БҚЖБ программалық жүйелері

Кіріспе
1 Жаңа ақпараттық технологияларды автоматтандыру жұмыстарын пайдалану мәселелері
1.1.Жаңа ақпараттық технологиялар және олардың маңызылығы жөнінде
1.2 Ақпараттық технология түсінігі
1.3 Ақпараттық технология түрлері
1.4 Ақпаратты жүйе туралы түсінік
1.5 Ақпараттық жүйенің келесі қасиеттері анықталады
1.6 Ақпаратты жүйе құру және даму кезеңдері
1.7 Ақпаратық жүйе басқару құрлымының қызметі
1.8 Ақпаратты жүйені жоспарлау және ұйымдастыру
1.9 Берілгендер қоры. Берілгендер қорын басқару жүйесі жөнінде
2 Delphi ортасымен танысу
2.1 Delphi .де іске қосу
2.2 Оқиғалар. Программалық код терезесі
2.3 Database Desktop утилитасы. Кесте құру
2.4 Алиас. SQL Explorer. BDE Administrator
2.5 Кестені ашу, редакциялау. Кестеге жаңа жазулар қосу
2.6 TTable, TDataSource, TDBGrid компоненттері. Кестені формаға шығару.
2.7 Форма шебері. TscrollBox, TDBNavigator компоненттері
2.8 Формада кесте жазуын программа бойынша көрсету
2.9 Сұраныс. TQuery компоненті. SQL тілі жөнінде
2.10 INSERT операторы
2.11 Кілттік өріс. Кестелерді байланыстару
2.12 QuickRep компоненті жайлы түсінік
3 Delphi 6 ортасында жұқпалы аурухана жұмысын ақпарат жүйесін құру үшін берілгендер қорын құру
3.1 Кестелерді құру
3.2 Берілгендер базасын толтыру алгоритмін құру
3.3 Программаның толықтай жұмыс істеу алгоритмі
3.4 Delphi ортасында берілгендер қорын құрудың кезеңдері
3.5 Бағдарламадағы жалпы форма терезелер сипаттамасы
4 Бизнес.жоспар
4.1 Аннотация
4.2 Түйін
4.3 Кәсіпорын сипаттамасы
4.4 Менеджмент
4.5 Өнімнің сипаттамасы
4.6 Маркетинг жоспары
4.7 Өндірістік жоспар
4.7.1 Комплексті техникалық құрылғыларға кеткен шығындарды есептеу
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кез келген қызмет ортасында үлкен көлемді мәліметтермен жұмыс атқаруға тура келді. Мұның негізгі операцияларының бірі болып ақпараттар жиынтығы, оның өңделуі (яғни берілгендерді іздеу, сорттау) форма жасау және оларды баспаға шығару есептелінеді.
Бұл функциялардың қамтамасыз етілуіне көмектесетін берілгендер қорының берілгендер жүйесі программалық жемісі Delphi болып саналады.
Негізгі мақсаты: Delphi ортасында берілгендер қорының басқару жүйесі технологиялық жұмысын үйрету. Қатынасқан берілгендер қорын кәсіби түрде құру, редакторлау және олармен сұраныс, форма, есеп жасауды жүзеге асыру болып табылады.
Есептің, бақылаудың және жоспардың негізі болып, картотека, регистрациялық журналдар, тізімдер және тағы басқа мүмкіншіліктер жатады. Олар біртіндеп жинақталып жаңарып отырады. Ең үлкен көлемде ақпаратты іздеу және қажетті мәліметтермен қатыстар, қолмен жасауды жүзеге асыру ең жеткілікті еңбек процесін көрсетеді.
ЭЕМ-нің пайда болуымен және оларды ақпараттарды өңдеуде пайдалана отырып, көптеген ақпараттық-анықтамалық және есептеуіш есептерін автоматты шешу мүмкіншіліктері пайда болды. Алғашында ЭЕМ-де ақпараттарды жинақтау және сақтау үшін локалдық массивтер (немесе файлдар) қолданылады, осыдан әрбір функционалдық есептердің шешімін алу үшін жеке файлдар және ақпараттардың нәтижелерін шығаратын файлдар құрылды. Бұл әрекет мәліметтердің мәндерінің көшірмесін жасауға, олардың жаңаруын күрделендірді, өзара байланысты мәселелерді шешуді қиындатты.
Уақыт өте ЭЕМ программасының дамуына байланысты басқару жүйелерін құру идеясы пайда болды, яғни есептерді жинақтау, сақтау және өзара байланысты есептерді жаңарту, мысалы, кәсіпорындардағы бухгалтерлік есептерді автоматтандыру. Бұл идеялар берілгендер қорын басқару жүйесінде өз орнын тапты. БҚБЖ бұл локалдықтармен өзара әрекет жасамайды, өзара байланысты ақпараттық массивтермен жасайды, яғни ол берілгендер қоры деп аталады. БҚБЖ персоналдық компъютерлердің пайда болуы, бұл кестелік ақпараттарды өңдеуге белгілі болды. Олар үлкен көлемдегі банк мәліметтерінің проектілік жағдайы болды. Берілгендер қорымен компъютерде жұмыс істеумен айналысуға көп уақыт өтті. Өкінішке орай бұл программалар мәліметтерді сақтауда элементарлық диспетчер болды және берілгендерді өңдей алмады немесе өте күрделі және қиын болды.
Delphi ортасындағы компоненттерімен қолданып функционалдық толық реляциялық БҚБЖ құруға мүмкіндік бар. Мұнда барлық қажетті жағдайлар, яғни анықтау және мәліметтерді өңдеу, сондай-ақ оның басқаруымен үлкен көлемдегі ақпараттар жұмысын жасау қарастырылған.
1.Бойко В.В., Савинков В.М. Проектирование баз данных информационных систем. – М.: Финансы и статистика, 1989. – 351 с.
2.О. Камардинов, Х. Жантелі. «Delphi 5 – 6». Оқу құралы. Шымкент, 2002.
3.О. Камардинов, “Информатика”, 2-бөлім, Шымкент, “Полиграфия”, 2000.
4. Бобровский С. «Delphi 5», Учебный курс. Москва, 2001.
5. Фаронов А. А. « Delphi 6» М., 2001.
6. В. Гофман, А. Хомоненко. «Delphi, 6» Санкт – Петербург, 2001.
7. А. Я. Архангельский. «100 компонентов общего назначения библиотеки Delphi 5» Москва 2000.
8. А. Я. Архангельский. «Работа с локальными базами данных в Delphi 5»,
Москва, 2000.
9. А. Я. Архангельский. «Язык SQL в Delphi 5», Москва, 2000.
10. Кандзюба С.П., Громов В.Н. «Delphi 6/7. Базы данных и приложения.
Лекции и упражнения», – СПб: ООО «ДиаСофтЮП». 2002.
11. Леонтьев В. «Delphi 5», Москва, 1999.
12. Резимов Н. «Delphi», Москва, 2000.
13. Тексейра С., Пачеко К. Delphi 5. Руководство разработчика, т.т. 1- 2. Основные методы и технологии программирования. Учебное пособие. – М.: Издательский дом «Вильямс», 2000.
14. Могилев А.В. и др. Информатика. Учебное пособие для студентов специальности «Информатика» педагогических университетов. -М.: изд-во “Академия”, 2000 г.
15 .В.Гофман, А.Хомоненко, Delphi 5, Наиболее полное руководство.
Изд- во "БХВ- Санкт-Петербург", 1999 г.
16. Бобровский С., DELPHI 5: учебный курс. С.-П., «Питер», 2000.
17. Уркумбаев М.Ф., Уркумбаев Б.Ф., Аманбаев Б.Б., Уркумбаева М.М. «Бизнес-план в дипломной работе».- Шымкент, 2005 г., 217 стр.
18. Алан Вест Бизнес - план: учеб. пр. пособие (перевод с английского Н.И.Аклозовой и И.Ю.Букиной - 3-е изд. - Москва: издательство Проспект, 2005 - 232 с.)
19. Алексеева М.М, «Планирование деятельности фирмы» - М.: Финансы и статистика, 2001г.
20. Бизнес-план. Под редакцией проф. Р.Г.Маниловского. Москва «Финансы и статистика», 1996.
21. «Бизнес-планирование» / Под ред. В.М. Попова, С.И. Ляпунова - М.: Финансы и статистика, 2000г.
22. Бригхем Ю., Гапенски Л. Финансовый менеджмент. Полный курс. В 2-х т. / пер. с английского под ред. В.В. Ковалева - СПб.: Экономическая школа, 1997г.
23. Буров В.П., Морошкин В.А., Новиков О.К. Бизнес-план. Москва, 1995г.
24. Волков А.С., Марченко А.А. Бизнес-планирование. Учебное пособие, М, 2005 г., 78 с.
        
        Кіріспе
Кез келген қызмет ортасында үлкен ... ... ... тура ... ... ... ... бірі болып
ақпараттар жиынтығы, оның өңделуі (яғни берілгендерді ... ... ... және оларды баспаға шығару ... ... ... етілуіне көмектесетін берілгендер
қорының ... ... ... ... Delphi ... мақсаты: Delphi ортасында берілгендер қорының ... ... ... үйрету. Қатынасқан берілгендер қорын
кәсіби түрде құру, редакторлау және ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Есептің, бақылаудың және ... ... ... ... ... тізімдер және тағы ... ... Олар ... жинақталып жаңарып отырады. Ең үлкен ... ... және ... мәліметтермен қатыстар, қолмен жасауды
жүзеге асыру ең ... ... ... ... ... ... және ... ақпараттарды өңдеуде пайдалана
отырып, көптеген ... және ... ... шешу мүмкіншіліктері пайда болды. ... ... ... және ... үшін ... ... ... қолданылады, осыдан әрбір функционалдық есептердің ... үшін жеке ... және ... ... шығаратын
файлдар құрылды. Бұл ... ... ... ... олардың жаңаруын күрделендірді, өзара байланысты ... ... өте ЭЕМ ... ... ... басқару жүйелерін
құру идеясы пайда болды, яғни ... ... ... ... ... ... жаңарту, мысалы, ... ... ... Бұл ... ... қорын
басқару жүйесінде өз орнын тапты. БҚБЖ бұл ... ... ... ... ... ақпараттық массивтермен ... ол ... қоры деп ... БҚБЖ персоналдық
компъютерлердің пайда болуы, бұл кестелік ... ... ... Олар ... ... банк мәліметтерінің проектілік
жағдайы болды. Берілгендер қорымен ... ... ... көп уақыт өтті. Өкінішке орай бұл ... ... ... ... ... және ... алмады немесе өте ... және қиын ... ... компоненттерімен қолданып функционалдық толық
реляциялық БҚБЖ құруға мүмкіндік бар. ... ... ... ... ... және ... ... сондай-ақ оның ... ... ... ... ... ... жердегі жеңіл пайдалануға не жатады дейтін ... ... ... ... ... және ... ... жеке берілгендер
қорын құру үшін және ... дәл ... ... ... басқару жүйесі тапсырмалар құрылымын бақылау жасауға ... ... ... ... олармен жұмыс істеуге
және бұл ... ... ... жұмыс жасауға
мүмкіндік береді. БҚБЖ сондай-ақ ... ... ... санды кесте ақпараттарына кіруге ... ... ол үш ... ... ... ... анықтау (құрылымдар тапсырысы және ... ... және ... басқару. Осы функционалдық
мүмкіншіліктер Delphi ортасында толығымен ... ... ... ... қолданылуы экономика мен
әлеуметтік салаларға көптеген жаңа мүмкіндіктер жаратып отыр. ... жүйе ... ... ... ... ... аппараттық-программалық комплекстерді сипаттайды. Мұндай жағдайда
желілік технологиялардың және мәліметтер қорының алатын орны ерекше ... ... жүйе ... ... және ... ... желілерінің
комплексі түрінде анықталады. Жаңа технологиялардың ... ... ... ... ... ие болудың алғы шарттарының бірі болып
табылады.
Менің қарастырып отырған дипломдық ... ... ... ... ... құру ... ... Менің дипломдық жұмысымда
ауруханаға күнделікті келіп түсетін ... ... және олар ... БҚ ... ... іздеу сорттау, өңдеу, қашан келіп ... күн ... ... туралы есептер қарастырылған. Аурухананың
қызметкерлері жайлы мәліметтерде дәл ... ... және де олар ... ... Жаңа ... ... ... жұмыстарын
пайдалану мәселелері
1.1.Жаңа ақпараттық технологиялар және олардың маңызылығы
жөнінде
ХХ ... ... ... ... ... ісінің
қажеттілігі электрондық техника мен технологияның қарқынды дамуына
себепші болды.
Жаңа ... ... - оның ... және ... ... ... жаңа ... бәрінен бұрын екі кезең нақты болып шықты.
Біріншіден, ... ... ... ... информациялық техникаға
қол жеткізуі. Бұл қозғалыс барлық ... ... ... ... ... ... мен кітапханаларда, зауыттар мен ғылыми-
зерттеу институттарында, мектептер мен ... ... ... ... пен ... ... ... жатыр.
Екіншіден, мұның қызмет етушілері мен адаптерлердің саны көп есе өсіп
кетті. Дерек көздердің ... ... ... ... ... ... ... жартысынан көбі негізінен информацияны
өңдеумен немесе ... ... ... ... ... көшу ... әлеуметтік, құқықтық және
техникалық сипаттағы көптеген мәселелерге қозғау ... ... ... ... ... ... бағдарланған бүгінгі технологияны толық
өзгертуге әкеледі. Мұндай технологияны жасау ісі басталып та ... ... ... өз ... өмір сүруге дайындау да күрт өзгерді. Оқытудың
жаңа түрлерін жасаудағы ізденіс ... да ... ... ... ... ... түрлердің орнын баспақ. Мамандар, кәсіпкер
номенклатурасы мен еңбекті ұйымдастыру әдістері де ... ... ... ... ...... ... жету үшін қажетті
ақпаратты сақтау, өңдеу, іздеу, беру үшін ... ... ... ... ... үйлестіріп отыратын пайдаланушылардың жиынтығы.
Қазіргі информациялық қызмет көрсету жүйесінің негізгі техникалық құралы
ретінде дербес компьютерді қолданады. Ірі ... ... ... ... ... ... дербес компьютерлермен бірге
майнфрейм немесе супер ЭЕМ енеді. Сондай-ақ, ... ... ... ... рөлінсіз іске аспайды.
Информациялық қызмет көрсету жүйелерінде компьютерді пайдалану салалары
көп. Мысалы,
• кітапханалар ... ... ... ... іздеп
табу, олар жайлы мәліметтер беру т.с.с.);
• абоненттік телефор номері сұралған кезде компьютерде ... ... ... ... ... қалааралық транспорт билеттерін сатуды ұйымдастыру (әр ... және бос ... ... тіркелгендіктен, оларды
пайдаланып, билет сатуды ұйымдастыру қиын емес) ;
Жалпы информацияны ЭЕМ-де өңдеп, нәтижесін талдауды ... ... ... мынадай:
- информация талдап, оны өңдеуге мүмкіндік туғызатын үлгісін
дайындау;
- информацияны тиімді өңдеу үшін нұсқаулар тізбегін ... ... ... ... ... ... командаларды (командалар жүйесін)
пайдаланып программалау тілдерінің ... ... ... ... ... ... орындап, нәтижені алу;
- нәтижені зерттеу. Егер ... ... ... ... қате кеткен болса, оны дұрыстау;
- дұрысталған программаны сақтау;
- пайдаланушыға программаны пайдалану жайлы нұсқаулар беру.
Күрделі информацияны әмбебап компьютерде ғана ... ... ... ... ... мәселелер информацияны өңдеу тәсілдерін
зерттеу мен компьютерде түрлі есептерді шешу ғана ... ... ... үшін ЭЕМ-ді тиімді түрде пайдаланудың жаңа жолдарын
іздестіру, осыған сәйкес ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің дамуының алғышарттары болып табылады.
Компьютерлер мен информациялық ... ... ... арасындағы
айырмашылықты дұрыс түсіну қажет. ... ... ... ... ... компьютерлер информациялық қызмет көрсету
жүйесінің ... ... және ... ... ... ... көрсету жүйесі компьютермен және телекоммуникациямен бірлесіп әрекет
қылатын пайдаланушысыз жұмыс жасай алмайды.
Кез-келген информациялық қызмет ... ... ... ғана тән
ерекшеліктері болады. Олар:
- қажетті информацияны пайдаланушыға жалдап, ыңғайлы түрде
жеткізеді;
- информацияның нақтылығын, ... ... ... ... ... ... ұзақ ... сақтайды;
- қағаз бетіндегі құжат көлемін кемітеді;
- информацияны қайта өңдеуді ұтымды ұйымдастыруға мүмкіндік береді;
- пайдаланушыны күрделі есептеулерден ... ... ... мен өнім өндіру шығынын қысқартады және т.б.
Информациялық жүйесі пайдаланушы қолданатын бағдарламамен ... ... ... ... ... машинадан тұрады.
Терминалдар мамандардың ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Үлкен немесе орташа информациялық қызмет көрсету жүйесінің негізгі
қызметі ... ... бір ... ... ... ... шешімдерін қабылдауға негіз болады.
Қазіргі кезеңдегі информациялық қызмет көрсету жүйелері ... ... ... ... ... тапсырманы орындау режимі, оның мәні тұтынушы машинаға тапсырыс
береді. Онда берілген мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... түсінік беріледі.
Екіншісі қолданбалы бағдарламаның өзімен жұмыс тәсілдері.
Осы заманғы информациялық жүйелер жоғарғы тез әрекетті, әрі үлкен жады
көлемін ... ... ... бір мезетте жергілікті және
терминалдың бірталай бөлігімен жұмыс істейді.
Осының арқасында ... ... ... тектес жұмысты автоматтандырады;
- жүйедегі информацияны бақылау және қателіктерді жою;
- тұтынушылардың жүйеде сақталынатын информацияларды әрдайым жаңарту;
- тұтынушылардың тапсырмасын тез ... және т.б. ... ... ... ... технология түсінігі
Технология сөзін грек тілінен аударғанда өнер, ... ... ... Мұның өзі процестер. Ал процесс деп қойылған мақсатқа жету үшін
жасалатын қимылдар жиынтығын айтады. Ол адам ... ... ... ... мен ... жиынтығы арқылы жүзеге асады. Ақпаратты
технология бұл процесс обьект жайында жаңа ақпарат алу үшін ... ... ... ... ... ... адам ... ақпарат шығару. Технологиялық процесті материалды өндірісте қолдану
әртүрлі техникалық құрылғылар арқылы ... ... ... ... ... ретінде осы процестің математикалық бағдарламалық
және ақпаратты қамтаммассыздандыратынын айтамыз. Осылар арқылы ... ... жаңа ... сапа ... Ақпаратты технологияның
құрлымы бұл бір немесе бірнеше байланыстағы бағдарламалар жиынтығы. Жаңа
ақпаратты технологияларды мекемелерге енгізерде ... ... сай ... ... ... ... ... басқа өнімдер сияқты жылдам
өзгертіп отырады [1].
1.3 Ақпараттық технология түрлері
Мәліметті өңдеу ақпаратты технологиясы бұл ... ... ... ... Бұл ... негізгі компоненттері мәліметтерді
сақтау, жинау есеп құру.
Ақпаратты ... ... бұл ... ... ... ... ... қамтаммассыздандыру.
Офисті автоматтандыру- бұл басқару жұмысында рационалды және сапалы
мәліметпен ... ... ... ... ... атап ... ... процессор, мәтіндік кестелік,
электрондық почта, аудио ... ... ... ... ... ... ... берілгендер қоры. Сондықтан офис
автоматтандыру ... ... қоры ... ... ... ... сақтайды.
Шешім қабылдауға көмектесетін ақпаратты технология- бұл адам ... ... жаңа ... ... Бұл ... ... процесстер нәтижесінде жаңа шешім табу. Негізгі
компоненттері ... ... ... ... ... ... және
компьютер мен пайдаланушы арасындағы интерфейсті басқару ... қоры бұл ... ... роль ... Мәліметтер
математикалық модель арқылы есептеулерге қолдануға болады.
Экспертті жүйе ... ... Бұл ... ... ... оның ... алып ... жадына енгізу және керек
кезінде ... яғни ... жүйе ... ... ... ақпараттық жүйе мен техналогияның мекемедегі басты мақсаты
ақпаратты өнім алу. ... ... ... түсе ... ... ... көп өнім шығару. Бұл мақсаттарға жету үшін шығаратын өнімнің моделі
құрылады яғни ... ... ... ... ... ... ... жүйе құрылады. Ол үшін басқару бірнеше ... өту ... ... ... ... бөлімінің құрған моделінің
негізінде жүреді. Сонымен қатар басқару фазасының әр деңгейінде ... ... ... тура ... және ... шешу үшін ... құру керек. Сондай есептердің бірі еңбек ақы есептеу [2].
1.4 Ақпаратты жүйе туралы түсінік
Жүйеге алдын ... жету үшін ... ... ... және біртұтас
кез-келген обьектілер жатады. Олар өзара құрлымына және ... ... ... ... жүйе деп ... ... бөлігін
немесе бір арнайы қолданбалы есептеулерді шешуге арналған ... ... ... ... ақпарат деген сөз оның ... және ... ... ... жүйелер мәліметтерді сақтау
керек іздеу, өңдеу және кез-келген облысқа керекті ... ... ... ... ... акқпаратты жүйе деп техникалық құрлымдар
мен ақпаратты өңдеуді айтамыз. ... ... ... ... ... мен ... етеді техникалық базасы. Жалпы
ақпаратты жүйенің жұмыс процесін келесі ... ... ... ... ... ... және ішкі ... мәліметтерді енгізу
2 Ақпаратты өңдеу түскен ақпаратты ыңғайлы түрге келтіру
3 Ақпаратты шығару өңделіп шыққан мәліметті басқа ақпараттық жүйеге
немесе пайдаланушыға ... Кері ... ... ... ... мен ... ... арқылы қайта жіберу .
1.5 Ақпараттық жүйенің келесі қасиеттері анықталады
-кез-келген ... жүйе ... және ... құру принципіне
сүйене отырып құруға немесе басқаруға болады.
- кез-келген ақпаратты жүйелер дамитын, яғни динамикалық болу керек.
- ақпаратты жүйе шығаратын ... ... Бұл ... ... белгілі
бір шешім қабылдауға болады.
- ақпаратты жүйе компьютерлі ақөпаратты ... ... ... ... жүйе жұмысын толық түсіну үшін оның қандай мәселелерді
шешуге арналғанын және ұйымдастыру процестерін білу ... ... ... ... ... анықтау үшін келесі
жағдайларды қарастыру ... ... ... ... ... ... басқару ирархиясының деңгейін, яғни шешім қабылдау
дәрежесін
- шешілетін есептің ... қай ... ... ... ... ... ... осындай жағдайды
қарастыру керек.
Ақпараттық жүйені енгізудің ... мен ... ... есепке математикалық әдістерді ендіру арқылы рационалды
шешу
- автоматтандыру арқылы жұмысшы қайтадан беретін жұмысты босату
- толық және ... ... ... ... көп көлемді қағаздардағы мәліметтерді магниттік дискідегі немесе
лентаға алмастыру. Бұл мәліметтерді рационалды компьютерде ... ... ... емес ... бастауға жағдай жасайды
- пайдаланушыға керек мәліметтерді компьютерден тез және нақты ... ... өнім ... ... ... арқылы жаңа қызмет түрін ... ... ... ... жүйе құру және даму ... ... жүйе 50 жылдары пайда болды олар ол жылдары
көбінесе еңбек ақы есептеуге ... ... ... ... Мұның өзі кейбір қағаздарды дайындауда кететін ... ... ... 60 жылдары ақпаратты жүйеге көзқарас өзгере бастады. Енді
барлығы есептеу ... ... ... ... ... ... Сондықтан мекемелерге кең көлемдегі компьютерлік
құралдар керек болды. Оның ... тек қана ... ... есептеу ғана емес
жан жақты ... ... ... 70 ... мен 80 ... жүйе басқару құралы ретінде кең көлемде қолданыла бастады.
Кәзіргі заманда ... жүйе ... ... ... және тез жеткізетін
екз-келген ... өз ... ... ... ... жеткізуге
қолданылатын жаңа қызмет түрін көрсететін және төмен бағада сапалы ... ... ... ... жүйе басқару құрлымының қызметі
Кез-келген мекемеде ақпаратты ... құру және ... ... ... ... арналады. Мысалы, ақпараттық жүйе құрлымы және
функионалдық қызметі мекеменің алдына ... ... ... болу ... ... ... пайдалы бизнес. Ал мемлекеттік мекемеде
социалды және ... ... ... ... Ақпараттық жүйе кез-
келген мекеменің бір ... Ал ... мен ... ... кілтті
элементтері. Мекеменің барлық ... ... ... басқару
органдарында әртүрлі дәрежеде атқарылады. Ақпарптты жүйенің құрлымы ... ... ... техникалық қамтамассыздандыру
2 математикалық қамтамассыздандыру
3 бағдарламалық қамтамассыздандыру
4 ақпаратты ... ... ... ... қамтамассыздандыру
Ақпаратты қамтамассыздандыру бір шешім қабылдау үшін нақты және
уақыттылы ақпарат берілуі және оны құру үшін келесі жағдайды білу ... ... ... және ... заман талабына сай техникалық қамтамассыздандыру
- мекемеде кодтау жүйесін қолдану.
Техникалық қамтамассыздандыру. Ақпаратты жүйе ... ... ... ... ... ол техникалық құрылғылар ... ... ... ... компьютер
- ақпаратты енгізу, шығару ... ... ... тарату және байланыс линиясы
- ақпаратты автоматты ... ... ... және ... ... бұл ... модельдер, алгаритмдер жиынтығы және ақпаратты жүйенің мақсатына
жету үшін қолданылатын бағдарламалар жиынтығы.
Ұйымдастыру мен қамтамассыздандыру бұл ақпаратты жүйе ... және ... ... техникалық құрылғыны пайдалану ережелер жиынтығы
[3].
1.8 Ақпаратты жүйені жоспарлау және ұйымдастыру
Кез-келген ақпараттық жүйе мен ... ... ... мақсатты
ақпаратты өнім алу. Мекеменің мақсаты бәсекеге түсе алатын шығыны ... көп өнім ... Бұл ... жету үшін ... ... ... яғни ... талданады. Басқару жұмысының тиімділігін арттыру
үшін автоматтандырылған жүйе құрылады. Ол үшін басқару ... ... өту ... ... ... жоспарлау бөлімінің құрған моделінің
негізінде жүреді. Сонымен қатар басқару фазасының әр деңгейінде ... ... шешу үшін ... ... құру ... ... бірі ... ақы есептеу. Есептің берілуі дегеніміз бұл ... ... ... ... ... берілуін дұрыс сипаттау, бұл
экономистер үшін жаңа интелектуалды ... ... ... ... ... ... ... құрмайтын пайдаланушы құрады. Ал
экономистер өз жұмысын терең білетін ... ... ... есептің
берілуін толық етіп экономист құрады да оны программистке ... сол ... ... ... 1.9 ... ... ... қорын басқару жүйесі жөнінде
Түрлі шаруашылықтарда, оқу орындарында, коммерциялық мекемелерде және
т.б. салаларда берілгендерді дайындау, оларды ... ... жиі ... ... ... ақпарат жүйесін автоматтандыруға дайындалатын
мәліметтер:
- ауруханадағы кездесетін ауру түрлері жөніндегі мәліметтер;
- науқас жөніндегі мәліметтер тізімі;
- ... ... ... ... ... тізімі (тегі, аты-жөні,
білімі, адресі, үй ... ... ... ... және ... көп ... ... – оларды
берілгендер қоры түрінде дайындау. Берілгендер қоры (БҚ) – ... ... ... ... ... ... файлдар жиынтығы. Файл
негізінен кесте түрінде дайындалады. ... ... ... ... ... жазулар тобын таңдау (шартты қанағаттандыратын ... ... ... ... ... жолын алып тастау, кестені
басып шығару ... ... ... – күрделі жұмыстар. Бұрын,
мысалы, Турбо Паскальда БҚ кестесі берілгендер файлы ... ... ... ... үшін ... ... ... мен функциялар
енгізілетін [1]. ... ... ... ... БҚ ... ... ... программалар жүйесі дайындалған. Оларды берілгендер қорын
басқару ... ... деп ... ... БҚЖБ-лер:
Dbase, FoxBase, FoxPro, Paradox, Access, т.б.
Алғашқы кездерде қолданылып жүрген dBase-тің түрлі варианттары, ... т.б. ... MS DOS ... ... ... ... ... да қажет ететін. Шағын бизнесті кішігірім мекемелерде
программалаудың көп қиындық ... ... Осы ... ... ... қажет ете бермейтін Microsoft Office ... Access ... ... ... ... ... көрді.
Access-тің бірнеше нұсқалары бар, олардың ішінде соңғы жылдары ... Access 2000 (access – ... ... ену). ...... істеуге
жеңіл және анықтамалық жүйелері барынша жетілдірілген күрделі программалар.
Кесте жөнінде. Кестеде ... ... ... мен ... ... анықталады. Бағанды өріс деп, жолды жазу деп те атайды.
БҚ кестесінің өрістер құрылымы ... ... ... өріс ... ... ... ... тиыс. Атау үшін
әріптерден ... ... ... алуға болады;
• әр өріске бір типті ғана берілгендерді (мәліметтерді) енгізу мүмкін
(Excel-де бұл ... емес ... ... ... ... ақшалық, дата/уақыт, т.б. болып, бірнеше түрге бөлінеді;
• жазуда кейбір өрістер ... ... ... ... ... міндетті;
• Delphi-ді берілгендер қоры элементтерін (кесте, сұраныс) құруға
пайдалануға болады. Бұл дипломдық ... ... ... ... кейбір
мүмкіндіктері қарастырылған [6].
3
2 Delphi ортасымен танысу
2.1 Delphi –де іске қосу
Windows терезесі арқылы Delphi-ді іске қосу командасы
Іске қосу-Программалар-Borland Delphi ... ... Delphi ... үш ... ... .(1.1-сурет)
1сурет- Delphi ортасы
1- Delphi 6-тің негізгі терезесі;
2-форма (Form1);
3-Обьект инспекторы терезесі (Object Incpektor).
Жалпы, ортада программа ... ... ... ... терезесі де
іске қосылады. Форма терезесінің астына орналасатындықтан, ол алғашқыда
көрінбейді.
Delphi-дің негізгі ... ... ... ... , ... ... ... политрасыенгізілген (3.2-сурет).Негізгі мәзір пунктеріне
( ішкі мәзәрлерге)
Delphi-де жұмыс істеу ... ... ... ішкі мәзірлерге
енгізідген негізгі командаларды орындайтын түймелер орналастырылған.
2сурет- Delphi дің негізгі терезесі
Стандартты түймелер.
-New (Жаңа)
-Open (Ашу)
-Save (Сақтау)
Open ... ашу ... ... ... ... file to ... файл ... т.б.
Delphi-де дайындалатын программа проект деп аталады.Форма ... ... ... ... ... ... .Delphi алғашқы
рет іске қосылған кезде ... Form 1 ... ... .Оның жиектеріне
тышқан көрсеткішін орналастырып ,ол екі жақты нұсқама түріне айналған кезде
жылжыту және қалдыру ... ... ... ... не қысу қиын ... программада пайдалану үшін ... ... ... ... ... ... берілгендер қоры жүйесінде
пайдаланылатын элемменттер панеліне енгізілген түймелер ... ... ... ... ... ... жағдайларда экранда форма көрінбеуі мүмкін .Оны экранға шығару үшін
View- Forms командасын беру жеткілікті.
Форманың және ... ... ... түрлі қасиеттері бар.
Қасиет – айнымалылардың ерекше түрі. Олар ... ... ... ... ... ... Мысалы,форма кестелерінің мәндері
–форма: тақырыбының ... ... ... ... ... тағы ... іске қосылған кезде форма қасиеттеріне алғашқы сәйкес ... ... не онда ... ... программа құру үшін дайындау оның
кейбір қасиеттерін ің ... ... ... ... ... инспекторы терезесіне енгізілген. Тізімді ... ... үшін ... ... бір шерту арқылы таңдау керек .Инспектор
терезесінің жоғарғы қатарына таңдалған обьектатауы да ... ... іске ... ... ... ... қасиеттер терезесі 1,1-
суретте көрсетілген . Терзенің екі ... беті бар: ... және Events ... ) ... екі ... жазулардан тұратын оның Properties бөлімі ашылулы тұрады(1.1-
сурет). Бірінші бағанда көрінетіндер-қасиет ... ... ... ... ... мәндері .
Форма қасиеттері
Name ( aтау) –формаға берілген атау. Ол Delphi ... ... ... –дің жұмыс істеуі кезінде ол обьектіні осы ... ... ... . Delphi ... формаға автоматты түрде алғашқы рет
меншіктелген атауын (Form1) өзгертіп ,басқа атау беруге болады. Форманың іс-
әрекеті атауын белгілі ... үшін ... ... жақын етіп енгізген жөн.
Мысалы, форма ... ... ... ... ... , Form1 ... енгізу .Ол үшін қасиеттер терезесінен атауын таңдап ,жаңа атауды
клавиятура арқылы теріп алса ... ... атау Name ... оң қатарына жазылып қойылады.
Caption (Тақырып, бетіне жазу) ... ... ... ... . Алғашқы кезде қасиеттер терезесінің Caption қасиетіне тақырып
үшін Form1 сөзі ... ... Оны ... не басқа
тақырыпқа алмастыру Name қасиетіне мән меншіктеу тәсілі ... ... ... ... ... ... .Ол ... кезде оң жағында
тіл сызық түймесі ... ... ... ... ... ... Тіл ... белгісін шерткен кезде мәндер терезесі
ашылады.Тізімде көрінген ... ... ... соң ... сәикес түске
бойалып қойылады.
Width (Ен) ,Htight (Биіктік)- ... ... ... ... ені мен ... ... қасиеттері .
Бұл мәндер форманы қолдан кеңейту не сығу ... де ... ... ... ... программа (программалық код) ішінде орнату да мүмкін.
Мысалы, форма тақырыбы шрифтің ... 14 ету үшін ... ... ... ... ... болады.
Жалпы, бір қасиет мәнімен танысу үшін оны қасиеттер терезесінде таңдап
F1 ... басу ... ... ... ... ... ... ағылшын тілінде жазылған. Ол түсініксіз болса ,экранға орыша
аудармасын көрсететін “Сократ 97 “ сияқты ... ... ... жөн ... ... ... орнатылса, оны пайдалану қиын
емес).
Экранда қасиеттер ... ... ,оны ... үшін View-Objekt
Inspektor командасын беру ... Ол F1 ... ... ... де
көрінеді
Ескерту .Жаңа проект іске қосылған кезде алдымен Delphi Direct терезесі
іске ... ... ... Delphi News ... ... ... Оқиғалар. Программалық код терезесі
Windows - тағы ... Delphi –де ... ... ... ... , ... программа құру үшін алдымен формаға
компанент ... ... не ... орналастырылған компнентті тышқан
арқылы шертіуі мүмкін. Оның әр ... ... ... Яғни, оқиға-
программаның жұмыс істеуі кезінде обьект жағдайының өзгеруі.
Delphi –де ... атау ... ... ... ... ... арқылы формада орнатылған Button1 компонентін шерту Click
оқиғасын шақырады .
Әр ... ... ... ... ... ... ... саны -35(3.4-сурет) . Олар қасиеттер терезесінің Events қосымша
бетіне енгізілген. Терезеде оқиға ... ... On ... ... ... оқиға екендігін білдіретін белгі.
3сурет-Форма оқиғалары
Delphi ... жиі ... ... тышқан түймесін бір рет басу;
OnDblClick- тышқан түймесін екі рет басу;
OnKeyDown- клавишті басу;
OnKeyUp- басылған клавишті босату;
OnMouseDown- ... ... ... ... ... ... тышқан көрсеткішін жылжыту:
OnCreate- форманы екі рет шерту,т.б.
Delphi-де программа екі бөлімнен тұрады алғашқыда ... ... ... ... проект файлы (негізгі модуль) және ... ... ... Олар жеке ... ... ... ... іс-әрекеттердіорындайтын программамәтіні енгізіледі.
Программа мәтінін программалық код деп, терезені ... код ... ... редактор терезесі деп те атайды. 1.1-тақырыпта ... іске ... ... ол ... ... астына көрінбей тұрады.
Оны экранға шығару тәсілдері
-форманы жабу
-код ... бір шеті ... ... ... ... оны
шерту.Терезебелсендірілуі түрде ашылады да, онда ... ... . Оның ... ... ... ... класс және процедура
атауларынан тұрады( 3.5-сурет) т.б
Жалпы ,формаданкод терезесінде өту және код терезесінен ... ... F12 ... басу ... ... көрініп тұрғаны-к од
терезесіне енгізілген процедура дайындамасы. Оқиғаға байланысты ... ... ... не оқиғаны өңдеу процедурасы делінеді . Пройедура
дайындамасының жазылу түрі:
Procedure(Sender:TObject);
Сипаттау бөлімі
Begin
Працедура денесі
End;
Мұндағы Sender ... ... ... қай ... ... сол ... –браузер терезесі. Онда код терезесінде барлық
жарияаланулардың құрлымын көріп шығуға болады .
Кез келген ... ... ... ... проект файлы мен бір не
бірнеше модульдерден тұрады да қолдан құрылатын программа ... ... ... ... dpr ... pas кеңейтілуі бойынша сақталады.Проект
файлын негізгі модуль деп атайды. Негізгі модульдің мазмұны ... ... ... Delphi іске ... ... оны ол ... дайындап шығады. Негізгі модульге ерекше жағдайлардан басқа кездерде
қосымша нұсқаулар енгізудің қажеті жоқ.Негізгімодуль:
Program Projekt1;
Uses
Forms,
Unit in ... ... ... ... (TForm1,Form1);
Application.Run;
End.
Мұндағы,
Project1-негізгі модуль атауы. Проектіні дайындап , жаңа атау бойынша
сақтаған кезде ол соңғы атауға алмастырылып қойылды.
Uses-Турбо Паскальдағы ... ... сөз. Оның ... ... ... Forms модулі мен Delphi-дің ... ... ... ... (Unit1)жазылған .Unit1-ден соң оның қайсы модульдік
файлға құрылатын (in ‘Unit1.pas’) және онымен ... ... ... ({Form1}).
{$R*.RES}-нұсқау. Ол компиляторға қосымшаның қор сипаттамаларын , мысалы
, шартбелгілерсақталған файлды және т.с.с. ... ... ... ... аралығына енгізілген соңғы ... ... ... қамтамасыз ететін әдістер(Delphi –де арнайы іс -әрекетті
орыдайтын процедура ,функция және командалар әдістер дәлелденді):
Application. Initaze –қосымша обьектісін ... ... ... ... ... CreateForm –проект құрамына енетін форманы ... ... ... ... ... іске ... ... ету әдісі.
Delphi-де әдістің командалық түрде жазылуы
.
Мысалы, Application.Initialize-Application обьектісінің ... ... ... проект сақталатын бума атын меншіктеу командасын
қосып қою да мүмкін.
Жалпы, Delphi-де программаның орындалуы автоматты түрде негізгі ... ... ... ... ... ... бөлімі . Модуль
тақырыбы Unit қызметші сөзінен басталып, соңынаәдеттегідей нүктелі үтір (;)
таңбасымен аяқталатын модуль атауы ... ... ... ... ... ... ... ашылған кезде модуль дайындамасы
да автоматты түрде құралады :
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... = ... FormCreate(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
{$R *.dfm}
end.
Интерфейс (interface) ... ... ... ... ... ... : uses –Турбо Паскальда пайдаланылатын бөлім
сияқты, оған стандартты ... ... ... ... ... модуль атауын кірістіріп қою да мүмкін. Оданәрі ... ... типі ... (онда өрістер, қасиеттер компоненнттер
сипатталып ,олардан соң модульге жазылатын ... мен ... ... ... ... ... тек ағымдық модульге тиісті элементтер
енгізілуі мүмкін (элемент- өрістер,әдістер, қасиеттер меноқиғалар); Public
(көпшілік ) бөлімінің ішінде ағымдық модульге қол ... ... ... ... не ... ... ... ,обылыстары
енгізіледі.Олар класқа енетін ... ... ... ... ... әдетте (көп жағдайда) оларбос көрінеді.
Implentation (іске асыру, орындау) бөліміндегі {$R *.DFM} – ... ... ... ... ... ... Ол ... оған
сәйкес форманың сипаттамасымен баланыстырады ( файлға форма қасеттерінің
мәндері жазылып қойылған.Ол формада орнатылған компоненттер ... ... ... ... ... сәйкес Object Incpektor
терзесінде көрінеді) ... ... ... ... Delphi ... процедуралардың тақырыптары модульдің интерфейс бөлімінде автомвтты
түрде жазып қойылады,мысалы,төбедегі тақырыптарда ... ... үшін ... ... ... Кейде модульдің ... ... ... ... ... (бастапқы мәндер беріп ), программаны дайындау үшін қажет [4].
1 2.3 Database Desktop утилитасы. Кесте құру
БҚ кестесі Delphi ... ... Database Desktop ... ... ... ... программасы (утилитасы) арқылы құрылады:
1Tools – Database Desktop ... - БҚ ... ... / қабықшасы)
командасын беру. Қабықша программасы көрінеді (4 - ... - Database Desktop ... ... ... терезесі
1Терезеден File-New-Table (Файл-Жаңа-Кесте) командасын беру. Create Table
(Кесте құру) сұхбаттық терезесі шығады. Онда ашылатын ... ... ... ... (Paradox не dBase). ... рет Paradox7 ... қосылып, терезе өрісінде осы атау көрінеді.
5сурет - ... ... ... Paradox7 ... ... ОК түймесін шерту (онда
пайдалануға болатын өріс ... ... ... автоматты түрде өрістің нөмірі жазылып қойылған
кесте өрісі атауын сипаттау терезесі көрінеді (5 - сурет).
2. Екінші бағаннан ... ... ... ... ... өріс ... (Type), өлшемін (Size) енгізу
(өлшем өріс символдық типті болса ғана ... ... ету ... ... оның ... бағанда (Key)
көрсетілуі тиіс. Ол “*” символы арқылы белгілінеді (жалпы,
кілт ... және ... ... ... БҚБЖ – лерінде
кеңінен пайдаланылады).
Database Desktop арқылы Аты-жөні, туған ... ұлты (Fam, Tjili, ... ... ... ... құру үшін ... өріс ... терезесін 6-суреттегі сияқты толтыру керек. Өріс атауларын қазақ
алфавиті шрифттерімен теруге болады, бірақ олар ... ... ... ... Database Desktop ... ... ... |Аты-жөні (Fam) ... жылы ... (Ulti) |
| | |(Tjili) | |
| ... ... |1984 |Қаз |
| ... ... |1981 |Қаз |
| ... ... |1980 |Қаз |
| ... ... |1985 |Қаз ... ... ортасына нүкте (.) символы енгізілмегені жөн. Өрістерді
сипаттау не дайындау терезесінің бірінші ... ... ... ... ... ... ... Оларға көңіл бөлмеу керек.
Кезекті ... мән ... соң КҚ не ... ... ... клавишінің
басылуы тиіс. Курсор келесі өріске орналастырылып қойылады.
Үшінші бағанға өріс типінің (Type) енгізілуі тиіс. Ол үшін курсор бағанда
орналасқан соң Бос орын ... басу ... ... Paradox ... тип ... ... көрінеді. (2 – кесте). Тізімнен қажетті
тип таңдалуы тиіс. Оның бір ... ... ... ... ... ... енгізіліп қойылады.
Мысалы, Fam өрісі – ... ... ... тип - Alpha. Ол ... өріске тип белгілемесі (A) енгізіліп қойылады.
6сурет- Өрістер сипатталған ... ... ... ... ... |Мән ... |A ... жол. ... [1..255] аралығында|
|Number |N ... [10-308 ; 10-308] ... ... |
| | |15 ... ... ... сан ... |S ... ... ... ... |
| | ... сан ... Integer |I ... ... ... |
| | ... ... 4 ... ... сан ... |M ... ... аралығынан үлкен болатын |
| | |(>=255 ... ... жол. ... |$ ... $ ... ... ... форматты|
| | |сан ... |D ... ... |L ... ... (True) не ... (False) |
| | ... ... ... сан ... |+ ... жол ... ... мәні 1-ге өсіп |
| | ... ... сан ... ... 20 не 25 санын енгізу жеткілікті;
Өріс құрылымы сипатталып болған соң терезеде көрінген Required ... ... ... ... ... жөн. Ол ... ... түрде қатысуын білдіреді. Басқа көрінген өрістердің толтырылуы
міндетті емес (Әдетте, олар ақиқаттықты тексеру шектеулері ... ... ... соң ... Save As… ... шерту. Құрылатын
кесте атауы сұралатын Save Table As… терезесі ... ... ... ... ішкі бума ... MyDB) ... оны ашу ... ішкі бума
бұрын құрылған болса, оны ашу жеткілікті). Файл атауы өрісіне ... ... ... ... және ... ... үшін терезеде көрінген
WORK: атауын қалдырып, Сақтау түймесін шерту. Кесте құрылымы ... ... MyDB ... ... ... Одан кейін терезені
жабамыз.
Кесте құру.
Өрістер сипатталып болған соң кестені құру қиын емес:
Database Desktop терезесінің мәзірінен File-Open-Table ... ... Open Table ... ... Терезеден MyDB ішкі
бумасын ашып және каталог алиасы үшін жүйе ... WORK: ... бума ... ... өріс ... ... кесте атауын
(Keste2.db) таңдау, одан әрі Ашу ... ... ... ... ... ... (7-сурет).
7 сурет - Бос кесте
Кестені толтыруға, берілгендерді ... ... ... ... Data ... ... ... береміз (аспаптар
панелінің аттас клавишін басуға да болады). Keste2 атауының астына 1 саны
жазылып, ... ... ... ... қойямыз.
Өрістерді толтырамыз (1-кестені қараңыз). Терезені жабамыз.
Кестені толтыру кезінде бір өрісіне ... ... ... ... алдымен
осы өріске курсорды орналастырып, Table-Edit Data командасын қайта беру
керек.
Database Desktop ... ... ... қосу. Кестені қазақ алфавиті
әріптерімен теру тәсілі әдеттегідей. Егер бұл тәсіл жүрмесе, ... ... Edit – ... ... - ... ... ашылған терезенің General (Негізгі) қосымша бетінен Change (Өзгерту)
түймесін шерту керек. Change Font (Шрифті өзгерту) терезесі ... ... ... ... ... мысалы, Times Kaz шрифтін таңдап, ОК
түймесін шерткен ... ... ... ... ... Database ... жауып, қайта қосқанда ғана орындалады” ескертпесі жазылған
сұхбаттық терезе ... Оның ОК ... ... ... ... ... - ... өзгерту терезесі
Кестені мәтін енгізілетін бір өрістік етіп құру да ... ... ... ... бұл ... өріске Memo типін меншіктеу қажет [2].
2 2.4 ... SQL ... BDE ... ... Database Desktop утилитасының WorkDir бумасы ішінде
арнайы құрылған MyDB ішкі ... ... қоры ... ... Оны іске қосу үшін ... ... жолды көрсету керек (PATH). Мысалы,
MyDB-ға баратын жол:
1 С:\ Program Files \ Borland \ Database Desktop \ WorkDir \ ... ... ... ... ... ... қол жеткізетін жолды
енгізу көп қиындық ... ... Delphi – ге ... тек берілгендер
қорының атауымен алмастыратын тәсіл енгізілген. Мұндай атау бүркеншік атау
не алиас (alias) деп аталады. Арнайы ... ... BDE ... (BDE – Borland Database Engine / Borland ... қоры құрамы).
Жалпы, BDE - Delphi –дің құрылған қосымшамен берілгендер қоры арасында
байланыс орнатып, ... ... ... ... Ол Paradox, Dbase ... жүйелері үшін, ал соңғы кездері Access, FoxPro үшін де ... ... ... Бірақ соңғы жүйелерге қол жеткізу ұшін арнайы программаны
пайдалану керек.
BDE утилитасы берілгендер қоры кестелерімен жұмыс істеу үшін ... ... ... ... ... ... БҚБЖ – ... бірдей атаулар берілген, мысалы,. Олардың бірін таңдау үшін
сәйкес БҚБЖ – сінде құрылатын ... өріс ... білу ... Paradox жүйесі үщін пайдаланатын типтер 2-кестеде көрсетілген.
BDE –де ... екі ... ... ...... ... Paradox 7, dBase IY, Access, FoxPro ... екіншісі –
күрделі SQL – серверлік InterBase, т.б. жүйелерімен жұмыс істеуге арналған.
Бұл жұмыста берілгендер қоры ... ... ... үшін бірінші жиынтықтың
Paradox драйверімен жұмыс тәсілі көрсетілген.
Delphi ... ... қоры ... ... ... ... бар:
SQL Explorer (SQL зерттеушісі (браузері));
BDE Administrator (BDE басқарушысы).
SQL Explorer – ді ... ... ... ... ... (Берілгендер қоры - Браузер) командасын
беру. 6-суретте бейнеленген терезе шығады. Терезенің сол
бөлігінде көрінгені ө BDE ... ... ... ... тізімі (тізімнен ағымдық ... ... ... оң ... оның ... Терезеден Object-New (Объект - Жаңа) командасын беру.
New Database Alias ... ... ... ... онда көрінетіні Paradox форматында құрылатын STANDART
алиасы (10-сурет). Онымен келісіп, ОК ... ... ... ... ... ... төртбұрыш ішіне
алынған жаңа алиас ... ... ...... үшін ... БҚ ... ... белгісі.
3. STANDART1 алиасын Database Desktop терезесінің ... ... ... ... қоры атауын MyDB деп
алмастыру.
9сурет - SQL Explorer терезесі
1 Ол үшін STANDART1 атауын таңдап, Object-Rename ... ... беру және ... арқылы MyDB атауын енгізіп, КҚ клавишін
басы керек.
10сурет - Драйверді, алиасты таңдау терезесі
Ескерту. Егер дайындалған алиас ... ... ... ... ... DEFAULT DRIVER ... кездегі драйвер) қасиетіне
PARADOX форматы жазулы тұруы ... Оның PATH (Жол) ... ... жолды
енгізіп қоэға болады. Толық жолды PATH ... оң ... ... ... үш нүктеден тұратын түймені 8-суретте бейнеленген. Терезеде
көрінген MyDB бумасы ... ... ... онда ... ... ... - Жолды (PATH) таңдау терезесі
4. BDE жүйесіне енгізілген алиасты BDE-де ... ... үшін ... MyDB ... таңдап, Object-Apply
(Объект - Қолдану) командасын беру ... ... ... ... терезе көрінеді. Оның ОК түймесін
шерту.
5. SQL Explorer терезесін жабу алдында MyDB ... ... алып ... ... формаға кестені не сұранысты шығару үшін қолдануға болады.
Алиасты BDE Administrator арқылы ... ... үшін SQL Explorer ... Delphi ... ... ... ... утилитасын пайдалану да мүмкін:
- Windows терезесінен Программы- Borland Delphi 6 -> BDE Administrator
командасын ... BDE ... ... ... ... (9-сурет).
Оның сол жақ бетінде көрінгендер - SQL Explorer терезесінде көрінетін BDE
жүйесінде тіркелген барлық берілгендер ... ... SQL Explorer ... ... жоғарыда белгіленген 2-5
пункттерді орындау [10].
12 сурет - BDE Administrator терезесі
3
4
5 2.5 ... ашу, ... ... жаңа жазулар қосу
1
2 Кестені ашу
13сурет - Кестені ашу терезесі
Database Desktop утилитасында сақтаулы кестені экранға шығару үшін оның
терезесін ... File – Open – Table ... – Ашу - ... командасын беру
керек. Кестені ашу терезесі көрінеді (13-сурет). Терезенің MyDB ... ... ... онда ... ... атауын таңдау, одан әрі Ашу
түймесін шерту жеткілікті.
3
4 Кестені редакциялау. ... жаңа ... ... Desktop ... ... кестені редакциялау қажет болса,
кестені ашып, жөнделетін өріске курсорды орналастыру керек. Одан әрі Table
– Edit Data командасын ... ... ... шығу қиын ... Кестеге жаңа жазу қосу үшін кестені ашып, курсорды соңғы ... ... ... және Table – Edit Data ... беру ... Одан ... жаңа ... әдеттегідей енгізіп, кесте терезесін жабу
жеткілікті.
6 Кестені программа бойынша құру
Database Desktop ... ... ... ... ... ... ... (динамикалық түрде) дайындауға болады. Мысалы,
Paradox типті MyDB ... ... ... Ұлты ... үш ... ... кестесінің өріс тақырыптарын дайындау тәсілі:
1. Жаңа проект ашып, формада Table1, Button1 ... Код ... Button1 ... OnClick ... өңдеуіш
процедурасын құру.
Procedure Tform1. Button1Click (Sender : TObject);
Begin
With Table1 do
Begin
DatabaseName:=’MyDB’;
TableType:= ttParadox;
TableName:= ‘Keste.db’;
With FieldDefs do
Begin
With ... ... ... ... ... ... Туғанжылы’;
DataType:= ftString;
Size:=5; End;
With AddfieldDef do
Begin
Name:=’ Ұлты’;
DataType:= ftString;
Size:=5;
End;
End;
End;
End;
Мұндағы Create Table (Кесте ... – TTable ... ... ... Ол ... ... бойынша бос кесте құрады (әдісті Paradox не
dBase форматтарында ғана пайдалану мүмкін) ; Table – ... ... қол ... ... ... ... – алиас атауын анықтау;
TableType – кесте типі;
TableName – кесте атауы;
FieldDefs – кесте өрістерін ... ... ... - өріс қосу ... ... string типті етіп сипатталды.
Программада Create Table әдісі барлық қасиеттерді орнатып, Add ... соң ғана ... ... ... болатын мәндерін анықтауға ... ... ... DBTables модулінде сақталған. Ол модульдің
Uses боліміне кірістіріліп қойылуы тиіс (оның автоматты ... ... ... іске қосып, көрінген форманың Button1 түймесін шертеміз.
Кесте алиас түрінде сақталған берілгендер ... ... ... ... ... ... ... көреміз [9].
7 2.6 TTable, TDataSource, TDBGrid компоненттері. Кестені формаға
8 шығару.
Формада Database Desktop ... ... ... жол ... ... Data Access ... кіру) қосымша бетіне
енгізілген Table, DataSource және Data Controls (Берілгендерді басқару)
қосымша бетіне енгізілген DBGrid ... ... ... ... ... ... компоненттердің негізгі іс-әрекеттері:
TTable (Кесте) – кез келген БҚ кестесіне қол ... ... ... – DataSet ... жиынтығы қасиеті
арқылы нақты кестемен байланыс орнату);
TDBGrid (Берілгендер кестесі) – DataSource қасиетіне DataSource1 берілген
көзін меншіктеп, терезесіне ... ... ... не сұранысты)
енгізу. Ол үшін алдымен Table1, DataSource1 ... ... ... ... ... ... ... алса болғаны.
Мысал. Database Desktop қосымша программасы арқылы құрылған Keste2.db
кестесін формада орнатылған DBGrid ... ... ... ... Жаңа ... ... ... Table1, DataSource1 және DBGrid1 компоненттерін
енгіземіз (11-суретті қараңыз).
3. 3-кестеде жазылған ретімен компоненттер ... ... ... ... ... ... |Қасиет |Мән ... |Name |Table1 |
| ... |MyDB ? |
| ... ... ? |
| |Active |True |
| | | ... |Name ... |
| |DataSet |Table1 |
| | | ... |Name |DBGrid1 |
| ... ... |
| |Font |Times New R Kaz, 12 ... Table1 ... DataBaseName, TableName қасиеттерінің
мәндері мәндер тізімдерінен (?) таңдалуы тиіс (DataBaseName қасиетінің мәні
– кесте ... ... қоры ... ... Оның ... БҚ-на
баратын жолды енгізу де мүмкін).
DBGrid1 компонентінің DataSource (Берілгендер көзі) ... мәні ... ... Table1 ... Active ... мәні меншіктелуіне байланысты, DBGrid компоненті терезесінің ішіне
Keste2.db кестесі енгізіліп ... ... ... енгізілген кесте көрінісі
Жалпы, Active қасиеті арқылы берілгендер жиынтығы ашылады және ... – мен ... ... қосымшаның құрамында бір Table және бір DataSource
компоненттерінің болуы қажет. Олар ... ... соң ... ... ... ретпен меншіктелуі тиіс.
DataSource1 компоненті өзінің DataSet ... ... ... ... ... ... Ол - Table1 және бір ... ... ... –де TDataSet ... берілгендер қоры объектілерінің негізгілерінің
бірі. Ол кестені ашуға ... яғни Table ...... ... DataSet DataSource компонентінің қасиеті ... да ... ... ... ... ... ... баламалы екі әдісі бар:
1) Table1.Active:=False;
2) Table1.Close;
Мұндағы Active – ... Close- ... ... ашу ... ... DBGrid компоненті терезесіне енгізілген кестені сақтау үшін
Delphi – дің ... ... ... As ... беру керек.
Сақталған кестені форманың DBGrid терезесіне шығару әдеттегідей.
DBGrid компоненті терезесіне енгізілген ... алып ... ... үшін Table1 компонентінің Active қасиетіне False ... ... ... Table, ... DBGrid ... ... кестені
формаға шығару тәсілі көрсетілді. Формада Data Controls бетінен ... ... оған ... ... бір өрісінің мәнін кірістіруге де
болады. Ол үшін компоненттің DataSource қасиетіне ... ... ... Table – дің ... ... ... ... атауын қосымша кірістірсе болғаны [3].
9 2.7 Форма шебері. TscrollBox, TDBNavigator компоненттері
Database Desktop утилитасы арқылы құрылған кестені ... ... ...... ... ... ... жаңа проект ашып, Database Form Wizard (БҚ – Форма шебері) командасын
беру. Шебер іске ... оның бес ... ... ... көрінеді
(12-сурет). Онда Create a simple form (қарапайым форма құру) және Create a
form using TTable objects (Кесте ... ... ... ... ... ... қойылған.
15сурет.- Шебердің бірінші қадам терезесі
- терезенің Next (келесі) түймесін шертеміз. ... ... ... ... ... енгізілген панелінен MyDB (С:\ Program Files ... \ Database Desktop \ WorkDir \ MyDB) ... ... Кестелер
тізімі панелінде MyDB – де жазулы кесте ... ... ... ... ... ... (Кесте2.db) таңдап, Next түймесіне
шертеміз. Сол жақ панеліне өріс атаулары жазылған үшінші ... ... ... >> ... шертеміз. Өріс атаулары оң панельге көшіріледі.
- Next түймесін шертеміз. Кестені ... ... ... ... ... ... ... Терезенің In a grid (Торға) не
Horizontally (Көлденең) ... ... ... таңдау. Олардың
біріншісі кестені формаға енгізілген DBGrid ... ... ... ... осы ... кестенің жеке жазуларын (кестенің
берілгендер қоры жүйесінде ... ... ... ... ... a grid ... қосқышын таңдау кезінде орындалатын әрекеттер:
1) In a grid таңдалған соң Next түймесін шертеміз. Форма
құру (Form Only) ... ... ... ... ... ... Finish ... түймесін шертеміз., DataSource1
компоненттері орнатылған екінші форма (Form2) көрінеді.
3) 3 - кестеге енгізілген DBGrid1, Table1 ... ... DBGrid1 ... ... ... қойылады (DBGrid1 объектісінің Font қасиетіне
Times New R Kaz, 12 мәні ... ... ... ... ... In a grid таңдалған соң көрінген кесте
17 сурет - Horizontally ауыстырып қосқышы ... соң ... ... ... көрінісі.
Форма шеберінің төртінші қадам терезеде Finish ... ... Form3 ... ... (14 - ... Оның In a grid ... ... соң көрінетін формадан айырмашылығы – ішіне, DBGrid
терезесінің орнына, автоматты ... Table1, ... ... компоненттері орнатылып қойылған. TScrollBox (Айналдыру
облысы) – ішіне көптеген ... ... ... ... Оның ... кестенің өріс ааулары мен ағымдық жазуы
енгізілетін Label, Edit өрістері орнатылып ... ... ... үшін орындалатын әрекеттер:
- ScrollBox компонентінің Font қасиетіне ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін
орнату. Өрістерге кестенің бірінші (ағымдық) жазуы енгізіліп қойылады
(Keste2.db – нің ағымдық ... ... ... ... 15-суретте
көрсетілген).
- Іске қосу командасын беру (F9). Форма ... ... ... ... ... ... Түймелерді шертіп, Edit
өрістеріне кестенің қалаған жазуын шығару қиын емес. ... жаңа ... ... ... да болады.
18сурет- Ағымдық жазу орнатылған форманың көрінісі.
DBNavigator компоненті. Компоненттер панелінің Data Controls ... ... ... ... ... ... ... басқаруға арналған түймелерден тұрады:
►(Next) – кестенің келесі жазыуна өту;
▬ (Delete) – ... бір ... ... (Last) – ... ... ... (First) – ... жазуға өту;
⊄ (Insert) – көрсеткіш тұрған орынға жаңа жазу кірістіру, т.с.с ... ... - ... 2.8 ... ... ... ... бойынша көрсету
1 Форманың DBGrid компоненті терезесінде форма шеберінің төртінші қадам
терезесінде ... ... ... ... ... ... ... бір жазуы көрініп тұрсын. Navigator ... ... оның ... не алдыңғы жазуын программа арқылы
шығаруға болады. Delphi-де ол үшін арналған ... ... бар: ... First, Last, т.б. Мысалы, келесі, алдағы, соңғы, бірінші жазуларға
өту үшін программаны мынадай түрде құруға болады:
1. Жаңа ... ... ... төрт командалық Button1, …
Button4 ... ... ... Next ... ... First (бірінші), Last (соңғы) атауларын
береміз.
2. Форма шебері арқылы бір жазуы көрінетін кестені формаға
шығарамыз.
3. Ретімен түймелерді екі реттен ... код ... ... ... ... Tform1.NextClick (Sender : Tobject);
Begin
Table1.Next;
End;
Procedure Tform1.PriorClick (Sender : ... ... (Sender : ... ... (Sender : ... ... іске қосып, формада ... ... ... ... ... редакциялау (Edit)
өрістерінде сәйкес жазу көрінеді.
Delphi-де визуальды емес компоненттерді пайдаланып, ... ... ... ... қол жетізудің екінші тәсілі де бар. Мұндай
компоненттер арнайы дайындалатын ... ... ... [3].
11 2.9 Сұраныс. TQuery компоненті. SQL тілі ... ... ... ашып ... үшін ... ... иесі басқа
адамға оның барлық жазуларын емес, белгілі ... ... ... не ... ғана көрсетуі мүмкін. Delphi-де арнайы
программа арқылы кестенің қажетті үзіндісін не ... ... ... ... ... ... болады. Негізгі кестемен
жаңылыстырмас үшін әдетте мұндай үзінділерді сұраныс деп ... ... ... ... түрі ... қорын проектілеу, тиімді пайдалану үшін қажетті сұраныстар
құру ... ... құру ... кем емес. Қазіргі
коммерциялық қосымшыларда берілгендер қоры әр ... ... ... ... ... ... Бір не бірнеше ... ... ... ... MS Access сияқты берілгендер қорын басқару жүйелерінде
орындау көп ... ... ... ... адамдардың таныса алмауы
үшін берілгендер қорын пароль арқылы не кесте ... ... ... қою да ... ... ... ... түрде құру мүмкін. Кітапта Delphi
жүйесінде сұраныс ... ... ... көрсетілген. Сұраныс құрудың
негізгі тәсілі – компоненттер палитрасының Data Access бетіне енгізілген
Query (Сұраныс) компонентін ... ... ... тілі деп ... ... ... командалық мәтінді пайдалану (SQL – Structured query
Language / Құрылымдық сұраныстар тілі). SQL - БҚ үшін ... ... ... тіл. Оның ... берілгендермен жұмыс істейтін ... ... ... тілі (Data Definition Language, DLL) және
берілгендерді басқару тілі (Data ... ... DML) ... ... ... ... ... 30-ға да жетпейді
(кілттік сөздерді бас әріптер арқылы жазу ... TABLE ... ... CREATE VIEW ... ... бос ... құру);
SELECT (Іріктеу), INSERT (Кірістіру), DELETE (Жою), UPDATE (Өзгерту), т.б.
Жалпы, SQL тілі ... бір не ... ... ... ... құру, кесте бағандарын не жолдарын реттеу (сорттау),
кестеге жол не өріс қосу, сандық берілгендерді топтап, олардың ... ... орта ... табу және т.б. ... ... құру үшін жиі пайдаланылатыны - ... ... SELECT ... ... ... ... кілтік сөздер мен
белгілер енгізілуі мүмкін:
* (жұлдызша) – бәрі мағынасын білдіреді;
, ...... ... ... ... (нүктелі үтір) – SQL тілінде жазылған командылық ... ... (тік ... – екі не одан да көп ... бірін таңдау мүмкіндігін
білдіреді;
[ ] (квадрат жақшалар) – ... ... ... ... ... ... дан, ден, ... – соңына сұраныс құрылатын кесте не кесте
атаулары жазылады.
WHERE (қайда) – соңына шарттар енгізілетін кілттік сөз. Шарттар =, ,
, = ... ... ... жай, не AND, OR ... сөздерін пайдаланып жазылатын құрама болуы мүмкін. Шарт ... LIKE ... т.б. ... ... ... жазылуы да
ықтимал. Соңғы шарттың мәні – ... ... ... ... ... жылы BETWEEN 1980 AND 1985; WHERE аты-жөні LIKE ‘Ахметов’.
Үнемдеу үшін әдебиеттерде кесте аты, баған (өріс) аты терминдерді ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, сұраныстың
қарапайм жазылу түрінің бірі:
SELECT < өрістер тізімі > FROM < ... ... ... ... үтір арқылы бөлініп, кесте атауы дәйекшелерге алынып
жазылады. Егер ... ... ... ... ... ... болса,
операторды
SELECT * FROM < кесте >
түрінде жазу жеткілікті (мұндағы * ...... ... ... қанағаттындыратын сұраныстың бір түрі:
SELECT < өрістер тізімі > FROM < кесте > WHERE < шарт >
Мұндағы шарт, ... ... жай не ... ... ... күрделі
құрама шарттар жай жақшаларға алынып жазылады.
Delphi-де сұраныс құрудың көп ... ...... ... Table, ... DBGrid ... пайдалану. Құрылған сұраныс
DBGrid терезесіне енгізіледі.
1-мысал. Database Desktop – та ... ... ... 1982 ... ... ... туылған адамдардың тізімінен тұратын сұраныс құру
керек.
1. Жаңа проект ашып, формасына Table1, DataSource1, Query1,
DBGrid1 ... ... ... ... қасиеттеріне мәндер меншіктейміз (4-
кесте):
4 кесте- компоненттер қасиетінің мәндерін меншіктеу
|Компонент ... |Мән ... ... |MyDB |
| ... ... ... |Name ... |
| |DataSet |Query1 ... ... |MyDB |
| |SQL ... ... ... ... ... |Font |Times New R Kaz, 12 |
3. TString ... SQL ... TQuery ... ең
қажетті бөлімі. 4-кестеде көрінген көп нүкте ... ... ... ... String List ... ... парағы) терезесі көрінеді.
Терезеге SQL тілінде орындалатын сұраныстың командалық мәтіні (оператор)
енгізілуі тиіс (17-сурет). Берілген мысалдың орындалуын қанағаттандыру үшін
енгізілетін сұраныс:
SELECT * FROM ... WHERE Tjili >= ... Tjili String ... ... болса, 1982 санын тырнақшаларға не
дәйекшелерге алып жазу керек).
20сурет - SQL ... ... ... ... Терезеге операторды енгізген соң, оның ОК туймесін
шертеміз. Form1 терезесі қайта көрінеді.
21 сурет - Сұраныс
5. Query1 ... ... ... оның ... True ... меншіктейміз. Сұраныс DBGrid
компоненті терезесіне енгізіліп қойылады (21-сурет).
Сұраныс енгізілген DBGrid1 терезесін тазалау үшін Query1 ... ... False ... ... болғаны.
Сұранысты сақтау тәсілі DBGrid компонентінің терезесіне ... ... ... ... Database Desktop ... ... Keste2.db кестесі MyDB
алиасында (бумасында) сақталған. Кестенің тек Fam өрісінен ... ... құру ... ... 1-ші ... ... Тек String List Editor терезесіне
SQL тілінде
SELECT Fam FROM ... ... ... ... қасиеттер орнатылған кезде DBGrid
компонентінің терезесі ішінде қажетті сұраныс көрінеді (12-сурет).
22сурет - Кестенің Fam өрісінен ... ... кез ... ... ... ... ... сұраныс құруға
болады. Оны Select командасында жазылатын шартқа енгізсе болғаны. Мысалы,
WHERE Fam=”Нұрланқызы М” не WHERE Fam LIKE ... ... ... сурет терезесінде енгізілген Keste2.db кестесін Tjili өрісі бойынша
өспелі түрде сорттау керек болсын. Ол үшін көрінген кесте ... ... ... Sorting ... ... ашу ... Терезенің төменгі сол
панелінде өріс атаулары тізімі көрінеді. Тізімнің Keste2.Tjili ... ... ... ол оң ... ... қойылады. Көшірілген атауды таңдап
және ортада көрінген өспелі түрде сорттау (A..Z) түймесін шертіп, іске қосу
(F9) ... беру ... ... ... ... ... ... түрде құрылып қойылады
(ORDER BY – ... үшін ... ... ... Fam, Tjili, ... ... Keste2
ORDER BY Tjili // ORDER BY - ... ... ... 2.10 INSERT ... ...... жаңа жазу қосу операторы. Жазылу форматы:
INSERT INTO < кесте >VALUES (< мәндер тізімі >);
Тізімге енгізілген мәндер ... ... ... ... ... типтері
кестенің сәйкес өрістерінің типтерімен бірдей болуы тиіс. Мысалы, Keste2.db
кестесіне
Ашірбеков ... 1984 ... ... ... ... ... INTO ... (‘Ашірбеков Орынбасар’, 1984, ‘ қаз’);
Команданы формаға Table1, Query1, DataSource1, DBGrid1 компоненттерін
орнатып, Query1 ... SQL ... екі рет ... екзде ашылатын
терезеге енгізу керек.
14 Агрегаттық функциялар
Кестеге сандық өрістер ... ... SQL ... ... ... ең кіші (min), ең ... (max), орта (avg) ... және бір өріске
енгізілген барлық мәндер ... (count) ... ... ... Ол ... ... функциялар деп аталатын функциялар бар:
SUM (< өріс атауы >);
MIN ();
AVG ();
COUNT ()
Мысалы, Keste5.db кестесінде Matem атаулы сандық ... ... ... болсын. Очы өрістің мәндер қосындысын табу сұранысының жазылуы:
SELECT SUM (Matem) FROM “Keste5.db”
Егер формада TTable, Tquery, TdataSource, DBGrid компоненттері ... ... ... DBGrid ... ... 20-суретте
көрсетілген сияқты сандық Matem өрісінің мәндер қосындысын шығарады, т.с.с.
| |SUM of matem |
|} |34 ... - ... өріс ... ... ... ... құрудың екінші тәсілі. SQL Builder программасы
Сұраныс құру үшін SQL Builder (сұраныстарды құрастырушы) программасын
пайдалану ... Оны ... ... ... 1982 және онан кейінгі
жылдары туылған адамдардың тізімінен тұратын сұраныс құру ... Жаңа ... ... Form1 ... ... ... орнатамыз.
2. Компоненттердің қасиеттеріне мына мәндерді меншіктейміз:
5 кесте- компонентер мәндері
|Компонент ... |Мән ... |DataSet |Query1 |
| |Name ... |
|Query1 ... |MyDB |
3. Query1 ... оң ... ... ... ... SQL Builder қатырын таңдау. Сұраныс
құрастырушы программасы іске қосылып, терезесі экранға
шығады. Алғашқыда терезе бос ... оның ... Database ... ... ... ... Table өрісінен қажетті кесте атауын таңдау.
Төртбүрыш ішіне ... ... ... ... ... жоғарғы қабатына енгізіліп қойылады (21-
сурет).
4. ... ... ... Ол үшін көрінген
белгішелердің ... ... ... Criteria ... шарттары) қосымша бетін ашып, төменгі
панельдің сол жақ өрісіне Keste2.Tjili атауын, орта
(Compare) ... >= ... сол жақ ... ... енгізу (егер кесте құруда сәйкес өріс символдық
типті етіп (А) белгіленген болса, ... ... ... ... ... - ... құрастырушы терезесі
6. Query – Run командасын береміз. Қажетті ... ... ... ... ... ... де ... түрде дайындалады. Оны көріп шығу үшін
Query-Show SQL командасын беру керек. Көрінетін сұраныс мәтіні:
SELECT Fam, Tjili, Ulti FROM ... ... Tjili >= 1982 ... 2.11 ... өріс. Кестелерді байланыстару
Құрылған кестелердің бір өрісін кілттік ету, екі ... бір ... ... ... ... байланысты кестелер арқылы сұраныс
құру – сұраныстармен жұмыс істеуде қолданылатын негізгі ... ... ... істеу кезінде өрісті кілттік ету міндетті емес).
Екі кестені байланыстыру үшін бірінші кестенің ... ... ... ... ... ... ... Мұндай кестені негізгі, екінші
кестені бағынышты деп атайды.
Database Desktop утилитасы арқылы құрылған кесте ... ... ету ... Ол үшін ... ... ... етіп ... сандық мәндерін
тұратын ID (Identifier – идентификатор, кілт) өрісін құрып ... жөн. ... ... Type ... оң ... ... ... мәзірден
Autoincrement (Автоқосымша) қатарын таңдау керек. Type ... + ... ... Одан әрі Key ... ... * ... ... қажет. Кесте құру кезінде бірінші ID өрісіне 1 санын енгізу ... ... ... ... ... жазулар үшін бұл өріске
автоматты түрде ретімен 2, 3, ... сандары енгізіліп қойылады.
Мысал. Database Desktop ... ID ... ... кілттік етілетін
Matem1.db және Inf1.db атаулы төмендегі кестелерді ... ... ... ... ... және олар арқылы математика мен
информатикадан ... ... ... ... ... құру ... кесте- Matem1.db кестесі
|ID |Fam |Matem |
|1 ... А. |4 |
|2 ... С. |4 |
|3 ... М. |5 |
7 ... - Inf1.db ... |Fam |Inf |
|1 ... А. |4 |
|2 ... С. |5 |
|3 ... М. |5 |
1. Жаңа ... ... ... Query1, ... орнатамыз.
2. Олардың қасиеттеріне мәндерді меншіктейміз:
8 кесте- Query1, DataSource1
|Компонент |Қасиет |Мән ... ... |MyDB ... |DataSet ... |
| | |Query1 |
3. SQL Builder ... ... Оның Database ... MyDB
алиасы көрінеді.
4. Терезенің Table өрісін ашып, қажетті кесте ... (Matem1, Inf1). Олар ... ... ... терезенің жоғарғы қабатына
орналастырылып қойылады да, ... ... ... ... ... алуға болатын шарттар жазылатын
қосымша беттер атаулары көрінеді: Criteria, Selection,
т.б. (кестелер байланыстырылған соң олардың көрінісі 21-
суретте ... ... ... ... ... – шарттар енгізілетін панель ашу; әр шарт енгізіліп
болған соң келесі жол ашылып, алдына ... Және ... ... сөзі ... ... (Іріктеу) – кесте өрістерін таңдау (бетте атаулар мен оларды
пайдаланатын кесте атаулары жазылып ... ... ... өріс ... да ... т.б.);
Grouping (Топтастыру) – қол жетерлік өрістерді сорттау;
Group Criteria ... ... ...... ... бойынша
шарт дайындау;
Sorting (Сорттау) – таңдалған өрістерді сорттау;
Joins (Қосу, жалғастыру) – ... ... ... ... Екі кестені байланыстыру. Оны орындау тәсілі: Matem1
кестесінен кілттік өріс етіп белгіленген ID ... одан Inf1 ... ID ... ... ... ... тұрып, көрсеткішті жылжыту. Екі кестені
байланыстыратын сызық сызылып қойылады (22 - сурет).
2. Жалпы, ... құру үшін Criteria ... ... ... ... сұранысты іске қосу командасын
беру керек.
Мысал тапсырмасын орындау (жинақты сұраныс құру) үшін ... ... жоқ. SQL Builder ... ... ... ... таңдау (Matem1 кестесінің сол жағында орналасқан жалауша
мен Inf1 кестесінің Inf өрісінің жалаушасын орнату) ... ... - ... ... ... құрастырушы терезесі
Одан әрі сұранысты іске қосса болғаны. Ол үшін Query – Run ... ... не F9 ... ... ... Query Results (Сұраныс нәтижесі)
терезесіне жинақты сұраныс енгізіліп қойылады (23-сурет).
26сурет - Құрылған сұраныс
Құрылған сұраныс мәтінін көріп шығу үшін SQL Builder ... ... SQL ... беру ... Көрінетін сұраныс:
27сурет-сұраныстың жазылу формасы
мұндағы INNER JOIN (ішкі қосылған, байланыстырылған), ON (бойынша)
кілттік ... ... 2.12 QuickRep ... жайлы түсінік
Кесте не сұранысты принтерде форматты түрде басып шығару жолы ... ... басу үшін ... ... ... ... парағының не
парақтарының түрін есеп (не есеп ... ... деп ... Delphi – де ... ... атаулы компоненттер панелінде орналыстырылған QuickRep
компоненті арқылы дайындалады. Компоненттің принтерде басып шығу ... ... ... мен ... бар. ... ... Preview
– есепті модальды түрде терезеде көріп шыгу әдісі.
QReport ... ... ... ... ... ... есепте бір жолдық орын алатын басқа компоненттер пайдаланылады:
QRDBText (өріс мәндерін ... QRImage ... ... ... ... ... және т.б.
Есептік файл QRP кеңейтілу бойынша сақталып қойылады.
Мысал. MyDB бумасында (алиасында) сақтаулы қарапайым Keste2.db кестесін
форматты түрде басып шығу ... Жаңа ... ... форманың жоғарғы қатарына Table1,
Button1 ... ... ... ... береміз: DataBaseName –
MyDB; TableName – Keste2.db; Active – true.
2. QReport бетінен Table1 ... ... ... орнатып, оны барынша созу. Оның 1-жолына
QRSubDetail1 компонентін орнатып, ... ... ... QuickRep1, QRSubDetail1 қасиеттер мәнін меншіктеу
|Қасиет |Мән ... |Times New R Kaz, 12 ...... |True ... |Table1 ... ... терезесінің бірінші, екінші қатарлары
ерекшеленіп, GroupHeader, SubDetaile сөздері ... ... ... жолға QRLabel1 компонентін орнатып, оның
Font қасиетіне Times New R Kaz, 12 мәндерін меншіктеу,
Caption қасиетіне ... ... ... Екінші жолға QRDBTex1, QRDBText2, QRDBText3
компоненттерін орнатып, олардың DataSet ... Table1 ... ... ... ... ... (Fam, Tjili, Ulti) ... (24-
сурет). QuickRep терезесінің оң түймесін ... ... Preview ... ... ... арқылы
дайындалған есепті арнайы терезеде ... ... Button1 ... екі рет ... код терезесінде
процедура құру:
Procedure Tform1.Button1Click (Sender : TObject);
Begin
QuickRep1.Preview;
QuickRep1.Print;
End;
28сурет-Қарапайым есепті құру үшін дайындалған форма
6. Іске қосу ... ... ... ... ... шертеміз. Алдымен тақырып аты енгізілген
енгізілген көріп шығу ... ... ... әрі есеп ... шығады [2].
3 Delphi 6 ортасында жұқпалы аурухана жұмысын ақпарат жүйесін
құру үшін берілгендер қорын құру
18 3.1 ... ... ... ... ... ... ... арналған
мәліметтер қорын құрамыз. Бұл мәліметтер қоры ... ... ... ... ... яғни керекті мәліметтерді тез іздеп
табуға, жаңадан түскен науқастарды ... ... бір ... әр ... адам түсетінігін есептеуге, ауруханада қанша адам жұмысыс істейтінін
білуге және бұдан да басқа көптеген жұмыстарды бақылауға ... ... бес ... ... Олар ... ... ... – бұл кестеде науқастар жайлы ... яғни ... ... ... телефоны,
ауруханаға түскен күні бқандай диагнозбен түскендігі ... ж. ... ... - бұл ... әр бөлімшедегі дәрігерлер жайлы
мәліметтер сақталынады, яғни аты-жөні, ... ... күні ... ... және қай бөлімде істейтіндігі туралы мәліметтер
болады.
3. Pers.db-бұл кестеде жұқпалы ауруханадағы ... ... ... жайлы мәліметтер сақталынады.
4. Doljnost.db- бұл кестеде ауруханада істейтін дәрігерлердің
қызметі , мәртебесі ... ... ... Kab.db- бұл ... ... ... істейтін
дәрігерлердің және де ... ... ... ... ... –кестенің структурасы:
10 кесте- Naukas.db кестесінің структурасы
|№ |Өрістің аты |Өрістің ... ... ... |
| | |түрi ... ... |
| |Kod |I | ... ... ... |
| |Fam |A |25 ... фамилиясы |
| |Name |A |15 ... аты |
| |Par |A |15 ... жөні |
| |Pol |A |2 | |
| |DataRoj |D |8 ... ... күні |
| |Address |A |25 ... ... |
| |Phone |A |9 ... ... |
| ... |D |8 ... ... күні |
| |DataVyp |D |8 ... шыққан күні |
|10 | | | | |
| 11 ... |D |15 ... қай ... |
| 12 ... |N |8 ... ... күн |
| | | | ... ... ... құру үшін Delphi ... құрамына кіретін Database Desktop
программасымен қолданамыз. Database Desktop программасының ішінен File-New-
Table (Файл-Жаңа-Кесте) командасын ... ... ... ... Naukas.db кестесін құрамыз. Бұл кестенің құрамы мұндай ... ... ... ... үшін осы ... ... үш индекстік файлдарды құрамыз. Олар –
Fam_nau, kod_nau және pol_nau. Индекстер мәліметтерді ... ... ... ... ... Fam_nau – бұл индекс науқастың аты-
жөні сақталатын өріс бойынша құрылған, ал kod_nau ...... ... ... ... ... бойынша.
Екінші pers.db кестені айтылған жолымен құрамыз. Оны құрып жатқан
кездегі Database Desktop ... ... мына ... көрсетілген.
11 кесте- pers.db кестесінің структурасы
|№ ... аты ... ... ... ... |
| | |түрi ... |сақталынады |
| |Kod |S | ... ... ... |
| |Fam |A |30 ... ... |
| |Name |A |30 ... аты |
| |Par |A |30 ... жөні |
| |Oklad |N |8 ... жалақысы |
| |Staj |N |8 ... ... |
| |Data_p |D |8 ... ... алынған|
| | | | ... |
| |Data_u |D |8 ... ... |
| | | | ... күні ... pers.db ... ... базасын толтыру алгоритмін құру
Қажетті кестелерді құрып болған соң бұл ... ... ... және құрылған кестелерді өңдеу мәселесі туындайды. Әрбір кестеге
арнап оны өңдеу процедурасы жазылады. ... ... ... ... ... ... ... модуль аралық интерфейс сұрағы
пайда болады. Мұнан басқа, бірден пайдаланушы интерфейсін құру қажеттілігі
де пайда болады. ... ... ... ... ... түрде
былайша кескіндеу мүмкін:
1
2
3 31сурет- Берілгендер базасын толтыру алгоритмін құру
Әрбір кесте үшін осы кестені басқаратын ... ... ... Ол ... ... ... тексеріледі, яғни осы ... ... ... және ... ... күтпеген
жағдайлар үшін үйлестірілуі іске асырылады .
Жоғарыдағы сурет модуль аралық және ... ... және ... ... ... ... өнімнің құрылымы да
көрініп тұр [10].
3.3 Программаның толықтай жұмыс істеу алгоритмі
Модульаралық интефейстің жұмыс ... ... ... ... болады:
2 32 сурет- Программаның толық жұмыс істеу ... ... ... құру ... ... ... ... пайдалану барысындағы көрнекілігі және қарапайымдылығы;
• программаның жұмыс істеу сенімділігі;
• жұмыс істеу жылдамдығының жоғарылығы.
Шығу ... ... ... ... ... модульді
жоғарыда сипатталған алгоритмге сүйеніп құру тағы да ... ... ... ... себебі түрліше есептерді баспаға
шығару үшін әрбір формаға арналған жеке программалық модульдер құруға тура
келеді. Баспаға шығаруды ... ... ... Delphi ... ... қорын құрудың кезеңдері
1 Мәліметтер кестесінің құрылымын дайындау және сипаттау;
2 Кестелер арасындағы байланыстар жүйесін тағайындау және ... ... ... базасы кестелеріне сұранысжүйелерін дайындау және
оларды мәліметтер схемасына интеграциялау;
4 Мәліметтерді енгізу/шығарудың экрандық формаларын дайындау;
5 ... ... ... ... ... Берілгендер базасының программалық кеңейтулерін ондағы
спецификалық есептерді шешу мақсатында ... ... ... ... және ... ... ... жүйелерін
құру [9].
3.5 Бағдарламадағы жалпы форма терезелер сипаттамасы
Бағдарлама бірнеше ... ... ... атап ... Бас ... ... ... больницы); Науқастарды тіркеу, іздеу,
түскен күні бойынша сорттау, өзгертулер енгізу және көру терезесі; Жаңа
науқасты ... ... ... қызметкерлері тізімі және кабинеттерді
көру туралы терезесі; Қызметкерлерді аты бойынша іздеу, жаңа қызметкерлерді
тіркеу терезесі; Есеп беру ... бұл ... ... есеп қарастырылған
олар: Қызметкерлер және олардың ... ... ... әр ... ... ... Қызметкерлердің мінездемелер және өмірбаяны
жайлы терезесі.
33 сурет- Бағдарламадағы бас терезесі
Бұл терезеге үш компонент орнатылған және әрқайсына сәйкесінші кодтар
жазылған ... ... ... науқастар жайлы мәліметтер алуға
және оларды өңдеуге, сорттауға, жаңа ... ... ... бір жылда
аурухана қанша науқас қабылдағаны жөнінде мәлімет алуға болады.
34сурет-Науқастарды іздеу және сорттау терезесі
35 сурет-Жаңа науқасты тіркеу ... ... ... ... ... терезесі
37сурет-Аурухана қызметкерлерінің тізімі терезесі
38сурет-қызметкерлерді іздеу сорттау, өзгертулер енгізу терезесі
39сурет –Жаңа қызметкерді(дәрігерді) ... ... ... ... ... ... ... жайлы толығрақ анықтама алатын терезе
42сурет-қызметкерер тізімін көру терезесі
43сурет- Есеп беруді таңдау ... ... ... бір ... ... ... Бұл пунктерді
таңдағаннан шығатын терезеден біреуін көрсетейік.
44сурет –Аурухана қызметкерлерінің тізімі және ... ... ... ... терезе
4 Бизнес-жоспар
4.1 Аннотация
Бизнес-жоспар тақырыбы: Жұқпалы аурухананың ақпарат жүйесінің ... ... аты: ... ... ... Айбергенова 32-43.
Телефон: 56-01-08.
Жетекшісі:Шоманбаева М.Т
Кіммен жасалған: Калмурзаев Нуртас Даниярұлы.
Бизнес сферасы: бағдарламалықлық қамтамасыз ету.
Қызметтің негізгі түрлері: бағдарламалық құралдар құру, реализациялау ... ... ... ... 2007 ... ... ... мерзімге есептеліп жасалған: 1 айға.
4.2 Түйін
«Калмырза» кәсіпорнның негізгі сферасы бағдарламалық ... құру ... ... Бұл сала ... ... үшін әлі жас ... ... фирмалар сапасыз және заңсыз бағдарламаларды қолданады.
Сондықтан көптеген кәсіпорындар ... ... ... ... ... көп. ... ... осы фирмаларға
сапалы бағдарламалық құралдар дайындауға дайын.
Кәсіпорын ... ... және ... ... және өз ... ... мен ... жұмыстарын да жсайды. Егер қажет болған ... ... ... ... ... ... ... өнімді орнатудан кейінгі сервис.
Кәсіпорынның негізгі мақсаты – болашақта өз саласында дамып, тек Оңтүстік
Қазақстан Облысы емес бүкіл Қазақстандық ... шығу және ... ... ... ... сонымен қатар көпшілікке арналған әмбебап
бағдарламалық өнімдер ... ... Осы ... жету үшін ... ... жоспары :
- шағын және орта жобаларды (тапсырыстарды) қабылдау;
- теледидар, газет-журналдар және ... ... ... ... ... және орта ... ... тастап, өз
қызметтерін ұсыну;
- шағын тапсырыстардан, бірте-бірте, үлкен жобаларды қабылдау;
- персонал ... ... ... ... ... ... алу ... уақытта Кәсіпорын М. Шымкент қаласындағы жұқпалы ... ... ... аты ... ... ақпарат жүйесі. Жобаның
негізгі мақсаты ауруханаға түскен ауруларды тіркеу, қандай ... ... қай ... қаншасыншы бөлмеде жатқанын анықтап беру, оларға
анықтама шығарып беру.
Жобаны іске ... үшін жаңа ... ... мен ... ... базасын жасау үшін «Қалмырза» ЖШС Тұран Әлем Банкінен
400 000 теңге кредит алады. Бұл қаражат жалпы ... ... ... ... жабуға қажет. Жобаны жүзеге асыру үшін ... 32-43 ... ... офис ... ... ... штаты осы
саладағы білікті мамандардан тұрады.
4.3 Кәсіпорын ... ... ... ... 10-5 ... ... 1932ж бері ... істейді. Жұқпалы аурухана бес бөлімшеден
құралған. Олардың құрамында білімі жоғары мамандар жұмыс ... ... ерте ... ... үлкен мән берілді, топтастырылған тексерулер
жүргізілді. Науқастармен қатынаста ... ... да ... ... шаралар жүргізу нәтижесінде жұқпалы ауруға шалдыққандарды анықтау
жақсарды.
Жалпылама медициналық емдеу мекемелері ... ... ... ... ... ... жеке қызмет ететін жұқпалы ауруға қарсы
диспансерлер(Ленгер, Кентау қалаларында, ... ... ... ... ) ... ... ... Менеджмент
«Қалмырза» компаниясында жұмыс істейтін қызметкерлер туралы мәлімет:
|Должность ... ... ... ... |1 |40000 ... |1 |35000 ... ... |1 |35000 ... |2 |30000 ... ... жұмыс істейді, кәсіпорындар және өнеркәсіптермен
келісім шарттарға тұрады, құрылғыларды ... ... ... фирманың бүкіл қаржылық операцияларын орындайды: салыққа қаржы
бөлу және төлеу, табысты бөлу, есептеу және еңбек ақы төлеу.
Бас программист бағдарламалар, бағдарлама-техникалық ... ... ... ... ... қадағалайды. Оның қол астында екі ... ... Олар ... жүзеге асырады [20].
Фирма басшылары:
Директор –Қалмырзаев Н.Д. диплом информатик программист.
Бухгалтер –Мамиков С.Р, диплом бухгалтер.
«Қалмырза» фирмасының ... 20-35 жас ... жас ... ... ... жоғарғы білімі бар білікті мамандар.
Қызметкерлерден біз мынаны талап етеміз:
• тазалық;
• тәртіп;
• шышылдық;
• адалдық.
Коллективті басқарудағы мүмкін болатын әлсіз топтар – жаңа ... ... ... көтеру үшін аптаның сенбі күндері 2-3 сағат
тегін консультация жүргізу.
Қазірше қызметкерлер саны өзгермейді. Егер ... ... ... ... қосылуы мүмкін.
4.5 Өнімнің сипаттамасы
Компанияның өндіретін өнімі – ... ... ... ... ... ... ... жұмысын автоматтандыру. Бағдарлама
қабылдау бөлімінің қызметкерлеріне арналған. Бағдарламаны қолданушы ... ... ... ... ... ... ... етпейді.
Бағдарлама интерфейсі интуитивті түсінікті және ... ... ... да ... ... ... Ол үшін ... мекемеге жаңа деректер қорын орнату керек немесе егер өздерінде
деректер қоры бар болса, ... ... ... ... ... ... кезде оңтүстік өңірінде бағдарламалық өнімді жасау және сатумен
айналысатын ұйым жоқ. Өңірдегі мекемелер әмбебап бағдарламалар сатып алады
немесе ... ... ... мамандар шақыртады. Ал олардың
өнімдерінің өз бағасы айтарлықтай жоғары болады немесе ... ... ... ... ... ... ... өнімдерге сұраныстың үлкен ... ... ЖШС ... – осы ... ... ... мен ... өздігінен келмейтіндігін білеміз. Алғашқы
жылы біз өзімізді ... ... ... ... ... ... ... клиенттерді төмендегілердің арқасында тартуды көздейміз:
• негізгі сатып алушылармен тікелей байланыс арқылы;
• компьютерлік желілер ... ... ... ... ... ... жеке таныстары арқылы.
Бағдарламалық қамтаманы жасап сату нарығы ... ... ... ... ... біздің өңірде жаңа және үлкен сұраныстарға ие.
Біздің потенциалды тұтынушыларымыз:
- өндірістік, банктік және ... ... ... ... және орта ... ... оқу ... компьютерлік дүкендер;
- жеке тұтынушылар.
Келесі жарты жылдыққа бізге тапсырыс беріп отырған үш компания бар. ... ... ... арруханасы, М. Әуезов атыныдағы ОҚМУ-дың Ақпараттық
технологиялар ... ... ... Жолы Ұлттық Компаниясының»
Оңтүстік Қазақстандағы филиялының ақпараттық бөлімі, «Недвижимость» ЖШС.
Осы мерзімде нақты ... ... ... ... ... ... заңды түрде бұл нарықта бәсекелестік жоқ. Алайда бағдарлмалық
қамтама ... ... жеке ... бар. ... тұтынушылар сол жеке
бағдарламашыларды іздеп тауып, тапсырыстарын соларға беріп отыр. ... ... да ... ... жүр. ... бұл ... ... ондай жеке бағдарламашылар еш ... ... ... ... ... ... Егер ... бағдарламаларынан
қате табылса, тапсырыс беруші қайда хабарласарын білмейді. ... ... ... мынадай факторларын атап өтуге болады:
• сапа;
• баға деңгейі;
• дизайн;
• сатылымнан кейінгі қызмет көрсету;
• фирма репутациясы.
Біздің компанияға кең ... ... ... ... компанияларға жарнама
ретінде бағдарламалық өнімдердің жарнамалық варианттарын таратуға ... ... да ... хабарлар жіберуге болады. Болашақта нарықты
кеңейту жомпары да бар. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... [18].
4.7 Өндірістік жоспар
Компания ғимараты бір жылға жалға алынған.
Қажетті құрал-жабдықтыр:
|Аталуы ... ... ... ... |
| | ... | ... ... |3 ... |270000 ... ... |1 ... |16000 ... ... |4 ... |10500 ... ... ... |1 ... |300 ... диск |1 ... |250 ... қосылған барлық құрылымдардың шығынын есептеу
Бағдарламалық қамтаманы ... және ... ... ... ... формуламен анықталады:
Стқ=С+Пайда+НДС=Сктқ+Салг+Сотл+Сен+Пайда+НДС
Мұндағы, С – бағдарлама құны
Сктқ - ... ... ... кеткен
шығындар;
Салг – алгоритмді өңдеуге кеткен шығындар;
Сотл – бағдарламаны жазуға және отладкаға кеткен шығындар;
Сен – бағдарламаны енгізуге кеткен ...... да ... Комплексті техникалық құрылғыларға кеткен шығындарды есептеу
Сктқ=Скомп+Сприн+Сод+Соқ
Мұндағы, Скомп – компьютерге кеткен шығындар;
Сприн – ... ... ... – орнатушы дисктерге кеткен шығындар;
Соқ – оқулықтар алуға кеткен шығындар;
Компьютер бағасы (Скомп) - 90000 теңге. Құрамы: Процессор - Intel ... MHz, ... жады - 512 ... ... диск - 120 гигабайт,
видеожады 128 мегабайта, Sony типтегі дисковод, Multimedia – ... ... - Monitor ... ... ... – 16000 ... HP LaserJet 1100 ... лазерлі
принтер, А4 форматты, жады 2 мегабайтқа тең және картриджі 2500 параққа
есептелген.
Орнатушы дисктер (Сод) – 1400 ... Windows XP Gold Soft 6 ... Dhelphi 7 ... дисктері, әрқайсысы 700 теңгеден.
Оқулықтар бағасы – 1600 теңге. Delphi 7, MySql 5 оқулықтары, әрқайсысы
800 теңгеден [22].
Комплексті ... ... ... ... теңге.
4.7.2 Жобалау және алгоритмін құруға кеткен шығындарды есептеу
Сжоб=Кжал*У+Әл
Мұндағы, Кжал –программисттің бір күндік жалақысы;
У – жобалауға кеткен уақыт;
Әл – ... ... ... ... ... алған жалақысының 20%-ы);
Программист жалақысы (Кжал) – бір ... 1000 ... ... кеткен уақыт (У) – 25 күн.
Әлеуметтік сақтандыру салығы (Әл) - 20%-ға тең. ... ... ... жазуға және отладкаға кеткен шығындарды есептеу
Сжазу=У*Котл+У*Кжал+Әл
Мұндағы, Котл – машинаның бір күндік шығыны;
Кжал –программисттің бір күндік жалақысы;
У – ... ... ... уақыт;
Әл – Әлеуметтік сақтандыру салығы;
Машинаның бір күндік шығыны - Котл=5сағ*100 теңге/сағ=500 ... ... ... – бір ... 1000 ... ... және ... кеткен уақыт (У) – 35 күн.
Әлеуметтік сақтандыру салығы (Әл) - 20%-ға тең. Яғни:
Әл=Кжал*У*20%=1000*35*0.20=7000 теңге.
Сотл=35*500+35*1000+7000=59500 теңге.
Бағдарламаны енгіздіруге кеткен ... ... Кен – ... бір ... ... ... бір күндік жалақысы;
У – бағдарламаны енгіздіруге кеткен уақыт;
Әл – Әлеуметтік сақтандыру салығы;
Машинаның бір күндік шығыны - ... ... ... ... ... – бір ... 1000 теңге.
Бағдарламаны енгіздіруге кеткен уақыт (У) – 2 күн.
Әлеуметтік сақтандыру салығы (Әл) - 20%-ға тең. Яғни:
Әл=Кжал*У*20%=1000*2*0.20=400 теңге.
Сен=2*500+2*1000+400=3400 теңге [21].
4.7.3 ... да ... ... ... – комплексті техникалық амортизацияға кеткен шығыны;
Сэл – электроэнергияға ... ...... ... ... ... – CD ... сатып алуға кеткен шығын;
Сқағ – А4 форматтағы қағаз алуға кеткен шығын;
Сқал – ... ... ... ... шығыны - Самор=Сктқ*20%=109000*0.2=21800 теңге.
Электроэнергияға кеткен шығын – Сэл=37 күн*5 сағ*7 теңге=1295 теңге.
Программисттің оқуына кеткен ... ... ... ... ... ... ... алуға кеткен шығын - Ссд=10 дана*25 теңге=250 теңге.
А4 ... ... ... кеткен шығын - Сқағ= 500 теңге.
Қалам алуға кеткен шығын - Сқал=5 дана*20теңге=100 теңге.
Сб=21800+450+1295+1500+250+500+100=25895 теңге.
Бағдарламаның толық құны
Стқ=С+Пайда+НДС
Мұндағы, С – ... ...... таза ... – бағдарламаны сатудағы НДС салығы;
Бағдарлама құны – С=109000+30000+59500+3400+25895=227795 теңге
Программисттің таза пайдасы –
Пайда=С*20%=227795*0.2= 45559 теңге.
НДС ... ... ... теңге.
Жылдық эксплуатациялық шығынды экономдау
dЕэкспл=Еэкспл_ескі- Еэкспл_жаңа
Мұндағы, Еэкспл_ескі – ... ... ... ... ... ...... қолданып жұмыс істегендегі
жылдық эксплуатациялық шығындар [20].
Бағдарламаны қолданбай жұмыс ... ... ... шығындар
Бағдарлама жасалмаған кезде оның орнында үш қызметкер жұмыс істеген болар
еді. ... В – ... ... – қызметкердің жылдық жалақысы;
Егер бір қызметкердің айлық еңбек ақысы 25000 теңге деп ... ... ... ... жал ... ... ... қолданып жұмыс істегендегі жылдық эксплуатациялық шығындар.
Мұндай жағдайда үш қызметкер орнына бір оператор және бір компьютер жұмыс
істейді.
Еэкспл_жаңа=12*Жопер+Тм*Sм
Мұндағы, Жопер – ... ... ...... ... істеу уақыты;
Sм – Машинаның бір сағат жұмысының ... ... ... ... капиталды шығынының өтелу мерзімі
Т=С/ dЕэкспл=311623,56/360000=0.86 жыл
Бағдарламалық қамтамасыздандырудың ... ... ... ... жыл, яғни ... өзін 10 ай ішінде өтейді.
4.8 Ұйымдастырушылық жоспар
Компания жаңадан құрылғандықтан және құрамы мен ... ... ... бөлішелерге бөлінбеген.
Компанияның басқарушылық қызметін Қалмырзаев Нұртас Даниярұлы атқарады.
Оның міндеттері:
- қарамағында ... ... ... ... қажетті құжаттар мен келісім-шарттарды жүргізу;
- тапсырыстарды қабылдау;
- компанияның қаржылық және материалдық ресурстарын басқару.
Қалмырзаев Н.Д. мамандығы: информатик (программист);
Білімі: М. Әуезов ... ... ... жж. ... Қашықтықтан Білім Беру Орталығында
программист ... ... ... программистік қызметі үшін айына 30 000 теңге, басқарушылық
қызметі үшін қосымш 5 000 теңге; барлығы 35 000 теңге.
4.9 Қаржылық жоспар
Жобаны ... ... үшін ... 1 млн. ... ... ... Ол ... несие түрінде Тұран Әлем Банкінен 42%-пен бір ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі:
|Несие, теңге |3,5 (әр айға) |Несиені жабу ... ... |
| | | | | ... айда ... ... ... ... |
| ... |
|1 |2 ... ... ... | ... ... ... |40000 ... Банк ... ... | ... Қызметкерлер жалақысы |170000 ... ... ... бөлінулер |34000 |
|5. Электроэнергияға ... |3500 ... ... ... |500 ... ... ... бөлінулер |4941,6 ... ... ... ... айға) | ... ... ... |296500 ... | ... салық |4 ... ... ... |5000 ... ... басқа да шығындар |15000 ... ... ... ... – компания өндірісін ... ... ... үлкен жобаларды қабылдау.
Болашақтағы мақсаты – бүкіл Қазақстан нарығына шығу, басқа қалалардан
(Алматы, Астана) филиалдар ашу [17].
4.10 Жұмыстардың ... ... ... ... тапсырыс беріп отырған Шымкент қалалық ... ... ... ... ... ... ... 15-16
2007ж жұлдыздарында аяқталса, әрі қарайғы операциялардың күнтізбесі мынадай
болмақ:
• 17-20 ... 2007ж: ... ... ... ... ... ... техникалық құрал-жабдықтарды сатып алу;
• 21 маусым-4 шілде 2007ж: бағдарламаны жобалау;
• 5-13 шілде 2007ж: бағдарламаны кодтау;
• 19-23 шілде 2007ж: бағдарламаны енгізу;
• 24 ... 2007ж: ... ... бағдарламаны қолдану туралы
консультация жүргізу.
4.11 Жобаның тәуекелдігін (сезімталдығын) талдау
Қазіргі таңда, ОҚО-сы бойынша жеке ... ... ... бағдарлама
құратын компаниялар болмағандықтан, бәсекелестік жоқ. ... ... ... ... және ... құны жоғарылайды.
Кез келген жерде қауіп бар және оған дайын болу ... ... ... ... Компания кез келген тәуекелге кезігуі мүмкін. Солардың
кейбірі мыналар:
- тапсырысты келісілген уақытта орындай ... ... ... қалу ... тәуекелдің мүмкін себептері:
- бағдарламалық өнімге қажетті талаптарды дұрыс анықтамау;
- жобалау және ... құру ... ... ... ... ... сиымдылығын дұрыс есептемеу.
Екінші тәуекелдің мүмкін себептері:
- нарықты зерттеу ... ... ... жеткіліксіздігі;
- бәсекелестердің жұмыс күшін дұрыс есептемеу.
Аталған тәуекелдер өте ... Бұл ... өте ... және
бәсекелестерді мұқият зерттеу арқылы және берілген ... ... ... және ... ... ... ... болады [21].
Қорытынды
Бүгінгі таңда барлық жерде мәліметтерді сақтау және оларды өңдеу
Берілгендер Қоры ... ... Осы ... ... ... ... үшін БҚЖБ ... жүйелері қолданылады. Жоғарыда Берілгендер
Қорын Database Desctop, BDE ... және SQL Explorer ... ... жолдары қарастырылды. Автоаокзал мысалы негізінде
Delphi 7 программасында Берілгендер ... ... ... ... ... ... Соның ішінде кестелерді байланыстыру,
Берілгендер Қорында мәліметтерді іздеу, Берілгендер Қоры жазуларын өзгерту,
жаңа жазулар қосу және ... ... ... ... ... ... caқтay және ... көп тapaғaн әдici - ... қоры ... ... ... қоры (БҚ) - ... ... бойынша ұйымдастырылғaн берiлген форматтағы файлдар жиынтығы. Файл
неriзiнен кесте түpiндe дайындалады. Кестелердi дайындау, ... ... ... ... тобын тандау (шартты қaнaғaттaндыpaтын сұраныс
құру), оларды ... ... ... ... алып тастау, Kecтeнi
басып шығару ... ... ... - ... жұмыстар. Бұрын,
мысалы, Турбо Паскальда БҚ кecтeci берiлгендер файлы ... ... ... icтey үшiн ... ... ... мен ... Соңғы кездерде кестелерден тұратын БҚ құрып, оларды өңдейтiн
көптеген программалар жүйесi дайындалғaн. Оларды ... ... ... ... деп атайды. Белгiлi БҚЖБ-лер: рациялық жүйесiнде жұмыс
icтейтiн және программалауды да қажет ... ... ... ... ... көп қиындық туғызатыны белгiлi. Осы ... ... ... ... ете ... ... Office (Windows)
құрамына кiрiстiрiлген Access сияқты жан-жақты мүмкiндiктi БҚБЖ-лерi жарық
көрдi. ... ... ... бар, олардьң iшiнде соңғы жылдары
шыққандары: Access 97, Access 2000 (access - кipy, epкiн ену).
Бұлар - ... ... ... және ... жүйелерi барынша
жетiлдiрiлген күрделi программалар.
Қазіргі кезде ... ... қоры осы ... программаларға
енгізілуде. Өйткені мұндай программалар адамның жұмыс істеуіне қолайлы әрі
жеңіл, сонымен қатар ... ... ... мәліметті табу үшін
өте аз уақытты қажет етеді. ... ... ... мәліметтер
мен ақпараттар осындай программаларға енгізіледі. Сондықтан ... ... орны ... күні ... қоры ақпараттық процестердің ... ету ... ... ал бұл ... адамдардың қызмет
сфераларының барлығын қамтып отырады. Сондықтан мәліметтер қоры бүгінгі
күнде ең басты ақпараттар болып ... ... адам ... ... ... ... соңғы жетістіктері кеңінен қолданылады. әртүрлі
мекемелерде білімін және кәсіптік ... жаңа ... ... ... жатыр.
Компьютермен нәтижелі жұмыс істеу барлық уақытта оның ... ... ... істеуден басталады. Қазіргі заман компьютерлерінің
жұмыс негізін саналы түрде оқып үйренгісі ... ... ... оны ... Windows XP ... ... ... жақсы таныс болуы
керек.
Айтылған операциялық ... ... ... ... және ... ... ... арналған компоненттері бар программалардың бірі
болып Delphi программалау ... ... ... ең ... ... ол ... құруды меңгеру сол
тек программалар құру ... ғана ... ... ... және ... ... меңгеруден ғана мүмкін болады.
Жалпы берілген программада магазин, аурухана және аптека ... жүк ... адам ... ... ... оқу
орындарындағы студенттер не қызметкерлер тізімін құруда әр ... ... тағы ... ... мүмкіндіктерін орындауға
болады.
Қорыта келгенде дипломдық жұмысымда жұқпалы аурухананың ақпарат жүйесі
қарастырылды. Бұл жерде мен ... ... ... ... тіркеу
және оларды іздеу, сорттау , өңдеу, олардың ... ... ... Ауруханада істейтін дәрігерлер және ... ... ... және де олар жайлы толық ақпаратты сақтау
қарастырылған.
Пайдаланылған ... В.В., ... В.М. ... баз ... информационных
систем. – М.: Финансы и статистика, 1989. – 351 с.
2.О. Камардинов, Х. Жантелі. «Delphi 5 – 6». Оқу ... ... ... ... 2-бөлім, Шымкент, “Полиграфия”, 2000.
4. Бобровский С. «Delphi 5», Учебный курс. Москва, 2001.
5. Фаронов А. А. « Delphi 6» М., ... В. ... А. ... ... 6» Санкт – Петербург, 2001.
7. А. Я. ... «100 ... ... ... Delphi 5» ... ... А. Я. Архангельский. «Работа с локальными базами ... ... ... А. Я. ... ... SQL в ... Москва, 2000.
10. Кандзюба С.П., Громов В.Н. «Delphi 6/7. Базы данных и приложения.
Лекции и упражнения», – СПб: ООО ... ... ... В. «Delphi 5», ... ... ... Н. ... Москва, 2000.
13. Тексейра С., Пачеко К. Delphi 5. Руководство разработчика, т.т. 1-
2. Основные методы и ... ... ... ...... дом ... ... Могилев А.В. и др. Информатика. Учебное пособие для студентов
специальности «Информатика» ... ... -М.: ... 2000 ... ... ... Delphi 5, Наиболее полное руководство.
Изд- во "БХВ- ... 1999 ... ... С., DELPHI 5: ... курс. С.-П., «Питер», 2000.
17. Уркумбаев М.Ф., Уркумбаев Б.Ф., Аманбаев Б.Б., Уркумбаева М.М.
«Бизнес-план в дипломной ... ... 2005 г., 217 ... Алан Вест ... - план: учеб. пр. пособие (перевод с английского
Н.И.Аклозовой и И.Ю.Букиной - 3-е изд. - ... ... ... - 232 ... ... М.М, ... деятельности фирмы» - М.: Финансы и
статистика, 2001г.
20. Бизнес-план. Под редакцией проф. Р.Г.Маниловского. ... ... ... ... ... / Под ред. В.М. Попова, С.И. Ляпунова - М.:
Финансы и статистика, 2000г.
22. Бригхем Ю., Гапенски Л. ... ... ... курс. В 2-х т.
/ пер. с английского под ред. В.В. Ковалева - СПб.: ... ... ... В.П., ... В.А., Новиков О.К. Бизнес-план. Москва, 1995г.
24. Волков А.С., ... А.А. ... ... ... М,
2005 г., 78 с.
-----------------------
Берілгендер базасын белсенідру
Пайдаланушы интерфейсін толтыру
Берілгендер базасын ену мәліметтерімен толтыру
Мәліметтерді берілгендер базасында ... және шығу ... және ... ... ... арналған бас
мәзір құру
Бастапқы мәліметтерді өңдеу. Мәліметтерді баспаға шығару мүмкіндігімен алу
Кестені жабу және ... ... үшін бас ... ... ... кестені шақыру және мәліметтерді енгізу
-----------------------
63

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
Delphi-де берілгендер қорын басқару жүйелері13 бет
Windows туралы жалпы мағлұматтар7 бет
«Ақпараттық технологиялар» пәні8 бет
Автоматты басқару теориясы31 бет
Ақпараттарды өңдеудің техникалық құралдары136 бет
Банк депозиті - автоматтандырылған жұмыс орнын құрастыру61 бет
Деректер қоры5 бет
Жалпы мақсаттағы қолданбалы программалар пакеті. Әдісті-бағытталған қолданбалы программалар9 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің автоматтандырылуын жобалау25 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь