Өндірістік кәсіпорында лизингті пайдалану тиімділігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ ЛИЗИНГТІҢ ОРНЫ
1.1. Лизинг ұғымы, мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Лизингтің жіктемелік белгілері мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.3. Кәсіпкерлік қызметтегі лизингтік операциялардың
артықшылықтары мен кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ ЛИЗИНГТІК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ «ҚАЗАҚМЫС» АҚ.Ң ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
2.1 Қазақстандағы кәсіпкерліктегі лизингтің қазіргі жағдайын
экономикалық саралау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2 «Қазақмыс» АҚ.ң экономикалық жағдайын бағалау ... ... ... ... 22
2.3 Кәсіпкерліктегі лизингтік операциялардың экономикалық
тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25


3. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДА ЛИЗИНГТІ ҚОЛДАНУ МҮМКІНДІКТЕРІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Дамыған елдер тәжірибесіндегі кәсіпкерлік қызметте лизингтік
операцияларды жетілдірудің ерекшеліктері мен тиімділігі ... ... 28
3.2. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметті
жандандырудағы лизингті дамыту тетіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ..30

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
Қазақстан экономикасының барлық салаларында нарықтық қатынастарға негізделіп жүргізілген реформалар тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етуге бағытталғандықтан, қазіргі уақытта ҚР-ның экономикасының алдындағы маңыздылығы өте жоғары міндеттердің бірі соңғы жылдары өз уақытында жасалынған құрылымдық реформалардың және тиімді жүргізілген экономикалық реттеудің арқасында қол жеткізілген макроэкономикалық көрсеткіштерге тұрақтылық және жаңа сапалық сипат беру. Сондықтан да ҚР Президентінің Қазақстан халқына арнаған 2006 жылдың 1-наурызындағы дәстүрлі Жолдауында «экономиканы әртараптандыруға бағытталған индустриалды-инновациялық стратегияны іске асыру қажет» деп айқындалып беруі бекер болмаса керек.
Қазіргі кезде біздің мемлекетіміз бәсекеге қабілетті экономиканың үлгісін таңдай отырып, бәсекелестікке қарымы мол басым салаларды, яғни отандық өндірісті дамытуға кірісе бастады. Ал отандық өндірісті, сол арқылы отандық өнімдердің ішкі және сыртқы нарықтардағы бәсекелестік қабілеттілігін дамытудың маңызды шарттарының бірі өндіріске ғылым мен техниканың соңғы жетістіктерін енгізу негізінде оған қызмет көрсететін негізгі құралдардың сапалық жағдайын жоғарылату болып табылады. Себебі, нарықтық экономика жағдайында жұмыс істейтін кәсіпорындардың бәсекелестік қабілеттілігі және өндірілген өнімдері мен көрсетілген қызметтерінің сапасы, көбінесе олардың пайдаланатын негізгі құралдарының технологиясы қаншалықты деңгейде қазіргі заман талаптарына сай екендігіне байланысты.
Сондай-ақ, бізге ұзақ мерзімді тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етудің классикалық факторларының бірі өндірістік база немесе өндірістік аппарат болып саналатындығы да белгілі. Сондықтан да, бүгінгі күнгі мемлекеттің ұзақ мерзімді болашақтағы стратегиялық мақсаты ҚР-ның тиімді және тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз етуге қабілетті өндірістік базаны құру болып табылады. Осы арада Қазақстанның барлық негізгі құралдарының шамамен 50-70% -ға дейінгі мөлшерінің ескіргенін және жақын уақыт аралығында жаңартуды талап ететінін ескере кеткен жөн. Пайдаланылуда жүрген негізгі құралдардың өте көп бөлігінің ескіруі және өнеркәсіптің өңдеу салаларына жұмсалып отырылған инвестициялар көлемінің өте төменгі деңгейі отандық өнімдердің бәсекелестік қабілеттіліктерінің төмендеуіне әкеліп соғады. Қазіргі кезде еліміздің ұлттық банктік жүйесінің экономика салаларының несиелік ресурстарға деген қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіндіктері жылдан-жылға жоғарылағанымен, банктік несие есебінен кәсіпорындардың негізгі құралдарын жаңарту қажеттіліктерін толық қанағаттандыру мүмкін емес.
1) ҚР «Қаржы лизинг туралы» заңы, 2004 ж. 10- наурыз
2) ҚР Азаматтық кодексі
3) ҚР Салық кодексі
4) Л.Н. Тэпман «Предпринимательское управление зарубежный опыт» Москва 2004 ЮНИТИ
5) «Развитие лизинговых отношений в РК» Библиотека Бухгалтера и предпринимателя №5(166) май 2004г ИД «БИКО» Алматы 2004г
6) М.К.Кенжебулатов «Развитие лизинга в РК» //Аль Пари.— 2004 ж., №4,
32-42беттер
7) Рахимова С.А. «Лизинг: проблемы и перспективы развития» // Банки Казахстана.— 2004 ж., №9, 33-35беттер
8) Оралбаева Ж.З. «Қазақстандағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін жетілдіру» автореферат 30.11.2005ж
9) З.Аскарова «Анализ лизинговой деятельности в Казахстане» // Транзитная Экономика.— 2005 г., №4, 63-69 стр
10) А.Смагулов «Лизинг в Казахстане» //National Business .— 2004 г., №5, 28-31 стр
11) Т.Иссык «Проблемные аспекты развития лизинг РК» //Экономика и статистика .— 2003 г., №1, 28-31 стр
12) «Лизинг: проблемы и перспективы развития» // Банки Казахстана.— 2005 ж., №9, 33-35беттер
13) «Мировой опыт в лизинговых отношениях» // Юридический консультант главного бухгальтера.— 2003 ж., №3
14) «Лизинг және елімізде лизингтік қатынастардың пайда болуы» // Заң газеті.— 2002 ж., №8
15) М. Мұқаштегі «Лизинг: ізденіс және ізгі істер жалғастығы » //Алматы ақшамы .— 2000 ж – 29 мамыр;
16) М. Мұқаштегі «Лизинг несімен тиімді?» //Алматы ақшамы .—
2002 ж.—19 ақпан;
17) Мир финансов.— 2004г. – №12 – 10-14стр.
18) Интернет
19) Газман В.Д. Финансовый лизинг: Учеб. пособ. М.: ГУВШЭ; 2003г
20) Горемыкин В.А. Лизинг: Учеб. – М.: Дашков и К, 2003 г.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Тұрар Рысқұлов атындағы
Қазақ Экономикалық Университеті
«экономика» факультеті
«Экономика» кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы:өндірістік кәсіпорында лизигті пайдалану тиімділігі
пәні: кәсіпорын экономикасы
студент: зейін әлібек
3 ... оқу ... ... ... 050506 ... ... жетекші: елшібекова құралай.
алматы - 2006
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................3
1. Кәсіпкерлік қызметтегі лизингтің орны
1.1. Лизинг ұғымы, мәні мен
маңызы........................................................6
1.2. Лизингтің жіктемелік белгілері мен
түрлері......................................9
1.3. ... ... ... ... ... ... Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтегі лизингтік
операциялардың даму жағдайы және «Қазақмыс» АҚ-ң экономикалық сипаттамасы
2.1 Қазақстандағы кәсіпкерліктегі лизингтің қазіргі жағдайын
экономикалық саралау……………………………………………………17
2.2 «Қазақмыс» АҚ-ң ... ... ... ... ... ... ... бағалау………………………………………………………….. 25
3. Кәсіпкерлік қызметтің тиімділігін арттыруда лизингті қолдану
мүмкіндіктерін арттыру жолдары
3.1. ... ... ... кәсіпкерлік қызметте лизингтік
операцияларды жетілдірудің ерекшеліктері мен
тиімділігі........ 28
3.2. Қазақстан ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
......................................................36
Кіріспе
Қазақстан экономикасының барлық ... ... ... ... ... ... экономикалық дамуды қамтамасыз
етуге бағытталғандықтан, ... ... ... ... алдындағы
маңыздылығы өте жоғары міндеттердің бірі соңғы жылдары өз ... ... ... және ... ... ... арқасында қол жеткізілген макроэкономикалық ... және жаңа ... ... ... Сондықтан да ҚР ... ... ... 2006 ... 1-наурызындағы дәстүрлі Жолдауында
«экономиканы әртараптандыруға ... ... іске ... ... деп ... ... ... болмаса керек.
Қазіргі кезде біздің мемлекетіміз бәсекеге қабілетті экономиканың
үлгісін таңдай отырып, ... ... мол ... салаларды, яғни
отандық өндірісті дамытуға кірісе бастады. Ал отандық өндірісті, сол арқылы
отандық өнімдердің ішкі және ... ... ... дамытудың маңызды шарттарының бірі ... ... ... ... жетістіктерін енгізу негізінде оған қызмет көрсететін
негізгі ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында жұмыс істейтін кәсіпорындардың бәсекелестік
қабілеттілігі және өндірілген ... мен ... ... ... олардың пайдаланатын негізгі құралдарының технологиясы
қаншалықты деңгейде қазіргі заман талаптарына сай екендігіне байланысты.
Сондай-ақ, ... ұзақ ... ... ... ... ... классикалық факторларының бірі өндірістік база ... ... ... саналатындығы да белгілі. Сондықтан да, бүгінгі күнгі
мемлекеттің ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... дамуын қамтамасыз етуге қабілетті өндірістік
базаны құру ... ... Осы ... ... ... ... ... 50-70% -ға дейінгі мөлшерінің ескіргенін және жақын
уақыт аралығында жаңартуды талап ететінін ескере кеткен жөн. ... ... ... өте көп ... ескіруі және өнеркәсіптің
өңдеу салаларына жұмсалып отырылған инвестициялар көлемінің өте төменгі
деңгейі ... ... ... ... ... ... ... кезде еліміздің ұлттық банктік жүйесінің экономика
салаларының несиелік ресурстарға ... ... ... ... ... ... несие есебінен
кәсіпорындардың негізгі құралдарын жаңарту ... ... ... ... ҚР ... ... ... сүйенсек
еліміздегі кәсіпорындардың негізгі құралдарын жаңарту үшін қазіргі таңда
800 млрд. ... аз емес ... ... ... етіліп отыр.
Бүгінгі күні бұл көрсеткіш барлық коммерциялық банктерден бөлінген несиелер
көлемінен шамамен екі ... жуық ... ... ... ... ... автордың пікірінше, лизингтік ... ... ... ... ... ... ретінде дамыту болып табылады.
Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру қарсаңында, ... ... ... ... ... ... ... сапа талаптарына сай,
жоғары бәсекеге төтеп беруі қажет. Міне бұл мәселелерді шешудің бірден ... жолы – ... ... ... ... ... көптеп қолдау
жасауда. Ол бір жағынан лизингтік компания өз ... ... ... дамытуға, жұмыс бастылық мәселелерін шешсе, екінші жағынан
лизинг беруші компаниялардың қызметін ... ... ... ... өз ... ... ... және сол арқылы өз ... ... ... кезде әлемдік тәжірибеде, лизингтік қатынастар экономиканың
нақты секторына инвестиция тартудың ... ... бірі бола ... ... негізінде ескірген өндірістік базаны жаңартуға
және шаруашылық субъектілері үшін тиімді шарттармен негізгі ... ... ... ... ... ... ... ерекше
түрі ретінде кең түрде ... ... АҚШ және ... елдеріндегі
лизинг ең тиімді, жоғары икемді қаржы механизмі ретінде қарастырылады.
Бүгінгі ... ... ... ... ... үлесі тек 2% ғана құрап отырғандығын, ал шет ... ... 15-30% ... ... және ... экономикасының
дамуының қазіргі кезеңі үшін лизингтік қатынастарды дамытудың өте ... ... ... сол ... ... жағдайын талдау
және оларды дамыту жолдарын айқындау, жетілдіру ... ... ... ... ... автордың басты мақсаты – ол ... ... ... ... қатынастардың қазіргі ... мен ... ... ... ... ары ... ... тетіктерін
айқындау және жетілдіру жолдарын ұсыну болып ... ... ... ... ... басты міндеттер келесідей:
• кәсіпкерлік қызметегі лизингтің орнын анықтау;
• ҚР-дағы лизингтің қазіргі ... ... ... ... тиімділігін бағалау;
• лизингтік операциялар бойынша дамыған ... ... ... жетілдіру тетіктерін ұсыну.
Бұл курстық жұмыстың зерттеу аясы – ҚР ... ... ... барлық кәсіпорындар.
Сонымен қатар, бұл курстық жұмысты жазу барысында ... ... ... ... әр түрлі оқулықтарды, баспасөз басылымдарын
және интернетті ... ... ... ... орны
1.1. Лизинг ұғымы, мәні мен маңызы
Бүгінде елімізде ... ... ... ... ... жатыр. Әр түрлі заңдар қабылданып, құқықтық мемлекетімізді нығайта
түсер түбегейлі шаралар жүргізілуде. Сондай өзгерістердің ... ... ... ... ... ... ... құбылыстардың бірі –
«лизинг» ұғымының кәсіпкерлік қызметтегі кең орын ... ... ... ... ... ... еніп отырған
бұл ұғымның маңызы зор. Лизинг – әлем ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметінің
салыстырмалы жүйеде жаңа түрі деп айтуға болады. Бүгінгі күнде кез ... үшін ең ... ... бірі – ол ... ... бәсекеге
қабілетті өнім шығаруға қажетті негзігі құралдар және олардың моральдық,
физикалық жағдайы. Бұл ... ... ең ... ... бірі ... ... ... «лизинг» түсінігі шет ел және отандық әдебиеттерде де,
кәсіпкерлік ... ... де кең ... ... термині
ағылшынның «to leasе» деген етістігінен шыққан, мағынасы «жалға алу».
Алғашқы лизингтік ... ... 1066 жылы ... ... ... Ал ... ... ұғымын ... ... ... (1877 жыл). ... ... ... ... негізі болатын компания алғаш рет 1952 жылы Сан-Франциско
қаласында құрылған болатын. Ол – ағылшын ... ... ... ... ... ... ол «Юнайтед стейтс лизинг интернешнл»). Содан
бері «лизинг» ұғымы дәстүрлі түрде Америкада ... ... ... ... ... және техникалық аспектілері
бар. Қазіргі экономикалық, қаржылық ... ... ... ... ... ... ... елде инвестициялық қызметтің бір түрі болып
саналады, яғни негізгі құралдарды ... ... оны ... беру . ... ... — бұл ... беруші тарапынан уақытша бос қаржысын
лизинг ... ... ... яғни ... ... ... шартта көрсетілген негізгі құралдарды ... ... ... ... оны ... ... ... айлап өтеу негізінде
пайдалану құқығы мен кәсіпкерлік мақсатына қолдануға ... ... ... ... ... ала ... сол құралдардың
болашақта лизинг алушымен ... ... ал ... ... ... төлемдер арқылы толтырып ... ... ... инвестициялық қызметі негізінде ... ... ... ... ... ... көптеген елдерінде лизингтік ... ... ... Дегенмен, лизинг механизімінің мәнін
түсінуде әр елде ... ... бар. Көп ... лизингті жалға беру
ретінде түсінеді немесе құрал-жабдықтың, көлік ... ... ұзақ ... ... ... ретінде түсінеді. Бұлай лизингке
анықтама беру оның мән ... ... ... ... қаржылық
ерекшелігімен жалға беруден ерекшеленеді. Лизинг алушы – бұл ұзақ ... тек ... ғана ... ... ... ... ... міндеттерді өз мойнына алады:мүлікке төлем,мүліктің кездейсоқ
бүлінуіне байланысты өтемдер, оларды сақтандыру мен ... ... ... ... ... ... меншік құқығы лизинг берушіде
қалады. Лизинг алушы жалға алушы сияқты әр айда оны ... үшін ... ... ... өтеу үшін төлем төлейді. Лизингке алынған заттың бүлінуі
немесе жойылуы лизинг алушы міндетттерінен ... ... ... ... екі ... ... шарт ... ал лизингке алғанда екі ... көп ... ... шарт ... (№1,2 ... )
Жалға беруші ... беру ... ...... беру ... ... алу келісімі Лизинг беруші жал келісімі Лизинг алушы
2-сурет – ... ... ... лизинг көп жағдайда қаржылық операция
түрінде қарастырылып, қор ... бір түрі деп ... Кез ... ... ... ... –қаржылық, несиелік операциялар болып
табылады.
Әртүрлі саладағы ... ... ... мен кәсіпкерлер,
маркетолог, банкирлер, сыртқы экономикалық сала қызметкерлері ) лизингті
инвестициялық-банктік ... ... ... ... ... ... жағдайда лизинг сауда–қаржылық немесе қаржылық–экономикалық операция
ретінде жүреді. Австралиялық бизнесмен Вольфганг Хойлер ... ... ... ... ... деген кітабында мынадай сұрақ қойған: «Лизинг –
жалдау келісім шарты ма, әлде ... ... ме?» - ... ... ... келісім, жоғарыда аталғанның екеуін де қамтиды.»
Е. Кабатов, Е. Чекмаров, В. Перов сияқты «Лизинг» түсінігін ... ... ... ... – бұл ... ... қатынас, өйткені онда екі немесе оданда көп келісімдер қамтылады
( сату –сатып алу және ... ... беру ... . Е.Чермаковтың
тұжырымы бойынша: мүлікті жалға беру – лизинг мәнінің өзегі болып табылады.
Ал қосымша ... ... ... алу ... ... мәні ... лизинг – қаржылық операцияның жаңа түрі ретінде
қарастырылады. Егер лизингті белгілі бір уақытқа қайтару ... ... ... онда біз оны ... ... жасалған тауарлық несие
ретінде қарастыруымыз керек. «Лизингтік қатынастарға көп жақтылық тән» ... ... ... лизингтік қатынастардың экономикалық
мәнін ашуға неғұрлым ... ... ... ... кезінде көп
жақтылықты мынадан көруге болады: біріншіден, лизингтік қатынастар лизингке
алушы мен лизингке ... үшін ... ... қаражаттар салуды
көрсетеді, сол арқылы оны ... ... ... ... қатынастардың қаржылық жағы лизингке алушы үшін оны ұзақ мерзімді
активтерді ... ... ... ... яғни ... ... несиенің
альтернативі ретінде қарастыруға мүмкіндіктер береді. Үшіншіден, лизингтік
қатынастар қаржыландыруды ұйымдастыру нысаны ... ... ... ... ... түрі ... ... несиемен ұқсас, себебі, лизинг тауарлық
несие сияқты саудалық және несиелік келісімдердің байланысын ... ... ... мен ... банк ... ... пайда болғандықтан, лизингтік қатынастардың мәні ... ... ... көрінеді. Міне, сондықтан да, осы ... ... өз ... жеке дара ... ... ... олар ... қатынастардың күрделі құрылымын көрсететін біртұтас жиынтық
ретінде ғана іске ... ... ... және ... ... бірнеше бағытта
әсер етеді:
- лизинг қаржылық қызмет көрсету нарығында қосымша бәсекелестік туғызып,
қаржылық қызмет ... ... ал ол өз ... ... үшін ... ... ... мүмкіндік береді;
- лизинг шағын және орта бизнесті дамтуға әсер етеді, яғни қосымша қаржысы
болмаған ... ... ... ... ... ... ... береді;
- лизинг ұзақ мерзімді қаржыландырудың бір түрі болғандықтан, капитал
салымдар көлемін көбейтеді;
- ... ... банк ... ... болып табылағандықтан,
кәсіпорындарға банк алдындағы міндеттемесінің көбеймеуіне жол береді;
- лизинг негізгі ... тез ... ... бір түрі ... ... ... арқасында);
- сондай-ақ лизинг, сатушылар үшін тауарларын өткізудің бір жолы ... ... де өз ... ... ... артықшылығын
мойындаған, яғни оның айтуы ... : ... ... ... ... айтқанда пайда табу үшін мүлік міндетті түрде ... ... ... ... тек оны ... алу ... Ал ... - бұл лизингтің басты қасиетінің бірі .
Сонымен, лизингтік қатынастар – бұл ... ... ... ... ... дер кезінде және тиімді түрде
қамтамасыз етуге бағытталған жалға беру, несиелік, ... ... ... ... ... және ... ... бір
түрі және лизингке беруші мен лизингке ... ... ... ... мен ... ... серіктестік қатынастар.
1.2 Лизингтің жіктемелік белгілері мен түрлері
Лизинг түрлерінің жіктелуі отандық және шет елдік тәжрибе мен теорияда
айтарлықтай салмақты зерттеліп жатыр. ... ... ... ... ... ... лизингтің) 6 түрі көрсетілген, оны келесі
суреттен көруге ...... ... ... ... – бұл лизингтің бір түрі, мұнда сатушы лизинг
затын лизинг берушіге ... ... ... ... ... ... ретінде мүлікті қайтару.
2) Қайтара лизинг – лизингтің бір ... ... шарт ... ... оны ... ... ... беруші меншігінде қалған
лизинг затын басқа лизинг алушыға беру.
3) Банктік лизинг – мұнда лизинг беруші ... банк ... ... ...... техникалық жөндеу жұмыстары лизинг берушімен
жүргізіледі.
5) ... – бұл ... ... ... ... ... алушы (сублизинг беруші) үшінші жаққа (сублизинг алушыға)
кәсіпкерлік мақсатта, сублизинг ... ... әр айда ... ... ... ... береді.
6) Таза лизинг – ағымдық, техникалық жөндеу жұмыстары лизинг алушымен
жүргізіледі.
Сонымен қатар, лизингтің ... ... оның ... ... ... белгілеріне жататындар:
- операция өтететін нарық секторы
- қатысушылардың құрамы
- лизингке берілетін мүлік түрі
- мүліктің ақталу дәрежесі
- ... ... ... ... ... ... қызмет көлемі
- салықтық және амортизациялық жеңілдіктер
- лизингтік төлемдер сипаты
Лизингтік операция өтететін нарық секторына сәйкес лизингтің негізгі
екі түрі көрсетілген: ішкі және ... Ішкі ... ... асырғанда
лизинг беруші және алушы, сатушы (жабдықтаушы) ҚР резиденттері болуы керек.
Ішкі лизинг ҚР заңымен реттеледі. ... ... ... ... беруші немесе алушы ҚР бейрезиденті болуы мүмкін. Егер, лизинг
беруші ҚР ... ... онда ... заты ҚР ... ... ... ... келісім шарт ҚР заңнамасымен реттеледі. Ал керісінше
жағдайда халықаралық ... шарт ... ... ... аясында
реттеледі. Сонымен қатар, халықаралық лизинг өз кезегінде екіге бөлінеді:
импорттық лизинг – ... ... ... ... ... ... ... – лизинг алушы шетелдік мемлекет болғанда.
Жалға алынатын мүлікке көрсетілетін қызмет ... ... ... ... бар: таза, толық және ішінара лизинг. Таза лизинг ... ... ... ... ... ... ... барлық шығындарды өз
мойнына алады. Ал толық лизингте ... ... ... ... Егер ... ... бұл функцияның белгілі бір бөлігін ғана
атқарса, онда ол ішінара лизинг болады.
Келісімге ... ... ... ... ... жанама, бөлінген және сублизинг атты түрлері бар. Мүлік иесі
(жабдықтаушы) өз бетінше объектіні ... ... ... ... ... ... Мұндай жалгерлік келісім шарт көбіне тікелей өндіруші
фирмамен жасалады. Өз өнімдерін ... ... ... ірі ... IBM, XEROX, GATX, сондай ақ авиациялық, кеме жасаушы және автокөлік
жасаушы ірі компаниялар ... ... ... ... ... ... және BMW ... бірнеше жетекші лизингтік
компаниялардың құрылтайшысы болып табылады. Сол компаниялар арқылы дүние
жүзінің ... ... өз ... өткізеді.
Қайтарымды лизинг – өзара байланысқан келісімдер жүйесі. Мұнда құрал
жабдық иесі өз ... ... ... банк ... ... ... сонымен қатар бір мезгілде сатып алушымен ұзақ мерзімді ... ... ... жасайды. Сонда сатып алушы лизинг беруші ретінде, ал сатушы
лизинг алушы ретінде анықталады. ... ... ... ... иесі ғана ... ал оны пайдаланушы бұрынғысынша өзгермейді,
тек қосымша қаржыландыруға ие болады. Инвестор шын ... оның ... ... ... ... меншік құқығын алады. Мұндай
операциялар ... ... ... жағдайында қолданылады, кәсіпорын
қаржылық ... ... ... — қайтарымды лизинг операциясын жүргізу суреті
Жанама лизингте мүлікті лизингке беру делдал арқылы жүзеге асырылады.
Бұл операцияға жабдықтаушы, ... ... және ... жеке өз ... ...... ... жасалатын лизинг. Ірімасштабты,
күрделі объектілерді қаржыландыру формасы ... кең ... ... ... бұл түрі ... ... лизнинг беруші ... ... ... және ... ... несие
қаражаттарын тарту арқылы болатын топтық немесе акционерлік лизинг деп ... Бұл ... ... ... ... лизинг беруші лизинг
объектісін сатып алуға қажет ... ... бір ... ғана ... ... шығару арқылы). Ал қалған бөлігі несие ... ... ... да ... ...... – бұл ... лизинг алушы (сублизинг беруші) алынған құрал-
жабдықты үшінші жаққа ... ... ... ... ҚР «Қаржы
лизингі туралы» заңына сәйкес, құрал-жабдықты сублизингке беру үшін жазбаша
түрде ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықты
пайдалану құқығын үшінші жаққа бергеніне қарамастан, лизинг беруші алдында
лизинг келісім шартында көрсетілген өз ... ... ... ... ... ... ... лизинг келісімінің мерзімінен аспайтын
мерзімге жасалуы ...... ... ... түрі бойынша лизингтің мынандай түрлері бар:
жылжымалы мүлік лизингі ... ... ... ... лизинг заты жаңа немесе бұрын пайдаланылған болуы мүмкін.
жылжымайтын мүлік лизингі (ғимарат, құрылыс).
Мүліктің ақталу дәрежесіне байланысты ... ... бар: ... ... ...... келісім-шарт мерзімі кезінде ... ... ... ... ... ... соған сәйкес лизинг
берушіге мүліктің құны төленеді; толық емес ... ... ...... ... ... кезінде мүліктің белгілі бір ... ... ... ... ... ... бар: ... — ұзақ мерзімді келісім, мұнда жалдау ... ... ... ... ... ... Мұнда келісімді мерзімінен бұрын
тоқтатуға болмайды, сондай-ақ мерзімдік төлемдер – сатып алу, ... және ... ... Бұл ... ... ... ... жеңілдік бойынша немесе қалдық сомасы бойынша ... ... ... ... ... ... үй (жер ғимарат,
құрылғылар), өндірістің ұзақ мерзімді құралдары.;
оперативті лизинг – бұл ... ... ... ... ... мерзімі, алынған мүліктің амортизация мерзімінен аз болып келеді.
Сондықтан келісім бойынша белгіленген жалгерлік төлем мүліктің толық ... ... ... ... ... рет ... ... тура келеді.
Оперативті лизингттің негізгі ерекшелігі – лизинг алушының келісімді
мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... ... ескіретін құрал-жабдықтар (компьютер, көшірме құралдары, әр түрлі
оргтехникалар) кіреді. Жалпы ... ... ... лизинг алушыға
тиімді, өйткені лизинг алушының келісімді мерзімінен бұрын тоқтату ... ... ... ... құралдарын жаңа технологиялық құралдар мен
ауыстыруға мүмкіндік береді.
Кемшілектері : басқа лизинг түрлеріне қарағанда айтарлықтай ... ... ... ала ... ... талабы, арендалық келісім шартта
келісімді ... ... ... жағдайда айып пұл төлеу туралы
тармақтың болуы.
Салықтық және амортизациялық ... ... ... ... және жеңілдіктері жоқ лизинг деп бөлінеді.
Лизингтік төлемдер сипатына сәйкес лизингтің келесідей түрлері бар:
ақшалай(төлемдер ақша ... ... ... ... ... тауар, қызмет формасында жүргізілсе) және ... ... ... екі түрі де қолданылған жағдайда).
1.3. Кәсіпкерлік қызметтегі лизингтік операциялардың артықшылықтары мен
кемшіліктері
Лизинг – барлық лизингтік операцияға ... үшін ... ... ... ... бір ... өз ... иелену құқығына және
оны пайдалану құқығына негізделген. Қызметтің экономикалық формасы ретінде
лизингтік операция ... ... ... ол өз ... ... жалға беру
және инвестиция элементтерін біріктіреді. Бұл орайда ... ... ... ... ... ... ... алушы үшін:
- лизинг 100%-ды қаржыландыруды қамтамасыз етеді және қарыз ... ... ... ... ... ... рентабельді жобасы бар кәсіпкерге бірден көп ... ... ... ... өз ... ... мүмкіндік
береді;
- лизинг несие алуға мүмкіндігі жоқ шағын кәіспорындарға өте ... ... көзі ... ... ... шарт ... ... ерекшеліктерін ескеріп жасалуы мүмкін;
- қарызды өтеудің ыңғайлы және икемді схемасын қарастыруға болады;
- лизингте активтерді алу және қаржыландыру ... ... ... ... ... ... график бойынша төленетіндіктен лизинг алушы
өзінің шығындары мен табыстарын ... ... ... ... ... тұрақтылығын қаматамасыз етеді;
- кәсіпорын мүлкіне салынатын салықты азайтады, яғни алынған ... ... ... көп ... жалға берушінің балансында
тіркеледі.
- ҚР « Қаржы лизингі туралы» ... ... ... ... мүлік құралына
жататын, лизинг объектісі болып табылатын (негізгі ... ... ... 3 ... ... негізгі құралдарға жеделдетілген
амортизациялық әдіс қолдануға рұқсат етілген.
- лизинг алушының бухгалтерлік есебі ... ... ... ... ... ... төлеу және қарызды
басқару есебі лизингтік компаниямен жүргізіледі.
Лизинг беруші үшін :
- ... ... ... ... ... ... ... үшін
лизингтік кіріс алады. Мұнда тәуекелдік әдеттегі несие беруге қарағанда
төменірек ... ... ... ... ... ... беруші заңды иесі болып табылады.
Төлемді төлеу тәртібі бұзылған жағдайда құрал-жабдықты қайтарып алуға
құқығы ... ... ... банкроттық жағдайында да лизинг берушінің құрал жабдықты
қайтарып ... өз ... ... ... ... ... лизинг алушыға бақылау жасау ... ... ... ... ... оған ... ... құралдарын береді.
- қаржылық лизинг (3 ... кем ... ... ... кірісіне салық
төленбейді.
- лизинг беруші кеден баждарын төлеуден ... ҚР ... ... беру ... ... ... салықтан
босатылады.
Лизингтік мүлікті сатушы үшін:
- өзінің тауарын ... ... да ... ие болады, яғни лизинг
арқылы өткізу нарығы кеңейеді;
- лизингке берілген құрал-жабдықтың бөлшек құралдарын сату ... ... ... ... ... кіріс көбейеді;
- лизингтік операцияны сатушы тәуекелдігі аз операция ... ... ... ... ... мүліктің құнын қайтарудағы бар
тәуекелді лизинг беруші өз мойнына алады.
Мемлекет үшін:
Қалыптасқан ... ... ... ... ... даму қажеттілігі мемлекет үшін ең өзекті мәселелердің
бірі.
- бұл қаржы құралы, инвестициялық қызмет үшін ... ... ... ... ... өз ... ... инвестициялық ресурстардың өндірісті қайта
жабдықтауға жұмсалуына кепілдік береді.
- мемлекет лизингтік қызметті қолдау арқылы, ... ... ... ... ... ... айтарлықтай
азайтады. Әсіресе шағын кәсіпорын лизингті пайдалану арқылы ... ... ... ... жұмыс орындарының ашылуына және
тағы сол сияқты ... ...... ... ... ... қатар лизингтің обьективті кемшіліктері бар. ... атап ... ... ... ... өзгерісі жағдайында лизинг алушыға құрал- жабдықты
қалдық құн бойынша сатып алу тиімсіз болуы мүмкін.
- Қаржылық лизинг алғанда ҒТП ... ... ... ... бірақ
лизингтік төлемдер келісім шарт мерзімі біткенше ... ... ... ... ... көп болуы лизингтік операцияны
ұйымдастыруда қиындық туғызады, яғни әкімшілік ... мен ... ... ... ... шығыны.
- Лизинг берушіге құрал жабдықтың моральді тозу тәуекелі жүктеледі(әсіресе
лизингтік келісім мерзімі оның ... ... аз ... ... алушы үшін лизинг арқылы алған мүлік құны оны сатып алған кездегі
құнынан жоғары болады.
- ... ... ... ... жабдық жұмыстан шығып қалса (бұзылу, сыну)
да лизингтік ... ... ... Банк ... мен ... лизингтің қымбаттылығы. Бұл жағдайды
былай түсіндіруге ... яғни ... ... ... ... ... ... оған берілген негізгі құралдың тозу тәуекелі жүктеледі.
Сонымен бірге лизинг алушы ... ... ... ... ... қалу ... де бар. Ал ... құрал жабдықты екінші рет
лизингке беру мүмкіндігі төмен.
2. ... ... ... ... даму ... және ... АҚ-ң ... кәсіпкерліктегі лизингтің қазіргі жағдайын
экономикалық саралау
ҚР-дағы лизингтік қызмет нарығы 2000 жылдан бастап белсенді дами
бастады.
2000 жылы ... ... 5 ... ... ... ... ... жылдың 1 шілдесіне сәйкес 15 лизингтік компания тіркелген ... оны ... ... ... ... ... «Альянс
Лизинг», «АТФ лизинг», «БТА лизинг», «Казтранслизинг», «Медикал лизинг
Групп», ... ... ... ... ... ... ... «Зерновая лизинговая компания»,
«Астана Финанс» және «КазАгроФинанс» сияқты компаниялардың басты офистері
орналасқан.
Сонымен бірге, бір ... ... ... ... ...... ... операциядағы үлесі 2004 ж.
Ал 2005 жылы Қазақстанда 20-ға жуық ... ... ... оның 8-і ... ... ... компаниялары болып табылады
және олар жалпы лизинг көлемінің 51%-ын құрайды. Ал ... ... 26%-ын ... ... 2004 ... ... және ... лизингтік компаниялар пайда болды.
2004 жылмен салыстырғанда 2005 жылы ... ... ... 33%-ға ... ... болады.
8-сурет – 2005 жылдағы аймақтардың лизингтік операциядағы үлесі
Қазіргі уақытта лизингтік құрылым негізінен коммерциялық ... ... шет ... ... ... ... компаниялардан және ұсақ фирмалардан тұрады. Еліміздегі лизингтік
компанияның көбеюі лизигнтік индустрияның нақты дамуына және ... мен ... ... ... ... ... жасайды.
9-сурет – 2002-2004 жылдардағы лизингтік қызмет нарығының көлемі
Статистикалық ... ... 2002 жылы ... ... ... ... құны ... 21,1 млн. АҚШ долларын құраған.
Ал 2003 және 2004 жылдары бұл көрсеткіш сәйкесінше 85млн. АҚШ ... ... млн АҚШ ... ... жеткен. Яғни, 2002 жылмен салыстырғанда 2003
жылы 4 есеге, ал 2004 жылы шамамен 11 ... ... ... ... лизингтік қызметтер нарығы осындай қарқынмен дамыса, болашақта үлкен
жетістіктерге қол жеткізіледі деген болжам жасауға ... ... ... ... ... ... ұдайы
өндірісінің даму болашағын көрсететіндіктен, жалпы елдегі ... ... ... ... үлесіне бағалау жүргізілген
1-Кесте. Негізгі қорға салынған инвестициядағы лизингтің үлесі
|Көрсеткіштер |2004 жыл |2005 жыл ... |
| | | |+/- |% |
| |7797,4 |8449,7 |652,3 |108,4 ... ... | | | | ... инвестиция | | | | ... ... |21,1 |85,0 |63,9 |4 есе |
| | | | | ... ... млн |0,26 |1,01 |0,75 |4 есе ... долл | | | | |
| | | | | ... ... % | | | | ... ... барысында ҚР-дағы лизингтік нарық көлемінің жыл сайын
өсіп отырғанына ... оның ... ... ... басқа
елдермен салыстырғанда өте төмен болуы байқалды. Мысалға, Ресейде бұл
көрсеткіш 4-5% құраса, ал ... ... 15-20%, ... ... ... ... Ал ... елімізде бұл көрсеткіш 2003 жылы 1%-ды құраса, ал
2005 жылдың 9 айы ... 2%-ды ... ... қатар, бұл көрсеткіштің
2003 жылы 2002 жылмен салыстырғанда 4 есе жоғарылағанын көруге болады.
ҚР-дағы лизингтік қызметер нарығының ... ... ... ... ... инвестициялардың салалық құрылымы болып табылады.
10-сурет. 2004 жылдағы лизингке ... ... ... ... ... ... ... техникаларының үлесінің басқалармен салыстырғанда жоғары
болуын 2004 жылғы ҚР-ның Үкіметінің 008 ... ... ауыл ... ... және 012 ... ... ... өңдеу бойынша
кәсіпорындар үшін қажетті құрылғылар лизингін несиелеу» деген бюджеттік
бағдарламалардың қабылдануымен және ... ... ... ... ... ... ... түсіндіруге болады. Ауыл
шаруашылық техникаларының 60% -ға жуығын «КазАгроФинанс» қамтамасыз етсе,
ал 27%-ын «Астана-Финанс» беріп отыр. Сонымен ... ауыл ... ... беру ... ... ... ... мемлекеттік емес лизингтік компанияларды қарастыратын болсақ, онда
лизингке берілетін құралдардың басым бөлігі (шамамен 50%-ы) көлік құралдары
және жол-құрылыс ... ... ... ... Бұл ... ... ... құрылыс саласының қарқынды дамуымен байланысты.
2004 жылы лизингке берілген мүліктердің құрылымында өндірістік құрал-
жабдықтардың үлесі өскен. Бұл өсім импортталған ... ... ... ... ... ... ... лизингтік келісімдер санының өсімі
байқалаған. 2002 ... ... 2003 жылы ... ... ... 2,5 есе көбейген. Оны келесі суреттен көруге болады:
11-сурет – 2002-2003 жылдардағы лизингтік келісімдер саны
Лизингтік келісім ... ... ... 2003 жылы 168,9 мың ... ... ... ... мүліктің минималды құны 1,4 мың АҚШ ... Ал ... ... ... сол кездегі максималды құны 5,873 мың
АҚШ долл.-ға тең болды. 2004 жылы ... ... ... 133,1 мың ... болып, 2003 жыл көрсеткіштерімен салыстырғанда 21%-ға төмендеген.
2004 жылы лизинг затының минималды құны 500 АҚШ ... ... ... 4 ... ... болды.
Лизингтік келісім мерзімі. Лизинг келісім мерзімдері бойынша
негізінен 3-4 ... ... ... ... пен ... ... қоспағанда, өйткені олардың ауыл шаруашылық
техникасын 6-7 жыл ... ... ... .
Пайыздық мөлшерлеме. Атап кетуіміз керек 2002-2004 ... ... ... ... ... ... 2002 жылы ... мөлшерлемесі 13% болса , ал 2004 жылы ... ... ... бұл ... ... 9 %-ға ... ... максималды пайыздық көрсеткіш 2002 жылмен салыстырғанда 2004 жылы 22%-
дан 18 %-ға төменген.
12-сурет – ... ... ... мөлшерлеме деңгейі
Лизинг алушыларға қойылатын талаптар. Лизингтік компаниялар клиент
бизнесінінің түрлеріне ... ... ... ... Лизингтік
компаниялар қызметінің негізгі тұтынушылары: отын энергетикалық сала,
металлургия, ... ... ауыл ... ... 2004 жылдың аяғына
қарай клиенттердің басым бөлігі (95%) – ... және орта ... ... ... ... ... көздері коммерциялық
банктердің несиелері. Бұл несиелер жалпы қаржыландыру көлемінің 85%-ын
құрайды. Ал ... ... өз ... ... ... ... өз ... компанияларын Ұлттық банк бекіткен
шектеулері ... ... ... ... 10% көлемінде ... ... ... ... 2003 жылы ... 2 ... 13 млн. АҚШ долл.-на несие алса,ал 2004жылы 6 компания 60
млн.АҚШ долл.-ына тең ... ... ... нарығының даму келешегі бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... жақындаған.
Сонымен бірге акционерлік компаниялардың Қаржылық есептің халықаралық
стандартына (МСФО) өтуі компания ... ... ... Ал ... ... ... көптеп қызықтырады. Бұл аталған мәселені
шешу әсіресе лизингке инвестиция тарту арқылы біз ... ... ... ... ... ... лизинг — шағын және орта кәсіпкерлікті
дамытуда айтарлықтай негізгі механизмдердің бірі.
Лизингтік ... ... ... лизингтік төлемдер кезеңдік
төлемдер ... ... ... шарт ... ... лизингтік
төлемдер жиынтығын көрсетеді. Бұл төлемде лизинг затының ... ... ... құны мен лизингтік келісім шарт 2003 жылдан бастап ҚР
барлық банктері ... ... ... ... ... ... жатыр. Бүгінгі таңда ҚР Қаржылық жүйесі дамыған, ашық және
мемлекеттің аралсуынан ... ... ... ... ... ... ... мыналар: «Астана-Финанс», «БТА Лизинг» , «Халық Лизинг»,
«Центр Лизинг»,«Вираж Лизинг».
Қазақстанның лизингтік ... ... ... Орта Азия ... кем ... тек ... лизингтік келісімдер көлемі бойынша
Өзбекстаннан кейінгі орында. Сонымен ҚР-ның қазіргі ... ... ... көрсетуге болады:
• лизинг көлемі бойынша аймақтағы жоғарғы көрсеткішті иемденіп
отыр ... 2002 ... ... 4 ... өсу ... 20 лизингтік компания жұмыс істейді.
Жалпы ҚР-да лизингтік нарық кең, ауқымды түрде дамып келе ... ... ... ... ... ... және оң даму
тенденциясы байқалуда. Ол өз ... ... ... ... ... көрсетілетін қызмет сапасын ... ... ... «Қазақмыс» АҚ-ң экономикалық жағдайын бағалау
Мыс және полиметалл рудаларын өндіру және өңдеу Қазақстан
экономикасының дамуының бағаналарының бірі болды. Қазақстан өзінің
минералды шикізат қорларының ... мыс ... ... 10 жетекші
елдеріне қатарына кіреді.
«Қазақмыс» АҚ барлық Қазақстан территориясындағы ... 40 ... руда ... ... мыс корпарациясы. Кен-металлургия
кешенінің қайта құрылуы 1995 жылы ... ... ... ... ... ... «Самсунг» компаниясына
басқаруға беріледі. 2 жыл өткен соң, 1997 жылы республикада «Қазақстан-
2030» ... және ... даму ... ... ... Бұл жыл ... көп ... тарихында үлкен орын
алды. Оның негізінде ең ірі ... ... ол ... мыс саласындағы
барлық кәсіпорындарды біріктірді. Осылай, Қазақстандық мыс корпарациясы
«Қазақмыс» құрылды. Корпарацияның тұрақты жұмысы ... ... ... ... және ... ... ... үлкен үлес
қосты. Жезқазған, Сатпаев, Балхаш және ... ... ... ... ... ... жаңа ... орындары пайда болды.
«Қазақмыс» окрпарациясының бас офисі Жезқазған қаласында орналасқан.
Оның жарғылық қоры ... ... ... және ол 24557520 жай
атаулы акцияларға ... және бір ... құны 600 ... құрайды.
Қоғамның таза табысынан:
- Резервтік капитал;
- Дивиденттер қоры;
- Мақсаттық бағыттағы басқа қорлар ... ... ... мыс ... ... ... ... жатқан өнеркәсіптік кешен, ол әлемнің 10 мыс өндірушілерінің
және 5 күміс өндірушілерінің ... ... ... мыс ... ... ... ... (3 жылуэлекротанциясы), ... ... ... 2 ... ... теміржол және әуе көліктері,
кешендік ... ... және ... ... ... өндіретін өнім түрлерін келесі кестеден көруге болады (2002
жылдың мәліметтері бойынша)
2-кесте. «Қазақмыс» АҚ-да өндірілетін өнім ... өнім түрі ... ... |Бір ... ... өнім ... |
|Шақпақ мыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |кг ... ... ... ... ... ... |1897828 ... ... ... ... энергиясы |Гккал |2388904 ... ... |мың кВт |4536917 ... ... |61,455 ... ... ... |200870,378 ... ... ... ескере отырып руданы өндіру жер
асты және ашық тәсілдермен жүргізіледі. Осыған байланысты, жер асты
рудниктерінде 24 ... ... жуық ... ... және ол ... өнім көлемінің 65%-дан астамын құрайды.
Шақпақ мыстан басқа, корпарация мыс катанкасын және ... ... АҚ-ң ... көрсеткіштері.
|Көрсеткіштер |өлш. |2004жыл |2005 жыл ... |
| ... | | | |
| | | | |(+;-) |% ... ... |мың тг. ... |124219953 |-1001378 |99,2 |
|түскен табыс | | | | | ... ... |мың тг ... ... ... |97,5 ... құны | | | | | ... ... |мың тг ... ... |433355 |100,6 ... ... |мың тг |17818541 |26396187 |8577646 |148,1 ... ... |мың тг ... |42041230 |-8144291 |83,8 ... ... | | | | | ... емес |мың тг |4350080 |832402 ... |19,1 ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |мың тг ... |42873632 |-11661969 |78,6 ... ... ... | | | | ... ... |мың тг ... ... |-11280308 |69,414 |
|өнімнің 1 тг кеткен |тг | | | | ... | | | | | ... ... |% |49,2 |31,2 |-18 | ... ... |% |29,5 |20,6 |-8,9 | ... |% |28,1 |14,5 |-13,6 | ... | | | | | ... саны |мың ... |58,8 |2,8 |105 ... саны |мың адам|43 |47 |4 |109 |
|1 ... ... |мың тг ... |2112584 |-123511 |94,5 ... | | | | | |
|1 ... ... |мың тг |2912124 ... |-269146,3 |90,8 |
|өнімділігі | | | | | ... ... |мың тг ... |115002864 |23622667 |126 |
|орташа жылдық құны | | | | | ... ... |мың тг ... |61807961 |21789535 |154 ... ... құны | | | | | ... қайтарымдылығы |тг |1,4 |1,1 |-0,3 |78,6 ... ... |тг |0,7 |0,9 |0,2 |129 ... ... ... ... ... өткізілген өнім көлемі 2005
жылды 2004 жылмен салыстырғанда 1001378 мың теңгеге ... ... ... ... Осыған байланысты өткізілген өнімнің өзіндік құны да
төмендеген, мысалы, ол 2004 жылы 57217269 мың ... ... ал, 2005 жылы ... мың ... құрайды, яғни 1434733 мың теңгеге азайды да, 97,5%-ды
көрсетеді. Ал, жалпы табыс 2004 жылмен ... 433355 мың ... ... 100,6 %-ды ... Оның ... өнім өндіруге кеткен өзіндік
құн шығындарының азаюы. Бірақ 2005 жылы ... ... ... кезең
шығындары едәуір көбейген, яғни жалпы және әкімшілік шығындары, өткізу
шығындары және ... ... ... ... Ол 17818541 ... теңгеге өскен, яғни 8577646 теңгеге артқан және ол 148,1% ... ... ... ... ... ... ... 83,8 %-ға кеміген,
яғни ол 2004 жылы ... ... ... 2005 жылы ол 42041230 мың ... ... ... ... операциялардың экономикалық тиімділігін
бағалау
Лизингтің экономикалық тиімділігін бағалау үшін кез келген кәсіпорынға
лизингтің қаншалықты тиімді болатынын ... Өз ... ... асырғысы келетін кәсіпорындар өздерін қандай да болсын мүлікпен
қамтамасыз ету ... ... ... үшін ... келесідей
мүмкіншіліктер беріледі:
• сатып алу (өз қаражаты есебінен)
• несиеге ... ... ... енді осы мүмкіншіліктердің әрқайсысын пайдаланғанда кәсіпорынның
қандай төлемдер төлейтіні және олардың ... ... ... ... ... ... ... мысалда 10000 АҚШ долларына тең
келісімнің минималды мөлшері («Альянс Лизинг» бойынша) және 3 ... ... ... қарастырылып отыр.
2-кесте. Құрал-жабдықтарды немесе техниканы алу (иемдену) мүмкіншіліктері
|Көрсеткіштер/нұсқалар ... алу ... алу ... алу |
| | | |(өз ... |
| | | ... ... ... |10000$ |10000$ ... | | | ... ҚҚС |0 |1600$ |1600$ ... ... ... |2000$ |0 |0 ... % б/ша) | | | ... ... және ... ... ... |Барлық жерде |Барлық жерде |
| ... ... ... |
|5. ... ... ... |0, ... |
| ... 480$ ... 600$ |жоғалу, бұзылу |
| ... ... |т.б. ... | | |бар ... ... үшін ... ... |2816$ |0 |
|% ... ... 18% | | ... % б/ша) |б/ша | | |
| |2356$ | | ... ... ... өтеу |8000$ |1000$ |0 ... | | | ... ... төлемдер |12836$ |15016$ |11600$ ... да ... ... ... ... ... ... орташа |Айналымнан ... |2000$ алу | ... 11600$ |
| ... ... | ... ... ... ... | ... ... Кепілдіктің |Қажет емес ... ... | ... | ... ... | |
| | ... + ... | |
| | ... ... | |
| | ... % ... | ... кестеден лизинг бойынша төленетін төлемақы сомасы өз
қаражаты есебінен сатып алу ... ... ... ... ... ... ... байқауға болады, бірақ бұл жерде ... ... ... ... ... ... ... сатып алуға
қаражаты жетіспейді. Сонымен бірге, бұл қаражат бар ... ... ... ... ... ... алу ... жағдайына қатты әсер
етуі ықтимал, кей жағдайда оның ... ... ... алуға мәжбүрлеуі де
мүмкін. Ал несие алған ... ол ... ... ... әлдеқайда
тиімсіз болатыны жоғарыдағы кестеде дәлелденген.
Жоғарыда көрсетілген кестедегі мәліметтерді талдау арқылы ... алу мен ... ... ... тиімдірек екенін байқауға болады.
Кестеде көрсетілген мысалда құрал-жабдықтың құны 10000 АҚШ долларына ... ... алу ... 2180 АҚШ ... ... болатыны
көрсетілген (несиеге қарағанда). Сәйкесінше құралдардың құны ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігін былай көрсетуге
болады:
□ лизингтік келісімдер басқаруда өте икемді болып табылады;
□ ҒТП ... ... ... мүмкіндік береді;
□ өндірістік базаны мобильді жаңартуға мүмкіндік береді;
□ қосымша кепілдікті қажет етпейді, ... ... ... өзі ... ... ... ... бірден емес, біртіндеп төлеуге мүмкіндік береді;
□ кәсіпорындардың ақша ... ... ... бол
Қазіргі кезде негізгі құралдармен жарақтану және ... ... кез ... ... үшін ... ... бірі болып саналады. Бұл
мәселелерді шешудің ең тиімді жолдарының бірі – лизинг.
3. Кәсіпкерлік қызметтің тиімділігін арттыруда лизингті
қолданумүмкіндіктерін аттыру ... ... ... ... ... қызметте лизингтік
операцияларды жетілдірудің ерекшеліктері мен тиімділігі
Әлемнің 59 мемлекеті бойынша статистикалық мәліметтер негізінде
лизингтік ... ... ... ... ... ... қазіргі
уақытта лизингтік қатынастардың әлемнің шамамен барлық аумақтарында дамуда
деген қорытынды жасалды. Соған байланысты, ... ... ... ... ... лизингтің алатын үлесі бойынша, лизингті
инвестициялаудың болашағы бар бір ... деп ... ... ... ... осы ... неғұрлым жоғары мөлшерін экономикалық даму
деңгейлері жоғары елдер, атап ... АҚШ, ... ... т.б. ... ... Содықтан сол мемлекеттер тәжірибесінің ерекшеліктері мен
тиімді жақтарын қарастырайық.
АҚШ лизингті қолдану бойынша ... ... ... иемденіп отыр.
Жалпы әлемдік лизингтің 40%-ға жуығы осы мемлекеттің үлесіне ... ... ... ... ... ... бойынша ең жоғарғы
көрсеткішті, яғни 32%-ды ... отыр (2003 ... ... бойынша).
АҚШ-тағы лизингтің жылдам дамуының бірден-бір ... ... ... ... ... және ... (инвестиция құнының 10%-ға дейінгі бөлігі салықтық сомадан алып
тасталынып отырды).
Францияда лизингтік операциялар кең ... Бұл ... ... ... үлесі – 20%. Қазіргі уақытта ұшақ, тікұшақ,
кеме, барж және ... ... ... техникалар,
контейнерлер лизингі, сонымен қатар медициналық, полиграфиялық және ірі
өнеркәсіптік құрылғылар лизингі дамып ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
істеп жатыр, олардың 57-сі неміс лизингтік ассоциациясы ... ... ... инвестициядағы үлесі 18%-ды құрайды.
Австрияда лизингтің 25 жылға жуық даму тарихы бар. Бұл ... ... да, ... ... ... 2003 жылғы мәліметтер
бойынша бұл мемлекеттегі жалпы инвестиция көлеміндегі лизингтің үлесі 13%-
ды құрайды. 1984 жылы ... ... ... ... алушы салықтық
жеңілдіктерді қолдануы үшін мынандай шарт орындауы керек: лизингтік келісім
мерзімі лизингтік мүлікті пайдалану мерзімінің 40%-ынан кем ... ... ... ... ... ... ... яғни
1970 жылдан кейін дами бастады. Бұл елде лизингке беруші ... ... ... 100% ... алып ... ... бірінші лизингтік компания 1963 жылы пайда болған.
Итальяндық лизингтік ... ... 50 ... кіреді. Қоғамдық
ұйымдарға және кейбір экономика салаларына лизинг ... ... ... ... ... ... ... туралы заң
келесі салалар бойынша қабылданған болатын: ... ... ... кеме ... ... ісі, энергетика, сауда,
ауылшаруашылығы және коммуналдық шаруашылық.
Бұл дамыған елдер ... ... ... ... жолдары жинақталған. Олар төмендегілерді қамтиды:
1. Қаржылық-лизингтік ... ... ... тиімді инвестициялық
жобаларды қаржыландыру үшін мемлекеттік бюджеттен қаражат бөлу;
2. Кейбір инвестициялық-лизингтік жобалар ... ... ... ... бірнеше жақтың қатысуы;
3. Лизингтік операцияларға жеңілдетілген пайыздық ... ... ... ... үшін маңызды кейбір шаруашылық салаларда лизингті
пайдаланатын мемлекеттік бағдарламаларды құрастыру және ... ... ... ... ... ... көрсету;
6. Лизингтік келісім тараптарының мүліктік және ... ... ету үшін ... ... ... ... жетілдіру;
7. Өздерінің өндіретін тауарлары немесе көрсететін қызметтерімен
жабдықтау арқылы лизингтік ... ... ... ... ... ... ... Лизинг субъектілері үшін салықтық жеңілдіктерді құрастыру және
енгізу;
Салықтық жеңілдіктер – бұл ... ... ... әсер ... ... ... ... елдер тәжірибесінде лизингке
қатысты қолданылатын ... ... ... ҚР-сында
қолданылатын салықтық жеңілдіктермен салыстырғанда әлдеқайда көп.
9. ... ... ... ... ... ... ... маманданған жаңа компаниялар құруда жәрдем көрсету;
11. Лизинг алушы және лизинг берушіге экспорттық жеңілдіктер ұсыну;
12. Жеке кәсіпкерлерді, мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... сақталуы туралы мемлекеттік заңнамалық кепілдік
ұсыну;
14. Сақтандыру жүйесін дамыту;
15. Лизингті ақпараттық қамтамасыз ету;
16. Бухгалтерлік стандарттарды халықаралық ... ... ... жеңілдіктер ұсыну;
18. Амортизациялық жеңілдіктер енгізу;
19. Шағын және орта бизнестің дамуын ... ... ... ... ... және т.б.
3.2. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметті жандандырудағы
лизингті дамыту тетіктері
Лизингті қолдану мүмкіндіктерін арттыру және оларды дамыту ... ... ... ... ... ... күнде шешімін таппай
жатқан мәселелерге тоқталып кетейік.
Лизингке ... ... ... байланысты келесідей мәселе
туындап отыр, ол – өндірістік ... ... ... ... ... ... ... лизингтік
компаниялардың лизингке беретін мүлкінің ... ... ... ... шамамен 23%. Ал бізде бұл көрсеткіш небары 5-6%-ды
құрайды. 2004 жылы ... ... бұл ... өсу ... ... ол лизингке берілетін құрал-жабдықтың импортына ҚҚС
бойынша ... ... ... ... бұл өсім 1%-ды ... яғни 2003 жылы 5% ... ал 2004 жылы 6% болған. Бұл өсімнің
шамалы болуын, ... ... ... ... кезінде қосымша құн
салығы салынбайтын мүліктер тізімінің ... ... ... яғни ... ... түсіндіреді.
Лизингтік компаниялардың инвестиция тарту мәселесі – ... ... ... бір ... ... ... ... тәуекел
көлемінің нормативы банктердің лизингтік компанияларды қажет көлемде
несиелендіруіне кедергі жасап ... ... ... көптеген лизингтік
компаниялар банктің қарамағында және ... ... ... ... ... компаниялар үшін өте маңызды. Бұл мәселенің
шешімі нарықтағы лизингтік қызметтің кеңеюіне және осыған сәйкес лизингтік
пайыздық ... ... әсер ... ... ... негізі мәселелердің бірі –
халықаралық лизингті дамыту. Салық кодексына өзгерістер енгізу ... ... АФК ... , атап ... ... ... ... көздері
салығынан босату, лизингтің осы түрінің дамуына ... ... ... ... ... ... ... шаруа қожалықтары үшін, ол –
сублизингті дамыту. ҚР ... ... ... заңына кейбір өзгерістер мен
толықтырулар енгізу туралы» заңында сублизинг қаржылық ... түрі ... ... ... ... лизингке арналған салық заңнамасының
нормасын ... ... ... ... келмейді, ал бұл оның
дамуын тежеп отыр.
Қаржылық лизингтің ... ... бірі – ол ... ... деген меншік құқығының лизинг берушіде қалуы, ал лизинг ... ... ... ... барлық ... тек ... ету және ... ... ие ... Ал
бұл лизингке берілетін көлік құрал-жабдықтарын тіркеуден өткізгенде
көптеген ... ... ... ... ... ... тәсілінің
жоқтығы. Іс жүзінде, лизинг мүлкі болып табылатын көлік құрал-жабдықтары
лизнг алушы ... да, ... ... ... да ... ... Бұл
екі нұсқаның да кемшіліктері бар, олар: ... ... ... ... ... ... тәуекелге баруы және тіркеу процедурасының
күрделігі. Бұл мәселенің шешімі ҚР ... ... мен ... ... ... алу ... ... енгізуді қажет етеді.
Бірінші кезекте, лизингтік операциялар лизинг алушы үшін тартымды
болуы керек. Ал ол үшін ... ... ... ... ... нақтырақ айтқанда, жеделдетілген амортизациялық механизм енгізілуі
керек. Қазіргі күнде, үйді лизингке алғанда амортизациялық коэффициент 8-ге
тең. Ал бұл ... ... ... үшін тиімсіз. Мысалға, Ресей
Федерациясында лизингке алынған негізгі қорға амортизацияның 3-тік нормасын
қолданады.
Лизингтік ... ... ... деңгейлі банктердің
айтарлықтай белсенді еместігі байқалады. Оны бірнеше жағдаймен түсіндіруге
болады. Біріншіден, банктер өзінің жеке ... ... ... ... қызмет жүргізеді және қаржылық лизинг мәселесін көп жағдайда
қамти ... ... ... ... бір ... ... ... байланысты емес басқа операциялардан табыс алуды
қалайды. ... әр ... ... ... жүргізу және ұйымдастыру
процедурасының жоқтығы банктерге лизингтік қызмет көрсету стандарттарын
әзірлеу және ... ... ... ... ... ... ... келісімді жүргізу өз кезегінде көптеген қосымша ... ... ... ... ... қатысты қаржылық лизинг
келісімін мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... ... шет елден алып келінген жағдайда стандартизация және сертификация
бойынша шарттарын орындау, лизинг ... ... ... ... ... ... актілерінде лизинг ұғымы әр түрлі
анықталған. Атап айтсақ, ҚР Азаматтық ... ... ... халықаралық
актілерге сәйкес лизинг жалгерлік келісім түрі ... ... ... ... ал ҚР ... ... ... салу мақсатында сатып алу-
сату келісімі ретінде анықталған (74-бапқа сәйкес). Бұл сәйкессіздіктен
кейбір мәселелер туындап отыр.
Лизингтің 50-ге жуық түрі бар, ... ... ... тек қана қаржылық
лизинг қарастырылған. Осыған байланысты, лизингтің қалған түрлері ... деп ... ... ... бірге, ҚР Азаматтық ... ... ... лизингтің классикалық анықтамасы арқылы анықтаған
(565-бапқа сәйкес), бұл бірден басқа лизинг түрлерін қолдану мүмкіншілігін
шектейді. ... ... ... ... ... ... ... арқылы лизингке алу түрі өз тиімділігіне қарамастан,
өкінішке орай, бізде ... ... ... алушыға лизинг мүлкін сатып алу ... ... ... ал бұл ҚР ... кодкесіне және ҚР
«Қаржылық лизинг туралы» ... ... ... қатысушы тараптардың
құқықтарын шектеп, азаматтық құқық нормасына ... ... ... жағдайында кәсіпкерлік қызметтің өркендеп дамуында
шешілмей жатқан мәселередің бірі – ол ... ... ... ... ... көптеп келу тенденциясы.
Біздің еліміздегі лизингтік қатынастардың дамуын тежеуші факторлар:
1. Лизингтік ... ... ... ... ... ҚР ... лизинг туралы» заңы, Азаматтық,
Салықтық және Кедендік кодкестер – барлығы ... ... ... ... сай ... ... нарығы инфрақұрылымының
жоқтығы, соның ішінде: қажет ақпаратты алу мүмкіншілігінің
шектеулігі, ... ... ... ... ... қажет технологияның жетіспеушілігі;
3. ҚР-ның 1988 жылғы «Қаржылық лизинг туралы» ... ... ... ... тиімділігін оперативті бағалау
әдістемесінің жоқтығы;
5. Аймақтардың және әртүрлі өндірушілердің технологияға және құрал-
жабдыққа деген қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... өз дамуын тауып, кәсіпкерлік
қызметті ... ... ... бірі ... ... әлі де болса оның даму нысандары мен жолдары анықталуда.
Қазіргі кезде көптеген ... ... ... жаңаруына ірі
мөлшердегі қаражаттарды салуды жүзеге асыра алмай отыр. ... ... ... ... ... өндірісті қолдауға, соның ішінде шағын
және орта кәсіпкерлікті және ... ... ... үшін ... ... тартуға мүмкіндік ... ... ... ... туындауда. Осыған байланысты лизингті дамыту жолдарын көрсетуге
болады, олар:
1. лизингке берілетін мүліктің ... ... ... құрал-
жабдықтардың тізімін кеңейту;
2. лизинг субъектілері үшін салықтық жеңілдіктерді көбейту;
3. лизингке қатысты заңнамалық базаны жетілдіру, ... және ... ... ... ... ... ... қарыз
нормативтерін қайта қарастыру, нақтырақ айтқанда максималды тәуекел
көлемінің нормативын жоғарылату;
5. ... ... ... ... ... ... ... қатар сублизингке қатысты салықтық жеңілдіктерді
қолдануға рұқсат беру;
6. «ҚР-дағы ... ... ... ... ... ... лизингті ескере отырып өзгертулер мен толықтырулар енгізу;
7. лизинг алушылар жеделдетілген амортизацияны қолдануға құқық беру;
8. қаржылық лизингтен басқа, ... ... кең ... ... дамытуға жағдай жасау;
9. 1988 жылғы «Қаржылық лизинг туралы» ... ... ... ... ... ... жоғары тиімді
инвестициялық жобаларды қаржыландыру үшін мемлекеттік ... ... Жеке ... ... ... және ... ... негізіне оқыту;
12. өздерінің өндіретін тауарлары немесе ... ... ... ... ... ... құқықын заңнамалық
тұрғыдан лизинг алушыларға ұсыну;
13. «Лизингтік кешен» орталығын құру. Бұл орталық лизингке қатысты барлық
ақпаратпен жүйелі түрде ... ... ... ал бұл өз кезегінде
лизинг алушылар үшін соңғы, әрі ... ... ... ... ... орталықта маманданған ... ... ... ... банк ... және ... – жалпы алғанда, лизингтік инфрақұрылымның барлық қажет
объектілері ... ... ... ... ... ... ... және жалпы лизинг операцияларына қатысты
мәселелерді (жаңашылдықтарды) құрастыру,зерттеу және ... ... ... ... ... Бұл «Лизингтік кешен»
орталығының басты мақсаты – ... ... ... қолайлы
жағдай жасай отырып, лизингті ары қарай кешенді түрде ... ... ... ... ... ... арнайы сұрыптаудан
өткізу. Бұл моральдық жағынан ... ... ... ... енгізілуі керек. Бұл механизмнің басты ерекшелігі ... ... ... құнынына байланысты лизингке
алынатын мүліктің моральдық құны ... Бұл өз ... ... ... мүліктерден көрі, жаңа ... ... ... етеді.
Жоғарыда көрсетілген автордың ұсыныстарын жүзеге асыру арқылы, соңғы
жылдарда экономикалық өсудің ... ... ... ... ... кең ... дами отырып, кәсіпкерлікті дамыту мен
инвестициялаудың ең тиімді механизіміне айналуы керек.
Қорытынды
Қорытындылай келгенде, қазіргі ... ... ... ... ... нақты секторына инвестиция тартудың негізгі
құралдарының бірі бола ... ... ... ... ... базаны жаңартуға және шаруашылық субъектілері үшін
тиімді шарттармен негізгі ... ... ... ... ... ... ... ерекше түрі.
Сонымен, лизингтік қатынастар – бұл ... ... ... өндіріс құралдарымен дер кезінде және тиімді түрде
қамтамасыз етуге бағытталған жалға беру, несиелік, саудалық қатынастардың
жиынтығы болып ... ... және ... ... ... және ... ... мен лизингке алушының, сонымен бірге лизингке
беруші мен сатушының арасындағы серіктестік ... ... ... ... ... ... қалыптасу
және даму ерекшелігі байқалады. Атап кетуіміз қажет елімізде лизинг дамуына
қолайлы жағдай жасалған. Қазақстанның лизингтік қызмет нарығының ... ... ... бар. Лизинг икемді және ... ... ... яғни ... ... ... ... тарту
құралы, отандық өндіріс дамуын, шағын бизнеске қолдау көрсету ... ... үшін ... ... көзі болып отыр. Лизингтік қызмет
нарығы ... да, ... де ... ... ... лизингтік саласының дамуы басқа Орта Азия елдерінің
көрсеткіштерінен кем емес, тек жасалған лизингтік келісімдер ... ... ... ... ... ҚР-ның қазіргі лизингтік ... ... ... ... ... көлемі бойынша аймақтағы жоғарғы ... ... ... 2002 жылмен салыстырғанда 4 еселік өсу байқалған;
• 20 лизингтік компания жұмыс істейді.
Жалпы ҚР-да ... ... кең, ... ... ... келе жатыр.
Соңғы жылдары ... ... ... ... және оң ... ... Ол өз кезегінде лизингтік ... ... ... көрсетілетін қызмет сапасын ... ... ... тәжрибеге сүйене отырып, лизингтің жалпы қаржылық
қатынастардағы үлесінің ... ... ... ал ол ... тиімді және икемді қатынас екендігіне айқын дәлел.
Қазіргі кезде негізгі құралдармен жарақтану және оларды ... кез ... ... үшін ... ... бірі ... ... Бұл
мәселелерді шешудің ең тиімді жолдарының бірі – ... ... ... ... ... ... ... соңғы жылдарда экономикалық ... ... ... көрсетіп
отырған Қазақстанда лизинг кең көлемде дами отырып, кәсіпкерлікті дамыту
мен инвестициялаудың ең тиімді механизіміне ... ... ... ... нарығы, лизингтік қатынастар жағдайын
зерттеп, талдау жасау арқылы біз ... ... ... ... жалпы ел экономикасын дамытуда ерекше маңыздылығына ... ... ... ... ... дамуына қолайлы
жағдай жасауымыз керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1) ҚР «Қаржы лизинг туралы» ... 2004 ж. 10- ... ҚР ... ... ҚР ... ... Л.Н. Тэпман «Предпринимательское управление зарубежный опыт» Москва 2004
ЮНИТИ
5) «Развитие лизинговых отношений в РК» Библиотека Бухгалтера и
предпринимателя №5(166) май 2004г ИД ... ... ... ... «Развитие лизинга в РК» //Аль Пари.— 2004 ж., №4,
32-42беттер
7) ... С.А. ... ... и перспективы развития» // Банки
Казахстана.— 2004 ж., №9, ... ... Ж.З. ... ... ... басқару тетіктерін
жетілдіру» автореферат 30.11.2005ж
9) З.Аскарова «Анализ лизинговой деятельности в ... // ... 2005 г., №4, 63-69 ... ... ... в ... ... Business .— 2004 г., №5,
28-31 стр
11) Т.Иссык «Проблемные ... ... ... РК» ... ... .— 2003 г., №1, 28-31 ... ... проблемы и перспективы развития» // Банки Казахстана.— 2005
ж., №9, 33-35беттер
13) «Мировой опыт в ... ... // ... консультант
главного бухгальтера.— 2003 ж., №3
14) «Лизинг және елімізде лизингтік қатынастардың пайда болуы» // Заң
газеті.— 2002 ж., №8
15) М. ... ... ... және ізгі ... ... » ... .— 2000 ж – 29 ... М. Мұқаштегі «Лизинг несімен тиімді?» //Алматы ақшамы .—
2002 ж.—19 ақпан;
17) Мир ... 2004г. – №12 – ... ... ... В.Д. ... ... Учеб. пособ. М.: ГУВШЭ; 2003г
20) Горемыкин В.А. Лизинг: Учеб. – М.: Дашков и К, 2003 г.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндiрiстiк инфрақұрылымды дамытудағы мемлекеттiң реттеушiлiк рөлi15 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік қызметінің тиімділігі89 бет
Лизинг арқылы инвестицияларды тарту, лизингтің пайда болуы мен табиғаты, кәсіпорында лизингті пайдалану тиімділігі28 бет
Жал және инвестициялық меншік есебі76 бет
Лизингтің экономикадағы мәні мен мазмұны туралы37 бет
Өндiрiстiк құралдар нарығының инфрақұрылымы6 бет
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет
«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау57 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Агроөнеркәсіп кешенінің нарықтық экономикасы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь