1920-1930 жж Қазақстан мәдениеті

1. Ересек адамдардың сауатсыздығын жою
2. Халық ағарту ісінің дамуы
3. Кәсіптік білім берудің жайы
4. Ғылыми.зерттеу жұмыстарының дамуы
5. Әдебиеттің дамуы
6. Қазақ өнерінің гүлденуі
7. Мәдениетті дамыту жолында кездескен қиындықтар мен нәубеттер
8. Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақстанда мәдениетті дамытуда біраз кедергілер болды. Салыстырмалы түрде зиялы, білімді адамдар тым аз еді. «Алаш» қозғалысына қатысқан біраз білімді адамдар қудалауға ұшырады. Орталықтан мәдениет саласына басшылық етушілер арасында шовинистік пиғылдар пайла болды.«Бұратаналарды темір құрсауда ұстау керек» деді солардың бірі. Өлкеде мәдениет мекемелерінің жұмысын бірден аяғынан тік тұрғызуға қажетті материалдық-техникалық база да нашар болды.
Ересек адамдардың сауатсыздығын жою. Барлық ересек адамдары сауатты болмай, бүкіл халықты білімді ету мүмкін емес еді. Сондықтан Кеңес өкіметі ересек адамдарды сауаттандыруға үнемі көңіл бөліп отырды. Тиісті қаржы бөлді, оқытушыларды оқу үйлерімен, оқу-жазу құралдарыменқамтамасыз етті. 1924 жылы ұйымдастырылған «Сауатсыздық жойылсын» қоғамы тікелей ересектерді сауаттандырумен айналысты. 1928 жылдың аяғында республикада сауаттылар 25 % болды. Бұл тым аз еді. Ал қазақтар арасында сауаттылық мұнан да төмен болатын.
Алғашқы жылдары бұл жұмыс баяу жүрді. Мектеп үйлері, оқу сыныптары, сауатты оқытушылар, оқу құрал-жабдықтары жеткіліксіз болды. Халықтың едәуір бөлігі көшіп-қонып жүрді. Сондықтан да Қазақ АКСР Орталық Комитетінің төралқасы мен Халық Комиссарлар Кеңесі 1931 жылы 15 пен 50 жас аралығындағыларды міндетті түрде жаппай оқытуды енгізді. Халықты сауаттандыруға білімді жастар көп үлес қосты. Еңбекші халық та білім алуға құлшына кірісті. Күні бойы жұмыс істеп, шаршағанына қарамастан, кешкісін сауат ашу мектептеріне бір кісідей жиналатын.
Осының нәтижесінде 1939 жылдың өзінде республика халқының сауаттылығы 65%-ға жетті, республиканың құрылғанына 20 жыл толу қарсаңындажасы 50-ге дейінгі ересек адамдардың сауатсыздығы, негізінен, жойылды.
1. Абусеитова М.Х. Казахстан и Центральная Азия в XV-XVII вв.: история, политка, дипломатия. А., 1998.
2. Абдиров М.Ж. история казачества Казахстана. А., 1994.
3. Абыллай хан. Тарихи жырлар. А., 1991.
4. Апполова Н.Г. Присоединение Казахстана к России в 30-х годах XVIII в. А., 1948.
5. Апполова Н.Г. Экономические и политические связи Казахстана с Россией в XVIII- начале XX вв. М., 1960.
6. Асылбеков М.Х., Галиев А.Б. Социально-демографические процессы в Казахстане (1917-1980). А., 1991.
7. Әбілғазы. Түрк шежіресі. А., 1992.
8. Басин В.Я. Россия и казахские ханства в XVI-XVIII вв. А., 1971.
9. Бөкейхан А.Н. Шығармалары. А., 1994
10. Бекмаханов Е.Б. Казахстан в 20-40-ые годы XIX века. А., 1992.
11. Бекмаханов Е.Б. Присоединение Казахстана к России. А., 1957.
12. Вяткин М.П. Батыр Срым. М.-Л., 1947; А. 1999.
13. Галузо П.Г. Туркестан-колония. Очерк истории Туркестана от завоевания царизма до революции 1917 г. М., 1929.
14. Галузо П.Г. Аграрные отношения на юге Казахстана в 1867-1917 гг. А., 1965.
        
        -771525-210185003165475-219710002562225-15748000
1920-1930 жж Қазақстан мәдениеті
Орындаған: Нүрлен Әлішер
Тексерген: Уразова Гаухар
Топ: ... ... ... ... Ересек адамдардың сауатсыздығын жою
* Халық ағарту ісінің дамуы
* Кәсіптік білім берудің жайы
* Ғылыми-зерттеу ... ... ... ... Қазақ өнерінің гүлденуі
* Мәдениетті дамыту жолында кездескен қиындықтар мен нәубеттер
* Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақстанда мәдениетті дамытуда біраз кедергілер болды. Салыстырмалы ... ... ... ... тым аз еді. ... ... ... білімді адамдар қудалауға ұшырады. Орталықтан мәдениет саласына басшылық етушілер арасында шовинистік пиғылдар пайла болды. деді солардың ... ... ... ... ... ... ... тік тұрғызуға қажетті материалдық-техникалық база да нашар болды.
Ересек адамдардың сауатсыздығын жою. Барлық ересек ... ... ... ... ... білімді ету мүмкін емес еді. Сондықтан Кеңес өкіметі ересек адамдарды сауаттандыруға үнемі көңіл бөліп отырды. ... ... ... ... оқу ... ... ... етті. 1924 жылы ұйымдастырылған қоғамы тікелей ересектерді сауаттандырумен ... 1928 ... ... ... ... 25 % ... Бұл тым аз еді. Ал ... арасында сауаттылық мұнан да төмен болатын.
Алғашқы жылдары бұл жұмыс баяу жүрді. Мектеп үйлері, оқу сыныптары, сауатты оқытушылар, оқу құрал-жабдықтары жеткіліксіз ... ... ... бөлігі көшіп-қонып жүрді. Сондықтан да Қазақ АКСР Орталық Комитетінің төралқасы мен Халық Комиссарлар Кеңесі 1931 жылы 15 пен 50 жас ... ... ... ... ... енгізді. Халықты сауаттандыруға білімді жастар көп үлес қосты. Еңбекші халық та білім ... ... ... Күні бойы ... ... ... қарамастан, кешкісін сауат ашу мектептеріне бір кісідей жиналатын.
Осының нәтижесінде 1939 жылдың өзінде республика халқының сауаттылығы 65%-ға ... ... ... 20 жыл толу ... 50-ге дейінгі ересек адамдардың сауатсыздығы, негізінен, жойылды.
Халық ағарту ісінің дамуы. Бүкіл елдегі балаларға міндетті төрт ... ... ... беру ... заң жүзеге аса бастады. Мектеп жасындағы балаларға төртжылдық бастауыш мектепті бітіру міндетті болды. ... ... одан әрі ... ... ... ... болатын еді. Алғашқы жылдары бұл заң қиыншылықпен ... Көп ... ... еді. ... елді ... мен ... ... үйін салып, оларды құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету қажет болды. 20-жылдардың орта кезінде республикада қазақ, орыс тілдерінде оқытатын мектептерді былай қойғанда, 73 ... 40 ... 35 ... 44 ... және ... ... мектептері жұмыс істеді. Бұлардың бәріне сол ұлттардың ана тілдеріндеоқулықтар жазып, оларды мың-мыңдап басып шығару міндеті тұрды. Жетім, панасыз балалар ... ... ... ... мемлекет қамқорлығына алу керек болды. Тек 1932-1933 жылдары 100 мыңнан астам балалар есепке алынып, балалар үйлеріне орналастырылды.
30-жылдардың екінші жартысынан бастап ... ... ... ... ілгері басты. Мектептер салынып, интернаттар саны көбейді. Ана тілінде оқулықтар көптеп шығарыла бастады. Бастауыш, орталау мектептер мен орта ... ... ... ... баса көңіл бөлінді.
Қазақ мектептерін дамытуға сол кездегі қазақ ғалымдары, мемлекет ... ... ... ... ... ... ... С.Сәдуақасов, Ғ.Мүсірепов, М.Дулатұлы, т.б. оқулықтар мен оқу-құралдарын жазды.
Жылдан жылға мектептердегі мұғалімдердің сандық әрі сапалық құрамы жақсара түсті. ... ... озат ... ... құрметті атақтармен, ордендермен марапатталды. Олардың арасында С.Көбеев, Л.И.Добрянская, Н.В.Волков, С.Ақышев, А,Ақатов, Ш.Сарыбаев сияқты халық ... ... ... өкілдері болды.
Кәсіптік білім берудің жайы. Республикаға арнаулы орта білімі әрі мамандығы бар кадрлар өте ... ... ... да ... ... ... техникумдар ашыла бастады. Алдымен педагогикалық техникумдар ашылды. Осы жылы ауыл ... ... ... мамандықтар беретін 11 техникум жұмыс істеді. Ал 1940 жылы 30 мың адам ... ... жылы ... тұңғыш жоғары оқу орны - Қазақ педагогика институты ашылды (қазіргі Абай атындағы Ұлттық педагогикалық университет). ... жыл ... ... оқу ... Орал және ... ... (1931-1932 жж.), малдәрігерлік-зоотехникалық (1929 ж.), ауыл шаруашылығы (1930 ж.), медицина (1931 ж.) ... ... 1934 жылы ... Мемлекеттік университетінің (қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті) ... ... ... зор ... болды.
Республикада инженер-техник кадрлар даярлаудың негізін салған Қазақ кен-металлургия институты Алматыдағы қазақ университетімен бір мезгілде ашылды. ... ... ... ... ... ... және Қостанай қалаларында мұғалімдер институттары ашылып, олар кейіннен педагогика институттарына айналды.
Ұлы Отан соғыыс қарсаңында Қазақстанда 20 жоғары оқу ... 118 орта ... оқу орны ... істеп, оларда 40 мыңдай адам білім алды. Қысқа мерзім ішінде жоғары білімді 10 мыңдай және орта білімді 20 мыңдай маман ... ... ... ... ... да халықтарының қосқан үлесі зор. 30-жылдары елдің әр түрлі аймақтарындағы жоғары оқу ... мен ... 20 ... ... ... ... ... жоғары оқу орындарында орталықтағы жоғары оқу орындарымен әскери мекемелердің мыңдаған өкілдері педагогтік және ғылыми - зерттеу жұмыстарын жүргізді. ... ... ... Н.П.Орлов, М.П.Иванов, К.П.Персидский және басқа көптеген ғалымдар ... ... ... ... ... ... ... С.Сейфуллин, А.Байтұрсынұлы, О.Жандосов, М.Әуезов, Қ.Жұбанов және басқа да қазақ халқының ғылым мен мәдениет қайраткерлері зор үлес ... Кен, ... ... ауыл ... ... техникумдары ашылды.
Ауыл шаруашылығында, денсаулық сақтауда, ағарту ісінде ұлт зиялылары өсіп қалыптасты. ... ... ... ... ... айқын сезіліп тұрды. Жоғары оқу орындары мен арнаулы оқу орындарындағы оқу-тәрбие жұмысы республикадағыөнеркәсіптің шикізаттық ... ... ... ... ... жасау сияқты салалары бойынша инженер кадрлар тым аз дайындалды.Оның есесіне, орта ... ... ... ... ... әлі де аздығы жоғары оқу оырндарындағы қабылдау кезінде ... ... ... дамуы. 20-30 жылдары Қазақстанда ғылым дамуының жаңа кезеңі басталды. 1920 жылы Қазақстанды зерттеу қоғамы құрылды. С.Асфендияров, А.В.Затаевич, Қ.Жұбанов, Ж.Аймауытов, ... ... ... А.Ю.Якубовский, М.Жолдыбаев сияқты белгілі ғалымдар оның жұмысына өз үлестерін қосты. Петропавл, Көкшетау, Орал, Орда қалаларында қоғамның бөлімшелері жұмыс ... ... ... ... ... ... тілінде оқулықтар даярлау, орыс тіліндегі оқулықтарды аудару жұмыстарын қолға алды. ... ... ... мен ... ... ... кітаптар басылып шықты. Белгілі тарихи орындарды қазу мен тарихи ескерткіштерді зерттеу жұмыстары басталды. Алғашқылардың бірі ... ... ... ... ... ... Массон бастаған ғалымдар қазды.
КСРО Ғылым академиясының Қазақстандағы базасын ... (1932 ж.) ... ... ... Оның ... екі ... - ... және ботаника секторлары мен Алматыдағы Ботаника бағы ... еді. 1935 жылы ... және ... секторлары құрылды. 1935 жылы оған құрамында қазақ тілі мен ... және ... ... ... бар ... ... өнер ... мен ғылыми-зерттеу институты қосылды.
Кеңестік Қазақстан ғылымының тарихында КСРО Ғылым академиясы ғылыми кеңесінің Алтай-Ертіс, Жезқазған-Ұлытау аудандарының табиғи байлығын кешенді зерттеуге ... ... мен КСРО ... ... ... ауданын барлау проблемаларына арналған сессиясы (1935 ж.қараша) ... із ... ... ... табиғи ресурстарының толық зерттелмегеніне қарамастан, сол кездің өзінде-ақ республиканың одақта түсті металдар, барит пен сурьма қоры жөнінен 1-ші, ... 2-ші, ... 3-ші орын ... атап өтті. Одан кейінгі жылдарда хромиттің мол қоры, фосфорит кеніші ашылды.
Қазақстанның жер қойнауы мен пайдалы қазбаларын ... үшін ... ... ұйымдастырылды. Бұл экспедициялар Қарағанды мен Екібастұз кен орындарын, Ащысай қорғасын, Ембі мұнай аймағын зерттеді. 1938 жылы КСРО Ғылым ... ... ... құрылды.
Қазақстанда ғылымның дамуына КСРО Ғылым академиясының басшылары С.Н.Вавилов, В.Л.Комаров, сондай-ақ сол академияның көрнекті ғалымдары А.Н.Самойлович, А.Д.Архангельский және басқа ғалымдар үлес ... ... ... ... ... ... істеді. Қазақстанғылымының дамуында Қ.Сәтбаевтың алатын орны ерекше. Осы игілікті жұмыстардың нәтижесінде ғылыми қызметкерлер саны, олардың арасында ұлттық ғылыми ... саны ... ... ... орта ... ... ... ғалымдары белгілі бір ғылыми еңбектерін жарыққа шығарды. Олардың қатарына С.Асфендияровтың , С.Сейфуллиннің туралы ... ... ... ... Қ.Жұбановтың жинақталған еңбектерін қосуға болады.
Әдебиеттің дамуы. 20-30 жылдардағы ... ... ... танымал қайраткерлер С.Сейфуллин, М.Дулатұлы, Ғ.Мүсірепов, Б.Майлин, т.б. көрнекті орын алды. Осы кезеңде ... ... ... ... ... ... ... поэзиясы С.Сейфуллиннің , , С.Мұқановтың , І.Жансүгіровтың , И.Байзақовтың сияқты поэмаларымен толықты. Б.Майлиннің , Ж.Аймауытовтың , М.Әуезовтің және ... да ... ... ... жаңа ... ... да ... тамаша драмалық шығармалар жазылып, олар театр сахналарында көрермендердің көңілінен шықты. Мұндай шығармаларға М.Әуезовтің мен , Б.Майлиннің Жалбыры>>, Ғ.Мүсіреповты пен >, ... мен ... аяқ ... бастап қазақ әдебиетіне кейін белгілі болған бір топ жас ... ... ... Олар- Ғ.Орманов, Ә.Тәжібаев, А.Жұмағалиев, Қ.Аманжолов, Ж.Саин, Ж.Сыздықов, Ә.Сәрсенбаев, ... ... ... ... жылдары қазақ жазушылары әдебиеттерді өзара байыту ісіне де үлкен үлес қосты. А.Байтұрсынұлы - И.А.Крыловтың;Ж.Аймауытов − ... М.Ю ... ... ... М.Жұмабаев - Гетенің, Гейненің, М.Горькийдің, В.Ивановтың шығармаларын ... ... ... бас ... ... ... ... кең жол ашылды. Н.Байғанин, Ш.Қошқарбаев, И.Байзақов, Ж.Жабаев халық ... ... жаңа ... ... ... ... таңғажайып жырлар, поэмалар тудырды.
Қазақстандағы басқа ұлттар әдебиеті де одан әрі дамыды. ... , ... ... ... ... ... болды. Ұйғыр әдебиетінің негізін салушылардың бірі Х.Әлиев ұйғыр аузы әдебиетінің жинағын шығарды. Сондай-ақ ұйғырдың жас ақындары - Н.Исраилов, ... ... ... ... ... ... шықты. М.Хамраев тұңғыш ұйғыр романын жазды.
Қазақ аудармашылары ... ... ... ... ... ... ... тіліне аударып, таратты. Көрнекті қазақ ақын- жазушыларының шығармалары орыс, ... және ... да ... ... ... ... Осы ... Алматы, Ақмола (қазіргі Астана), Семей, Петропавл, Орал, Қостанай және басқа да қалаларда клубтар, ... ... ... бастады. Олардан құрылған үгіт бригадалары, жылжымалы театр топтары ... ... ... ... арасында ойын-сауық көрсетіп отырды.
Қазақ халқының ән-күй өнерін зерттеуге А.В.Затевич көп еңбек сіңірді. Ол ерінбей-жалықпай ауыл-ауылды аралап, 2300-ден астам ... ... мен ... ... ... ... түсірді. Соның негізінде , деген жинақтар шығарды. Бұлардыңқазақ өнерінің ... зор ... ... Халық арасынан тамаша жыршылар, әншілер шыға бастады. 1925 жылы Парижде, 1927 жылы Берлинде өткен саз,өнер фестивальдерінде қазақ әншісі Әміре Қашаубаев ... ... ... ... Еуропаны таңғалдырды.
1926 жылы қазақтың тұңғыш ұлттық театры ашылды. Оның басы қасында Е.Өмірзақов, С.Қожамқұлов, Қ.Қуанышбаев, Қ.Бадыров, Қ.Жандарбеков,Ә.Қашаубаев, ... ... ... ... драмашы, режиссер және әртіс Жұмат Шанин (1891-1937жж.) басқарды. 1933 жылы ... ... ... тұңғыш рет ұйғыр сазды драма театры, ал 1937 жылы Қызылордада корей театры ашылды.
30-жылдары Қазақстан кино ... де ... ... Алматы бөлімшесі , , , фильмдерін шығарды. 1938 жылы ... ... атты ... ... ... ... өнерінің де іргесі қаланды. Бұған П.Г.Хлудов үлес қосты. Оның шәкірті, кейін Қазақстанның ... ... ... ... ... ... өнерін дамытуға елеулі еңбек сіңірді.
Мәдениетті дамыту жолында кездескен қиындықтар мен нәубеттер. Қазақстан ... ... қол ... ... ... көп ... ... 20-жылдардың ортасынан басталған Кеңес өкіметінің басшылығында қалыптасқан тоталитарлық жүйе ұлттық мәдениеттің одан әрі өркендеуіне жол бермеді. Қазақ тілі мен ... ... ... ... ... мен ... ... келтіреміз дегендердің бәрі қуғын-сүргінге ұшырады. Қазақ халқы мәдениетінің жүздеген көрнекті қайраткерлері жазықсыз жапа шекті, атылды. Сондай-ақ 30- жылдардың бас ... ... ... ... ... 1 млн 700 мыңдай адамынан өлідей, 600 мыңдай адамынан тірідейайырылған халық ұлттық мәдениетін көркейтпек түгілі есеңгіреп, ұлт ретінде жойылып кете ... ... жыл ... ... үш рет ... ... дейін бүкіл тарихы мен мәдениеті ғасырлар бойы араб тілінде жазылып келген Қазақстан мен Орталық Азия және ... ... ... өзінің ұлттық қазынасынан сусындай алмай қалуына себепкер болды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Абусеитова М.Х. Казахстан и Центральная Азия в XV-XVII вв.: ... ... ... А., 1998.
* Абдиров М.Ж. история казачества Казахстана. А., 1994.
* Абыллай хан. Тарихи жырлар. А., 1991.
* ... Н.Г. ... ... к ... в 30-х годах XVIII в. А., 1948.
* Апполова Н.Г. Экономические и политические связи Казахстана с Россией в XVIII- ... XX вв. М., ... ... М.Х., ... А.Б. Социально-демографические процессы в Казахстане (1917-1980). А., ... ... Түрк ... А., ... ... В.Я. ... и ... ханства в XVI-XVIII вв. А., 1971.
* Бөкейхан А.Н. ... А., ... ... Е.Б. ... в ... годы XIX ... А., ... Бекмаханов Е.Б. Присоединение Казахстана к России. А., 1957.
* Вяткин М.П. Батыр Срым. М.-Л., 1947; А. 1999.
* Галузо П.Г. Туркестан-колония. Очерк ... ... от ... ... до революции 1917 г. М., 1929.
* Галузо П.Г. Аграрные отношения на юге ... в ... гг. А., 1965.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Басқару мектептерінің классификациясы7 бет
Биологиядан ҰБТ-ға арналған шпаргалка491 бет
Достық даңғылы16 бет
Каспий теңізі. Казақстанның батыс өңірінде қалыптасқан экономикалық жөне экологиялық жағдай.4 бет
Тотығу-тотықсыздану реакциялары (ТТР)6 бет
Халық ағарту комиссариаты (Наркомпрос)3 бет
Халық ағарту комиссариатының қорындағы қазақ зиялылардың көзқарасына қатысты құжаттар53 бет
Қазақ даласындағы 1920-1930 жылдар арасындағы өзгерістер17 бет
Қазақ тарихына шолу254 бет
1920-1930 жж. Қазақстандағы мәдениеттің дамуы17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь