Ұлттық стильдегі пішімдер мен желбірлерді қолдана отырып, сахналық киімдерді жаңарту

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1. Композициялық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Зерттеу бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1.1 Түстер жайында ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1.2. Сәндік киім.жетілген қоғам белгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1.3 Ұлттық киімдер туралы ... ... ... ... ... ...
1.1.4 Ең негізгі сырт киімдер мен пішімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1. Коллекцияның композициялық шешімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Бұйымға маталар таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3.1. Мата үлгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3.2. Таңдалған үлгіге қойылған талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.4. Үлгінің техникалық нобайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.5. Модельдің сыртқы түріне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2. Құрастыру бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1. Құрастыру сызбасын орындауды таңдау және негіздеу ... ..
2.1.1 Құрастыру әдісін таңдау және негіздеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1.2 Құрастыру сызбасына қажетті өлшем бірліктері ... ... ... ... ... ...
2.2. Еркіндікке берілген қосымшаларды таңдау және негіздеу ... ...
2.2.1 Қосымшалар туралы түсініктеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2.2 Еркіндікке берілген қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3. Бұйымның негізін құрастыру сызбасының есебі ... ... ... ... ... ... .
2.3.1 Құрастыру сызбасының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3.2 Бұйымды құрастыру сызбасының модельдік ерекшелігі ... ... ...
2.4. Киім бөлшектерінің спецификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.4.1 Тігіске берілген ен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.5. Бұйымның үлгісін техникалық көбейту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Технологиялық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1. Үлгіні мата бетіне орналастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1.2 Жіптік қосылулардың орналастыру тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2. Технологиялық тізбектілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.3. Негізгі түйінді өңдеу әдістерін таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.4. Құрал. жабдықтарды қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.5. Ылғалды. жылумен өңдеуді таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4. Экономикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.1. Бұйымды бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Еліміз дамудың төртінші сатысына аяқ басты. Заман талабы саясатқа да жаңа леп алып келді. Соның арқасында көршілерден оқ бойы озып келеміз. Еліміздің Президентін өзгелер үлгі тұтып мақтан ететін кезге жеттік.
Қазақстан тәуелсіздігін жариялап, нарық қатынастарын және халықаралық құндылықтарды мойындайтын мемлекет екенін әлемге әйгілеген тұста барып көзіміз ашылды. Бізде де сән өнері басқа өнер түрлерімен бірдей қатарға қойылатын болды.
Президентіміз 10 түрлі істі саралап беріп, соның ең бастысы, халықтың экономикалық-әлеуметтік жағдайын көтеру. Пайдалы іспен айналысамын деген адамның жолына тосқауыл болатын бөгеттің бәріне тыйым салынды.
Сонау тарихқа жүгінсек, адам баласын табиғат құбылыстары мен аңдардан қорғайтын баспана болса, адам денесін жауып, оны ауа райының, сыртқы ортаның зиянды әсерінен қорғайтын киім болып, және осы салалар мен басқа да салалардың қазіргі таңда өнерге айналып келе жатқаны баршаға да белгілі.
Өнердің күнделікті, қарапайым тіршіліктен бастау алып, кейін мүлде бөлек, жалпы тіршіліктен жоғары ұғымға айналуының өзі-адамзат ұрпағының алғашқы аталарынанбері қаншалықты дамып, жетілгенін қапысыз байқатады.
"Болашақта жетістікке жетем деген адам – алдымен өз ұлтының түп-қазығын зерттейді" демекші, көнеден қалған мұра ретінде қазақ ұлттық киімдерін зерттеп білудің мәні өте зор.
Адамзатпен бірге жасасып келе жатқан ең көне өнердің бір саласы – сән өнері. Адамның сыртқы бой-басына қарап –ақ оның ой - өрісін, ішкі мәдениетін тануға болады. Олай болса, ішкі-сыртқы болмысымызды айқындап тұратын, киіну мәдениетін қалыптастыратын сән өнерінің шеберлері деуге болады.
Тәуелсіздік алған Қазақстанның абыройын асыру, жақсы атын шығару осында тұратын, осында туған әрбір адамның асыл мұратына айналуы керек.
Кейінгі жылдары өркениет заманына сай атақты сәнгерлер өз сән театрларын ашып, ұлттық нақыштағы киім үлгілерімен қазақша сахналық киім үлгілерін ұсынып, ескінің көзін ашып, халықтың көкейінен шығып жүр.
Сондай өнерлі орталықтарды атап айтсақ: іргетасы 1954 жылы қаланған «Сымбат» сән академиясы, 1997 жылы шаңырақ көтерген «Ерке-Нұр» сән театры, «Би-Ана» сияқты, кәсіпорындар өз коллекцияларын шығарып, ұлтымыздың мәдениетін әлемдік аренада танытуда. Бұл да бір қазақ халқының сән өнерінің тарихына қосқан үлкен үлес болып табылады.
1. Орынбаева Ә., Тәжіғалиев Б. Іс тіге біл. Алматы: Рауан, 1993.-167 бет.
2. Г.Н.Ахметова Киімнің дизайн негіздері. Алматы: Абай атындағы ҚазҰПУ, 2007.-48б.,ил.
3)»Ерке-Нұр» сән журналы 2006-2007 жыл
4)АсановаС.Сымбат."Қазақтың ұлттық киімдері".Алматы, 1995
5) www. google. kz.
4) Захарова И. В. Худжаева Р. Д. «Казахская национальная одежда»
А., 1964 ж.
7) "Қазақ мәдениеті" энциклопедия Алматы "Аруна" 2005ж.
8) Өмірбекова М.Ш. "Қазақ халқының дәстүрлі өнері",
"Алматыкітап"2004ж
9) А.Х.Марғұлан. "Казахское народное прикладное
искусство"Алматы,1986г
10) Т.О.Бердник, Т.П.Неклюдова. "Дизайн костюма". Феникс – 2000.
11). Есмаханов Асқар,Жангелдин Ермек "Қазақтың ұлттық киімдері",
Алматы 98ж.
12) Е.В.Тулупова, Е.В.Стрельцова. Практикум по производственному обучению профессии «Портной» -Москва,2006.-112с.
13) Ұ.М.Абдығапбарова. "Қазақтың ою-өрнектері" Алматы-1995ж.
14) Қасиманов С. "Қазақ халқының қолөнері", Алматы"Қазақстан"1995ж.
15) М.И.Сухарев. "Материаловедение". М., 1998 г..
16) Е.М.Матузова. "Разработка конструкции женских швейных изделии
по моделям". М., 1983 г.
17) В.А.Пормон Композиция костюма М., 2001 г.
18) Т.О.Бердник. "Как стать модельером?". М., 2000 г.
19) Е.Н.Юдина, М.А.Евтушенко, О.А.Иерусалимская, «Шейте сами».
С.Петербург 1992.
20) Матузова Е.М, Соколова Р.И, Гончарук Н.С, «Разработка
конструкций женских швейныхизделий по моделям». Москва 1983.
21) Государственное издательство «Кройка и шитье». Киев 1960.
22) М.Кондратская. Казахское государственное издательство «Учись
кроить и шить» Алма-Ата 1959.
23)"Моделирование и художественное оформление одежды" Ростов-на-
Дону. 2000.
24) В.В.Ермилова, Д.Ю.Ермилова. "Моделирование и художественное
оформление одежды". Москва, Высшая школа. 2000.
25)Т.О.Бердник "Основы художественного проектирования костюма и
эскизной графики". Изд. Феникс, 2001.
26) А.И.Мартынева, Е.Г.Андреева."Конструктивное моделирование
одежды".М., 99.
27) "Швея. Портной легкой женской одежды".
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
АБАЙ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
УНИВЕРСИТЕТІ
КӨРКЕМ-СУРЕТ ФАКУЛЬТЕТІ
СӘНДІК ҚОЛӨНЕР КАФЕДРАСЫ
050421-«КИІМ
ДИЗАЙНЫ»МАМАНДЫҒЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
«Қосалқа»
Тақырыбы: Ұлттық стильдегі пішімдер мен ... ... ... ... ... V ... Сайланова.А.Қ.
Ғылыми жетекшісі: Аға ... ... ... меңгерушісі: ... ... ... ... 2009 ... ... орындау
ТАПСЫРМАСЫ
Студент: Сайланова Арайлым Қыдырбайқызы
Жұмыстың тақырыбы: : Қазақ ұлттық сарындағы ... ... сай ... ... ... мерзімі «__» _______________ 2009 ж.
Дипломдық жұмысты орындауда ... ... мен оның ... ... ... ... ... қолдана отырып, сахналық
киімдерді жаңарту». Ежелден келе жатқан қазақ ... ... ... ... ... ... ... шығару, құрастыру сызбасын сызу, үлгі
ерекшеліктерін енгізу, негізгі бөлшектерді дайындау.
3.Технологиялық бөлімі. Үлгіні мата бетіне орналастыру, өңдеу әдісін
таңдау, ылғалды ... ... ... материалдар тізімі
1.Бұйым сызбасы К 1:2
2.Тарихи ізденістер көшірмелері А1 форматта
3.Коллекцияларды графикалық беру А1 ... ... мата ... ... ... мерзімі «__» ______________________ 2009 ж.
Кафедра меңгерушісі ... ... ... ... ... ... «__» _________________ 2009 ж.
Дипломдық жұмысқа кеңес беру
|р/с|Бөлім атауы |Кеңес беруші аты-жөні ... |
|1 ... ... Г.Н. | |
|2 ... ... Н.Б | |
|3 ... ... Н.Б | |
|4 ... ... Г | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мерзімі: № _ «__» _____ ж.
Мерзімі: «__» __________________ 2009 ... ... ... ... ... киім-жетілген қоғам белгісі
......................................................
1.1.3 Ұлттық киімдер туралы.......................
1.1.4 Ең ... сырт ... мен ... ... ... ... маталар
таңдау.............................................................
....
1.3.1. Мата
үлгілері.................................................................
...................
1.3.2. Таңдалған үлгіге қойылған
талаптар.............................................
1.4. Үлгінің ... ... ... ... Құрастыру
бөлімі..................................................................
......
1. Құрастыру сызбасын орындауды таңдау және негіздеу......
1. Құрастыру әдісін таңдау және
негіздеу.........................................................
2. Құрастыру сызбасына қажетті өлшем бірліктері
.......................
2. Еркіндікке берілген қосымшаларды таңдау және ... ... ... ... ... ... негізін құрастыру сызбасының
есебі.........................
1. Құрастыру сызбасының
есебі.........................................................
2. Бұйымды құрастыру сызбасының модельдік ерекшелігі............
4. Киім бөлшектерінің
спецификациясы..........................................
1. ... ... ... ... ... ... ... мата бетіне
орналастыру....................................................
3.1.2 Жіптік қосылулардың орналастыру
тәртібі..................................
3.2. Технологиялық
тізбектілік.............................................................
3.3. Негізгі түйінді өңдеу ... ... ... ... ... өңдеуді
таңдау..............................................
4. Экономикалық
бөлім.................................................................
1. Бұйымды
бағалау............................................................
................
5.Қорытынды.................................................................
................. ... ... ... ... ... ... аяқ ... Заман талабы саясатқа да
жаңа леп алып келді. Соның арқасында көршілерден оқ бойы озып ... ... ... үлгі ... мақтан ететін кезге жеттік.
Қазақстан тәуелсіздігін жариялап, нарық қатынастарын және ... ... ... ... ... ... ... барып
көзіміз ашылды. Бізде де сән өнері басқа өнер түрлерімен бірдей қатарға
қойылатын болды.
Президентіміз 10 ... істі ... ... ... ең ... ... жағдайын көтеру. Пайдалы іспен айналысамын деген
адамның жолына тосқауыл болатын бөгеттің бәріне ... ... ... ... адам ... ... ... мен аңдардан
қорғайтын баспана болса, адам денесін жауып, оны ауа райының, ... ... ... ... киім болып, және осы салалар мен басқа да
салалардың ... ... ... ... келе ... ... да белгілі.
Өнердің күнделікті, қарапайым тіршіліктен бастау алып, кейін мүлде
бөлек, жалпы тіршіліктен жоғары ұғымға ... ... ... ... ... ... ... қапысыз байқатады.
"Болашақта жетістікке жетем деген адам – алдымен өз ұлтының түп-қазығын
зерттейді" демекші, көнеден ... мұра ... ... ұлттық киімдерін
зерттеп білудің мәні өте зор.
Адамзатпен бірге жасасып келе жатқан ең көне ... бір ...... ... ... ... қарап –ақ оның ой - өрісін, ішкі
мәдениетін тануға болады. Олай ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын сән өнерінің шеберлері деуге
болады.
Тәуелсіздік алған Қазақстанның абыройын ... ... атын ... осында
тұратын, осында туған әрбір адамның асыл мұратына айналуы керек.
Кейінгі жылдары өркениет ... сай ... ... өз сән ... ұлттық нақыштағы киім үлгілерімен қазақша сахналық киім үлгілерін
ұсынып, ескінің көзін ашып, халықтың көкейінен шығып ... ... ... атап ... ... 1954 жылы ... сән академиясы, 1997 жылы шаңырақ көтерген «Ерке-Нұр» сән театры,
«Би-Ана» сияқты, кәсіпорындар өз ... ... ... ... ... ... Бұл да бір ... халқының сән
өнерінің тарихына қосқан үлкен үлес болып ... ... сән ... ... ... осы ... талаппен
киіндіруге деген ізденістерге де мүмкіндік береді.
Осы тұрғыда отандық сән ... ... ... етіп ... ... ... еңбегі сіңген Сабыркүл Асанова, Фарида Мерхамитқызы, және
де сәнді үлгілерді дүниеге әкеліп жүрген дизайнерлер Құралай Нұрқаділова,
Балнұр ... т.б. ... жас ... ... ... бұл жаңа ... ... қана отырғандық емес, Қазақстанды басқа
мемлекеттермен теңдестіру ісіне қосқан үлес деуге ... ... ... жақсы киініп, жарқын тұрмыс кешуге толық хақылы.
Ендеше, біздің де жұртымыздың жүзі жарқын, жібі ... ... ... ... ... ... ... көкжиегі кеңейген, дәстүрі
дамыған, өндірісі өрге жүзген, ... ... ... ... құдіретінен
айрылмаған мемлекет қалыптасқанын төрткүл дүниенің төрт бұрышына түгел
әйгілеуге үлес қосайық.[ 191-б. ... ... ... ... ... ... ... оюларды
қолдана отырып, қазіргі заманның талғамына сай, жаңа үлгідегі салтанатты
киімдер ... ... ... ... жаңа ... ... нақыштағы бойжеткендер киімінің нобайын
таңдау;
- ұлттық нақыштағы бойжеткендер киімінің матасын таңдау;
- ұлттық нақыштағы бойжеткендер киімінің пішімін анықтау;
- ... ... ... ... ... әдісін анықтау;
- ұлттық нақыштағы бойжеткендер киімін әшекейлеу, безендіру;
- технология пәнінде ұлттық нақыштағы ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен адамды сәнді де әдемі етіп, сымбаттылығын арттыруы,
сонымен қатар адам ... ... ... барлық гигиеналық талаптарға
сай болуы, жаңа үлгісі, модасы сәйкес келіп, адам тұлғасымен ... ... ... ... ... қарсы алып, ақылына қарап шығарып
сал», дегендей, сәнді киім әрі адамның қоғамдағы орнынан, байлығынан,
білімінен хабардар етіп тұруы ... ... ... жер ... кең тараған, денсаулық пен
тұрақтылық түсі, өсімдік әлемінің түсі- жасыл түс ... ... ... ... ... ... ... үлбіреген гафре
желбірленіп және тафта матасымен астарланып, костюм өз үйлесімін ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған.
Зерттеу жұмыстың обьектісі: Тігін өнеркәсібінде ұлттық нақыштағы киім
үлгілер.
Зерттеу ... ... ... ... бойжеткендер киімінің нобайы жаңа үлгіде таңдалды;
- ұлттық нақыштағы бойжеткендер киімінің матасы таңдалды;
- ұлттық нақыштағы бойжеткендер киімінің күрделі пішімі ... ... ... ... ... әсем ... тігілді;
- ұлттық нақыштағы бойжеткендер киімі тиімді өңдеу ... ... ... ... ... ... киімі теориялық және
практикалық тұрғыда талданды;
Түстер жайында
Ұлттық киім үлгілерінде әр түстің өзінің нышаны бар.
Қазақ түстердің өзін ... ... ... Кез ... ... ... ... қаншама түрін біле тұрып, қазақ ... ... ... ашқан, оған әлеуметтік мән берген..
Көк түс – аспанмен ... Көк ... ... ... ... ... ... Сол себепті көк көйлекті қыздар ... ... ... ... ... болудың ар жағында мәңгілік мәңгілік,
яғни мәңгілік жастық түсінігі жатты.
Қызыл түс – көзге отты, күнді ... ... ... ... ... от ... лапылдап тұрған. Олардың ыстық лебі де, қызыл ... ... ... ... ... ... еді. От - жастықтың ... Сол ... қызы ... ... ... ... ... түс. Ал лала гүліндей құлпыратын, тау қарындай көз қарықтыратын ақ
түстің жөні бөлек. Атамыз ... ақ ... ... ... ... деп бағалаған. Ақ түс адалдықты, шындықты әйгілеп тұрған. Ақ ... ... деп ... ... таза жүрген, шындықты айтқан, бақытты
армандаған адам айналып келгенде бақытты болуы керек қой. Сол себепті ... ... ... ... ... ... ... Мұның өзі
шаңырақты жаңа көтерген жастарға бақыт, ақ жол ... бір ... түс – ... ақылдың белгісі. Сары түсті әйелдер сарықарын
тартқанда, келіншектен енді әйел, одан әже боларда ... Сары түс ... ақыл ... ... тегін емес. Мұнда да ... ... пен ... ... ... ... жатыр. Күзде бәрі сары түске боялары
белгілі. Күз – жемістің, ... ... ... қыр сары ... ... құаныштың, жазғы еңбектің жемісін әкеледі. Ендеше адамның сары
түсті табыс, ақыл, ... ... ... ... ... ... қара түс – топырақты танытқан. Көбінесе, еңбек пен
бейнеттің түсі деп ... ... ... ... түс ... ... түс кез-келген адамды
жайнатып жібермек. Жасыл түс көзге енді ... ... ... ... ... көк- өрім жастар жасыл көйлек, жасыл тақия-бөрік
киіп ... ... Ақ ... ... түсті кесте тіккізген.
Жасыл - өсімдік әлемінің түсі, жер бетіне кең тараған. Жасыл –
денсаулық пен ... ... ол ... ... ... ... көз қысымын баяулатады, өмірлік тонусты көтереді, жүйке ... ... ... ... – ерекше сауықтыру түсі боп саналады.
Емізулі бөбектер жасыл түсті заттардың бәріне талпынады, бұл түстің жұмсақ,
нәрлі және қауіпсіз екенін сезгендіктен болар. ... ... ... ... ... тиіс. Жасыл түс ұйқысыздықты емдеу үшін қолданады. Сол
үшін сәби төсегінің төбесіне жасыл сүлгі немесе ... іліп ... ... ... ... ... ... болады.
Кеңес: Жасыл суреттері бар кітапшаларды балаңызға оқып, әңгімелеп
берсеңіз бала тез қабылдайды, әрі көп ақпарат қабылдауға зейіндірек ... түс есте ... ... мен ... дамытады. Егер сәби ауырып
қалса, жасыл түсті киімдір кигізіңіз, өйткені бұл түс ағзаны сауықтырады.
Жасыл түстің зиянды қасиеттері жоқ, алайда бұл түс тым көп боп ... ... ... ... киім – ... ... ... дегеніміз не? Мода (сән) – латын сөзі белгілі бір ... ... ... іс-әрекет түрі, уақытша келісімді – сәнді киіне білу ... ... ... ... рөлі ... сәнді мойындамаймын деп мәләмдейтін адамдар бар; алайда жұрт
сияқты олар да үстіне “бірдеңелер” киеді, ал осы ... өзі ... да бір сән ... ... ... ... ... мойындауға да,
мойындамауға да, оған таңдануға немесе реніш білдіруге де, оның жасаушысы
да, құлы да ... ...... та сәнге қатыссыз қалу мүмкін емес.
Демек, сән дегеніміз – ... ... бір ... ... киімге деген сұраным – қоғамның білім және мәдениет, этикет
дәрежесіне қатысты екені түсінікті.
Киім – ең ... ... ... оны ... - әр ... ... ал ... орасан көп дүкендер айналысады. Осы тұрғыдан
алғанда сән – экономикалық құбылыс.
Сән қашан, қалай пайда болды деген ... ... ... жауап: сән
адамзат пайда болғалы бері бірге жасасып ... ... ... ... ... ... бұл кәдімгі өз тарихымыздың бір ... ... ... – тік ... ... форманың проекциясы. Бұйымның негізгі
нұсқалары, ұзындығы, енін, бел ... ... және т.б. ... [2-66-76 б.].
Пропорция – бұл костюм бөліктерінің бір-біріне ... ... ... ... формалары жекелеген белгіерімен сипатталады. Оларға жаппай
өлшемді, белгілердің дененің жекелеген бөліктердің ... ... ... дене құрылысын жатқызады. [2-103-117 б.].
Талғам дегеніміз – бәрінен бұрын ... ... шек қоя ... ... ... қию ... өзінің сырт келдетіне көзқарасы, өзін-өзі ұстай
білуі және т.б.)
“Костюм” - ... costume – ... өте ... ... ... халықтың, таптың, дәуірдің тұрақты қалыптасқан, жалпыға ортақ иесін осы
терминмен атайды. Костюмнің бұл қасиеті ... ... ... ... ... тапқан
Сахнаға арнап костюм жасау – көркем творчествосының ауқымы кең, қызықты
саласы. Бізді әсіресе ... ... ... ... ... мінез-құлық ерекшелігін, дербестігін, оның ... ... ... – киім ... ... жағы ... Өйткені костюмнің
осы қасиеттеріне қазіргі сән ерекше ықылас қоюда.
1.1.3. ... ... ... халқы, ... ... көне ... ... ... ... өнердің қай түрін болмасын
қасиеттеп, қадірлеп, ... пір ... ... ... сақтаған. Содан да ... ... ... ... қай ... қандай жағдайда ... ... ... ... ... ... ... байлығын, дархан даладай көңіл-күйінің ... ... пен ... деген көзқарасын бүгінгі
күнге ... ... ... өлмейтін
мәңгілік алтын қазына, асыл ... ... ... атанып, көк аспанымызда көк байрағымыз
желбіреп, ... төл ... ... ... ... тең ... ... тұста ұлттық сана-сезіміміз өсіп,
ұмтыла ... ... ... ... ... жол ашылды.
Бабаларымыздан жеткен асыл мұраны шаң басқан ... ... ... ... ... ... ұрпаққа қайтаратын кез жетті.
Ықылым заманнан, адамдар ... аң ... ... ... одан ... ... талшықты өсімдіктерден жамылғы тоқуды
үйренген кезден бастап ... ... ... ұғым ... ... ... жыр ... төгілген қазақтың «Батырлар
жырын» ... «ақ ... ... ... ... ... көптеп
кездеседі. Олар – батырлардың киімдері. «Еруліге-қарулы» дегендей,
содан кейін «көбебұзар» деген жебелер де ... ... ... ... ... қорғану үшін қажет болған
киімдер жетілген сайын ... ... де ие бола ... Ол ... ... ... ... құралға айналды. Моральдық және
рухани жағынан ... ... ... бірі де осы ... ... ... іштей мойындайды.
Қаншама ұлт болса, соншама ұлттық киім үлгілері ... ... ұлт ... ... ... жер жағдайына, ауа райына,
тарихи ... ... ... ... өздерінің киім
үлгілерін қалыптастырған.
Қазақтың ұлттық киімдері де ... ... ... ... ... сан ғасырлық тарихтың иісін сақтаған,
бедерін жеткізген. Қазақтың ұлттық ... ... ... халық болғанын білуге болады.
Осынау ұлан – ... алып ... оған көз ... қалу ... ... ... Сол үшін «ақтабан
шұбырынды, алқакөл сұлама» да ... ... ... ... ... ... жата кететін шапаннан лайық киім ... ... өзі ... жеңіл, ал жатқанда жылы болуы үшін қандай
материалдан ... ... ? ... ... Онда да ... шапанды
түйенің жүнінен сырып жасаған. Осылайша өзі ... өзі ... ... ұлттық киім үлгісі – шапан дүниеге келген. Халқымыздың
байырғы кәсібі мал бағу ... да оның ... ... Мал ... кісі ... ат ... жүретіні белгілі. Аяғы
үзеңгіден шықпақ ... ... оған ... үнемі аяқты
үзеңгіге тіреп ... үшін оған ... ... оған ... ерлер аяқ киімінің ұлтаны қалың ... ... ... ... күздің қара суығында ат үстінде жүретін ... ... ... үшін аяқ ... ... тізеге дейін жетуін
ойластырған. Оның ішіндегі киіз ... етік ... да ... тізені толығымен қымтауға тиісті болған. ... ... ... ... дүниеге келген.
Сырт киімдер тобы.Ұлттық сырт киімдер ... ... ... сырт ... деп бөлеміз. Ерлердің сырт
киіміне: шапан, шекпен, ... ... ... Ал әйелдің
сырт киімінен бешпет, камзол, ... ... ... атап ... ... Енді ... ... ассортименттерге жеке-жеке тоқталайық.
Шапан. Ұлағатқа толы ұлттық ... ең ... де ... ... ... талассыз. Ол – қазақтардың
ең ежелгі, әрі ең ... сырт ... ... ... ... ... бірнеше түрлі сырт киімдердің міндетін
жалғыз ... ... ... ұрындырмады, ыстыққа
қалдырмады. ... ... ... ... ... кемітпеді.
«Шапан жабу» аса ... ... ... иелеріне
көрсетілер құрмет ... ... ... ... – жай ... ... дәрежені, ... ... да ... ... ... жүн және ... ... болған.
Бешпет. Ғасырлар ... ... ... ... ... жөні ... ... жүнінен басып,
соның жұқа матасынан ... ... ... Мәселен
бір бешпеттің әшекейі - тігінен және ... ... - ... ... ... басты элементі-бір-
бірінен шығып, ... ... ... ... ... қошқар мүйіз оюы ... ... ... ... мүйізді барлық пен ... ... ... ... ... қалтасы бар, оған да ою
түскен.Бешпеттердің бәрі мата ... орап ... ... түсі жең мен ... ... бір ... ... ... киімінде камзолдың орны ерекше
болған. Ол да әрі ... әрі ... ... ... сырт киімі болып ... бұл ... ... ғана ... ... да ... ... ... ... ... ... ... жеңді, иықтан
сәл түскен жеңді ... ... ... ... ... ... ... істеуге өте ... ... ... ... ... ... ... маталар болады. Барқыттан, шұғадан да ... ... ... ол міндетті ... бір ... ... Онда да ... ... ... таңдалады. Әйелдердің
жасына ... ... түрі де ... отырған. Қыздар
мен жас келіншектер ... ... ... ал одан ... ... әйелдер негізінен ... ... ... ... ... жең ... ... жаға да
жасалмаған. Камзолдар ... Жас ... белі ... ... тігілген. Оны – қазақтың ежелгі
сән ... ... ... ... ... ... Қыз келіншектердің көркем көйлектері – қазақтың ұлттық
киімдерінің басты ... ... ... ... ... ... ... бел, қуалай соғар қоңыр жел...» ... ... ... айту ... ... Әйел ... пішудің екі
түрі болған: бірі – ұзыннан ... пішу де, ...... ... пішіп, кейін қосып тігу. ... ... ... түрде жең болуын ойластырған. Сол ... бір ... екі ... ... ... ... да көркемдік
жағы қарастырылды. . Ойын- сауыққа, той-думанға ... ... ... ... ... барқыттың және басқа құнды
маталардың ең қымбат ... ... ... ... ... ... ... да ерекше болған.
Олар тура ... ... етіп өте ұзын ... Оның ... күнделікті киілетін әйел ... ... ... ... ... ... ұлттық киімдерінің бір тобы ... ... ... ... ешкімнің де жалаңаяқ өтпейтіні
түсінікті. Оның ... ... ... ... ... де
жеткілікті.Қазақ мақалдарының ішінде көп ... бірі ... - ... ... - ... ... деген нақыл сөз. ... де ... ... ... аяқ ... ұмтылған.
Мәсі - ... ... ең ... аяқ киім ... ... ... Ең көне аяқ ... қатарына жатқанмен
мәсінің әлі күнге ... ие ... келе ...
таңырқауға тұрарлық нәрсе.Мәсіні жақсылап иленген, өте ... иін ... ешкі ... ... Ешкі ... мәсі ... өте қолайлы. Әрі жеңіл, әрі ... Бұл ... мен ... үшін ... және
сыртқа ... ... аяқ киім түрі ... ... міндетті түрде өкше болады, бұл оның ... Сән ... ... ... ... ... өрнектеледі.Сондай-ақ өкшесінде ... тағу да оған ... ... береді. Етіктің тігісін
қара сызықтармен ... ... ... деген түрі болады. Саптама – ... ... өте ұзын ... ... Ол ... жетіп
тұруы керек. Саптаманы табиғи қара ... ( замш ) ... ... кезде қара ... ... ою ... ... ... ... сияқты аяқ киімді ... ... ... ... оны кебіс деп ... ... ... ұлттық өлшемдерге сай ... - ... ...... ... ... ... үсті жабық болады. Осы ... неше ... ... ... аяқ киімдердің сәнді ... ... ... ... киімдер. Қазақтың соңғы жетпіс ... ... ... және бір ... бар. Ол – ... ешқашан
жалаңбас жүрмегені. Қазақта әйел ... ... ... ... ... ... дейін тақия кигізіп,
оны үкілеп ... ... ... ... эстетикалық,
экологиялық негіздерібар.Қыздардың, келіншектердің немесе әжелердің
бас ... ... ... айырма бар.Әркім ... ... әр ... бас киім ... болған.
Мәселен, елді ... ... ... ... ... үшін ... дулыға киген. ... тек ... ... болған. Ал, аңшылар, малшылар, ... ... ... еді. ... ... ... жақын
сал-сері көбінесе бөрік ... ... - ... бас киімдерінің ішінде ең ... ... ең көп ... – кертілген ... етек жағы өте биік ... Оның ... ... Бұл ... ... негізгі түсіне
контрасты түсті таңдаған ләзім.Тақияның ... ...... ... ... формасы ретінде көзге ... ... Оның ер ... тақиясынан айтарлықтай ерекшеліктері
бар. Қыздар киер ... ... ... қымбат маталар
қолданылады. Оның ... ... түсі ... бешпетке
немесе камзолға ... ... ... ... ... не дөңгелек ... не төрт ... ... ... Ең ... ... ... ... ... ... ... қауырсыны тағылады.
Бөрік. Ұлттық бас киім ... ең ... ... ... де ... ... ... арналған
түрі кездеседі. ... үшін ... ... ... терілер
қажет. ... ... ... оған қандай ... ... ... ... бар. ... ... ... бөрік», «кәмшат ... ... ... ... ... өте биік ... және ... түрінде
тігіледі. Қазіргі сәндік жағдайда ... мен ... ... ... бөлігіне фетрді немесе ... ... ... бөркі одан көп аласа болып
тігіледі. ... ... ... ... ... ... - әйелдер киетін сәнді бас киім ... ... жағы ... ... ұзын етіп ... тақия
түрінде көзге ... ... - ... ... ... ... Ал ... керісінше, тек ... ... киім ... ... ... екі түрі ... - Ақ ... және Айыр қалпақ деп ... ... ... костюмдерінің қалпақтары барқыттан ... ... ... аты ... ... оның
етегі екі айыр болып ... Оны ... ... ... ... ... ... Соңғы уақытта
Айыр қалпаққа ... мән ... ... - ... әйелдерінің дәстүрлі ұлттық бас ... жас ... ... егде жастағы әйелдерге
дейін кигшен. Ол ... ақ ... ... Жас ... ... ... ақ ... жасаған.Кимешек басты,
мойынды, кеудені,иықты және жауырынды ... ... Оның ... ... ... ... күндік деп атайды.
Сәукеле - қазақ ... бас ... ... ... және ең ... ... Ол ... киімінің
ішіндегі салтанаттысы болып табылады.Өте биік бас киім ... ... ... өр етіп ... Оны биік ету
арқылы қыз атты ... ... қол ... ... мезгеген. ... өзі ... ... тұнып
тұрған ұлағат ... ... ... өн ... ... ... ... ерекшеленеді.Ата-бабаның жақсы салт-
дәстүрлерін қайта ... ... ... ... жастар
ұлттық киімді түрлі ... ... ... ... ... ... киетін болды. ... ... ... ... ... де ... ... киімдерінің түрлері мен атаулары көп: Олар кейде ұлы
жүз, орта жүз, кіші жүз ... деп, ... әлгі ... ... рулардың
аттарымен де айырылып айтылады. Мысалы: арған тымақ, найман тымақ, қыпшақ
тымақ т.б. Кейде географиялық мекен атына ... да ... ... үлгіде
бөлінеді — қоңырат үлгісі, жетісу үлгісі, арқаның ... және т.б. ... де әр ... әр түрлі үлгілері мен әр алуан атаулары бар.
Солардың ... ... ... ... тән ... ... кимешек, жаулық,
сәукеле, желек, тақия, камзол, ... ... ... ... ... Әйел ... әшекей, ажар жағынан ел салты бойынша төрт
топқа арналып тігілген. Олар қыз киімдері, келіншек киімдері, орта ... мен қарт ... ... ... ... ... де әшекей де әр қилы.
Қыз киімдері кеуделері тар, қынамалы, омырауы мен ... ... қос ... ... қынама бел, бас киімдері үкілі, моншақты,
аяқ киімдері берік өкшелі, жеңіл және қай киімі болса да ... ... ... ... ... ... құндыз бөрік, қатипа
тақия киіп, шолпы ... ... ... ... ... үшін кеудесін
көкірекшемен қатты тартып тастап жүреді. Осы қазақ қыздарына тән ... мен ... ... ... ... Ол киім ... Камзолды тігудегі
қазақ қыздарына эстетикалық, этикалық талап беру. Қазақ қыздарының мінез-
құлқын, киген киімдерінен, жүріс-тұрысынан, инабаттылығынан, ... ... ... ... ... көне ... ... өмір сүрген ата
бабаларымыз өнердің қай түрін болмасын қасиеттеп, қадірлеп, тіптен пір
тұтып ... ... ... ... ... заманнан адамдар алғаш аң
терісін алып, өздеріне ... одан ... ... ... ... ... үй-ренген кезден бастап санада ”киім” деген ұғым ... ... ... ... ... ... сайын сахарадағы
халықтардың киім жөніндегі түсінігі кеңейе түсті.
Әуел баста тек суықтан қорғану, бойды жылыту үшін ғана керек ... ... ... орны ... ... Адамзат тарихындағы мың-
мыңдаған соғыстар мен майдандар кезінде киім ... ... ... ... ... ... ... ”ақ берен”, ”сауыт”, ”көбе” деген
сөздер. Олар ... ... ... ... ... қорғану үшін қажет болған киім-дер
жетілген сайын қоғамдық мәнге де ие бола ... Ол сән мен ... ... ... ... жер ... жүр десек,оның алып төсін мыңдаған ұлттар ... ... Сол сан ... ... және ... ... бір-
бірінен ерекшелейтін нәрсе де киім. Қаншама ұлт болса, соншама ұлттық киім
үлгілері қалыптасқан. Өйткені ... ұлт ... ... ... ... райына, тарихи жолдарына қолындағы малы мен кәсібіне және
басқа да ... ... ... ... киім ... ... ... киімінен-ақ, оның тұрмыс-тіршілігін көруге
болады. Әр ұлт өзінің ұлттық киімін қадірлеп пір ... Ол ... одан әрі ... заманғы ұлттық киімдер сән ағымына өтпес бұрын ... ұзақ та ... ... ... Әр дәуірге әрбір тарихи кезеңге
сәйкес киімнің өзіне тән формасы, пішімі, өңделуі мен материалдары, матаның
түсі мен ... ... ... мен ... ... ... ... өзі осымен бірге белгілі бір стиль жасады.
Соңғы он жылдықта ұлттық нақыштағы киімдерге қызығушылық арта түсуде.
Қазіргі киім нақышы мәдени-философиялық ... ... ... ... ... ... нақыштығы эволюция үлгісінің негізгі мәселелерін
таңдауда үйлесімділік, құрастыру, түс таңдау, әшекейлеу және ... ... ... ... ... киімдерді көркемдік тұрғыдан жобалау
қалыптасады. Ұлттық нақыштағы ... ... мен ... туралы материалдар және ырғақ үлгінің сәнін қалыптастырудың
негізгі бөлшектеріне енеді. ... ... ... киім ... ... жиі ... Қай ұлттық киімде болмасын ою-
өрнектердің неше ... ... сол ... киімнің әсемдік талғамы
мен танымына, эстетикалық көзқарасына орай белгілі бір өнер ... ... ... көз жеткіземіз
Стиль – грек тілінен “stilus” - ... және ... ... ... баламасы “Сарын”. Сарын – бір суретшінің ... ... тән ... ... ... отырған ұлттық киім фольклорлық сарынға ... ...... ... ... ... Яғни ... “еске түсіру”,
“іздену” деген мағыналарда қолданылады. Фольклорлық сарынның ерекшелігі
тарихтың, ... ... ... жиі ... Бұл ... ... ... нәзіктігіне, өрнектеріне, қосымша бөлшектеріне,
әсемдігіне жете мән беріледі. Бұл сарынның ... ... ... сән салтанаттарға арналып тігіледі. [3-20 б.].
Форма – заттың сырт көрінісінің ... ... ... ... ... құрылымы конфигурациясы, беткі түрі оның негізгі сипаты
болып есептеледі. Олар киімнің ... дене ... мен ... ... жас ... киім ... қазіргі сәтте үстемдік етіп
отырған эстетикалық нормаларға тәуелді болады. [2-65-66 б.].
Сәндеу, бұл ... ... ... беру ... ... ... ... костюмде қолданылмайды. Костюм көшені ... ... ... ... ... киім сызығына, пішіміне, ... ... ... таңдау қажет. Тарихи кезеңдерде киімді сәндеу
элементтері киім ... ... роль ... ... бір ... ... түрлі сәндеулерді қолданып, киімді ауырлатып, тіпті адамнан киім ... ... 1912 жылы ... ... ... мода ... ... киімді
сәндеуде және оны пайдалануда өз ерекшеліктері болды. Моданың уақытша ... ... ... ... ... ... Мысалы тоқыма, бау,
таспа, сутаж... Осы таспа мен сутажды ... ... мода ... ... ... қолданылатын жаңа көшендік шешімін тапқан.Қазіргі
кезде киімді сәндеуге: ... ... ... үкі, ... және ... ... қосымша маталар, машина тігістері, жиектік кант,
аппликация, шашақтар жасанды ұсақ-түйек заттар: биссер, пайетки, ... т.б. және ... ... бүрмелер, буфалар, қатпарлар және әр түрлі
материалдардан киім әшекейлейді. Жоғарыда айтылғандай сәндеу киімге ... түр ... ... барысында сол киімді қай мезгілде киетінін анықтап
және киілу мақсатына көңіл аудару керек. ... ... ... пальтоның
жағасы қаракөлдің терісінен ықшамды етіп тігілсе қыстық пальтоның жағасы
үлкендеу және сәндеудің арқасында киімнің қолдану мақсатына ... ... ... ... тығып күнделікті киім кисе сол киімге гүл, бант
қондырса ол киімді сән-салтанатқа ... ... ... ... ... ... шешімін табуда үлкен рол атқарады.
Сәнділік ұғымына киімнің әсемдігі ғана ... ... ... ... ... ... білу, адамның шұғылданатын ісіне, жас ... де ... ... өзіне тән ерекшелігі, талғамы, мүсіні,
басқаларға ұқсамайтын тұлғасы болады. Адамның осы ... ... ... киім ассортименті қолданылады.
Ассортимент - әртүрлі ... ... Киім ... ... ... үшін ... ... түрі мен
мақсаты алуан түрлі бұйымның жиынтығы.
Киім – адам ... ... ... ... ... жабындылар жиынтығы.
Киім үлгісі адамның жаңалыққа, өзгеріске шынайы талпынысынан тұрады. Үлгі
ғұмыры ұзақ емес.
Фольклорлық сарынға ... ... ... ... ... ... ... ала отырып орындалады. Этникалық ... ... ... ... кең етек жайды. Ұлттық мәдениетке деген
қызығушылық ұлттық өнерді зерттеудің, сақтаудың қажеттілігін түсіну ... ... ... ... ... ... далалары тұрғындарының қолөнерінде «андық
стилі» дамыды. Бейнеленген хайуандардың түр-тұқым құрамы Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... бұлар
– айыр өркешті түйе, киік, жылқы, текелер. Бұған қоса қолданбалы барысынан
негізінен геометриялық, ... ... және ... ... ... ... ... ою-өрнекпен әсемдей бастаған. Кейіннен
салынған Отырар, ... ... ... да ... ... ою-өрнегі
өзінің қолтаңбасын айқын танытты. Мысалы Тараз моншасындағы «кереге» өрнек
Айша бибі «Қошқармүйіз» оюы молшылықтың нышаны ретінде бұл ... де ... ... ... оюы ... ... ... тікмүйіз,
сынықмүйіз, тақмүйіз, төтмүйіз, сынықмүйіз оюлары қалыптасқан. Адам қоғам
дамуының тым ерте ... киім ... ... ... ... ... ... ыстықтан өнерде зооморфтық стильде ... ... ... ... сүйек қасықтың сабында
бірнеше мүсін бар. Біріншісі – басын артқа ... ... ... ... – бұл да ... артқа қаратқан бүркіт мүсіні. Құстың қанаты
қиықша кертпештермен, ал ... ... ... ... ... ... қолөнер бұйымдарына геометрилық, өсімдік тектес ... жиі ... ... ... ... ... қағанаты дәуірінде де тас өңдеу мен сүйек ұқсату өнерінің
өркендеуіне сай сүйек пен металдан жасалатын бұйымдарда ... ... ... ... етті. Киім сән үлгісі ретінде ғана емес, ... әрі ... де ... ... келе ... қазақтың ұлттық
киімдері аз емес. Олардың кейбіреулерін ескінің көзі қарттар күнделікті
киіп жүрсе, енді ... қыз ... ... ... ... ... мерекелерде, сондай-ақ театр мен сахна төрімен де көріп жүрміз.
Осы өнерді жалғастыру біздің міндетіміз.
Әр ... ... өз орны ... ... ... мінездемесіне байланысты орнатылды. Бас киім сырт киім аяқ киім
көйлек т.с.с. киім ... ... ... ... ... ... ... қолданғанда ер, әйел деп ерекшелеген, яғни бұл ... ... ... мінез-құлқына байланысты оюлар қолданылса, ал әйел
киіміне нәзіктікті, әдемілікті сипаттайтын өрнектер қолданылады. ... ... ... - ... тау аюы, тік ... ... ... оюлар көп кестеленген. Ескі де батырлар сауытына қырлы оюлар
көп қолданатын болған, яғни бұл ерлікті, жауынгерлікті ... ... әйел ... ... гүлі бар, ... ... ... Бас киім мен сырт киімнің жағасына, жеңіне көбінесе мүйіз оюлар
қолданылса, ... әйел ... ... ... ... сияқты киім
түрлеріне ирек, гүл, сырға, балдақ, тұмарша, шаттық ... ... ... Сондай-ақ ұлттық киімге оюларды қолдану кезінде, киімнің
қолданысына да байланысты болады. Яғни той ... үй ... ... ... арналған киім, жұмысқа ... ... сән ... ... де байланысты ою-өрнектер салынады. Той-томалаққа киетін сәнді
киімдерге ою-өрнектер жиі әрі ... ... Яғни ... болу үшін ... ... ... бір киімге қолданады. Ал қарапайым күнделікті
киімдерге бір ғана түрлі ою ... ... Және де ... ... де ... ... де бар. ... қазмойын, ботагөз,
жапырақ, қоянқұлақ сияқты оюларды бала мен ... ... ... кәрі ... ... ... мәні бар ою-өрнектер
қолданылса, бозбала мен бойжеткен қыздар ... ... ... ... ... ... ... ұштастыра білген қазақ халқының ою-
өрнектері әлі талай ғасырды ... ... ... ... ... бар қазақтың ұлттық ою-өрнектерінің әлі де ашылмаған сыры мен қыры
көп. Ата-бабалардан ... ұлы ... ... әрі ... ... ... ... Жаппай батысқа бет бұрған мына заманда ұлттық
болмысымызды білдіретін, танытатын бірден бір ... ... ... осы ... ... ... ... Әркім өзінікін жарнамалаған заманда бізде
ұлттық өнерімізді жаңғыртуды қарастыруымыз керек. Ұлттық пішіммен еуропалық
киім ... ... ... әлі-ақ әлемді таңдандыратын күн келер.
1.1.4. Ең негізгі сырт киімдер мен олардың пішімдері.
Қыз-келіншектер көйлегі
Ұлттық сырт киімдер тобын ерлердің және ... сырт ... ... ... сырт ... ... шекпен, бешпет, кеудеше жатса, ал
әйелдер сырт ... ... ... ... желбегей, шалбар,
белдемшелерді атап көрсетуге болады. Солардың ішіндегі дипломдық жұмыста
таңдалған киімдерге тоқталып ... ... ... ... ... ... ... кең тараған
киім. Камзол туралы мәліметтер XIX ғасырдың ортасынан бастап тарады. ... ... ғана ... ... да түркі елдерінің киім үлгілерінен де ... ... ... ... ... орны ... ол әрі жылулық, әрі
сәндік қызметтерді атқаратын киім. Камзолдар астарлы, жеңсіз ... ... ... ... ... көк, ... қара түсті барқыт, шұға, мауыты маталар
әйелдердің жас ерекшелігіне қарай ... ... ... қиық
шабылған етегі кең пішіледі, екі өңіріне және етегіне зерлі ... ... ... ... ... алқалар тағылады.. Өңіржиек, алқа,
тұмарша, шолпы, моншақ, тұмар, түйреуіш, т.б. ... ... ... ... бірге киетін тақия, етіктерінің лген етіп,
таңдап ... ... ... де ... ... ... ... ұзындығы тізеге түсетіндей, алдыңғы жағы омырауға
дейін ойық болып, көйлектің сыртынан киген, әсіресе ... ... ... ... тұрады.
Камзолдардың белі қынамалы, жеңі шынтақтан ғана келетін немесе жеңсіз
болған. ... ... ... ... дене ... ... ... «құмырсқа бел» теңеулері осындай көріктен ... ... ... жең ... ... «жеңді», жеңсіз болса, төс
камзол немесе шолақ жеңді камзол деп бөлген. Камзолдың жеңдісі, иықтан ... ... ... ... ... қолайлы әрі үй шаруасымен
айналысқанға да қолайлы, денені суықтан қорғайды.
Бешпент Бешпент жеңілдеу тігілген ... ... ... қолданылады.
«Кимесем екі бешпент сән болмайды» (Халық әні).
Сөз төркініне келсек басқа ... ... де ... осы ... төркінін көптеген ғалымдар зерттеді.Э.В. Севортян еңбегінде бұл ... ... ... ... күмәндана қарайды да, бірақ өз тарапынан еш
нәрсе ашып айтрайды. Э.В.Севортян ... ... ... біз ... табамыз, пәшім-жүн, жабағы, ал пәшминэ жүннен жасалған мата ... ... ... деген мағынасында. Осы тұлғалы сөз парсылардан
арабтарға өткен, араб ... ... ... киім. Бешпент дыбыстық
құрамына жеткенше мына өзгерістерді ... ... ... ... ... ... тігілетін, етегі тізеден сәл жоғары келген ... ... ... киіп ... ... ... сырт ... Бешпетті түйенің
жүнінен басып, ... жұқа ... ... ... ... бір ... ... - тігінен ... ... ... - толқын ... ... ... ... шығып, айналып тұрған
шымқай ... Олар ... ... ... ... Қазақ қашан да ... ... ... ... ... пен ... белгісі санаған.Бешпеттің
қалтасы бар, оған да ою ... бәрі ... орап ... Ол ... түсі жең ... жапсырмасымен бір ... ... ... ... мен ... көйлегін бүрмелі, тік
етек, қос етек, көп қатарлы деп бірнеше түрге ... Тік ... кең ... ... қарт ... бүрмелі көйлекті көбіне орта жастағы әйелдер,
қатарма, ... ... ... қос ... ... жас келіншектер мен
бойжеткен қыздар киген. Етегінің қатпарына сай жеңіне де қатпар түсіріледі.
Тана, шытырма, ... ... ... тігілген маталардың түріне,
мақсатына байланысты күнделікті, ... ... ... көйлектер
болып бөлінген. Әйелдер көйлегінің желке тұсынан артқы жағынан ... ... түрі ... жас қыздар мен өрендер көйлегіне тән болған.
Әйелдерге арналған қос етек көйлек – ... ... ... әшекейленіп
немесе қамқа, манат, пүліш, шұға, ұштоп қатарлы тыстық маталардан ... ... Белі ... ... ... ... Оған жең, ... бүрмелі етек, қатпарлы желбір салынады. Қосетек көйлектің етегінің
кеңдігі 2-3 құлаш, биіктігі белге дейінгі ... ... ... ... оқа, ... әдіптейді. 1,5 қарыстай ені бар ... ... ... ... ... ... ... бастырған тігіс
үстіне зер, кесте, асыл мата жапсырып әшекейлейді. Осындай қосарлана етек
жасап тұрған етектердің ... 2-9 ... ... Жең ұшы да қос ... Көйлектің өңірін алдыңғы жағынан бел бүрмесіне дейін, ... ... ... етіп, асыл матадан салады. Жағасын, өңірін кесте,
салпыншақ, ... тас, ... ... ... ... ... ... көйлектің тік жағасына қоса көктелетін алқаның ... ... ... ... ... ... ... жел...
деген өлең сөздері осы көйлек атынан шыққан болу керек.
Кең таралған көйлектік мата түстері ертеде ... ... ... Орта ... ... ... ала бұлы, шығыс өңірде қытайдың кездемелері
таралды. Ертедегі әйел көйлегі ... ... екі ... ... тұсы ... ... ... жағасының төменгі бөлігі тілік (ашық), мойынды орап
тұратын болған. ... XIX ғ. ... ... ... жаға
болса, кейінірек оны тік жаға алмастырды. Тамақтың астынан төменге ... оған ... ... ... оны басқа матадан жасау, кейінірек
көйлектің қақпағын жеке өңірше жасап орнату таралды.
И.В.Захарова мен ... ... зер ... XIX ғ. ... әйелдер көйлегінде мүлде басқа пішімдер орын алып, ескі үлгіні
ысыра бастаған. ... ... ... ... ... ... пішпей,
керісінше бірнеше бөлікке бөліп пішкен.Әсіресе көйлектің ... ... пішу және ... ... ... жеке пішіп қондыру үлгісі кең
тараған. Мұнда тұйықталып бүктелген матадан көйлектің ... тұсы ... ... «иініш» деп, алдыңғысын «өңірше» деп атаған.
Мойын ойындысына тік жаға қондырған.Алдыңғы тілігіне қақпақша қондырып,
оған тана түйме немесе ... ... ... ... ... бір ... тұсына дейін ойынды жасалып, қақпақшасына кішкене ... ... ... кең ... бір түрі – кең ... ... қондырма жеңді, артқы өңірі көлденең ... ... ... ... пішілген түрі. Жеңі қос тігісті, арасына білтеленген сызық
жүргізіліп, тік жаға салынады.
Жас қыздар мен ... ... ... ... ... қақпақшасында үш түймелігі мен түймесі болған. Оның етегінің
төменгі бөлігіне ... ... етек ... Егер ... шеңбері етекпен
бірдей етіп, ені бір жарым ... кем емес ... ...... ... ... ... қондырылған ені жалпақ ... ... ... деп ... ... ... бір-біріне бүрмелеп
көркемдеп тіккен және жеңнң мойнына, жағаның айналасына да ... Оны ... ... ... тіккен.
И.В.Захарова менР.Д.Ходжаеваның зерттеулеріне қарағанда әйел ... бір ... XX ... ... ... Жаңа үлгі бойынша иығы
қиғаштап денеге қонымды етіп пішіліп, жеңі ойылып ... жең ... ... ... арқа мен ... ... тігіс жасалып, денеге
шақталып тігілген, ... ... ... ... әшекейленген.
Дипломдық жұмыста таңдалған ұлттық нақыштағы киімдегі бағыт осы
киімдердің ең негізгі пішімдеріне ... ... ... ... ... ... көненің көзіндей болып, сонау ғасырлардан жеткен ұлттық
киімдеріміздің қолдану аясы мен мән –мағынасына ... ... ... бүгінгі тұтынушының талабына сай лайықтап, ұсынылып отыр.
Бүгінгі ұсынылып отырған ұлттық костюм - ... ... ... ... ... сай етіп ... Тәуелсіз мемлекет атанып, көк
аспанымызда көк байрағымыз желбіреп, ... төл ... ... ... тереземіз тең болып жатқан тұста ... ... ... ... ... іздеуге мүмкіндік туып, даңғыл жол
ашылды
Көргенде көзді арбап алатын бұл киім түрі – ... ... ... ... түсетін желбіршек етек, желбіршек жең
мен қыпша белденіп тігілген. Ертеде қазақ қыздары қос етек ... ... ... ... бұл киім ... ... ... тұлғасын бар сұлулығымен таныта түсетін қынама бел
қамзол, әсем желбірлі белдемшемен толықтырылған бұл киім үлгісі ... ... ... мақсат қойылды.
“Қосалқа” салтанатты, әсем костюмі қазақтың мауыт, қойқын, манат
сияқты маталарындай ... ... жаңа мата ... ... ... ... маталарынан тігілген.
Костюм әсем табиғаттағы өмірді бейнелейтін балғын көгілдір түс және
оның реңдері бір-бірімен, ерекше нәзік талғаммен ... ... ... ... ... “қыз денесінің құмырсқа беліндей ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жастар талғамына сай етіп
тігілген камзол және желмен ойнап, жібектей ... ... ... ... толы ... бұл бұл ... ... үйлесіп,
сахнаны алқызыл толы, көктемнің күніндей құлпыртып, сәнін кіргізеді ... ... ... ... бері қазіргі күнге дейін сұлулық ... ... ... ... бел, желбірдің шифон матадан, жаңаша
орналасуы және ... ... ... ... ... талғамға сай
білектен жоғары бір тұтам болып тігілген жең және қос ... ... ала ... жаңа ... ... ... белдемше әрбір
бойжеткеннің жүрегінен бір орын табады деп үміттенемін.
Бұл жобада ... ... ... және ... мен ... қолдана отырып, сахналық киімдерді ... ... ... ... ... салтанатты жиындарға қазақ қыздарына
киетін көйлектер, камзол-белдемшелерге әсем бейне бергім келді.
. Қазір жасыл, сары, алқызыл, ашық ... ... ... ... ... әрі ... түс ... психологиялық тұрғыдан да әсер етеді, ал жасыл
түс әрқашан адамға тыныштық, көктемгі көңіл-күй сыйлайды (бұл түс те ... ... ... ... ие) сол ... мен жасыл түсті қолдандым.
Бірінші топта жас бойжеткендерге арналған үлгілер ұсынылған. Үш үлгіде
ұзын етекті көйлектен тұрады, белі ... ... ... ... ... үстінен оюлар түскен және екі шетінен желбіршектер тігінен
орналасқан, екінші үлгі және ... ... ... ... ... жалғасқан
жолағы бар, үшінші үлгі көкірек үстінен беліне дейін оюлар жалғасқан,
белінен ... ... ... ... ... ... топтағы үлгілер: үш бойжеткендерге арналған үлгілер; бірінші
үлгісі белі жартылай қыналып,алдыңғы бой тізеге дейін,ал ... бой ... ... ... де екі ... тұрады: бірінші үлгі- белі
қыналып, денеге қонымды етіп тігілг етегінде ... ... ... тігілген;
екінші үлгіде ұзын көйлек пен шешілмелі бір жеңнен тұрады. ... ... ... ... ... тігілген, бөксесінен бастап, төрт жерінен айыр
түскен; үшінші үлгі де көйлек және сырт көйлектен тұрады, ішкі ... және ... ... ... желбірмен өңделген, ал сырт көйлек белі
қыналып, етегіне тігінен желбірлер түсірілген.
Ұлттық киім болғаннан соң, ... сән ... ... ... мен ... ауа райын, өмір салтын, жалпы халықтық
сипат болуы тиіс.
1.3. БҰЙЫМҒА МАТАЛАР ... ... ... және ... ... ... орналасуы және
байланысымен анықталады. Матаның құрылымына әсер ететіндер; мата ... ... ... бен ... ... ... түрі жатады.
Матаны таңдағанда оның гигиеналық талаптарға сай қасиеттері болуы керек,
оның ... ... ... ... білу ... Мата ... кемшіліктерін жасырып, дененің конфигурациясын ерекшелендіріп,
тері қабаттарына, адамның таныс органдарына зиян тигізбегені жөн.
Көйлектерге мата ... ... ... ... ... болуын және сәндік жағын ескере отырып, гобелен матасы ... ... ... ... ... беру үшін оған қосымша барқыт, атлас
маталары қолданылады. Ұсынылған бұйымға төмендегі маталарды ... ... ... түрге жатады, яғни киімде әр түрлі күрделі
бөлшектері кездеседі және күрделі өңделеді.Киімдер физикалық, ... және ... ... ... ... маталары ретінде барқыт, атлас маталары таңдалды, ал шивонмен
желбірлер тігілген.Барқыт жұмсақ, көгілдір ... ... ... ... өткізгіш, ауа мен ылғал өткізгіш, жылу сақтағыш. Шивон-жұқа, жұмсақ,
майда, алқызыл және көгілдір ... ... ... ... ... мата.
су өткізгіш, ауа мен ылғал өткізгіш болып келеді. Маталарда киімге ... ... ... талаптары бар, ол адам денсаулығын
сақтауға ыңғайлы, және киімнің ішкі ... ауа ... ... ... ... ... ... сыртқы дымқылдан сақтайды, осы
гигиеналық талаптардың санатына жатқызамыз. ... ... ... ... киім ... ... ... терді және басқаларды
уақытында ығыстырып шығарады және адам ... ... ... ... ... ... қабілеті бар.Киюге ыңғайлылық- адам
еркін қозғалып, ... ... оңай ... ... ... ... ... талапқа сай, жаңа үлгі ... ... ... көрікті аша түседі. Астарлық матаға астарлы матасы қолданды.
Киімді қандай материалдардан тігу деген өте ... ... ... ... Таңдалған матаға талап көп. Біріншіден, сәнді болуы керек.
Екіншіден, тігілетін киімге орай түсі, түрі, ... ... ... ескеріледі. Үшіншіден ол адам денесіне тек жағымды әсер ... ... ол ... құны ... киім ... ... өзіндік құны ескерілуі тиіс.
Сәнді киім таңдаудағы жақсы талғамды ... кең ... ... пен ... ... ... оның түстік
үйлесімділігінде, форманың пропорциясында, тәртібінде,қойылған ... ... ... ... оның ... ... көзқарасын білдіріп тұратынын
да айтып өткен жөн.
Сәнге деген талаптың жылдан ... ... ... ... ... кеңінен өріс алып, тереңнен тамыр жайып, дами беруіне үлкен
үлес қосқанға не жетсін.
1.3.1. Мата ... | Мата түрі ... ... |
| | | |
| | | |
| | ... мата ... |
|1 | | |
| | | |
| | ... мата атлас |
|2 | | |
| | | |
| | ... мата ... |
| | | |
|3 | | |
| | | |
| | | |
| | ... мата |
| | | |
|4 | | |
| | | |
| | | ... ... үлгідегі бұйымға қойылатын талаптар.
Ең алдымен сәнді де әдемі, тартымды болуы, соңғы талғам талаптарына
лайықты болуы ... Мата – ... ... ... ... ... ... гармониялық үйлесімін табуы қажет. Киім мен ... ... ... ... сондықтан да оған қойылатын талап та күнделікті
өсіп отырады. Жалпы киімді тігу барысында белгілі бір ... ... ... ...... өзі қоғамдық тұтынушылармен
өндірушілердің ... ... ... және ... ... артық
көретіндігі туралы информация, жобалау шешімдері бұл талаптарды жүзеге
асырады. Өндірістің ... ... ... ... және ... талаптарын қамтамасыз етеді. Киімге қойылатын
талаптар төмендегідей:
Эстетикалық талапқа – тұтынушы аса ... ... Оның ... ... ... әр ... ... пішіміне, тігілу
сапасына бөлшектеріміз эволюциялық жағынан өзін ... ... ... өзі жаңа үлгі ... модасына сәйкес келіп, адам
тұлғасымен қоршаған ... ... ... ... ғана ... ... туындайды.
Гигиеналық талап – мақсатына байланысты ... және ... ... ... ... ... ауа мен ылғал өткізгіштік, ... ... ... ... ... ... бөлу. Нақтырақ
айтқанда адам денсаулығын ... ... ... ...... ... ... және рухани
талаптарына сай болуы тиіс. Қосымша қандай ... ... ... ... ... ... киімнің баға
деңгейінің үйлесімділігіне ерекше назар аударылады.
Бұйым бағасы көтерілетін болса, онда киімді өндіру мен оның өтімділігі
қиын жағдайға ... ... Егер баға тым ... кетсе, онда өндіріс
зиян шегеді. Бұл талаптарды ... ... ... ... ... ... ... туралы жауап алынады.
Тұтынушылар талабы – бұл да тұтынушының өзіндік ... ... ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз ететіндігінің көрсеткіші. Материалдық сұранымдар
организмнің қоршаған орта және киім мен ... ... ... қызметін қамтамасыз етуге негізделген. Осыған байланысты
материалдық сұранымдар организмнің ... ... және ... ... ... ... ... болуы талап етіледі.
2. ҚҰРАСТЫРУ БӨЛІМІ
2.1. Құрастыру ... ... ... ... таңдау
және негіздеу
Бұйымның тұлғада қонымды ... ... ету - ... ... ең ... ... Бұйым сызбасының
базасы адам тұлғасының жазықтық ... ... ... ... ... ... дене ... жайында
толық және нақты ақпараттың болғаны дұрыс.
Антропометриялық ... ... ... ... және
балалардың үлгілі тұлғаларының өлшемдік кестелері жасалды. Бұл
мәліметтер массалық ... ғана ... жеке ... ... ... шығарудағы негіз бола алады.
Берілген ... ... ... ... ... ... әдіс бойынша жасалған. ... ... киім ... ... ...... әдісіне
жатады. Құрастыру сызбасының әрбір ... сол ... ... ... мәліметтері бойынша жасалады. Мұның бәрі
сызбадағы нақтылықты және ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
2.1.1. Құрастыру әдісін ... және ... ... – бұл ... ... түрінде немесе,
өлшемі мен жасау ... ... ... ... байланыстырып,
орналастыру арқылы детальдар ... ... ... ... екі ... қолданылады: муляжды-
күрделі формаларды ... үшін және ... ... ...... ... ... басқа
нұсқаларын жасау үшін.
Муляжды жүйемен құрастыру үшін ... ... ... адам ... ... манекенге түйреп, сонан-соң ... ... ... ... ... бұйым бөліктерінің
сызықтарын сәндейді, сонымен ... ... ... ... ... ...... жүйе – белгілі ... ... ... оған ... қосымшаларды қосу негізінде ... ... ... ... ... ... ... нұсқалары қолданылуы мүмкін.
Шығарылған ... ... бір – ... есеп
формуласының құрылымы мен ... ... ... ... Және де есеп ... ... дәрежелері де
әр түрлі.
Берілген әйелдер киімінің жинағы киім ... ... ... ... ... киім ... әдісі есепті
– аналитикалық әдіске негізделген. ... ... ... адам ... ... ... ... зерттелуі арқылы жасалған. ... ... ... ... және ... ... қоса отырып, тұлғаның түзетілген сызықтарын
графикалық ... жаю ... ... жолмен құрастырудың әрбір
аумағы, сол ... ... ... ... ... ... Бұл ... нақты және өлшемі бойынша
тұлғаға қонымды ... ... ... ... ... – оның ... жолы ... бірегей және түптік
өзгертуді ... ... яғни ... ... формадағы,
киілу тәртібі әркелкі киімдерді бір негізгі сызба ... ... ... ... ... және ... ... қайыруға
берілген қосымшасыз орындайды, тек ...... ... қасиетіне байланысты, форма жасауға және ... ... ғана ... ... ... ... ... құрастырудың Бірыңғай әдісінің үлгілі
тұлғадан аутқитын ... да ... ... ... Бұл ... ... ... және шалқақ, кеуде безі ... және ... ... ... ... ... ... көмектеседі және стандартты емес көптеген ... ... ... ... ... Құрастыру сызбаларын орындауға қажет ... ... ... ... ... және дұрыс құрастыру сызбасын
жасау үшін, сол тұлғаның ... және тура ... ... алу - өте ... ... Егер сол ... қате ... ... қате ... ... онда ол
тапсырыс берушінің үстінде өте қонымсыз тұратын ... ... ... ... келбеттік ерекшеліктеріне көңіл аударған
жөн, өйткені оның нормадан ... ... ... ... ... өлшем саны көбірек болу керек. ... мен ... ... ... ... ең ... дене
бітімнің ерекшеліктерін есепке алып отыру қажет.
Әртүрлі ... және ... ... ... ... үйрену үшін, сызбадағы ең ... ... ... ... және ... тұлға ерекшеліктермен байланысын
көзге жақсы ... ... ... өлшем бірліктері типтік ... ... ... ... ... [19. 23б]
2.1.2. ҚҰРАСТЫРУ СЫЗБАСЫНА ҚАЖЕТТІ ӨЛШЕМ БІРЛІКТЕРІ
ОСТ- 17-326-81
170-88-96.
Кесте: 1
|Р/с ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... |Р |176 |
|4 ... ... нүктесінің |Втош |144,6 |
| ... | | |
|5 |Иық ... ... |Впт |139,4 |
|6 ... ... биіктігі |Вст |125 |
|7 |Бел ... ... |- |- ... ... ... ... |Вшт |146,3 ... |Жартылай мойын орамы |Сш |17,7 ... ... ... ... I |Сг I |42,9 ... ... ... орамы II |Сг II |46,4 ... ... ... ... III |Сг III |44 ... |Жартылай бел орамы |Ст |33,8 ... ... ... ... |Сб |48 ... ... ... ... ұзындық|Дсп |107,4 ... |Қол ... |Оп |27,2 ... |Иық ені |Шп |13,1 ... ... ... |ВгII |25,4 ... |Алдыңғы бой ұзындығы ... |43,2 ... ... бой ... |ДтсII |42,7 ... ... ені |Шг |16,5 ... ... безінің ара қашықтығы |Цг |9,5 ... ... ені |Шс |17,3 ... |Артқы бойдың бел нүктесінен |ВпкII |42,6 |
| ... ... ... биіктігі | | ... ... ... ... |15,9 ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... – бұл ... өлшемдері мен адам ... ... ... ... ішкі ... ... ... декоративті – конструктивтік (сәнді-құрастырмалы) түрлері бар.
Қосымшаның мөлшері сән ... және ... ... дәрежесіне
байланысты.
Техникалық қосымша – ... ... ... ала ... ... ... дем ... қадағалап, жылу алмасу
реттейді.
Сәнді – құрастырмалы қосымша – ... ... ... тауып,
бұйымға форма мен ... бір ... беру үшін ... жобаланатын жартылай қынама сұлбадағы киім үшін ... ... ... ... ... сұлбаның қосымшаларын
таңдау керек.
Техникалық және сәнді – ... ... ... екі
топқа : жалпы және меншікті ... ... ... ... ... кеуде, бел және бөксе сызықтарында
орналасады.
Меншікті қосымшалар бұйымның әр ... ... киім ... сызбасын алу үшін дене өлшеміне үстемелеп
қосылатын шама.
Қосымша ... ... ... Олар:
1) Макеттің толықтығына.
2) Дене динамикасына
3) ... ... ... ... ... түрлері бар.
Қосымша дененің еркін қозғалып тұруына тыныстық қан айналымының бір қалыпты
қызмет етуін қамтамасыз етеді. Оның шамасы ... 2 см ... ... ... ... сәндік элементтерінің санына
байланысты болады, киім денеге емін-еркін тұруы үшін қозғалуға икемді болуы
үшін қосымша ... ... ... ... ... ... киім ... белгілі бір қалыңдығы бар өзіндік шеңбер сақина тәрізді болады. [20,
4 б]
2.2.2. ЕРКІНДІККЕ БЕРІЛЕТІН ҚОСЫМШАЛАР
Кесте: 2
|Р/с |Өлшем белгілерінің ... ... ... |
| | ... |мөлшері,см |
|1 |2 |3 |4 |
|1 |Иық ... |Поп |8 |
|2 ... ... ... |2,5 |
|3 ... кеңдігіне |Пшс |1 |
|4 ... ... ... |Пг |4 |
| 5 ... ... ... |Пт |3 |
|6 ... ... ... |ПБ |4 |
|7 ... бой ... ... |0,5 |
|8 ... ойындысының еніне ... |0,5 |
|9 ... бой ... ... |0,5 ... ... ... ҚҰРАСТЫРУ СЫЗБАСЫН ОРЫНДАУ
Құрастырудың алдын–ала есебінің мақсаты – бұйым ... ... ... ... ... жең енін ... құрастырғанға
дейін бұйым сызбасының бөлек аумақтарының мөлшерін ... ... ... ... есеп ... астындағы жеңнің ... ... ... ... мен ... ені мен тереңдігі
арасындағы өзара байланыс орнатуға ... ... ... ең ... ... ... ( ... I, II
жартылай айналымдары, арқа, кеуде ендері және иық ... ... киім ... ... ... берілетін қосымшалар
кіреді.
Құрастырудың алдын-ала есебін мына ретпен ... :
1. ... ... ... ... мына үш аумаққа:
арқа, қолтық және алдыңғы бөлікке ... ... ... ... ... ... соңғы өлшемін
анықтайды
3. еркіндікке берілген қосымшалардың мөлшерлерін ... ... ... әр ... ... ... бой, қолтық ойындысы және ... ... ... ... чертежінің базистік торы құрастырылады. Чертеждің базистік торы –
мұның өзі ... және ... ... ... ... ... бір ... формулалары арқылы анықталатын олардың ара қашықтығы АН;
Аа1 жүйелеріне қатысты кеңінен бейнеленген тұлғалардың ... ... ... ...... 7-ші ... ... жағдайына сәйкес келетін
нүкте арқылы өтетін горизонталь сызық.
ГГ3 – кеуденің неғұрлым томпайыңқырап тұрған нүктесі
арқылы өтетін жүйе.
Г1Г4 – ойық тереңдігінің жүйесі.
ТТ1 – бел ...... ...... ... ... анықтайтын көмекші вертикаль.
а2Г4 - өңірдің көлденеңін анықтайтын көмекші вертикаль.
а1Н3 - өңірдің ортасының ...... ... У – ... – иық ... Г – ... - ... ... Б – ... – бүйір қиындысы О – ең ... ...... ... Р - ... кесіндісі
АУГТБН – бүгілу сызығы. Л – ... ... ... тұрғызбастың алдында оны алдын-ала есептеу қажет. Мұнда
дене учаскелерінің әрқайсысының өлшемдеріне берілген ... алу үшін ... ... бір бөлігін қосып, қажетті формуламен есептеп
шығарады.
Бұйым сызбасын тұрғызуда бірнеше ... ... ... СЭВ, ... ... ... және т.б.
ЦНИИШП - әдісінің ерекшелігі біріншіден жеңнің екі Ирук есептелінсе,
осыған байланысты жең ойығының ұзындығы, ... ... ... арқа ені, өңір ені, ... ... биіктері есептелінеді.
Бастапқы мәлімеииер ретінде адамның өлшемдері, оның мөлшері және қосымша
мөлшері мемлекеттікт стандарт ГОСТ-17-522-72 бойынша анықталады. [21, ... ... ... ... ... біріншіден киім конструкциясын
тұрғызуды жалпы ... әрі ... ... ... ... ... ... қатар матаның отыруына, қысқаруына байланысты да
қосымша мөлшері көрсетілген.
Бұйымның сызбасын - ... ... ... ... тұрғызылған
базистік тордың сызбасын негізгі сыртқы контурлық сызықтардан : өңірдің шет
сызығы, артқы бойдың орта сызығы, бел, ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... сызбасының есебі
Кесте: 3
|Р/с |Құрастыру аумағы |Формуласы ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... |44+4 |48 |
| |А0а1 | | | |
|2 ... кеңдігі |Шс+Пшс |17+1,7 |18,7 |
| |А0а | | | |
|3 ... бой ... |
| |а1а2 | |42,9) | |
|4 ... ... |А0а1 -А0а+ а1а2 ... |13,5 |
| |аа2 | | | |
|5 |А0У ... ... |17 |
|6 ... ... ... |21+3 |24 |
| |А0 Г | | | |
|7 |Бел ... |ДтсІІ+Пдтс |42,7+1 |43,7 |
| |А0Т | | | |
|8 ... ... |0,5* ... -2 ... |19,3 |
| |Т Б | | | |
|9 ... сызықтар |Г3Т3Б3 | | |
| ... | | | ... ... бой ... ... ... |7,4 |
| |ені А0А2 | | | ... |Мойын тереңдігі |А0А2/3+Пвгс | |2,4 |
| |А2А1 | | | |
| | | |103+1 |104 ... ... ... ... | | |
| |АН | | | ... ... бойдың | | |1,5 |
| ... ... | | | |
| |ТТ1 | | | ... |Иық ... |Шп+Ппос |13,1+2+1 |16,1 |
| ... А2П1 | | | ... |Иық ені ТП1 ... ... |45,1 ... | |П1П11 | |1 ... |Қолтық | | | |
| ... | | | |
| ... Г1П3 ... | |9 |
| |Г1Г2 ... | | |
| |Г11 | | |3,7 |
| |Г42 |0,2* Г1Г4 | | ... ... бойдың ең |ДтпІІ+Пдтп+2 |43,2+1+2 |46,2 |
| ... ... | | | |
| ... Т8А3 | | | ... ... ... | | |6,9 |
| |А4 А3 | | | ... |Мойын тереңдігі |А4 А3+1 |6,9+1 |7,9 |
| |А5 А3 | | | ... ... ... ... | |25,4 |
| ... А4Г7 | | | |
| ... ені | | | |
| |А9 | | | ... | ... | |8 ... ... бой | | | |
| ... қолтық | | | |
| ... ... | |20 |
| |Г4 П 6 ... | | ... |Көмекші нүкте П60 |П6 | |0,6 ... ... ... |Шп | |13,1 |
| ... ... | | | |
| |П5А9 | | | ... ... ... |П5+4+ П6+2+ Г2 | | |
| ... | | | ... ... ... ... ... биіктігі |сызбада ... | |
| |О1О2 | | | ... ... ені ... |18,6/2 |9,3 |
| |О1Рл | | | ... |Жең ұзындығы |Друк | |60 |
| |МО3 | | | ... ... ... ... |60/2+3 |33 |
| |ЛО3 | | | ... ... ... |МЛ | | ... ... ... ... | |14 ... | |М+М2 | | ... ... ... ... | | ... ... ... | |1 |
| |ені Л2Л3 | | | ... ... ... |Рл+ Л3+М2 | | ... ... нүктесінің|Г4 П 6 | | |
| ... 1Рп | | | ... ... ... |Г1П3 | | |
| |ені РлР3 | | | ... |Жең ... |Р3Р І | |0,5 |
| ... 1-1І | | | |
| |Р3Р І І | | | ... |О3О5 ... | | ... |О2О6 ... | | ... ... О52 | | |2,5 |
| |О6 3 | | |2 ... |Окат сызығы |1І +2+ О2 +3+Р3 І| | ... |Рп8, Рп8 І ... | | ... ... ... |1 І І ... І | | |
| ... |І +5 | | ... |РпР І ... | | ... |Л3Л І |Л3Л1/2 | | ... |М2М І |М2М/2 | | ... |РпР1 РпР І |РлР2 | | ... |Л1Л11 |Л1Л І | | ... ... ... ... қажетті мәліметтерді таңдау, тапсырыс
берген тұлғаны талдаудан ... Бұл ... дене ... дене ... ... ... ... жұпты бөліктерінің бір-
біріне қатынасына мән беріледі.
Берілген бұл жобадағы ... ... ... ... ... ... ... май шөгінділерінің ... ... ... ... ойық қарын, ... ... ... ... ... ... есебін жасау үшін үлгілі тұлғаның
өлшем ... мен ... ... ... ... және алдыңғы бойдың негізгі құрастыру
сызбасын ... ... ... есеп ... ... ... мына кезекпен орындалады: сызбаның базистік ... ... ... ... сонан-соң алдыңғы және ортаңғы сызық
(алдыңғы бойдағы өңір сызық) және ортаңғы ... ... ... ... және бүйір қиындылары, бел бүкпелері, ал кейде,
бүйірдің кесілу сызығы және ... ... ... ... тік ... ... ... яғни
артқы бойдың мойын негізінен көлденең және астына қарай тік ... ... ... ... ... ... ... сызбасына үлгі (модельдік) ерекшелігін
жүргізу, лекалалардың техникалық модельдеу әдісін таңдау ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементтері :
Біріншіден артқы және алдыңғы ... ... ... ... ... ойындысынан шығып, төменгі ... ... ... сызық шығару;
Бел аймағындағы сұлба ... және ... ... ... және ... сызықтарының төменгі жақтарын кеңейту.
Алдыңғы бойда лацканымен өңірді ... және ... ... бүкпені үлгілі қалпынан жылжыту, ... ... ... графикалық әдіспен орындауға болады.
Графикалық әдістің үш ... ... : ... әдісі,
кертпелер әдісі және комбинирленген әдіс ... ... ... ... ... ... ... әдіспен орындалған.
Макетті әдіс мына жолмен орындалады: ... бой ... ... нүктесіне бағытталған үстіңгі бүкпенің орналасу
сызығын жүргізеді, сол ... ... ... ... ... бүкпенің
шеттерін қосады, осылайша белгіленген жерде жаңа ... ... ... ... модельдік ерекшеліктері макетті әдіспен орындалған.
Осымен, ... ... ... – бөлек детальдарды
құрастыру кезінде ескерілетін техникалық ... ... ... ... ... ... жазықтығына ауыстыру
болып табылады.
2.4. Бұйымның негізгі, астарлық, қосымша бөлшек ... К ... мата ... осы ... ... ... жасалған лекаладан алынады.Лекала сызбаларын құрастыру
келесі ... ... ... ... ...... ... сол сызықтардың түйісуі бақыланады, ... ... мен ... ұзындығы тексеріледі.
Лекаланы даярлау үшін – ... ... ... ... ... оның ... ескеріледі.
Лекалдар негізгі және ... ... ... ... - ... пішу үшін, ал ...... ... ... сияқты детальдарды енгізу ... ... ... т.с.с.
Көмекші лекалдар: қиындыларды анықтау үшін және белгілеу ... ... - ... ... ... белгілеу үшін
және басқа да бөлшектерді ... тігу ... ... лекалдар бұйымның нақты бір түріне жасалады. ... ... ... және ... ... ... Негізгі
лекалда, бұйым ... ... ... ... ... оның
әрбір бөліктерінің контур ... ... ... ... ... тиіс. Жеке тапсырыс бойынша бұйымды даярлау
барысында ... ... ... ... ... ... Пішу ... берілген артық қосымшалар, тігу барысында
бұйымды ... ... ... тура етіп ... ... ... лекаласы негізгі лекаладан, керекті қосымшаларды
ала отырып жасалады. Бұл ... ... ... ... ... және астар матасының құрылымы негізгіге қарағанда тығыз және
онша ... ... ... бұл ... негізгі матаның
қалпына ... ... ... ... Астардың лекаласы
әдетте артқы бойында тік ... ... және жан ... ал ... ... ... ... формалар бүкпе арқылы
жасалады. Сонымен қатар, астар лекаласына сәнді ... пен ... ... ... әркелкі, лекалдар жинағының
барлық бөлшектерінің ... ... ... соң, ... жіп ... мен одан ауытқуларын және бел, ... ... ... ... ... ... бүкпе және тағы ... ... ... қосу ... ... КИІМ ... ... атауы ... саны |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
| ... | | |
|1 ... бой |1 |2 |
|2 ... бой |1 |2 |
|3 ... ... ортаңғы бөлігі |1 |1 |
| | | | |
|4 | Жең |1 |2 |
|5 ... ... ... | | |
| | |1 |2 |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
|6 ... ... ... жағы |1 |2 |
|7 ... ... ... |1 |2 |
|8 ... бойдың жоғарғы жағы |1 |1 |
|9 ... ... ... |1 |1 ... |Желбіршектер | | ... ... ... |1 |8 |
| | | | |
| | | | |
| ... ... спецификациясы |
| ... | | |
|1 ... бой |1 |2 |
|2 ... бой |1 |2 |
| |Жең | | |
|3 ... ... бөлігі |1 |2 |
1. ... ... ... ... ... ... ... енінің |
| | ... см |
| ... ... бойы | |
|1 ... ойындылары |1 |
|2 ... ... |1-1,2 |
|3 |Иық ... |1,5-2,0 |
|4 ... қиындылары |1-1,5 |
|5 ... ... |0,7-1,0 |
|6 ... ... |1-1,5 |
| ... ... бойы | |
|7 ... ... |1 |
|8 ... ... |1,5-2,0 |
|9 ... ойындылары |1-1,2 ... |Иық ... |1,5-2,0 ... ... қиындылары |1,5-2,0 ... ... ... |1,5-2,0 |
| |Жең | ... ... және ... ... |1 ... ... ... |1 |
| | | ... ... ... | ... ... ... |1 ... |Төменгі қиындылары |1 ... ... ... |1-1,5 |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
4. ... ... ... КӨБЕЙТУ
(ГРАДАЦИЯ)
Киім бөлшектерін техникалық көбейтудің ... ... ... ... ... мен ұзындығының құрастыруын алу
болып ... ... ... ... ... ретінде
белгілі бой, өлшем және толықтықтағы ... ... ... ... техникалық көбейтудің бірнеше түрлері бар: сәулелік,
топтастыру және есепті-пропорциялы.
Есепті-пропорциялы – бұл ... ... кең ... түрі.
Ол құрастырудың бөлек ... ... ... ... негізделген.
Бұл әдістің қасиеті - әрбір ... ... ... ұзындығынан үлкейтуге арналған ... ... бар; және ... ... ось ... тең пропорциялы.
Өлшемдері бойынша техникалық көбейтудің негізгі мақсаты - өлшем
аралықтарындағы ... ... және ... бел және ... ... өлшем ... ... ... бөлшек өлшемдеріне тең етіп жасау керек.
Бойы бойынша техникалық ... ... ... интервалы,
адам тұлғасын антропометриялық өлшеу арқылы алынады. Бұл интервал ... ... ... Бел ... ... Дтс бойдан бойға 1,1
см-ге ... қол ... бас ... 1-буынына дейінгі
өлшемі 2 ... ... ... ... ... ... ... көбейту тек төменгі бөліктің ғана, ... ... ... кеуде сызығынан бастап, ал жеңде ... ... ... ... ... ... қойылатын негізгі талаптар:
1. Бұйым құрастырмасын нақты ... ... ... ... ... ... ... қалу. Лекалды көбейтуде ... ... ... ... ... өлшемнен өлшемге ауыстыратын еркін
кестесі ... көп ... ... ең ... киім үлгісі, киім пішімі,
киімнің дәл нұсқасы, болуға тиіс. Киім үлгісі бір ғана орта ... және бойы ... ... белгіленеді, берілген үлгі осыған
байланысты болады. Иірімдер киімнің қалыпты үлгісінің яғни ... ... ... түрі ... ... ... киім тігілерде адамның пішіміне, өлшеміне байланысты әр
түрлі болып келеді. Ол үлгінің ... ... ... ... ... СЭВ техникалық кобейту градация атауы инженерлік құрастыру кезінде
үлкейту кішірейтуіне байланысты адамның өне бойына сай ... ... ... алдында мынадай ережелер сақталуы тиіс:
- улгі эталоны.
- киім ішкі үлгісі адам денесімен сәйкес келуі.
- Киім иық бөлігі киім ... ... ... ... ... ... ... бұйым белгілі бір бағытта сүйене отырып
тігіледі. Бір ғана иірім техникалық ... ... ... ... арналған және қыз балаларға арналған бір бағытта бір ... ... ... ... күнде әр түрлі техникалық көбеиту тәсілдері
бар.: - сәулелік.
- пропорциональды есептеу.
- топтастыру.
Жалпақтығы жағынан ... ... бұл ... ... ... құру ... болады. Сәуле арқылы белгілеуі бойынша
құрастыру нүктесі тіке жолақ жүргізілед, ... ... ... ... ... Бой ... ... тор, ЦНИШП, ЕМКО СЭВ, ЦОТШЛ әдістері
бойынша көрсетілген.
3. ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ БӨЛІМ
Матадан тігілетін бұйымдарды сәндеу технологиясына бірнеше ... ... ... және ... ... дайындау және
оны пішу, бұйымдардың ... ... сол ... ... ... ... жұмыстары және бұйымдарды әсемдеу.
Технология – грек сөзінен шыққан, ол өнімді өңдеу процесіне матадан даяр
тігін бұйымдарын шығару шеберлігі, оның ... ... ... ... ... ... әртүрлі болғандықтан, оның түріне және бұйымға
қойылатын техникалық талаптарға ... ... ... ...... ... матадан, сәнді, денеге қонымды көйлек тігіп
шығару. Бұл өте күрделі процесс. Тігін өндірісінің ... ... ... машиналардың, ы.ж.ө. аппараттарының жаңа түрлерімен
толықтырылуда.Бірақ қол ... да ... ... ... роль
атқарады. Бұйым тігу барысында ... ... ... түрі ... Оның ішіндегі қол тігістерінің көптеген түрлері көктеу, торлау,
крестті т.б. ... ... ... ... да осы қол ... ... ... көрсетілген стандартқа сай болу керек.
Бұйымды тіккен кезде оның сапасының жоғары ... ... ... тігістеріне көп көңіл бөлу керек.
Киімдерді дайындауда бөлшектерді біріктіру үшін, желімдеу ... ... ... ... ... аузын, шалбардың балағын
қайырған кезде машинамен және ... ... ... ... ... ... орны ерекше.
Технология бөліміне келгенде қажетті заттар: ... ... ... жіп, ине, түйреуіш, оймақ, суыртпақтарды алып отыратын арнайы
істік, сантиметрлік таспа, кескіштер, лекало қию үшін орама және ... ... ... ... және ... ... арналған
калька қағазы.
3.1. ҮЛГІНІ МАТА БЕТІНЕ ОРНАЛАСТЫРУ
Киім пішерде ... мата ... ... ... ... ... тағы бір ... алады.
Көптеген маталарды пішпес бұрын (түкті маталардан-барқыт, ... ... ... ... ... болонья, плащ түріндегі
маталардан басқасын дымқылдап алады.
Дымқылдау-киімді ... ... үшін ... ... ... штапель маталарды дымқылдап алып, бұрамай, жай ғана
сығып, ... ... бой және ... ... түзу ... ... ... керек.
Барлық маталарды пішуден бұрын үтіктеп алады.
Пішудің алдында матаны ... ... өңін ... қаратып, тең етіп
бүктейді де арқау жібін негізгі жіпке перпендикуляр ... ... ... шетін беттестіреді. Егер мата қиығының шеттерінде қиғаштық болса, бұл
бөліктер пішуге ... ... ең ... жеке ... ... және
басқалар) пайдаланады.
Барлық лекалоны, соның ішінде ең ұсақтарын да міндетті ... ... ... ... ... ... ... отырып, лекалоны салудың ең
жақсы әдістері лекалоны матаға түйреуішпен түйреп, ... ... ... кескінін жұқа бормен тұтас сызықтар арқылы қоршайды.
Түзу сызықтарды ... ... ... ... үзік ... ... ... лекалоны алып қояды. Пішімдердің ... ... ... тағы да ... ... ... түйреуішпен түйреп қояды. Бөлшектерді үзік сызықтар бойынша
пішіп алады. [93,95- ... ... ... ... алдын-ала оның оң бетінің характеріне ... ... ... мата ... түгіне, суретіне және негізгі жіптің
бағыты. Күрделі суретті немесе геометриялық суреттері бар маталарды ... ... ... ... етеді. Мысалы, әрбір детальдің суреттері ... ... ... ...... ... симметрия орналасуы қажет.
Ал, суреттері әртүрлі, гүлді, маталарды әр ... ... қия ... ... ... ... үшін матаның негізгі жібін анықтау керек.
Негізгі жіпті мата жиегінің ... ... ... ... орындалу тәртібі
Кесте 6
|Р/С ... ... ... ені |Тігіс,тігіс |
| | | ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... бөлшектерін мата бетіне |Қ |Бор, сызғыш, түйрегіш |
| |орналастыру | ... ... ... ... алу |Қ ... ... ... ... тексеру |Қ |бор ... ... ... келесі |Қ |Бор, ине, жіп, қайшы |
| ... ... | | ... Көйлекті өңдеу ... ... ... ... |SMG/MN 2035 |
| | | ... SIMURG» ... ... бой ... ... |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... | | ... ... бой ... ... ... |
| ... жеңнің желбіршектерінің| |GC615OM |
| ... ... 0,2 см | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... бой ... |М |ZJ8700 «ZOJE» ... ... ... жиыра | | |
| ... ... тігу | | ... ... ... ... ... |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... | | ... ... ... ... |Ү |SMG/MN 2035 |
| | | ... SIMURG» ... |Алдыңғы және артқы бойдың жан|М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... иық ... ... | | |
| ... | | ... |Артқы бойдың ортаңғы |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... ... және артқы бойдың |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... ... ... тігу | | ... ... тігістерді айыра, |Ү |SMG/MN2035 |
| ... ...... SIMURG» |
|2.11 |Астарды өңдеп, қосып тігу, |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... ... ... |Ү | ... ... тігістерін айыра үтіктеу|Ү |SMG/MN 2035 |
| | | ... SIMURG» ... ... ... бір біріне |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... тігу | | ... ... астыңғы бөлігін |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... |TYPІCAL |Ү |SMG/MN 2035 |
| |GC615OM | ... SIMURG» ... ... ... бөлігінің |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... ... ... қосып| | |
| ... | | ... ... ...... |
| ... | | ... |Дайын кеудешені ЫЖӨ өңдейміз |Ү |SMG/MN 2035 |
| | | ... SIMURG» ... ... ... ... астарымен қосып, |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... ... ... етегін | | |
| ... ... | | ... |Тігісті жатқыза үтіктеу, оң |Ү |SMG/MN 2035 |
| ... ... | ... SIMURG» |
|3.3 |Жең етегіне желбіді |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... ... ... үтіктейміз|Ү |SMG/MN 2035 |
| | | ... SIMURG» ... ... екі ... ... |М |ZJ8700 «ZOJE» |
| ... қойып, тігіп | | |
| ... | | ... ... жіптерден тазартамыз |Қ |Қайшы ... ... ЫЖӨ ... |Ү |SMG/MN 2035 |
| | | ... SIMURG» ... ҚҰРАЛ- ЖАБДЫҚТАРДЫ ҚОЛДАНУ
Бұйымның сапасы, жұмысының еңбек өнімділігін дұрыс таңдап алынған құрал-
жабдықтарға байланысты болады. Қол инелер, ... ... ... жылтыр,
кедір-бұдырсыз, қажалмаған жіп сабақтайтын көз әжептеуір мөлшерде болуы
керек.
Қол, ине, оймақ, қайшы, өлшеуіш қол ... ... ... ... жіп ... ... жіпті немесе бөлшектердің бұрышын
шығаратын біз, шаблон және ... тағы ... қол ... ... ... ... [27. 18 б.].
Қол инелері өткір, сынғыш емес, жылтыр, тегіс, қаналмаған және ... көзі таза ... ... ... 1- ден 12- ... ... ... түрлеріне, пайдаланатын маталарына және технологиялық
операцияларына иненің нөмірі сәйкес жіптің де ... ... ... ... ... 50-50-60 ... жіппен тігіледі.
97- кластағы тігін ... ... ... жинақтап
бастағаннан бұымды аяқтағанға дейін қолданылады.
Бұйымды ... ... бір ... ... ... өңдеу жұмысы
қатырма желімдеу, қол көктеулері, машина ... ... ... ... ... ... дұрыстығын тексеру үшін манекен
қолданылады. Манекен де бұйым размеріне ... ... ... ... ... ... ... машиналарының ерекшелігі,
маркасы, класы т.б мінездеме берілген. [28. 13б]
Кесте:8
|Машина |Құрал- ... ... ... |Ине түрі ... ... |түрі |бөліктің ... ... | | ... |ы | ... |Бір инелі ... |5500 |3,5-4 ... 22-55 ... |қосып тігу | | | |№90 |
| ... | | | | ... 737 |4 ... ... | |02-03 |№90 ... ... машинасы | | | | |
|M |Бір ... ... |02-03 | |№90 ... ... теу | | | | |
| ... | | | | ... ... ... ... ... өңдеу (ЫЖӨ) – тігін өндірісінің технологиялық
процессіндегі маңызды ... ... ... Оның ... ... ... да бір форма беру, әртүрлі тігістерді өңдеу, бұйымның ең
ақырғы өңдеуі және ... ... ... ... үш ... ... ... талшықтарын бу арқылы тегіс күйге келтіру;
матаға белгілі форма беру;
кептіру мен салқындату арқылы, белгілі бір форманы сақтап қалу;
Ылғалды-жылудың жұмыстарын өндеу кезінде, ... ... ... ... кеуде тұсын дөңейтеді, түймелігінің жиектерін, қалталардың
шеттерін тегістейді және тексереді; матаның үстіңгі жағындағы жылтыр мен
қыртысын кетіреді. ... ... ... және сапасына ылғалды жылулық пен
өңдеу кезінде матаны ылғандырады, жылу мен ... ... ... жылудың жерінен мата әртүрлі деформацияға тез беріледі.
Әйелдер және балалар ... ... ... ... ... ... ретінде үтіктер, престер және ауа мен бу ... ... [29.53 ...... ... пластикалық және спиральдық ... ... ... элемент спиралын нихраммен ... ... ... ... ... ... жапырақты
механит және асбест, ал спиральдық қыздырғыш элементінде асбест, сұйық шыны
және кептірілген құм қолданады. ... ... ... ... бар ... ... ... жәшігіне реле
орнатылған.
Үтікке екі жалғағыш сым жүргізілген, оған электроавтоматика тоқ алатын
сым жалғанған үтіктер 1 ... 10 ... ... ... ... ... ... дайындау үшін, салмағы 1 ... 4 ... ... үтіктер
қолданылады. Үтіктер тоқпен қызатын, бу араласқан тоқ және бу ... та ... ... және ... ... ... |
| ... | ... |
| | |Т ... ... ... |
| | | | | ... | |
|1 ... ... |160-180|20-45 |0,05-0,25 |10-20 |Матаны қияр |
| | | | | | ... |
|2 ... ... ... ... |10-20 ... иық, |
| | | | | | ... тігістері |
|3 |Жатқыза үтіктеу |160-180|20-45 |0,05-0,25 |10-20 |Бүкпе, |
| | | | | | ... |
|4 ... ... |160-180|20-45 |0,05-0,25 |10-20 |Етегін |
|5 ... ... ... ... |10-20 ... бұйымды |
|6 |Соза үтіктеу |160-180|20-45 |0,05-0,25 |10-20 ... ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
4. ... ... сұраныс пен ұсыныстың тепе-тең жүруі экономиканы реттеуге ... Сол үшін ... ... дұрыс ұсынылуы тауар айналысын тездетеді.
Яғни өнеркәсіптер үшін халық сұранысын ... ... тұр. ... мен маркетинг қызметінің қалыптасуы – осы заманғы өндіріс үшін
ауадай ... ... ... ... ... осы ... ... Нарық тек адал бәсекені қалайды.Бұйымның жалпы бағасы алғашқы
сызбаны есептеп тұрғызғаннан ... ... ... ... ... ... мен еңбек шығынын қамтамасыз етеді.
Дипломдық жұмыста бөлімнің басты мақсаты таңдап алған модельдің сұраным
мен ұсыныстың қазіргі ... ... ... жайындағы
тиімділігін дәлелдеу.Диплом қорғаушы ұсынып отырған модельді экономикалық
тұрғыдан дәлелдеп есептеп шығара білуі керек. Модельер-конструктор ... ... ... қанағаттандыру мақсатында жеке шығармашылық
жұмыс істейді. Қазіргі қоғамда тұрған халықтың бірдей ... ... ... ... ... ... ... белгілі
болады. Осыған байланысты қазақтың ұттық нақышында жасалған бұйымдарға
сұраныс артуда және де құны да ... да, ... бұл ... өнім ... мен ... Диплом жұмысындағы бұйымның өзіндік бағасының құнын қою
келесі ... ... ... нарықтық экономикаға байланысты
ұлттық көйлегінің құнын есептегенде: ... ... мата ... ... ... ... ... және басқа да фурнитуралардың
қолданғанын ескереміз.
Бұйым сапасын анықтау үшін оны ... ... ... болады.
Олар адамдардың және өндіріс қажеттіліктерінен анықталады. Бұйымды бағалау
ең алдымен материалдар ... ... ... ... ... ... ... ақы есептеп шығарылады. Сонда, осы есеп қосындысынан жалпы бұйым
бағасы есептелініп шығарылады.
Сапа деп - өнімнің ... ... ол ... атқаратын
қызметіне сәйкес белгілі бір ... ... ... Осыған байланысты өнім сапасының екі түрі болады.
Технологиялық сапа бұйым тауарлық көрінісі мен ... жылу ... ... сапа бұйымның қазіргі талапқа сай болып, денеде қонымды
тұруымен ... ... мата ... ... |Бағасы |Жалпы |
| ... |ені ... |тг ... |
|1 |Брқыт мата |150 |2м |1000 |2000т |
| 2 ... | 140|3м |140 |1м |400 |400т |
| | | | | | |
|3 ... |150 |2м |900 |1800т |
|4 ... |150 |0,60 м |250 |150 т |
|5 ... жіп |- |2 к |0,40 |80т |
|6 ... ... |50см |1 дана |140 |140т |
|7 ... ... |20см |1 дана |25 |25т |
| ... | | | | |
|8 ... ... |15см |2 дана |50 |100т |
|9 ... |- |- |- |5445 ... ... ... мата ... жалпы бағасы: 5445 т.
Бұйымды тігуге күрделілігі – 7000 т.
Бұйымға жұмсалған электр қуаты: 1244.5 х 15%= 18667 ... ... ... 24112 ... ... ... ... отырып, бұл дипломдық жұмыстың өте көп
еңбекті талап еткенін ... ... ... оқу ... ... ... ... отырып жасалған бұл дипломдық жұмыс, ... ... ... ... ... ... мен ... жұмыс көлемі
толығымен орындалды.
Композиция жағына келгенде түстік ... ... ... ... ... ... ... сәйкестендірілген, коллекцияның атына да
лайық ерекше көңіл-күйге бөлеп, Баян-Сұлудың ... ... ... Коллекция жинағы салтанатты кештерге, сахнадағы қойылымдарға
қолданылады. ... ... ... ... әсем ... «қосетек» көйлегіне қазіргі заманның демін бергендей құлпырып
тұр. Коллекцияның ортаңғы үлгісінде қазақ ... ... ... ... ... ... ... және қазіргі сән талаптарына бағына
отырып, бұл коллекция «ЭтноДизайн» ... ... ... ... РСФСР шаруашылық министрлігінің
Орталық тәжірибе-техникалық тігін ... ... ... ... негізінен көшендік бөлімінде, сәнге бағыттерінің әуені,
тәжірибелік негізде үлгі таңдау, үлгіге сипаттама қарастырылады.
Қазақтың ұлттық ... мен ... ... ... байырғы заманнан бері,
күні бүгінге дейін өзінің мағынасын, сәнін, пішімін, ... ... ... ... ... ... мата таңдау, бұйымға қойылатын талаптар, мата
үлгілері қарастырылады.
Конструктивтік бөлімде ... ... ... алу, ... сызбасы
және ерекшелігі, ал теориялық негізде конструктивті қосымшалар, ... ... ... ... ... ... бөлімде теориялық негізде ылғалды жылу өнімін таңдау
қарастырылды, ал ... ... ... ... құрал-
жабдықтарды таңда және үлгіні мата бертіне орналастыру қарастырылды.
Экономикалық бөлімде тәжірибелік негізінен бұйымның өзіндік ... ... ... негізде қауіпсіздік ережесі қарастырылды.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Орынбаева Ә., Тәжіғалиев Б. Іс тіге біл. Алматы: Рауан, 1993.-167 ... ... ... дизайн негіздері. Алматы: Абай атындағы
ҚазҰПУ, 2007.-48б.,ил.
3)»Ерке-Нұр» сән ... ... ... ... ... ... www. google. kz.
4) Захарова И. В. Худжаева Р. Д. «Казахская национальная одежда»
А., 1964 ... ... ... ... ... "Аруна" 2005ж.
8) Өмірбекова М.Ш. "Қазақ халқының дәстүрлі өнері",
"Алматыкітап"2004ж
9) А.Х.Марғұлан. "Казахское народное прикладное
искусство"Алматы,1986г
10) Т.О.Бердник, Т.П.Неклюдова. "Дизайн костюма". Феникс – ... ... ... ... "Қазақтың ұлттық киімдері",
Алматы 98ж.
12) Е.В.Тулупова, Е.В.Стрельцова. Практикум по ... ... ... ... ... "Қазақтың ою-өрнектері" Алматы-1995ж.
14) Қасиманов С. "Қазақ ... ... ... ... ... М., 1998 г..
16) Е.М.Матузова. "Разработка конструкции женских швейных изделии
по моделям". М., 1983 ... ... ... костюма М., 2001 г.
18) Т.О.Бердник. "Как стать модельером?". М., 2000 г.
19) Е.Н.Юдина, М.А.Евтушенко, О.А.Иерусалимская, «Шейте ... ... ... Е.М, ... Р.И, ... Н.С, ... ... швейныхизделий по моделям». Москва 1983.
21) Государственное издательство «Кройка и ... Киев ... ... ... государственное издательство «Учись
кроить и шить» Алма-Ата 1959.
23)"Моделирование и художественное оформление одежды" Ростов-на-
Дону. 2000.
24) В.В.Ермилова, Д.Ю.Ермилова. "Моделирование и ... ... ... ... школа. 2000.
25)Т.О.Бердник "Основы художественного проектирования костюма и
эскизной графики". Изд. Феникс, ... ... ... ... ... "Швея. Портной легкой женской одежды". Ростов-на-Дону. 2000.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
Балаларға арналған мәтіндердегі жай сөйлемдер құрылымының лингвостатистикалық сипаты20 бет
Оқушылардың әдеби тіл стильдеріндегі мәтін бойынша жазбаша сөйлеу әрекетін дамыту әдістемесі62 бет
Сөйлемнің оқшау бөліктері196 бет
Қазақ әдеби тілі функционалдық стильдер жүйесі29 бет
Қазақстандағы саяси процесс7 бет
Байсейітов Қанабек10 бет
Синтетикалық талшықтардан жасалған материалдардың киім гигиенасына әсері4 бет
Спорттық аяқ киімдерге гигиеналық талаптар10 бет
Станциялы қосылған жабдықтарды орналастыру бөлмелерінің инженерлеріне арналған арнайы киімге қойылатын талаптар4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь