде жасалады. Жұмыс істеп болған ... ... күйе ... дәл анықтау өте маңызды. Өйткені ол ауа ... ... ... ... ... үшін ... ... болған газдардың түтінділік ... ... күйе ... ... ... ... талпыныс
жасалған. Боша шкаласы бойынша түтінділік дәрежесі 30% ға тең ... ... ... ... ... жұмыс істеп болған газдардың
құрамында жанбаған көміртегі 3% болады. Бұл ... ... ... ... кезінде үш жанбаған көміртегі атомының жанған 1000 атомның
қатынасы. Жұсмыс істеп болған газдардың ... ... 30% ға ... ... ... ... ... термиялық ПӘК ешқандай
маңызды әсерін ... ... ... ... ... ... түтінділігіне
белгілі мөлшерде әсер етеді. Сол себепті дизельді қозғалтқыштарды қолдануға
шектеу ... ... ... жұмыс істеп болған газдардың ... ... ... ... ... ... сай ... бойынша түтінділік дәрежесі қозғалтқыштың қуатына тәуелді. Ағылшын
талаптарына сай ... ... ... ... ... ... ... Белгілі уақыт бірлігі ... ... ... ... ... 0,15г/м3 немесе 35% (Жартридж ... ... ... ... істеп болған газдардың түтінділігін
Боша шкаласы бойынша қозғалтқыштың қуатына қармастан 35% ға ... ... ... ... ... дәрежесін сипаттайтын
мәліметтерді алу үшін, ... ... ... газдардың түтінділік дәрежесінің
негізгі өлшемдерін анықтайтын унитарланған зерттеу әдістерін бір қалыпқа
келтірмесе, онда тек қана ... ... ... ... ... жұмыс істеп болған газдардың токсикалық
компоненттерінен қорғау мәселесін шешу қиын ... тұр. Оны шешу ... ... ... ... ... ... байланыс
орнатып, автомобильдердің жүргізушілерімен техникалық көмек көрсету
станцияларының жұмысшыларының ... және ... ... ... ... жану ... шығару жүйесіндегі жұмыс істеп болған
газдарды бейтараптандыру әдістерін сараптау.
Автокөліктің жұмыс істеп болған зиянды газдары қоршаған ортаны және
ауаны ластап жатыр. ... ... ХХ ... ... ... ... ... жатқан экологиялық мәселенің бірі. Осы күрделі мәселені
шешу үшін бір ғана жол бар – ... ... таза болу ... ... ең ... рөл ... жүйелеріне жүктеледі. Өйткені ол
авткөліктен жұмыс істеп болған зиянды ... ... ... ... ... істеп болған газдардың құрамының ... ... ... жуық ... ... бар. ... химиялық қасиетіне, жұмыс
істеп болған газдардың құрамында кездесетін қосылыстары адам ағзасына әсер
ететін сипатына ... ... ... ... Зиянсыз: азот, оттегі, сутегі, су булары және ... ... ... ... ... азот ... көмірсутегілердің сан
алуан топтары, альдегиттер, күйе.
Күйе өздігінен зиянсыз, бірақ ол ... ... ... ... ... ... токсикалық
және зияндылырақ безопиренмен абсорбцияланады. Күкіртті жанармай ... емес ... ...... ... және ... істеп болған газдардың көлемінің ішінде зиянды компоненттер
0,2-5% құрайды. Бірақ ол ... ... және ... ... ... жұмыс істеп болған газдарының шығарылуы нәтижесінде
атмосфераны ластау мәселесі туындағаннан бері ... ... ... қарастырылған, соған байланысты жұмыс істеп болған ... және ... ... ... қарастыру қажет. Қазіргі уақытта
атмосфераға шығарылған автокөлік қозғалтқышының газдарын ... ... ... ... ... тексеру үстінде. Соның ішінде:
1. Қозғалтқыштың құрылымын жетілдіру және жасалу сапасын ... Жаңа ... ... ... және оған ... ... Автомобильдің пайдалану кезіндегі шығарылатын зиянды заттардың
көлемін азайту үшін ... ... ... ... ... ... ... болған газдардың құрамындағы зиянды заттарды төмендету
үшін арнайы құрылғыларды ... табу ... ... ... үш ... ... жұмыс істеп болған
газдардың токсикалық дәрежесін төмендету, алдыңғы қатарлы дамыған елдерде
қиын болып отыр. Сол себепті ... ... ... ... шығару жүйесінде
залалсыздандыру әдісі немесе тәсілі кең тралу үстінде. Бұл ... ... ... ... булар атмосфераға тасталғанға
дейін залалсыздандырылады.
Автомобильдің шығару жүйесіндегі жұмыс ... ... ... бірнеше әдістері бар:
1. Жұмыс істеп болған газдарға, термиялық реактордың ішіне қосымша
ауа жіберіп қышқылдандыру. ... ... ... кезде көптеген
жапон және американ көліктерінің қозғалтқыштарына орнатылады. Термиялық
реактор дегеніміз ол ... ... ... ... ағысында орналасқан жылу
сақтайтын, токсикалық компоненттерді ... ... ... ... ... ... қышқылдандыратын және қозғалтқыштың шығару жүйесінде
орналасқан құрылғы. Термиялық залалсыздандыру ... ... ... ... ... тәуелді емес. Сонымен қатар қозғалтқыштарда этилденген
бензинді қолдануға болады. Жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... ... жылу сақтайтын беттерді
орнату, реактордың тұрқысын жылу сақтайтын ... ... ... ... жылуды пайдалану, сонымен қатар алдын ала тұтандыру
бұрышын азайту. Реакторлар үлкен жүктемелер кезінде байытылған ... өте ... ... ... ... істен шығып қалмайды. Бірақта
СО мен СН толық ... ... және NOx- ті ... ... - ... реактордың сұлбасы
Сол себепті қосымша ... ... ... ... ... Каталитикалық бейтараптандырғыштың
үлгісі суретте көрсетілген.
Сурет5.4.2 - Екі камералы каталитикалық бейтараптандырғыш
2. Сұйықты ... ... ... ... Бұл ... тыйымсыз және сұйықтықты жиі ауыстыру
қажеттілігі.
3. Каталитикалық бейтараптандырғыштарды және күйе ... ... ... автомобильдерде) қазіргі кезде ең тыйымды
әдіс.
Қазіргі заманғы каталитикалық ... – ол ... ... бейтараптандырғыштар.
Үш компонентті каталитикалық бейтараптандырғыш ... ... ... ... ... ... жүйесінде бәсеңдеткішке дейін
қосылған. Тұрқысының ішінде көптеген ұсақ тесігі бар ... ... ... ... түспейді, бірақ оның болуын жылдамдатады.
Катализаторлардың келесідей түрлері танымалы: мыс, хром, ... ... ... бензин құрамындағы күкірт жанған кезде түзілетін
күкіртті қоспалардың әсеріне ... ... ... ... ... құрылғының өзіндік құнының 60% келеді.Дәл
осылардың ... ... ... ... ... Олар – ... ... тотығуы (СО) және жанбаған көмірсутегілердің (СН) азаюы,
сонымен қатар азот ... ... ... (NOx). Үш ... ... және ... СО мен СН тың тотығуын тудырады,
ал родий NOx пен ... ... ... келтірілген.
Сурет 5.4.3 - Ауыр жүк автокөліктерінде қолданатын каталитикалық
нейтрализатор үлгісі
Бірінші рет катализатор құрылғысын алып ... ... ... шешеді деп ойлауға болады. Бірақта катализатордың жұмыс ... ... ... ... ... ... ... 3-4 минут және автомобиль түріне байланысты. Суық катализатордың
ешқандай пайдасы жоқ – ... ... ... жету уақытын азайту
қажет.
Бейтараптандырғыштарды электр тоғымен жылыту немесе арнайы өлшегіш
құрылғы арқылы әрбір цилиндрдегі жану ... жеке дара ... ... ... ... ... ... көп мөлшерде зиянды ... ... және таза емес ... ... мәселесін міндетті түрде шешу
керек.
Экономиналы дамыған елдерде әсіресе ... ... ... ... ... ... арнайы EVRO 2; 3; 4; 5 стандарттары қолданады.
Тек қана автокөлік мекемелері мен зауыттарға қарап отырмай ... ... ... ... ауа атмосферасын ластайтын ... ... ... ... ... ... ... газдармен ластануы туралы мәселе
келешекте шешіледі.
6 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ.
Кәзіргі кездегі жаңа ... ... ... ... ... олар бірнеше факторлардан тұрады. Ең біріншіден құрылымның
сипатына байланысты. Бірақта оған келесідей көрестіштер ... ... ... ... ... сапалылықты бақылау жүйесі
(техникалық қызмет көрсету дәрежесі;
(пайдалану шарттары;
(Жүргізушінің автомобильді жүргізу әдісі.
Жаңа автомобильдердің жанармай ... ... ... ... ... ... жаңа негізгі даму
бағыттарын айқын көрсетті:
(автомобильдің аэродинамикалық бағытындағы жұмыс көлемін ... ... және ... жаңа ... ... компановка түріне байланысты жобаланатын автомобильдің салмағын
азайтуға болады.
Дипломдық ... ... ... ... ... ... жобалау» болғандықтан ... ... ... ... ... ... шығарылады. Ол
үшін автомобиль жасау зауытында жинау конвейерін ... құру ... ... ... ... жүрісті қамтамасыз ету ... ... ... ... өзгерту керек.
6.1 Жобаланатын автомобильдің бағасын, табысы және пайдасын ... ... ... ... ... ... ... толық өзіндік құнын анықтау қажет
Өнімнің өзіндік құны дегеніміз ол ... ... ... ... ... жанармай, энергия, негізгі қорлар, еңбек ресурстары,
сонымен өатар басқада қосымша шығындар.Өзіндік құн ағымдық ... ... әлі ... ... ... ... жобалау
жұмыстарының дәрежесіне байланысты толық өзіндік құнын анықтайды. ... бір ... ... ... ... ... ... құнын
есптеу.
1.1 пунктінен жобаланатын автомобильдің өзіндік құны бізге белгілі:
Sн=Sмен*m0=3,2*1300=4160 ... Sмен – ... ... ...... автомобильдің салмағы, кг.
Әрі қарай жобаланатын автомобильдің ... ... ... ... ... және тұтынуға тікелей әсер
етеді.Нарықтық ... ... баға ... ... ... буын ... ... істейді. Баға - өнімнің
құнының ақшалай көрінісі. Оны келесі өрнекпен анықтайды:
Ц=Sн*НДС*R=4160*1,14*1,2=5690 ... R – ... ... – қосымша үстірт салығы (НДС=1,14).
Автомобиль зауытында алғашқыда 1 ... ... ... ... ... ... саны ... анықтайды:
D=Ц*(=5690*1=5690 ... ( ... ... саны , ... ... жағдайында табыс алу өнеркәсіптің ... ... ... әрі қарай жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.
Өзіндік құн, табыс және автомобиль санын біле ... ... ... ... ... ... анықтау
Мұндай табыс алу үшін құрастыру түзуін қайтадан құру керек, ендеше
оған күрделі ақша салымдары қажет. Қайта құру үшін ... ... ... жартылай фабрикаттар. Ендеше материалдарға кететін
шығындарды ... ... ... шығындар нормасы өнімнің бір
данасын жасауға кететін ... ... ... қарай материалдар шығынының нормасын есептейміз:
Болатқа кететін шығындар:
Сбт=С(бт*mбт=1200*2,5=3000 ... С(бт – бір ... ... ...... ... т.
Резнкеге кететін шығындар:
Срез=С(рез*mрез=1300*0,2=260 ... ...... құны ... ... салмағы, т.
Электр тоғына кететін шығындар.Электр тоғы пісіру жұмыстарымен
жарықтандыруға жұмсалады.
1бір сағат пісіру жұмыстары – ... ... 7 ...... кВт – 4,74 ... ... 15 күн ... Пісіру жұмыстарына 5 жұмыс
ауысымы бөлінеді, ендеше
С піс=5*7*18=630ш.б.
С құр=15*42*0,04=25,2ш.б.
С ... ... ... ... жалақысы кіреді.
Жұмысшылардың жалақысы дегеніміз өнімнің ... ... ... ... ... кететін шығындарға негізгі жұмысшылардың жалақысыда
кіреді. Еңбек ақыға өнеркәсіпте белгіленген аударылған жалақы, ... ... ... ... ... ... ... ш.б.
мұнда Т – жұмыстың еңбек сыйымдылығы;
Т=Dр*(рм* ... ... Dж – ... жұмыстарына кеткен күндер саны, күн;
(рм –саны, дана;
tсм – ... ... (, ... ... ... ставкасы (=0,3ш.б.;
К1 – сыйақы, (К1=40%);
К2 – әлеуметтік салық, (К3=21%);
К3 (қосымша жалақы, (К4=10%).
6.3 Күрделі қаржы жұмсалымын есептеу
Күрделі қаржы ... үшін ... ... құру және ... қамтамасыз ету дәрежесін сараптау қажет. ... ... ... ... мен ... ... қорын кеңейтіп
дамыту мүмкңдігі болуы қажет.
Күрделі қаржы ... ... ... үшін ... өндірістік шығындарды салыстырады. Оларды келесі ... ... ... мерзімін анықтау
Күрделі қаржы жұмасалымның экономикалық ... ... ... ... Өтімділік мерзімі дегеніміз белгілі уақыт
ішіндегі қаржы жұмсалымын табыспен қайтарып алу.
Өтімділік ... ... ... ... ... табыстың
қатынасына тең.
Төгода.
(6.11)
мұнда КВ – қарыз қаражат ш.б.;
П – табыс, ш.б.
Алынған мәліметтерді ... ... ... 6.1 – Қорытынды мәліметтер
|Көрсеткіштер ... | ... | | ... ... ... ш.б. |3000 | ... кететін шығындар ш.б. |260 | ... ... ... ... |655,2 | ... ... ш.б. |469,5 | ... ш.б. |5690 | ... ш.б. |5690 | ... ш.б. |1530 | ... ... жыл |3 | |
7 ... и ... ... это одно из наиболее важнейших
критериев для ... ... ... ... дипломной работы было взято проектирование
грузопассажирского автомобиля малой ... (1,5т). ... при ... ... грузов и пассажиров. В итоге была
обоснована и доказана нужность грузопассажирских ... ... ... ... ... типа ... минусы, которые создают дополнительный дискомфорт при движений и
эксплуатации транспорта. Для ... ... ... мы ... такой агрегат, как независимая пружинно-
рычажная подвеска. В данное ... во всех ... ... ... используется зависимая подвеска.
Тяговый расчет автомобиля показывает, что ... ... ... ... чем ... ... при
такой же грузоподъемности. Рассматривая тяговый расчет автомобиля можно
придти к следующему выводу:
( Аэродинамическое ... ... ... ... роль ... качествах автомобилей. Уменьшая аэродинамический ... ... ... ... экономии топлива.
(Увеличиваются прочностные качества автомобиля, что делает автомобиль более
безопасным, а также долговечнее.
Использование в будущем ... ... ... ... ... топлива, устойчивость движения и безопасность
при перевозках.
Еще ... ... ... ... ... ... в
качестве горюче-смазочного материала дизельное топлива. Что значительно
уменьшает выброс ... ... в ... тем ... ... ... ... технико-экономическом обосновании было
доказано, что, ... ... ... ... ... Во ... увеличивается объем годового пробега и объем работы
за год; во вторых, увеличивается техническая скорость, производительность,
так же, ... ... ... и т.д. ... ... данного проекта составляет 1,5 года.
Исходя из вышесказанного, мы считаем что ... ... ... в ... малой грузоподъемности является залогом
совершенствования автомобилей.
И мы надеемся что, наш проект найдет применение в ... в ... ... ... ... Автомобильные транспортые средства /Под редакцией Д.П. Великанова.
– М.: Транспорт, 1977. – 326 с.
2. Автомобиль Газель ГАЗ – 33021. ... по ... – М.: ... ... ... ... ... Учебник для вузов по специальности
“Автомобили и автомобильное хозяйство” / Н.Н. ... ... А.Н. ... и др. – 2-е изд., ... и доп. – ... 1986. – 304 с.: ... Автомобили. Устройство, эксплуатация и ремонт. / Под ред. Л.Л.
Афанасьева. “Машгиз”, М. – ... ... И.Я., ... В.И. ... и ... окружающей среды. –
М.: Транспорт, 1986. – 176 с., ил., табл.
6. Александровская Л.Н., ... А.П., ... А.А. ... ... ... ... ... систем:
Учебник. – М.: Логос, 2003.
7. Анохин В.И. Отечественные автомобили. М., ... ... ... Ю.А. и ... ... на предприятиях автомобильного
транспорта: Учебник для вузов / Архангельский Ю.А., Коган Э.И.,
Хайкин В.А. – М.: Транспорт, 1979. – 208 ... ... Н.М. ... ... ... ... физико-
математической литературы, изд-ва “Наука”, 1976 г., стр.608.
10. Вахламов В.К. Автомобили: ... ... ... для ... учеб.заведений. – М.: “Академия”, 2004. – 528 с.
11. Гамрат-Курек Л.И. Экономическое обоснование дипломных проектов. ... ... ... ... С.Л. ... ... ... для
вузов по спец. “ Экономика и ... ... – М.: ... школа, 1983. – 352 с.
13. Гольд Б.В. Конструирование и расчет ... М.: ... ... А.Б., ... В.Н., ... А.В. ... автомобиля. / МАДИ. – М., 1983. – 218 ... ... В.И. ... проектирование: Методические указания для
студентов специальности 2805 “Автомобили и ...... 2000 – 20 ... Иларионов В.Р. Эксплуатационные свойства ... ... 1966. – 272 ... ... М.Н. ... анализ проектируемых автомобилей.
– М.: Машиностроение,1982.
18. Ицкович Г.М., Минин Л.С., Винокуров А.И. ... к ... по ... ... М.: Высш. шк.,1999. – 592с.
19. Коробейник А.В. Ремонт автомобилей. Практический ...... ... ... ... ... ... НИИАТ. – М.: Транспорт, 1984. –
220 с.
21. Литвинов А.С. ... Я.Е. ... ... Учебник для вузов по специальности “Автомобили и
автомобильное хозяйство”. – М.: ... – 240 ... ... А.С. ... ... ... автотранспортных
средств. Часть I. – М.: МАДИ, 1978, – 121 с.
23. Литвинов А.С. Теория эксплуатационных ... ... Ч.II. – М.: ... – 104 ... ... А.А. ... ... проектирования и исследования
подвески автомобиля. – Горький. – 1973.
25. Михайловский Е.В. и др. ... ... ... для ... ... / Е.В. Михайловский, К.Б.Серебряков,
Е.Я. Тур. – М.: Машиностроение, 1985. – 352 с., ... ... В.В., ... А.К. ... Анализ конструкций,
элементы расчета: Учебник. – М.: Машиностроение, 1989. – 304 с.
27. Осепчугов В.В. Вопросы конструкций ... – М.: ... ... 1965. – 119 ... ... А.Н. Основы проектирования автомобилей. – М.:
Машиностроение, 1968.
29. Писаренко Г.С. и др. ... ... ... ... изд- во Киев,1973.
30. Портянко Д.Я., Романов В.М. Устройство и эксплуатация автомобилей.
– М.: ДОСААФ, (1974.
31. ... ... ... для ... ... ЦК ... ... автомобильного предприятия. Изд-во
“Транспорт”, 1974 г., стр 136.
32. Раймпель Й. Шасси автомобиля: Конструкций подвесок / Пер. с ... ... – М.: ... 1989. – 328 ... ... Й. ... автомобиля: Элементы подвески / Пер. с нем. А.Л.
Карпухина; Под ред., Г.Г. Гридасова. – М.: ... 1987. ... с., ... ... Р.В. ... ... Изд. 3-е, переработ. и доп. М.,
“ Машиностроение”, 1972, стр. ... ... А.И. ... ... на ... ... ... для студентов автомоб.-дор. вузов. – 3-е изд., ... ... – М.: ... 1985. – 351 с., ил., ... ... В.Е. Подвеска силового агрегата автомобиля. Обзор. – ... ... ... и ... автомобилей: Учеб.пособие / ... П.М. ... В.Н. ... А.И. ......... ... и эксплуатация автотранспортных средств. /В.Л.Роговцев,
А.Г. Пузанков, В.Д.Олдфильд. – М.: ... ... ... Ю. ... ... и защита окружающей среды:
Пер. с пол. – М.: Транспорт, 1979. – 198 ... ... ... Ж.М. ... ... кезіндегі қасиеттері. Өскемен
2002ж.
41. Журнал «Авто мир» 21 ... 2006. ... дом ... ... «За ... № 7 июль 2005. стр 90.

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автокөліктің тартуын есептеу62 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің автоматтандырылуын жобалау25 бет
Access бағдарламасында мектептің оқу үрдісін автоматтандыру арқылы жұмыс жүйесін жеңілдету17 бет
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы қазақ халқының тәуелсіздік үшін күресі54 бет
Автокөлік құралдарын банк қызметі үшін және тәуелсіз бағалау88 бет
Автомобильді газ турбиналы қозғалтқыштар44 бет
Автомобильді крандар қораптары24 бет
Автомобильді не өзге де көлік құралдарын заңсыз айдап әкету үшін қылмыстық жауаптылық83 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Автомобильдік және автобустық турлар туралы жалпы мәлімет24 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь