Delphi ортасында процедурала функцияларды қолдану

Есептің қойылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1 Delphi ортасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
Delphi ортасымен танысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
Негізгі терезе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
Пиктограммалық батырмалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
Компоненттер жинағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
Форма құрастырушысының терезесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
Объектілер бақылаушысының терезесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
Бағдарлама кодының терезесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
Визуалды бағдарламалаудың негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2 Delphi ортасын алдын.ала даярлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.1 Бос форма ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2 Форма қасиеттерін өзгерту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.3 Формаға компонентті орналастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.4 Оқиғаға сезіндіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.5 Компоненттің қасиетін бағдарлама орындалу барысында өзгерту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
3 Delphi ортасының компоненттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
3.1 STANDARD парағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
3.2 Additional парағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
3.3 Dialogs парағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
3.4 System парағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
4 Программаның орындалу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33.
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
5 Программа листингі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
Қазіргі кезеңде адам үшін, қажетті мәліметті алу мақсатында, компьютерді қолдана отырып әр түрлі мәліметтерді өңдеуді көздейтін компьютерлік білімділіктің өзекті мәселенің бірі болып отырғаны белгілі. Компьютерлік білімділік пен программалауды үйрену мақсатында “Алгоритмдік тілдерде программалау” пәнінің алатын орны ерекше.
Соңғы кезде бағдарламалауға деген қызығушылық өте үлкен сұранысқа ие болды. Бұл ақпараттық-коммуникативтік технологияның дамуымен және күнделікті өмірге енуімен байланысты. Егер адам компьютермен жұмыс істесе, онда ертелі ме, кеш пе, әйтеуір, адамда компьютерге деген қызығушылық сезім туады, ал кейде бағдарламалауға да ынта пайда болады.
Есептеуіш техниканың жедел дамуы және эффектілі ақпараттық қамтамасыздандыруды өңдеу қажеттілігі, бағдарламалау жүйесінің пайда болуына жол ашып, жедел өңдеу деген атқа ие болдырды. Жедел өңдеу жүйесінің негізінде (RAD жүйесі, RAPID APPLICATION DEVELOPMENT – жедел өңдеу ортасы) визуалды технологияның жобасы және ақпараттанудың объектілеу түрі жатады. Және олардың мақсаты – өңдеу ортасы өзіне түйіннің үлкен бөлігін алып, бағдарламалаушыға диалогтік терезелерді құрумен және оқиғаны өңдеу функциясын жасап көрсету. RAD жүйесіндегі бағдарламалаушының тапқырлығы - керемет!
RAD жүйесінің ішінде Borland Delphi ортасы ерекшеленеді және ол әр түрлі бағдарламаларды құруға мүмкіндік береді: Қарапайым бағдарламалардан берілгендер базасының басқаруына дейін. Borland Delphi ортасында бағдарламалау тілі ретінде Delphi тілі қолданылады. Және бағдарламалаушыларға танымал Pascal – дың тікелей ұрпағы болып есептеледі.
Бағдарламалауды үйрену үшін бағдарламалау керек және оны жаза білу керек. Ол үшін міндетті түрде бағдарламалау тілін және өңдеу ортасын меңгеру керек. Delphi бағдарламасының тілін меңгеру қиын емес, ал бағдарламалаудың ортасын, яғни, дәлірек айтқанда, компоненттерді қолдану қиынырақ.
Бұл конспекті студенттердің алгоритмдеу жолдары мен программалау технологияларын жетік игерулеріне мүмкіндік береді.
1. Дантеманн Джефф, Мишел Джим. Программирование в среде Delphi.
2. Конопка Р. Создание оригинальных компонент в среде Delphi.
3. Н. Культин. Delphi в задачах и примерах. – СПб.: БХВ-Петербург, 2003.
4. Сван Т. Основы программирования в Delphi для Windows 95.
5. Шумаков П.В. Delphi 3 и создание приложений баз данных.
6. Форонов. Объектно-риентированная среда Delphi. Версия 6. Учебное пособие. «Русская редакция», 2002.
7. Культин Н. Delphi 3. Программирование на Object Pascal. Санкт-Петербург, 1998.-304с
8. Халыкова К.З. Паскаль тіліндегі программалау. Оқу құралы. Абай атындағы АлМУ. Алматы, 2002.-210б.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
аль-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Колледж
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Delphi ортасында процедуралар мен
Функцияларды қолдану
Тексерген: Турарбек А.Т
Орындаған: «ақпараттық ... ... ... ... бөлім………………………………………………………………………..4
1 Delphi
ортасы.................................................................
.........................…..5
Delphi ортасымен
танысу................................................................5
Негізгі
терезе...................................................................…..
...........6
Пиктограммалық
батырмалар.........................................…...........7
Компоненттер
жинағы....................................................................8
Форма құрастырушысының терезесі..............................…...........9
Объектілер бақылаушысының терезесі.............................….........9
Бағдарлама кодының
терезесі...............................................….....11
Визуалды бағдарламалаудың негіздері..................................…...13
2 Delphi ортасын алдын-ала
даярлау......................................................…...14
2.1 Бос
форма...............................................................
........................…14
2.2 Форма қасиеттерін
өзгерту...........................................................…1
4
2.3 Формаға компонентті
орналастыру.............................................…14
2.4 Оқиғаға
сезіндіру...........................................................
...............….16
2.5 Компоненттің ... ... ... ... Delphi ... ... STANDARD парағы…………………………………………….…19
3.2 Additional парағы…………………………………………………..21
3.3 Dialogs парағы…………………………………………………..…20
3.4 System парағы……………………………………………………...20
4 ... ... ... ... ... ... адам ... қажетті мәліметті алу мақсатында,
компьютерді қолдана отырып әр ... ... ... ... ... ... ... бірі болып отырғаны белгілі.
Компьютерлік білімділік пен программалауды үйрену мақсатында “Алгоритмдік
тілдерде программалау” ... ... орны ... ... ... ... ... өте үлкен сұранысқа ие
болды. Бұл ... ... ... ... өмірге енуімен байланысты. Егер адам компьютермен ... ... ... ме, кеш пе, ... ... ... ... қызығушылық сезім
туады, ал кейде бағдарламалауға да ынта ... ... ... ... дамуы және эффектілі ақпараттық
қамтамасыздандыруды өңдеу қажеттілігі, ... ... ... жол ... ... өңдеу деген атқа ие болдырды. Жедел өңдеу жүйесінің
негізінде (RAD ... RAPID ... ... – жедел өңдеу ортасы)
визуалды технологияның жобасы және ақпараттанудың объектілеу түрі ... ... ...... ... ... түйіннің үлкен бөлігін алып,
бағдарламалаушыға диалогтік терезелерді құрумен және ... ... ... ... RAD ... ... тапқырлығы -
керемет!
RAD жүйесінің ішінде Borland Delphi ортасы ерекшеленеді және ол ... ... ... ... ... Қарапайым бағдарламалардан
берілгендер базасының басқаруына ... Borland Delphi ... тілі ... Delphi тілі ... ... ... Pascal – дың тікелей ұрпағы болып есептеледі.
Бағдарламалауды үйрену үшін бағдарламалау керек және оны жаза ... Ол үшін ... ... ... ... және ... ... керек. Delphi бағдарламасының ... ... қиын ... ал
бағдарламалаудың ортасын, яғни, дәлірек ... ... ... ... ... ... жолдары мен программалау
технологияларын жетік игерулеріне мүмкіндік береді.
1 DELPHI ... DELPHI ... ... ... ... ... немесе қосымшалар IDE
(integrated Development Environment) дамып отыратын құрылымдық ортада
орындалады. IDE ... ... ... ұйымдастырып, әр
түрлі басқару элементтерінен құралған бірнеше терезелерден тұрады. Осы
ортаның ... ... ... ... ... ... бағдарламалының кодын жазуға және оны басқару элементтерімен
байланыстыруға ... ... ... және ... ... оны
орындау әрекеттері IDE ортасында орындалады.
DELPHI-дің IDE ... ... жүйе деп ... және ... оның көрінісі жүктелгеннен кейін келесі түрде болуы мүмкін (1-
сурет). Интерфейстің ... 4 ... ... ... ... (Project ... Объектілер бақылаушысының терезесі (Object Inspector);
3. Формалар құрастырушысының терезесі (Form1);
4. Бағдарлама кодының терезесі (Unit1.pas).
1-сурет-Delphi ортасының көрінісі
Негізгі ... ... ... ... ... алып ... олардың өлшемін өзгертуге болады. DELPHI бір құжаттық орта, яғни бір
мезгілде тек қана қосымшамен жұмыс атқаруға ... ... ... ... ... жоғарғы қатарында көрсетіледі.
Терезелерді кішірейту, үлкейту, жабу әрекеттері осы ... ... ... бірдей болып келеді.
Форманың терезесінен Unit кодына және одан кері өту F12 ... ... DELPHI ... Unit ... ... (2-сурет) шығуы
мүмкін. Сол жақтағы терезе Browser терезесі деп аталады және бұл ... ... ... ... болады. DELPHI ортасынан шығу
үшін ... ... жабу ... ... терезесінің көрінісі
2 Негізгі терезе
Негізгі терезе бағдарламаның жобасын құрудағы жұмыстарды басқарады
және DELPHI ... іске ... ... ... ... экранның жоғарғы
қатарында орналасады (3-сурет).
3-сурет-Негізгі терезенің көрінісі
Бұл терезеде DELPHI-дің негізгі меню ... ... ... мен ... ... ... ... меню жүйесінің опциялар тақырыптарының құрамына ішкі меню кіреді.
Негізгі меню жүйесінің элементтері сол ... ||| ... ... ... ... Негізгі менюден басқа элементтерді
тақташадағы ||| таңба арқылы негізгі ... тыс ... кез ... ... ... ... алып ... болады.
Тақташадағы батырмалар құрамын өзгерту үшін алдымен тақташаны оң жақ
тышқан батырмасымен сырт еткізіп, шыққан терезедегі тақташалар тізімін ... ... ... ... (4-сурет).
- белгісі объектің екпінділігін көрсетеді.
4-сурет-Тақташалар құрамын икемдеудегі терезелер
2. Пиктограммалық батырмалар
Пиктограммалық батырмалар арқылы негізгі меню ... ... тез ... қол жеткізуге болады. ... ... ... ... 6 ... бөлінген. Әр топ бөлек
тақташада орналасады және олардың атқаратын ... ... ... ... жұмысы
Standard тобы
Объектілер ашу. File/New эквиваленті
Бұрыннан құрылған файлды ашу. File/Open file эквиваленті
Файлды ... ... ... as… ... ... ... сақтау. File/Save all эквиваленті
Бұрыннан құрылған бағдарламаның жобасын ашу. File/Open Project
эквиваленті (Ctrl+F11)
Жобаға жаңа файлды қосу. ... to Project ... ... жою. ... from Project эквиваленті
View (қарап шығу) тобы
Екпінді жобаның құрамындағы модульдер тізімінен қажетті
модульді таңдау. ... ... ... ... ... ... формалардың тізімінен керекті
форманы таңдау. View/Form опциясының эквиваленті (Ctrl+F12)
Форманың терезесінен бағдарлама кодының терезесіне және ... өту. ... from Unit ... эквиваленті (F12)
Жаңа форманы құру. View/New Form опциясының эквиваленті
Debug (түзету) тобы
Бағдарламаны компиляциялау және орындау
Түзетіп жатқан ... ... ... ... Pause опциясының эквиваленті
Қадамдық тексеру ішкі ... ... ... ... (F8)
Қадамдық тексеру ішкі бағдарламалардың жұмысын бақыламайтын
тәртіпте орындалады ... ... ... ... ... ... ... іске қосу.
Help/Contents опциясының эквиваленті
Desktops ... ... ... ... ... ... ... тізімі
Delphi ортасының екпінді күйін сақтау
Түзету тәртібіне сәйкестелген терезелерді орнату
5-сурет-Пиктограммалық батырмалар
3. Компоненттер жинағы
Компоненттер жинағы – Delphi-дің негізгі ... Ол ... оң ... ... қажетті компонентті тез табуға арналған
белгілерден тұрады (6-сурет).
6-сурет-Компоненттер жинағының терезесі
Компонент деп ... бір ... ... және ... терезесінде
кез келген объекті орналастыру мүмкіндігін туғызатын функционалды элементті
атайды. Delphi ... ... 19 ... ... ол ... деп ... Компоненттер көмегімен бағдарламаның негізгі қаңқасы
құрылады (терезелер, батырмалар, таңдау тізімдері және ... ... ... ... ... палитрасын икемдеуге болады.
Ол үшін Компоненттер палитрасына кіретін кез ... ... ... оң ... сырт ... ... редакторды іске қосыңыз.
Ашылған менюдегі Properties (қасиеттері) пунктін таңдағанда ... ... ... шығады.
Мысалы, 6-суретте көрінбейтін компоненттер арасындағы Dialogs парағын
алға жылжытайық. Бұл парақта жиі қолданылатын компоненттер ... ... ... ... терезеде Dialogs пунктін тышқанның сол ... ... ... Dialogs ... Data Access ... ... Форма құрастырушысының терезесі
Форма құрастырушысының немесе форманың терезесі - ... ... ... ... ... бұл терезе бос болады, дәл айтсақ
жүйелі менюді шақыру, ... ... ... жабу ... ... және қоршаған шегінен – ... ... ... тұрады. Бұл терезенің жұмыс аумағы координаттық
тордың нүктелерімен реттелген.
Бағдарламалаудағы айтарлықтай уақыт Lego конструкторының детальдарымен
атқарылатын жұмыс сияқты компоненттер жинағынан қажетті ... ... ... ... ... Сөйтіп, форма терезесінде
қажетті компоненттер бірінен соң бірі ... ...... ... ... ... ... әр мезгілде құрылатын бағдарламаның терезесін бақылап
отырып, қажетті өзгерістерді кез ... ... ... ... Объектілер бақылаушысының терезесі
Формадағы орналасқан әр компонент өзінің орын-жайымен, ... ... ... ... құрастыру File => New => Form опциялары
арқылы орындалады. Шығып тұрған бос ... бір ... ... ... Button ... орналастыру үшін Компоненттер
жинағындағы Standard бетбелгісін сырт ... ... ... ... ... ... ажырату үшін тышқанды баспай тұрып парақта
орналасқан белгілердің ... ... ... Осы ... ... шығып тұрады.
Қажетті компонентті сырт еткізіп белгілеңіз. Енді тышқанды форма
аумағының кез ... ... сырт ... ... ... Button ... ... болады.
Компоненттің формадағы орын-жайын, мөлшерін форма терезесінде ... ... ол үшін ... ... сол жақ ... ... төрт бұрыштылар пайда болады). Енді белгіленген
компонентті тышқанның сол жақ ... ... ... ... ... ... жеріне жылжытуға болады. Мөлшерін өзгерту үшін тышқанды элементті
қоршап тұрған кез ... төрт ... ... ... болған қос
бағытты тілсызықты тышқанның басылған сол жақ ... ... жою үшін оны ... Delete ... ... ... басқа параметрлерін өзгерту әрекеттері ... ... ... ... ... ... Button батырмасын орналастыру
Объектілер бақылаушысының терезесі екі парақтан құрылады: Properties-
қасиеттері және Events- оқиғалары. ... ... ... компоненттің
қасиеттері – параметрлері анықталады, ал Events парағы арқылы компонентті
әр түрлі оқиғаларға сәйкес ... ... Form1 ... ... Button1 ... ... оқиға – осы батырманы басу, ал оқиғаға сезіндіру – осы ... ... ... ... – соны анықтауды қажет етеді.
Объектілер бақылаушысы екі бағанадан құралған кесте: сол ... ... ... оқиғаның атауы, ал оң жақта – параметрдің
мәні немесе оқиғаны ... ішкі ... ... ... кез ... ... тышқанды сырт еткізу арқылы таңдауға болады.
Бұл жолдағы параметр қарапайым немесе күрделі болуы ... ... ... ... – сан, символдар жолы, True немесе False ... ... және ... ... қасиеттері жатады. Мысалы, Caption
(тақырыбы) қасиеті бір ... ... Enabled (қол ... False ... ал Heigh (биіктігі) және Width (ұзындығы) нақты
бір сандық шамалармен анықталады.
Компоненттің күрделі қасиеттер құрамына бірнеше мәндер ... ... сол ... “+” ... ... мысалы
Осы тізімді ашу үшін “+” белгісін тышқанмен сырт еткізсе жеткілікті.
Тізімді жабу амалы қасиеттің “-” белгісін басқанда ... оң ... сырт ... ... ... мәнін шығаруға болады,
кейде шыққан көрініс келесі түрлерде де болуы мүмкін:
9-сурет-Компоненттердің құрама қасиеттері
Суретттегі ... ... ... ... ... мәнін
анықтауға мүмкіндік туғызатын ... ... ... ... ... ... ... қарапайым қасиеттің болуы мүмкін
мәндерінің тізімі ашылады.
Объектілер бақылаушы терезесінің жоғарғы жағында форманың ... ... ... ... ... және ... қолданылған оқиғалар
тізімі орналасып тұрады (10-cурет).
10-сурет-Бағдарламада анықталған компоненттер және оқиғалар тізімі
Объектілер бақылаушысының терезесін тышқанның оң ... ... ... ... ... Меню ... ... опциялары
терезені икемдеуге мүмкіндік туғызады, мысалы Stay on top опциясы ... онда ... ... ... ... басқа терезелердің
үстінен орналасып тұрады.
6. Бағдарлама кодының терезесі
Бағдарлама (немесе модуль) кодының терезесі бағдарламаның ... және оны ... ... Бұл ... арнайы ережелер бойынша
құрылып, алгоритм жұмысын анықтайды. Delphi ... Pascal ... және ... ... Object Pascal ... ... ... іске қосылғанда бағдарлама кодының ... ... бос ... бастапқы кодынан (яғни минималды қажетті кодынан)
тұрады:
unit Unit 1;
interface // ... ... // ... Messages, SysUtils, Classes, Graphics, Controls, Forms,
Dialogs; // ... ... = ... ... ... TForm1;
Implementation //орындалатын бөлігі
{$R*.DFM}
end.
Жаңа форманың кодына Delphi ортасы бұл қатарларды ... ... ... құру ... осы ... қажетті өзгерістер енгізіледі. Delphi
ортасы unit Unit1; және Implementation қатарларының ... ... ал ... ... ...... және end қатарлар
аралығы.
7. Визуалды бағдарламалаудың негіздері
Delphi ортасындағы бағдарламалау екі процестің тығыз әрекеттестігіне
негізделген: бағдарламаның құруын ... ... оның ... мен бағдарлама кодын жазу. Бағдарлама кодын жазу үшін код ... ... құру үшін Delphi ... ... ... ... ... мазмұнымен бағдарлама кодының арасында тығыз
байланысын Delphi ортасы мұқият бақылап отырады. ... ... ... ... ... ... автоматты түрде өзгеруіне себеп
болады, керісінше ... ... ... ... ... ... алып ... әрекеттері формадағы сәйкес компоненттердің
жойылуына алып келеді.
Осыны ескере отырып, бағдарламалаушылар ... ... ... ... ... ... ... кейін (қажет болса)
жұмыс барысындағы компоненттің бет алысын анықтайтын ... ... Delphi ... ... ... ... жұмысты бастамай тұрып, алдымен өз файлдарымызды
сақтайтын жұмыс бумасын-каталогын жасап, ортаны ... ... ... ... ... құру барысында көптеген формалар ... ... ... ... осы ... табақшадағы
файлдар түрінде бөлек бумада (каталогта) сақтаған жөн. Delphi ... ... ... ... сол ортаны өз қажеттілігімізге
икемдейік.
Мысалы, бағдарламаға енгізілген соңғы өзгерістерді файлда автоматты
түрде сақтайтын ... ... ... Ол үшін ... ... ... ... таңдап, сұқбаттасу терезесінде
Preferens парағының екпінділігіне көз жеткізіңіз. Осы парақтың ... ... Autosave Options ... ... ... ... Editor Files
(Файлдарды редакторлау) және Desktop ауыстырғыштарын тышқан тетігімен сырт
еткізу арқылы екпінді ... ... ... ... ... ... орнату Compiling
and Running – компиляциялау және іске қосу тобындағы Show Compiler ... және ... ... ... ... ... ... арқылы орындалады.
Енді бағдарламаны орындауға болады.Ол үшін негізгі меню жүйесінде-
гі ... ... F9 ... тек ... ... ... ... бағдарлама компиляциялау (Object Pascal тілінен машина
кодына айналдыру), ... ... ... ішкі ... және ... ... файл ... жүктеледі және осы файлға
басқару беріледі) кезеңдерін бірден өтейді.
F9 пернесін басқанда, бірден Unit1.pas модульді ... файл ... ... ... ... Save as… ... терезесі ашылады.
Келісімше файл жүйелік BIN каталогында ... Бұл ... ... ... ... ... сондықтан өз файлдарымызды
алдын-ала немесе осы терезеден құрылған My_DELPHI ... ... ... ... ... атын Delphi ортасы Unit1.pas, Unit2.pas т.с.с. деп қоюға
негізделген. Save as… ... ... осы ... ... ... мысалы модулдің атын My_1_U деп өзгертуге ... Енді ... ... Delphi ... ... жобасының атын анықтауды қажет
етеді. Келісімше Delphi ортасы жобалардың ... ... және ... деп ... ... ... атауы орындалатын
.EXE файлдың аты деп саналады. Модуль кодының және жобаның атаулары бірдей
болмауы тиіс.
2.1 Бос ... ... Delphi ... ... ... ... Windows ортасының бос терезесінің бастапқы кодынан (яғни ... ... ... Бұл код функционалды толық деп саналады және ол
жұмысқа даяр болып ... File/New ... ... ... іске ... ... ... қасиеттерін өзгерту
Сонымен, Delphi ортасындағы ең қарапайым қадамды орындап, жай Windows
терезесін құрдық. Өкінішке орай, бұл бағдарлама ... ... ... ... келтірілген мәліметтер осы бағдарламаны қажетті іс-
әрекеттерді орындатуға арналған.
Модуль деп бағдарламаның белгілі бір тәуелсіз бөлігін атайды. Әр ... ... жаңа ... де жасалады. Жалпы бағдарлама құрамында
көптеген формалар және олармен байланысқан модульдер болуы ... ... әр ... ... ... PAS, DFM және DCU
файлдарын құрады. PAS-файлында бағдарлама кодының терезесіндегі ... ... ... ... ... ... ал DCU-
файлында алдыңғы екі файл мәтінінің ... ... ... ... ... жұмысының нәтижесі, енді компоновщик
(біріктіруші) осы файлды ... ... ... ... ... ... ... компонентті орналастыру
Жаңа компонентті орналастыру амалдары өте оңай ... Ол ... ... бір ... ... - ... ... шығаруға арналған элемент) белгілеп, форма аумағының
кез келген жерін тышқанмен сырт еткізсе болғаны. Бұл компоненттің ... ... үшін ... ... ... төрт ... ... компонентін формаға орналастыру
Формаға орналастырылған компоненттің аты келісімше Label1-белгі 1 деп
қойылады. Атын өзгерту үшін осы ... ... ... ... терезесіндегі Caption қасиетін таңдап, оң жақтағы Label1-дің
орнына басқа жазуды, мысалы Object Pascal деп ... ... атын ... ... ... ... мәтіннің әр түрлі параметрлерін Объектілер бақылаушысының
терезесіндегі Font қасиетінің оң жағындағы “...” ... ... ... ... ... ... ... болады (12-сурет).
Осы әрекеттерді Font-тің сол жағындағы “+” белгісін басу арқылы ... ... ... ... ... Color параметрінің
ашылатын тізімінен қажетті түсін анықтауға болады. Font=>Style=>fsBold-
True, fsItalic-True-ден таңдап ... ... ... ... ... форма төмендегі түрге келтіріледі.
13-сурет-Label1-дің жаңа жазуы
2.4 Оқиғаға сезіндіру
Формаға орналастырылған әр компонент өз параметрлерінен басқа оның
сезінетін ... ... ... ... ... ... Standard ... компонентін ... ... аты Button, ал оны ... ... орта атын және
жазуын Button1 деп қояды.
14-сурет-Формаға Button компонентін орналастыру
Жұмыс ... ... ... ... ... сол ... сырт ... OnClick оқиғасы орындалады немесе туады деп
саналады. Бағдарламаны осы оқиғаға ... үшін Object Pascal ... ... ... жазу ... Бұл ... ішкі бағдарлама – процедура
түрінде ұйымдастырылады.
Delphi өз бетімен дайындаманы жасайды. Ол үшін Button1 ... рет ... ... сол ... сырт ... Delphi ... бағдарламаның интерфейстік бөлігіне procedure Button1Click(Sender:
TObject); деп ... ... ... ... ... ... ... шығарады (15-сурет).
Терезедегі procedure TForm1.Button1Click (Sender: TObject)
–процедураның тақырыбы. Бұл ... ... ... сөзімен басталады,
сонан кейін тұрған құрамды атаудағы TForm1-кластың аты, ... аты. ... және ... ... ... ... ... қабықшасы
Класс деп Delphi ортасындағы үлгі ретінде ... ... ... бағдарламаның үзіндісін атайды. Алдын ала класты құрып
алып, сол кластың көшірмелерін әр ... ... ... ... әр ... ... орналастыруға болады.
Delphi құрамына Inprise корпорациясының жүздеген стандартты кластары
кіреді. Delphi ... ... ... ... бір ... ... Ал ... орналастырылған нақты бір компоненттің аты алғы буынның
атауы және сандық индекстен тұрады. Delphi ортасындағы барлық ... Т ... ... ... TForm ... туындыларының атаулары
TForm1, TForm2 және т.с.с. болып ... Егер код ... ... қарап шықсақ, онда келесі қатарларды көруге болады:
unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Classes, Graphics, Controls, Forms,
Dialogs;
type
TForm1 = class(Tform)
Label1: ... ... ... ... {Private ... {Public ... ... = ... ... TForm1 деген жаңа класты TForm-ның
туындысы ретінде ... ... TForm – ... бос терезесін
анықтайды, ал TForm1 – формаға орналастырылған екі компонентті сипаттайды,
олар:
Label1: TLabel; - ... ... TButton; - ... ... ... Label1 – TLabel, ал Button1 – TButton ... екенін көрсетеді.
TForm1.Button1Click процедурасының атынан кейін жақшада нақты
параметрі ... (Sender: ... ... ... Sender-процедураны
шақыру параметрі TObject деген класқа жатады деп анықталған. Процедурадағы
көрсетілген шақыру параметрі алгоритмді ... ... ... ... икемдейді. Осы параметр арқылы Button1Click процедурасы
OnClick ... қай ... ... анықтай алады. Процедураның
тақырыбы “; “ таңбасымен аяқталады.
Процедура тақырыбынан ... ... ... ... ... деп аталады. Енді Begin мен end ... Button1 ... ... операторлардың жиынтығын жазуға болады. Операторлар
бір-бірінен “; “ таңбасымен ажыратылады.
Мысалы, Button1 батырмасын бір рет сырт ... (OnClick ... ... ... ... іске ... үшін TForm1.Button1Click(Sender:
TObject)- процедураның денесінде келесі операторларды көрсету қажет:
procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
begin // ... ... // ... әр ... ... шығаратын
// стандартты процедураны шақыру ... // ... ... // ... ... ... ... ол автоматты түрде қосылып тұрады
Енді дыбыс шығаратын құрылғыны іске қосып, бағдарламаны ... ... ... ... ... ... өзгерту
Жоғарыдағы формаға орналастырылған Button1-компоненттің атын Label1
сияқты бірден Объектілер бақылаушы терезесінен ... ... ... осы ... динамикалық түрде, яғни бағдарламаның
кодын өзгерту ... ... ... ... ... атын өзгерту үшін OnCreate (құрастыру
барысындағы) оқиғаны өңдейтін ... ... ... бақылаушысының терезесіндегі компоненттер тізімін ашыңыз (16-
сурет). Тізімдегі TForm1 ... ... Events ... ... оң жағын үзіліссіз екі рет сырт еткізіңіз.
тізімін ашу
батырмасы
Оқиғаны өңдейтін
дайындаманы
шығару
16-сурет-Объектілер бақылаушысының ... ... ... ... бір ... ... TForm1.FormCreate(Sender: TObject);
begin
Button1.Caption:=’ДЫБЫС’;
// : = меншіктеу операторы, таңбалар арасында бос орын қалдырмай //
жазылады. ... ... ... ... ... ... шектелмейді. Батырманың аты осы жолдың таңбаларынан тұрады end;
Енді бағдарлама ... іске ... Button1 ... ... ... ... ... Delphi ортасының компоненттері
Delphi ортасының компоненттері бағдарлама орындалғандағы көріністің
пішімін анықтайтын бөлек элементтері ... ... ... ... ... ... жұмыс атқармайтын, яғни визуалды емес көптеген
маңызды ... бар. ... ... ... ... ... ала
даярланған бағдарламаның үзіндісі, оны қажет болғанда ... ... ... ... деп ... керек.
Бұл тарауда Delphi ортасының компоненттерімен танысайық. Delphi
ортасының құрамына ... ... ... ... ... ... STANDARD ... парағының құрамына келесі компоненттер кіреді (17-сурет).
17-сурет-Standard парағы
Белгісі Аты ... ... ... ... ... бар ... ... басқа
компоненттердің контейнері ретінде қолданылады
Main Menu Бағдарламаның негізгі меню ... ... ... меню ... ... атқаруға болады
Popup Menu ... ... ... ... Әдетте
меню тышқанның оң батырмасын басқанда пайда болады
Label ... ... бұл ... ... ... ... қатары. Бір мәтіндік жолды енгізу,
көрсету және түзету амалдарын орындауға болады
Memo ... ... ... ... ... амалдарын орындауға қолданылады
Button ... ... OnClick ... ... кейбір нұсқауларды орындайды
CheckBox ... ... ... ... ... сырт ... Checked мәні өзгертіледі
RadioButton Тәуелді ауыстырғыш. Әдетте осындай
тағы да бір компонентпен бір ... ... сырт ... ... ... ... ... болады
ListBox ... ... ... ... ұсынады және таңдалған бір
опцияны бақылауға мүмкіндік ... ... ... Таңдау тізімінен және мәтін редакторынан
тұрады
ScrollBar ... ... ... тік және ... ... ... ... Бір ... ... ... ... ... Бір-
бірімен байланысқан бірнеше ауыстырғыштарымен жұмыс
атқаруға мүмкіндік туғызады
Panel ... ... ... үшін ... Ішкі және ... ... ... және дөңесті эффектілерін көрсетуге
болады
ActionList ... ... бір ... элементтер тобындағы
басқару элементін таңдау әрекетіне бағдарламаны
сезіндіру амалдарын орындатуға ... ... ... ... ... ... ... орнату үшін
қолданылатын келесі компоненттер кіреді (18-сурет).
18-сурет-Additional парағы
Белгісі Аты ... ... ... және ... бар ... ... ... батырма. Әдетте негізгі
менюдің опцияларына қол жеткізу үшін қолданылады
MaskEdit ... ... ... ... ... үшін ... Жолдар ... Осы ... ... кесте түріне көрсетуге мүмкіндік
туғызады
DrawGrid Кез ... ... ... ... (тіпті сурет те болуы мүмкін)
Image Сурет. Осы ... ... сол ... ... ... ... Фигура. Осы ... ... әр ... дұрыс
фигураларды (төртбұрыш, эллипс, ... ... ... ... ... ... бір ... үш өлшемді жиекпен немесе
белдеулермен белгілеу
ScrollBox Қарап шығу ... ... Егер ... орналастырылған
компоненттер ашылған терезеде толығымен көрсетілмесе,
онда белдеулер автоматты түрде орнатылады
CheckListBox ... ... ... ... ... туғызады (әр опция CheckBox ауыстырғышымен
қамтылған)
Splitter Шек. Бұл ... ... екі ... ... орналасады және бағдарламаның
орындалу барысында компоненттердің арасындағы шегін
жылжытуға мүмкіндік туғызады
StaticText ... ... ... айырмашылығы - өзіндік
Windows ... ... ... ... ... жиектеуге және жаншылған эффектіні
орнатуға болады
ControlBar ... ... ... ... ... ... ... Егер бұл компонент формаға орналастырылса, онда
Windows-тің бағдарламаға ... ... ... ... ... ... ... көрінісін шығаратын
арнайы тақташаларды құруды жеңілдетеді
3.3 Dialogs парағы
Dialogs ... Windows ... ... сұхбаттасу
элементтерін ұйымдастыру үшін қолданылатын компоненттері орналасқан ... Осы ... ... орындалғанда көрінбейді және сұхбаттасу
жұмыстары бағдарламалы орындалады.
19-сурет-Dialogs парағы
Мысалы,
If OpenDialog1.Execute then
Image1.Picture.LoadFromFile(OpenDialog1.FileName);
Windows-тің сұхбаттасу терезелері Dialogs ... ... ... ... – сұхбаттасуды таңдау; SaveDialog – ... ... - ... ... ...... таңдау; PrintDialog –
баспаға шығару; PrinterSetupDialog – принтерді икемдеу; FindDialog – жолды
іздеу; ...... және ... System ... парақтың компоненттері DDE, OLE, таймер және ... ... ... қол жеткізуге мүмкіндік туғызады (20-сурет).
20-сурет-System парағы
Timer Таймер, OnTimer оқиғасы Interval ... ... ... ... бойынша шақырылып тұрады, уақыт аралығы ... мс ... ... ... ... ... ... Тышқанмен байланысты оқиғаны
өңдеу үзіндісінде TpaintBox – пен салыстырмалы координаттары анықталады
FileListBox Арнайы тізімді ListBox, ... ... ... ... ... ... шығаруға болады. Файлдар атына Mask
қасиеті арқылы олардың түрін анықтауға болады. Сонымен ... ... ... ... редакторлауға мүмкіндік туғызатын редакторды анықтауға
болады
DirectoryListBox ... ... ListBox, ... ... ... ... көрсетіледі
DriveComboBox Арнайы ағымды табақшаны ... ... ... ... TdirectoryListBox элементі басқа табақшаларға ... ... ... Арнайы файлдар атын таңдауға мүмкіндік туғызатын
ComboBox. Файлдар ... Filter – ... ... арқылы анықталады. Ол үшін
FileList қасиетінде файл түрінің үлгісі анықталған TFileListBox элементі
орнатылады.
!!!! ... ... ... ... ... арқылы файлдарды таңдау диалогін құрастыруға
болады. ... ... ... ... ... ... бір де бір ... жазуды қажет етпейді.
MediaPlayer Мултимедиалық құрылғыларды (CD-ROM, MIDI т.с.с.) басқару
жұмыстарын атқарады. Play, Stop, Record ... ... ... ... ... істеу үшін қосымша арнайы құрылғылар және
бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... DDEClientItem, DDEServerConv, DDEServerItem – DDE
байланысын ұйымдастыру үшін ... 4 ... Осы ... DDE – ... (шығар көзі) және DDE – клиент (қабылдаушы)
қосымшаларын құрастыруға болады.
Программа листингі:
unit ... ... ... Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, ... Buttons, ... = ... TPaintBox;
Timer1: TTimer;
MainMenu1: TMainMenu;
N1: TMenuItem;
N2: TMenuItem;
N3: TMenuItem;
N4: TMenuItem;
N5: TMenuItem;
N6: TMenuItem;
N7: TMenuItem;
imRect: TImage;
imCar: TImage;
procedure FormCreate(Sender: TObject);
procedure Timer1Timer(Sender: TObject);
procedure FormKeyDown(Sender: TObject; var Key: ... ... ... ... ... TObject);
procedure N4Click(Sender: TObject);
procedure PaintBox1Paint(Sender: TObject);
procedure FormCanResize(Sender: TObject; var NewWidth,
NewHeight: Integer; var Resize: ... ... ... ... TObject);
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
//Базовый класс - объекты на дороге
TRoadObj = class
private
fKoor: ... ... ... ... Tpoint; Obw: byte; ObH: byte ... ... ... препятсвие
TSquare = class(TRoadObj)
private
public
constructor Create(Koords: TPoint; Size: byte);
procedure Draw(Canvas: TCanvas; Dif: integer);
end;
//Прямоугольное препятствие
TRectTanlge = ... ... ... ... byte; ObH: byte; Image: ... Draw(Canvas: TCanvas; Dif: integer);
destructor Free;
end;
//круглое препятсвие
TRound = class(TRoadObj)
private
public
constructor Create(Koords: TPoint; size: byte);
procedure ... TCanvas; Dif: ... = ... ... ... ... Create(Image: TImage);
function Is_Collision(RoadObj: TRoadObj): boolean;
procedure Manevry(Dif: integer);
procedure ... ... integer; Image: ... ... ... Free;
end;
//дорога
TRoad = class
private
fWidth: integer;
fHeight: integer;
fVisHeight: integer;
fStrela: integer;
public
constructor Create(Width: integer);
procedure Draw(Canvas: Tcanvas);
end;
var
Form1: TForm1;
Road: TRoad;
Square: TSquare;
Round: ... ... ... boolean = false;
I: integer = 0;
implementation
uses DateUtils, About, ... ... TRoadObj ... ... Tpoint; Obw, ObH: byte ... ... ... TSquare }
constructor TSquare.Create(Koords: TPoint; Size: byte);
begin
inherited Create(Koords, Size, Size);
end;
procedure TSquare.Draw(Canvas: TCanvas; Dif: integer);
var bParam: byte;
begin
bParam:=fWidth div 2;
with canvas ... - ... - bParam - dif) ... + ... + bParam - dif));
pen.Color:=clGreen;
pen.Style:=psSolid;
Brush.Style:=bsClear;
Brush.Color:=clSilver;
Rectangle(fKoor.X - bParam+20,
500-(fKoor.Y - bParam - dif)-20 ... + ... + bParam - ... TCar ... ... TImage);
begin
fKoor:=Point(200, 100);
fWidth:=55;
fHeight:=85;
fCarPol:=0;
fRoadWid:=320;
fBitmap:=TBitmap.Create;
fBitmap:=Image.Picture.Bitmap;
end;
procedure TCar.Draw(canvas: Tcanvas; Dif: integer; Image: TImage);
var XParam, YParam: byte;
begin
XParam:=fWidth div 2;
YParam:=fHeight div 2;
with canvas ... - ... YParam - ... ... ... ... boolean;
begin
Result:=false;
if abs(fKoor.y-RoadObj.fKoor.y)

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Турбо паскаль программалау тілі жөнінде негізгі ұғымдар43 бет
Delphi ортасында бір айнымалының функциясын зерттеу әдістемесін жасау18 бет
Delphi ортасындағы графиканың мүмкіндіктері12 бет
Delphi ортасының мүмкіндіктері24 бет
Delphi тілінде электрондық оқулық64 бет
Turbo pascal программалау тілі туралы8 бет
Turbo Pascal тілі туралы5 бет
Графиктік режимге көшу адаптері25 бет
Жылжымалы үтірлі сандарды бөлу операциясын орындайтын басқарушы автомат жобалау6 бет
Паскаль программасындағы функциялар мен процедуралар9 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь