Күрішті сабан және шелухадан биокомпосттарды алу технологиясы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе

1.1 Тақырыптың жаңышылдығы және көкейкестілігі
1.2 Проблеманың зерттелгендік жағдайы
1.3 Алдыңғы жылдарда орындалған ҒЗЖ негізгі нәтижелері
1.4 Зерттеудің мақсаты мен міндеттері

2. Тәжірибелер схемалары. Зерттеу әдістемелері
2.1 Зерттеудің бағыттарын таңдау
2.2 Күрішті сабан және шелухадан биокомпосттарды алу технологиясы
2.3 Зерттеу материалдары және егістіктік және вегатационды тәжірибелерді алға қою техникасы
2.4 Тіркеулер, бақылаулар және талдаулар
2.5 Тәжірибелер схемалары және оларды жүргізу технологиясы
2.5.1 Вегатационды тәжірибелер схемалары
2.5.2 Ұсақуақыттық егістіктік тәжірибелер 1.10

3. Зерттеулер нәтижелері
3.1 Сорбентпен және гидрогльмен жүргізілген тәжірибелер нәтижелері
3.2 Күріш сабаны және шелухасынан жасалған компосттармен жүргізілген тәжірибелер нәтижелері

4. Жасалған жаңалықтың эколого . экономикалық талдамасы

Қорытынды

Түйіні

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
АРАЛ ӨҢІРІНІҢ ТҰЗДЫ БАТПАҚТЫ ШАЛҒЫНДЫ ТОПЫРАҒЫНДА ӨСІРІЛГЕН КҮРІШ ӨНІМІНЕ ОТАНДЫҚ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ӘСЕРІ

ҚҰНАРЛЫЛЫҚ, ТОПЫРАҚ ТҰЗДЫЛЫҒЫ, ТҰЩЛАҒЫШТАР, АРИДТЕНУ, ДЕГРАДАЦИЯЛАНУ, ПРЕПАРАТ, СОРҒЫШ, СУЛЫ ГЕЛЬ, БИОТЫҢАЙТҚЫШ, КҮРІШ САБАНЫ МЕН ҚАУЫЗЫНЫҢ КОМПОСТ, МИКРОАҒЗАЛАР, ТҰЗДАЛҒАН СУ, ГУМУС, ҚОРЕКТІК ЭЛЕМЕНТТЕР, СУҒА ЕРГІШ ТҰЗДАР, РЕСУРСТЫ САҚТАУ, КҮРІШ СОРТТАРЫ, АШЫТҚЫШ, ҚОРЕКТК ОРТА, МЕЛИОРАЦИЯ, ҚҰНАРЛЫЛЫҚТЫ ҚАЛПЫНА КЕЛТІРУ, КОМПОСТЫҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫН АРЗАНДАТУ.

ЗЕРТТЕУ ОБЪЕКТІСІ: Маржан және Арал 202 (орта дәнді) күріңш сорттары, ару (ірі дәнді); минералды тыңайтқыштар; отандық өнеркәсіп препараттары – Қарағанды көмір бассейнінің теңестірілген көмірінен жасалған сорбент ИОМСа; полистиролсыз А.Б. Бектуров атындағы химиялық ғылымдар институтының жасап шығарған ВП-2 гидрогелі. Жаңа препараттар: сорбент және гидрогель NРК аясында және қасиеттері ертеректе зерттелген препараттарға: нтрий гуматы, Жер Нұры және Мэрс (стимулятор) жатқызылады. Күріш сабаны және шелухасынан жасалған, 1 және 2 штамдарына ыдырайтын компосттар зерттелуде. Мұндағы 1 – Celluomonas effuse ВКПМ В-4465 және 2 – Bacillus cytasus ВКПМ В-4441. Штамдар органикалық және минералды қоректендіргш орталарда культивацияланады. Органикалық заттардың ыдырауы анаэробты шарттарды жүзеге асырылады.
Зерттеудің негізгі мақсаты окультивациялау және тұздалған жерлерді топырақ құнарлылығын жаңғырту жолымен және мелиорацияның жаңа тәсілдерімен (күріш және доник) биотыңайтқыштардың жаңа түрлері аясында рентабельді ауылшаруашылықтық айналымға қайтару болып табылады. Биотыңайтқыштардың технологиясы негізінен ауылшаруашылық
Список использованных источников
1. Ежов М.Ю. Совершенствование обработки и улучшение плодородия почвы в агломелиоративном поле рисового севооборота //Автореф. канд. дисс. Краснодар.-18 с.
2. Алешин Е.П., Сметанин А.П. Минеральное питание риса. Краснодарск. Кн. Изд-во, 1965.-215м.
3. Мишустин Е.Н.,Сидоренко О.Д. Влияние соломы на микробиологические процессы в затопляемых рисовых почвах //Повышение соломы плодородия почв рисовых полей. Изд-во «Наука». М., 1977.-С.31-49.
4. Нелидов С.Н., Саубенова М.Г., Смирнова И.Э. Авторское свидельство №1740358. Способ мелиорации засоленных почв под культуру риса. Институт микробиологии и вирусологии АН КазССР и Институт почвоведения АН КазССР. 15 февраля 1992.
5. Саубенова М.Г., Смирнова И.Э. Штамм Bacillus cytaseus ВКПМ В-4441 для твердофазной ферментации и протеинизации целлюлозосодержащих. Ин-т микробиологии и вирусологии НАНРК. Заявка 9316501. Зарегистр. 16.12.96.
6. Агрохимические методы исследования почв. Издательство «Наука». М., 1975.
7. ПЕТЕРБУРГСКИЙ а.в. Практикум по агрономической химии. Сельхозиздат. М., 1963.
8. Шахов А.А. Солеустойчивость растений. Издательство АН СССР, М., 1956.-551с.
9. Ковда В.А. Происхождение и режим засоленных почв. Т.1., (1946), Издательство АН СССР., М.-210с.
10. Ковда В.А. Проблемы борьбы с опустыниванием и засолением орошаемых почв. Издательство АН СССР, М., 1984.-250с.
11. Колмаков Г.П., Нестеренко А.М. Минимальная обработка почвы. Москва, Колос.1981.
12. Кудашева Л.М. Разработать системы обработки (минимальная, плоскорезная, комбинированная, мелиоративная) на основе применения высокопроизводительной техники и кмплексной химизации при минимальных затратах труда и средств. – Заключительный отчет Костанайского НИИСХ за 1986-90 гг. – Заречный, 1990.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. Тақырыптың жаңышылдығы және көкейкестілігі
2. Проблеманың зерттелгендік жағдайы
3. Алдыңғы жылдарда орындалған ҒЗЖ негізгі ... ... ... мен ... ... схемалары. Зерттеу әдістемелері
2.1 Зерттеудің бағыттарын таңдау
2.2 Күрішті сабан және шелухадан биокомпосттарды алу технологиясы
2.3 Зерттеу материалдары және ... және ... алға қою ... Тіркеулер, бақылаулар және талдаулар
2.5 Тәжірибелер схемалары және оларды жүргізу технологиясы
2.5.1 Вегатационды ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері
3.1 Сорбентпен және гидрогльмен жүргізілген тәжірибелер нәтижелері
3.2 Күріш сабаны және шелухасынан жасалған компосттармен жүргізілген
тәжірибелер ... ... ... ...... ... әдебиеттер тізімі
АРАЛ ӨҢІРІНІҢ ТҰЗДЫ БАТПАҚТЫ ШАЛҒЫНДЫ ТОПЫРАҒЫНДА ӨСІРІЛГЕН КҮРІШ
ӨНІМІНЕ ОТАНДЫҚ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ӘСЕРІ
ҚҰНАРЛЫЛЫҚ, ТОПЫРАҚ ТҰЗДЫЛЫҒЫ, ТҰЩЛАҒЫШТАР, АРИДТЕНУ, ДЕГРАДАЦИЯЛАНУ,
ПРЕПАРАТ, ... СУЛЫ ... ... ... САБАНЫ МЕН ҚАУЫЗЫНЫҢ
КОМПОСТ, МИКРОАҒЗАЛАР, ТҰЗДАЛҒАН СУ, ... ... ... СУҒА ... ... САҚТАУ, КҮРІШ СОРТТАРЫ, АШЫТҚЫШ, ҚОРЕКТК ОРТА, МЕЛИОРАЦИЯ,
ҚҰНАРЛЫЛЫҚТЫ ҚАЛПЫНА КЕЛТІРУ, КОМПОСТЫҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫН АРЗАНДАТУ.
ЗЕРТТЕУ ОБЪЕКТІСІ: Маржан және Арал 202 (орта ... ... ... (ірі дәнді); минералды тыңайтқыштар; отандық өнеркәсіп препараттары –
Қарағанды көмір бассейнінің теңестірілген ... ... ... ... А.Б. ... атындағы химиялық ғылымдар институтының жасап
шығарған ВП-2 гидрогелі. Жаңа ... ... және ... NРК
аясында және қасиеттері ертеректе зерттелген препараттарға: нтрий гуматы,
Жер Нұры және Мэрс ... ... ... сабаны және шелухасынан
жасалған, 1 және 2 штамдарына ыдырайтын компосттар зерттелуде. Мұндағы 1 –
Celluomonas effuse ВКПМ В-4465 және 2 – Bacillus cytasus ВКПМ ... ... және ... ... ... ... заттардың ыдырауы анаэробты шарттарды жүзеге
асырылады.
Зерттеудің негізгі мақсаты окультивациялау және тұздалған ... ... ... ... және ... жаңа ... және доник) биотыңайтқыштардың жаңа түрлері ... ... ... ... ... табылады. Биотыңайтқыштардың
технологиясы негізінен ... ... ... ... және ... өнеркәсібінің қалдықтарынан
дайындалған ресурссақтаушы заттарға және арзан ... ... ... ... ... өнеркәсібінің қалдықтарынан алынған сорбенттің суландырушы суды
суландырудың басында тұздандыратындығы және ... ... және сол ... ... ... шарттар туғызатындығы
анықталған. Сорбенттерді пайдланған кезде ... ... ... дәндердің мөлшері 5-12% жоғары алынған. Препарат ... ... және жас ... ... ... ... ... 202, Маржан және Ару (тез өсетін сорты) күріш сорттары бойынша
жапырақтардың ... ... 18,7; 24,8 және 9,0% - ға ... ... ... 7,8; 16,3 және 29,5% ға ... тұздарды топырақты ерітінділерде отырғызады және ... ... ... ... ... ... озғалғыш
натрийлі тұздардың мөлшерін арттырады. Сорбенттер аясында нгізінен Арал ... ... блып ... ол оның ... ... және ... нұсқалар бойынша Маржан – стандарт ... ... ... ... жоғары болуынан көрінеді. Егер
Арал 202 сортында өнімділік шамасы 64-67 ц/га арасында болса, Маржан ... – 54-62 ц/га, және Ару тез ... ... ... 37-43 ц/га құрады.
Синтетикалық арзан көпзарядты полимерлі қосылыс болып ... ... ... ...... ... ... ... Жер Нұры және ... ... ... еткенде күріште топырқтың тұздалғандығы шартынд күріштің ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы оң
әсер етуі оның қолдану дозасын арттырған кезде ... ... ... ... береді.
Celluomonas effuse ВКПМ В-4465 (штам 1) және – Bacillus cytasus ВКПМ В-
4441 (штам 2) штамдарына ыдырайтын ... ... және ... ... дайындалған технологиясына байланысты күріштің өнімділігіне
жақсы әсер ететіндігі анықталған. Зерттелуші штамдардың ... (1 және 2) ... ... ... ... ... және шелухасынан
компостарды дайындаудың оптимальды технологиялары анықталып және олардың
жергілікті ... құс ... ... ... күріш
өнімділігіне әсер ететіндігі белгілі болды.
Сонымен қатар құс тыңайытқышының екілік дозасы 4 т/га Маржан сортының
өнімділігіне жақсы әсер ететіндігі ... ... оны ... ... ... технология бойынша дайындалған компостпен қосқан кезде құс
тыңайытқышының дозасын екі есеге ... ... ... ... ... В-4465 1 – штам және 2- штам – Bacillus cytasus ВКПМ В-4441 ... ... алынған компосттар Маржан сортты күріштің өнімділігіне тең
дәрежеде әсер еткен, ал штам 1 ... ... ... ... штам 2 ... ... компосттарға қарағанда өнімділікті жоғары
дәржеде арттыратындығы белгілі болды. Күріш астындағы тұздалған топыраққа
жетілдірілген технолгия ... ... ... және ... ... ... белсенділігін жоғарылатады, гумус және қоректену
үшін қажетті болып ... ... ... ... ... қатар күрішті алқаптардағы топырақ ... ... ... төмендетеді.
Зерттеулер нәтижелері отандық өндірістегі жаңа препараттар және ... және ... ... ... ... ... ... арзан (1 тонна сорбент 9 АҚШ доллары тұрады, гидрогель – 10 доллар,
а 1 тона ... – АҚШ 20 ... ... ... ... пайдалануға болады.
Қолданлу саласы – ауыл шаруашылығы. Тыңайтқыштар ... ... ... ету ... тиімділігі ресурссақтауға және топырақты және
суды ... ... және ... ... ... қоршаған
ортаға деген антропогенді әсерімен және төмен шығындарға ие ... ... ...... ... ... ... экологиялық
таза өнімдер болып табылатындығын және ... ... ... ... тірі ... қоректену аясын,
өсімдіктер, жануарлар және адамзат үшін қауіпсіз екендігін көрсетті.
Белгіленулер мен ... ...... ...... ... ... компост – КС
Шелухадан жасалған компост – КШ
Құс тыңайытқышы – ПП
ИОМСа – сорбенті – Сб
Жер Нұры 1 – ЖН (топырақ ... – М ... ... гуматы – ГмNа немесе Гм
Орташа ерігіш полиэлектролит, ВП-2 (гидрогель) – ...... ... – жай ... – хлорлы калий
NPK – азот, фосфор және ... Р120 – фон ... Р120 + 1000 ... ... ... + 3 л/га Жер Нұры + 80 ... ... фон 2
Кейбір компоненттер бойынша зерттеулер Солтүстік Қазақстандағы нольдік
технологиялар бойынша орындалған ФАО жобасының жасамаларын және ... ... ... ... негізгі тәсілдері болып келесілер
саналады:
- күрішті қырғыш бойынша тікелей себу (топырақты ...... ... ... себуден кейін тікелей себу ... ... ...... технологиясын пайдаланып басқа
дәндерді егу;
- аймақ үшін дәстүрлі емес диверсификациялық дәндерде ... ... егу ... ... ... 2006-2008 жылдар арасында жүргізілген барлық зерттеулер
жалпы алғанда 6 ... ... ... ... егу жүйесі және топырақты өңдеудің нольдік/минимальды
технологиясы;
2. Өсімдіктер өсіруді диверсиикациялаудағы жаңа ... ... ... және ... ... егу технологиясы;
4. Жаңа және перспективті сорттардың сорттық агротехникасын
жасау;
5. ... ... ... ... ... ... технологиясын жасап шығару;
6. Технологияға экономикалық талдау жүргізу.
Зерттеудің жаңашылдығы - өсімдіктік табиғаттағы мелиорант – ... және ... ... анаэробты микроорганизмдермен (штамдар 1
және 2) өңделген ... ... ... және ... жаңа
тәсілдерімен тұздалған топырақта бірінші рет ... ... Зак шаю ... ... үшін ... ... ... өсімдіктердің түбірлері жүйесінің даму аймағында қоректендіргіш
элементтерді ұстап қалатын ... ... Жаңа ... ... ... сорттары үшін ертеректе ... ... ... жасалған натрий гуматы және Жер
Нұры 1 бірге пайдаланылады. Күріш дәні ... ...... ол ... ... маңызға ие. Мелиорациялау объектілері
болып бір (2006) және бірнеше (2006-2008) жыл бойы дайындалатын ... ... ... жаңа ... ... донник саналады.
Алғаш рет күріш және басқа да дақылдар егілетін орындарда топырақты
өңдеудің нөльдік/минимальды технологиялар және ... егу, ... ... құру ... ... егіс ... егіндерін жетілдірудің ... ... ... және ... ... ... егу ... жасалады.
1.2 Проблеманың зерттелгендік жағдайы
Күріш және соған ұқсас дақылдардың астына органикалық тыңайытқыштар
ретінде навоз және сидераттар пайдаланылуы ... ... осы ... ... ... ... тыңайытқыштарды қолдану айқын жеткіліксіз
жағдайда жүзеге асырылуда. ... ... ... мөлшерлерде
пайдалану күрішті егіс алқабында сидерациялау үшін ... ... ... ... ... ... ал ... пайдаланудың
жеткіліксіздігі күріш егетін аймақтарда жануарлар өсірудің салыстырмалы
әлсіз дамығандығымен түсіндіріледі. Олай ... ... ... ... ... тыңайытқыштандыру үшін органикалық заттардың басқа
көздерін іздеу қажеттігі туындайды. ... ... ... ... ... ... ... мәселесін бастапқы шешіп
алмастан Қызылорда облысындағы егістерде ... жер ... ... ... ... алға қою ... Ал ол үшін топырақтарды және
суларды тұзсыздандыру жолын табу, арзан пролонгирлі формадағы өсімдіктер
түбірлері жүйесі аймағында ... ... ... қажет болады.
Осыған байланысты ресурссақтаушы бағытқа және Аралмаңы күріш өсіретін
аудандарда туындаған проблемаларды шешуге кешенді ... ... ... ... көкейкестілікке ие болып отыр. Мұндай қадам дұрыс және
қолдануға ... және азық – ... ... ... ... ... арттыру және олардың
ассортиментін кеңейту бірінші ... ... ... байланысты, ол Қызылорда облысының дақылдары үшін
дәстүрлі болып саналмайтын егістерді (қант қызылшасы, ... соя, ... т.б.) ... ... ... алып келеді. Бұл туралы күрішті егіс
айналымдарының жаңа экологиялық дұрыс ... ... ... бойынша
көпжылдық (1981-2005 жж) стационарлы зерттеулер мәліметтері куә ... ... ... дақылдар үшін егісайналымында меншікті үлесі
қарастырылған, бірақ көп ... ... олар ... ... және ... ... өнімділігін арттыруға әрекет ететін
күрішті жүйелер шарттарында ... ... ... саналатын
тхнологиялар бойынша ғылыми ұсыныстармен қамтамасыз етілмеген.
Жер егіс айналымының жаңа схемасына дәнді, ... ... ... ... қосу ... егіс ... ... жалпы
көтерілуіне әрекет етеді: егістердің ластығы және тұздылығы ... және су ... ... да ... топырақтың физикалық
қабілеттері жоғарылайды және байытылатын жерлердің құнарлылығы ... ... ... ... ... ... ... тек жеке дақылдар роліне ғана ... ... ... ... ... ... өзгеріп отыратындығын ескере өткен жөн.
Осыдан шаруашылық нарықтың талаптарына ... ете ... егіс ... ... ... ... енгізіп отыр. Ұсақ тауар
өндірушілер (олардың саны облысымызда 1500 ... ... ... ... ... ... бір дақылдың тек бір түрін, жиі
жағдайда күрішті ауыстырмай ... ... ... ... ... екі
жиым терім жасауға мүмкіндік беретін суландырылатын және байытылатын
жерлердің тиімділігін арттыру үшін ... ... ... облысының халқының әлеуметтік – экономикалық әлауқатты болуы
(қазіргі уақытта облыстың ауылдарында халықтың 55 пайызы тұрады) суландыру
суын максималды тиімді ... ... ... ... су ... ... ... Күріш, өзінің едәуір
өнімділіктілігіне қарамастан осы талаптарға жауап бермейді және ... ... ... ... ... ... дақыл болып отыр.
Сондықтан осы ... ... және соя ... суды аз ... ... баяу алмастыратын уақыт келді. Люцерна егісінің алқабының ауданы
қазіргі күндегімен салыстырғанда 40-45 мың га, сояның алқабының ауданы ... мың га ... ... мүмкін.
Күріш егу алқаптары қазіргі уақытта экологиялық оптимальды және
экономикалық ақталған деңгейде – 65,0 мың га ... Осы ... ... егісі бір жағынан Қазақстан Республикасының күрішке деген
қажеттілігін қанағаттандырса – яғни күріш егу ауылшаруашылық ... ... бірі ... ... және ... азық ... ... қамтамасыз етеді, екінші жағынан – күріш мелиорациялаушы
дақыл ретінде пайдаланылады, себебі күріш егіс алқаптарын одан ары ...... ... тұздылығының катастрофалық өсуіне алып
келуі мүмкін.
Алмастырылып егілетін дақылдардың, жеке алып ... ... ... ... ... ... Көшетпен егіп өсіру
тәсілі суландыру суын үнемдеуге алып ... ... ... ... ... салқын кезең мамыр айы болып табылады, сондықтан
да қол құралдары және қол ... ... ... болуына алып
келеді. Шаруашылықтағы бар техникалар бұл егу ... сай ... ... ... ... мен ... ... сатып алу арқылы өту өте
қымбатқа түседі және қазіргі күн үшін мүмкін емес ... үшін ... ... ... ... ... егіс ... жүрген технология техникалық және ... ... ... алғанда да рационалды емес. Себебі алып ... ... ... ... күріш егу технолгиясы бойынша егуді жүргізгенге
дейін 13 ... ... ... қажет, ол ең кемінде ... ... ... ... ... ... ... бидай және
басқа да дақылдарды егуде де кездеседі. Мұнда ластауыштармен күресу деңгейі
өті төмен, топырақтық ылғалдың жоғалуы өте ... одан ... ГСМ ... ... үшін қор ... ... өте ... Осы
технологияның негізгі элементі – егісті теріп алғаннан соңғы терең айдау –
ластауыштармен күресу үшін арналады, сонымен қатар ... ... ... ... және ... ... ... үшін жасалатын
болған. Бірақ мұндай жүйе қалағандай нәтижелерді алып келмейді.
Экономикалық себептер салдарынан ... ... ... ... ...... ... және
қымбаттығынан оларды жұмсауды күрт шектеді. Техниткаларды, жабдықтарды және
қор бөлшектерін сатып алу мөлшері де күрт қысқарды. Жаңа техникаларға ... ... ... бар ескі техникалардың сапасының ... ... ... ... ... ... ластығы күшейіп және терімдерді
жинау сапасы да нашарлады. Жақын уақыттарда ауыл тауар өндірушілерімен ауыл
шаруашылығы өндірісіне деген ... ... ... ... ... жүргізілетін болады және жоғары емес шығындарды қажет ететін
технологиялар және жаңашылдықтар есепке ... ... ... ... күндері Қазақстанның оңтүстік аймақтарында егін
өсіру үшін жүйеге келтірілген, ...... және ... ... әлі жоқ. ... және басқа да дақылдарды ... үшін ... ... және ... ... ... бойынша егу
технологиясымен бірге нольдік/минимальды ... ... ... ... ... ... еді.
Маңыздылығы жөнінен үшінші басты проблема болып аудан үшін нарықта
сұраныспен ... ... ... ... ... ол ... ... дамуы үшін суландыруға пайдаланылатын ... ... ... қатар жергілікті тұрғындардың әлеуметтік
жағдайларын жақсартуға ... ... ... еді. ... облысы
пайданың деңгейі төмен болып келетін аудандар тобына жатқызылады, әсіресе
ауылды ... және ... ... ... ... ... алғанда
экономикалық жағдайын көтеру өндіріске жоғары өнімділіктегі дақылдарды,
яғни рентабельділігі ... ... ... ... түрлерін
жақсарту және ұлғайту) ... ... Егін ... ... ... болып – дәндік әртүрлілікті кеңейту
және техникалық дақылдар түрін кеңейту, бірінші кезекте, майлы ... ... ... ... Олай ... ... халқының экономикалық
жағдайын жақсарту негізінен өндіріске шөлге төзімді (егілетін егіннің
қатарын ... ... ... ... ... ендірумен
тікелей байланысты.
Аудан үшін маңыздылығы жағынан ... ... ... ... ... ... болу шартында және минералданған жер асты
суы жер бетіне жақын болған жағдайында дақылдарды диверсификациялау үшін су
... ... ... ... емес және тиімді түрлерінің жоқтығы
саналады. Аудан үшін тиімді және ... емес су ... ... және ... ... ... ... болу шартында
және минералданған жер асты суы жер ... ... ... ... дақылдар үшін тиімді техника өте қажет болып саналады.
Қазіргі уақытта көптеген құрғаққа төзімді дақылдарды күріштік ... ол ...... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Негізінен, егін дақылдарын күріштен соң ағызу
арқылы суландырады, нәтижесінде егіндер ... жер асты ... ... ... және ... сорлардың түзілуінен өлуге
ұшырайды. Тиімді қадамдардың бірі болып шашырату арқылы (bed – planting
texnology) егу ... ... ... арада СИММИТ пен басталған Қазақстандағы дақылдарды егудің үлкен
емес технологиялық эксперименттері тек қана өнімділікті ... ... ... бірге едәуір дәрежеде (40%) суландыру үшін ... ... ... дәндерді егу нормасын азайтуға, топырақтарды өңдеу үшін
жұмсалатын шығынды азайтуға және сонымен бірге жанғыш ... ... т.б. ... ... ... ... Мұнда топырақтың
жағдайы жақсарады. Борозда бойынша дақылдарды егу топырақты ... ... ... ... егін ... ... қамтамасыз етуге, жақсартылған диверсификациялық айналымды
жүргізуге, терім және егу арасындағы мерзімдерді ... ... ... ... екі рет ... ... мүмкіндік береді. Егін айналымында
әртүрлі дақылдарды ... осы ... ... бөлісу
республикамыздың оң жақ жерлерінде егін егу ... ... ... Жылына екі рет терім жүргізу көккейкесті проблема болып
саналады және Оңтүстік ... ... үшін ... ... ... Атап ... нөлдік технология және тұрақты бороздалар бойынша егу
технологиясы осы маңызды экономикалық мәселені ... ... жолы ... үшін ... ... ... ... болып жаңа
технологиялардың ретке келтірілген жүйесін енгізу ... ... ... ... және егін ... ... диверсификацияланған
жүйесін сәтті енгізудің ... ... ... ... ... ... фермерлердің осы технологияларды ... ... ... ... ... ... ... өндірістің тұрақтылығын және рентабельділігін арттыру үшін өте маңызды.
Жаңа технологиялармен танысу және жергілікті тұрғындардың кең қабатының ... ... ... ... ... ақпараттар
құралдары, конференциялар, егін күндері және т.б. ... ... ... ... ... ... жоғарылату үшін өте маңызды.
Олай болса, ауданның аграрлық ... ... ... отырып,
Қазақстанның оңтүстігі суғарылатын жерлері үшін ресурс- және ... және егін егу ... ... диверсификацияланған
жүйелерін енгіу көкйкесті мәселе, ол орта және ... ... ... ... едәуір жақсартуға мүмкіндік береді.
Күрішті егудің нольдік/минимальды технологиясын енгізу бойынша негізгі
жетістіктер ... және ... және ... да ... ...... ... сонымен қатар АҚШ – пен ... ... ... ... 2005 жылы 412,3 млн тонна болса, онда Бразилияға
осы жалпы көлемнің 7 млн ... ... ... ал АҚШ – 6,74 млн тоннаға ие.
Елдерде – ... ... ... ... /минимальды
технологияның әлсіз таралуы, ондағы қолданылатын әдіс үшін сол жерлердің
жеткілікті су- және ... ие ... одан ... ... ... қолданылатын нольдік/минимальды технологияларға
транформациялау күрделі және ресурсшығындарына ие екендігіне байланысты. Өз
кезегінде ... ... ... технологияларды пайдалынып
жүрген күріш өндіру елдеріндегі ертеде қолданылған ... ... ... уақытта Қазақстанда қолданылып жатқан технологияларға ұқсас
болып келеді.
Бірақ ... ... ... Бангладеште және Пакистанда, фермерлер
бидай өсіріп бастап және бидайды жинаудан соң тұрақты пал және атыздарды
пайдалана отырып күріш ... ... ... ... әдіс ... яғни ... ... жерлеріне ұқсас жерлерде кең
таралған. Үндістанда тұрақты атыздар мен ... ... ... кейін
егудің технологияларын жасау басталуда. Үндістанның солтүстік – батысында
және Орталық Пакистанда күріштен соң ... ... ... ... екі ... ... жер ... Соңғы уақыттарда
Бангладеште жүгеріден кейін тұрақты атыздарда күрішті отырғызып егін егу
бойынша ... ... ...... ... егу ... ... азық түлік және шаруашылығы (ФАО) және Қазақстанның
Республикасының Үкіметі арасындағы 2002 жылы ... ... ... ... – техникалық жоба ТСР/КАZ/2801 (Т) «Солтүстік Қазақстанда
ауылшаруашылық ... ... ... ... үшін ... ... ... пайдалану» 2002-2004жж арасында сәтті
жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтарында бидай егу үшін топырақты сақтау технологияларын
сынау ... ... және ... ... нәтижелері
Солтүстік Қазақстанда дақылдарды бөліп егу ... ... ... ... ... Жобаның арқасында Қазақстанда ... ... ... ... ... жергілікті сеялка
(егу) жасалды. Тікелей егу үшін жергілікті арзан меншікті еккіштерді өндіру
мүмкіндігі, сонымен ... ... ... және ... жақсы ретке келтірілгендігі фактісі (басқаша айтқанда, нольдік
технологияның барлық компоненттері бар) тек бидайды ғана ... ... ... да ... ... богарда бөліп егу үшін тікелей егу
жүйесін кең масштабты ... ... ... ... ... ... бірақ күріш егу үшін қолданылатын ... ... ... облысының айрықша шарттары тікелей ... ... ... ... және ... топырақ
шарттарына адаптациялаусыз импорттауға мүмкіндік бермейді. ... сай, ... ... ... ... ... және ... елдердің
оқымыстыларымен кооперациялауды жүргізуді қажет етеді.
1.3 Алдыңғы жылдарда орындалған ҒЗЖ негізгі нәтижелері
Тұздалған топырақтың құнарлылығын ... ... ... ... ... ... натрий гуматы, Жер Нұры 1 – топырақты
азотпен байытушы; ...... Нұр 3 және ... ... ... және ... ... күрделі араласқан тыңайытқыштарынан
тұратын топырақжақсартушыларды қолдану ... ... ... тыңайытқыштармен оптимальды дозаларда немесе олармен салыстырыла
отырып зерттелген. Топырақтары тұздалған ... ... ... ... ... ... биотыңайытқыштар өндірісі
технологиясын жасау бағытында күріш шелухасынан компоста ... ... ... ... ... ... ... аэробты және
анаэробты микроорганизмдер көмегімен ашыту жолымен ашыту арқылы жүргізілді.
Дайын өнім ... ... және ... ... және екіншілік өндіріс
технологиясын іздеу және одан ары ... ... үшін жаңа ... ... ... ... және ... мақсаты – топырақты өңдеудің минимальды шамасында күрішті
бөліп егудің ресурссақтау технологиясын жасау, егудің атыздық – ... ... ... және ... ... сорттарына
арналған агротехникаларды жасау, күріштік ... ... ... ... ... жаңа ... жаңа
ресурссақтаушы құралдары көмір өнеркәсібі қалдықтары және ... ... ... ... пайдалана отырып алып
пайдалану жолымен топырақтар құнарлылығын ... ... ... ... ... 2006 ... Топырақ қорғауш ресурс- және сусақтаушы күріш егу
технологиясын ... ... ... ... егу, ... және атыз – палдық технологиялар
негізінде жасап және суландырылатын егін ... ... ... жүргізу.
2. Қызылша, люцерна және сояны күріш айналымында атыздық –
палдық ... ... ... ... ... ... сутұтыну мөлшерін анықтау және
люцернаның 1 жылдық өміріндегі әртүрлі суландыру режиміндегі
сутұтыну коэффициентін ... және соя үшін ... ... ... ең ... режимдерін анықтау.
3. Жергілікті селекцияда ауданға үйренген ... ... үшін ... ... (минералды
тыңайытқыштар оптимальды дозаларын) жасау.
4. Стимулятор Мэрс, топырақжақсартқыштар Жер Нуры және
Қарағанды ... ... ... ... ... ... отырып минералды тыңайытқыштардың
оптимальды дозсы, ... ... ... ... және ... ... ... зерттеу,
егіннің суландырылу шарттарын жақсарту, Аралмаңы тұздалған
топырақтарында дәннің сапасын кіші тәжірбелер жүргізе отырып
жоғарылату.
5. ... және ... ... ... ... 2) ... ... солома және күріш
шелухасының толық ыдырауы үшін оптимальды дозаларды анықтау,
анаэробты микроорганизмдермен ыдырайтын күріш соломасы және
шелухасынан ... ... ... ... ... №2) ... және ... тәжірибелерде
әсерлерін зерттеу, ауыр металдарға және NPK мөлшеріне
компоста сапасына ... ... ... ... ... бойынша ұсыныстарды беру.
2. Тәжірибелер схемалары. Зерттеулер әдістемелері
2.1 Зерттеулер бағытын таңдау
Қазақстандық Аралмаңында топырақтағы ... ... және ... ... ... ... байланысты минералды
тыңайытқыштарды қолданудың технологиясы ... ... ... ... фосформен топырақта лугово – батпақтылықты ... ... ... ... ұсынылуда, мұнда ... ... ... ... ең ... ... (55-60 ц/га) құрылымданады, бұл
негізінен ... ... ... ... ... 21-25 ... байқалады; жармалы бидайда – (25-30 ... ... ... 22-28 ... болғанда байқалған; ал люцерна (70-85 ц/га) және донник
(75-90 ц/га) жылжымалы ... ... 30-35 ... ... ... жылжымалы фосформен қамтамасыз етілгендігі индексінің жаңа
градациясы Мачиган бойынша Р2О5 мөлшерін 5-6 ... кему ... ... ол 45-54 ... ... тыңайытқышты үнемдеуге мүмкіндік
береді, ал ол өз кезегінде ... және ... да ... ... үшін ... ... өте ... болып табылады. Топырақтағы ... ... ... ... ... ... деңгейі 60-
120 кг/га, азот мөлшері 60-150 кг/га және ... ... 45-90 ... ... ... ... келесі проблемаларды толықтай шешуге
мүмкіндік ... ... үшін ... судың тұздылығын және топырақтың
сор тұзын;
- топырақта гумустың мөлшерінің және биогенді элементтердің
мөлшерінің экологиялық қауіпсіз ... ... ... ... ... ... ... заттардың ауылшаруашылық
дақылдарының теріміне түсуін төмендетуді;
- тыңайытқыштардың тиімділігін ... ... ... ең ... жолы ... минералды
тыңайытқыштарды топырақтағы қоректендіру ... ... ... қатынаста өнеркәсіп қалдықтарынан алынған мелиоранттармен
және өсіру стимуляторларымен бірге пайдалану технологиясын жасау ... ... ... ... ... ... ... болуы салдарынан оларды экономикалық ... ... ... ... ... ... топырақ құрамына
қайтаруды берілген мөлшерде ... ... ... ... алып ... ... ... үшін осы аталған жағдайдан
шығудың бір жолы ... ... кен орны ... және
ауылшаруашылығы өнімдері қалдықтары негізінде, ... ... ... ... ... ... агрохимиялық өндірісті ұйымдастыру болып
табылады.
Күріш шелухасы (КШ) күрішті тазалау кезінде ... оның жыл ... ... ... 6,0 мың ... ... Шелуханың құрамында
бағалы компонент – кремнийдің үлесі 15 ... ... ... ...
80 пайыз, микроэлементтердің мөлшері (К, Мg, Р) – 5 пайыз. ... ... ... ... ... ... ... территориясының ауа
атмосферасына өзінің теріс әсерін тигізеді.
2.4 Тіркеулер, бақылаулар және талдаулар
Топырақтың құнарлылығн қалпына келтіру бойынша ... ... ... ... өсуі және ... ... ... период негізгі фазалары бойынша жүргізіледі, сонымен қатар
өсімдіктер тұруының ... ... және жиым ... ... ... ... толық піскендігі фазасында орын алады.
Зерттеу әдістері: далалық және лабораториялық болып келеді.
Топырақтың, өсімдіктердің және судың, сонымен қатар суландыру ... ... ... ... жүргізу үшін химиялық талдаулардың
заманға сай тәсілдері таңдалып алынған.
Өсімдіктерге талдаулар жүргізу:
1. Бір сынамада азоттың, ... ... ... ... ... анықтау
2. Барнштейн әдісі бойынша ақуыздық және ақуыздық емес ... ... ... ... ... ... мыстың,
кадмийдің мөлшерін анықтау
4. Бертран бойынша крахмалды анықтау
5. Рушковский бойынша май мөлшерін анықтау
6. ... ... ... ... ... құрамын анықтау
7. Өсімдіктегі нитраттарды анықтау
Топырақты талдау
1. Лоренц әдісі бойынша ... ... ... ... әдісімен жалпы азотты анықтау
3. Тюрин И.В. әдісімен Симаков В.И. модификациясында гумусты ... ... И.В. ... ... ... ... ... топтық құрамын анықтау
5. Б,Мачиган әдісі бойынша топырақтағы фосфор және калий ... ... ... ... ... ... ... Гранвальд – Ляжу әдісі бойынша нитраттарды анықтау
8. Ласукова және т.б. бойынша топырақтағы суда еритін тұздарды анықтау
9. М.М. ... ... ... ... ... А.А. ... әдісі бойынша ауыспалы калий және магнийді анықтау
Вегетациялық период ішінде өсімдіктердің бірге өсетін ... ... ... жиым терімді алу үшін тәжірибелік ... ... ... ... ... ... және егісті далалық әдістері
пайдаланылады.
Стационарлық зерттеулер ... ... ... бойынша
жүргізіледі.
Ресурссақтаушы технологиялар жасау ... ... ... тіркеулер және талдаулар жүргізіледі:
1. Күріштің өсуі және дамуын фенологиялық қадағалау. Көзбен ... ... ... ... (10%) және ... ... ... Метрологиялық бақылаулар ... ... ... ... ... 2 – ... ... жасалған әртүрлі тәсілдермен дайындалған
биокомпостардың ыдырату және штам №2 қатынасында дайындап Маржан ... жиым ... ... ... ... Тыңайтқыштарсыз;
2. NRK – фон, аталған туыстастыққа оптимальды доза;
3. Фон + КС ... ... ... (штамм №2) немесе КС1;
4. Фон + КС ашытпаның бір дозасымен және ... ... ... Фон + КС ашытпаның 2 дозасымен және қоректендіруші ортамен немесе
КС3;
6. Фон + КС ашытпаның 3 ... және ... ... ... Фон + ПП;
8. Фон + 2ПП;
9. Фон + КС ... 3 ... және ... ... Фон + КС ... 3 ... және ... ортамен.
Нұсқалардың қайталанушылығы үш реттік
Тәжірибе 3 - күріш сабанынан жасалған әртүрлі тәсілдермен дайындалған
биокомпостардың ыдырату және штам №1 қатынасында ... ... ... жиым ... ... әсерін зерттелді:
1. Тыңайтқыштарсыз;
2. NRK – фон, аталған туыстастыққа оптимальды доза;
3. Фон + КШ ашытпаның негізгі дозасымен (штамм №1) ... ... Фон + КШ ... бір ... және ... ортамен немесе
КШ2;
5. Фон + КШ ашытпаның 2 дозасымен және қоректендіруші ортамен немесе
КШ3;
6. Фон + КШ ... 3 ... және ... ... ... Фон + ... Фон + ... Фон + КС ашытпаның 3 дозасымен және қоректендіруші ортамен;
10. Фон + КС ашытпаның 3 ... және ... ... ... үш реттік
Тәжірибе 4 – күріш сабанынан жасалған ... ... ... ... және штам №2 қатынасында дайындап Маржан сортты
күріш жиым ... ... ... ... Тыңайтқыштарсыз;
12. NRK – фон, аталған туыстастыққа оптимальды доза;
13. Фон + КС ашытпаның негізгі дозасымен (штамм №2) немесе КС1;
14. Фон + КС ... бір ... және ... ортамен немесе
КС2;
15. Фон + КС ашытпаның 2 дозасымен және қоректендіруші ортамен немесе
КС3;
16. Фон + КС ашытпаның 3 ... және ... ... ... Фон + ... Фон + ... Фон + КС ашытпаның 3 дозасымен және қоректендіруші ортамен;
20. Фон + КС ашытпаның 3 дозасымен және қоректендіруші ортамен.
Нұсқалардың қайталанушылығы үш ... ... ... ... дозасын біріктіре отырып
тыңайытқыштар аясында, сонымен бірге Мэрс бой ... ... ... ... ... қоса отырып тұздануға және топырақтың және
судың экологиялылығын жақсартуға, терім өнімділігі деңгейіне және күріш
дәні сапасына әсерін зерттеу
Зерттеулер ... (5-8) және ... ... егістік
тәжірибелерде (1-10) жүргізіледі.
Вегетациондық тәжірибе 5 – ИОМСа сорбентінің ... ... және ... ... ... ... ... сортты күріш терім өнімділігіне әсерін зерттеу:
1. Тыңайытқыштарсыз + Сорбент (Сб);
2. NRK – фон + Сб;
3. Фон + ЖН + М + Гм Nа + ... Фон + Г1 + ЖН + М + Гм Nа + ... фон + Г2 + ЖН + М + Гм Nа + ... Фон + Г3 + ЖН + М + Гм Nа + ... Сб – ... ЖН – Жер Нұры 1 – топырақ жақсартушы, М – Мэрс
- Өсіруші стимулятор; Гм Nа – натрий гуматы.
Гидрогель ... ЖН, М, Гм Nа ұсақ ... ... ... ... ... ... үшретті.
Тәжірибе 6 – Мэрс бой өсіру стимуляторы және топырақ жақсартушымен
бірге енгізілген гидрогель ... ... ... күріш терім өнімділігіне
әсерін зерттеу:
1. Тыңайытқыштарсыз;
2. NRK – фон;
3. Фон + ЖН + М + Гм Nа;
4. Фон + Г1 + ЖН + М + Гм ... фон + Г2 + ЖН + М + Гм ... Фон + Г3 + ЖН + М + Гм ... ... үш ... 7 - Мэрс бой ... стимуляторы және топырақ жақсартушымен
бірге енгізілген гидрогель дозасы және ИОМСа ... Ару ... ... (жергілікті селекция) әсерін зерттеу:
1. Тыңайытқыштарсыз + Сорбент (Сб);
2. NRK – фон + ... Фон + ЖН + М + Гм Nа + ... Фон + Г1 + ЖН + М + Гм Nа + ... фон + Г2 + ЖН + М + Гм Nа + ... Фон + Г3 + ЖН + М + Гм Nа + Сб.
Ескерту: Сб – сорбент, ЖН – Жер Нұры 1 – ... ... М – ... Өсіруші стимулятор; Гм Nа – натрий гуматы.
Гидрогель дозасы, ЖН, М, Гм Nа ұсақ жерлік далалық тәжірибе есептеуіне
сәйкес келеді.
Нұсқалардың қайталанушылығы ... 8 - Мэрс бой ... ... және ... жақсартушымен
бірге енгізілген гидрогель дозасының Ару сортты күріш терім ... ... ... NRK – ... Фон + ЖН + М + Гм ... Фон + Г1 + ЖН + М + Гм ... фон + Г2 + ЖН + М + Гм ... Фон + Г3 + ЖН + М + Гм ... ... үш ретті.
Ұсақ жерлерге бөлінген далалық тәжірибелерде 1-10 күріш дақылы және
донник зерттелді. 3 сорт ... ... Арал 202 және ару ... ... ... ... 2007 жылдан бастап енгізіледі.
Тәжірибе 1-5 - Мэрс бой өсіру стимуляторы және топырақ жақсартушымен
бірге енгізілген гидрогель ... және ... ... ... Арал ... Ару сортты күріш типіне (жергілікті селекция), сонымен ... ... және ... ... ... зерттеу:
Тәжірибелер схемасы 1-5:
1. Тыңайытқыштарсыз және препараттарсыз + Сб;
2. N120Р120 – фон 1 + ... ... + 1000 ... ... ... + 3 л/га Жер Нұры + 80 ... – фон 2 + Сб;
4. Фон 2 + 1 гель дозасы + Сб;
5. Фон 2 + 2 гель ... + ... Фон 2 + «Г» 3 ... + Сб;
7. Фон 2 + КС (2007 ж бастап),
8. Фон 2 – 2 КС (2007 ... ... 1 – ... ... 1 кг ... 2 – шісі – 2 кг және 3 -*
шісі – 3 кг/га құрайды.
Қайталанушылығы – үш ... – 10 ... ... ... ... 3 ... ... Арал
202 және Ару, сонымен қатар нитраген және нитрагені жоқ донник.
Тәжірибелер схемасы:
1. Тыңайытқыштарсыз және препараттарсыз + Сб;
2. N120Р120 – фон ... ... + 1000 ... ... ... + 3 л/га Жер Нұры + 80 ... – фон ... Фон 2 + 1 гель дозасы;
5. Фон 2 + 2 гель дозасы;
6. Фон 2 + «Г» 3 ... Фон 2 + КС (2007 ж ... Фон 2 – 2 КС (2007 ... бастап).
Ескерту: 1 – гидрогель дозасы 1 кг құрайды, 2 – шісі – 2 кг және 3 ... – 3 ... ... – үш ... ... егілген ұсақ жерлер көлемі 2 кв.м.
бөлініп жасалған егу алаңшалары өлшемі негізінен гидрогельдің мөлшеріне
және сорбенттің 2006 ... ... ... болады. Бұл тәжірибелік
партиялар ... Ұсақ ... ... егін өсірудің далалық
тәжірибелері 1-10 білікпен бөлінген чек алаңшасында ... ... ... 1-10 ... бір – ... біліктермен бөлінеді. Суландыру
режимдері тәжірибелерде әртүрлі, ол сорбент препаратын қолдануға байланысты
болып келеді. ... 6 – 10 ... ... ... режимі
пайдаланылады. Тәжірибе 1-5 сорбенттермен, мұнда сорбенттің әсер етуіне
байланысты күріштегі суды ... ... ... және ... ... минимумға дейін азайтылады.
Гидрогельмен бірге ИОМСа сорбентімен жүргізілген 2006 жылғы далалық
тәжірибелер
Сурет 2 – Далалық тәжірибелердің сырттан қарағандағы ... ... ... егудің топырақты қорғаушы, ресурс- және сусақтаушы
технологиясын жасау және суландырылатын егіс ісінің жергілікті шарттарына
адаптациялау
Зерттеулер стационарда ПНИИАЭСХ стационарында, сонымен қатар АҚБ ... РГКП ... ... ... ... тәжірибе 1 күрішті шашып егу келесі схемадан тұрады.
1. Ені 30 см ... ... ... ... Ені 30 см ... ... ... егу
3. Ені 60 см және қатар аралық 30 см ... ... ... егу
4. Қатар аралығы 30 см құрайтын ені 90 см болатын атызға үш қатар етіп
түбі және төбелеріне егу
5. Қатар аралығы 30 см ... ені 120 см ... ... төрт қатар
етіп түбі және төбелеріне егу
6. Қатар аралық 15 см ... ... етіп ... ... ... байланысты күріш дәндерінің егілуінің төмендегі нормалары
сыналады.
1. Бақылау – 7 млн дән (225 ... ... егу 3 млн дән (100 ... ... егу 4 млн дән (125 ... ... егу 5 млн дән (150 ... үшреттік қайталанушылықта жүргізіледі.
АҚП «ОХ Тогускенскіде» және АҚП «Қарауылтөбеде» ... ... ... 3 монимальды және минимальды – нольдік топырақ өңдеу технологиясы
бойынша күрішке жүргізілуде:
1. атыздық айдау 22-24 см + ... + ... + ... ... ... дискілеу + борондау + қабырғалы бұдырлы маламен таптау –
минимальды өңдеу, бірінші нұсқа
3. борондау + ... ... ... ... – минимальды –
нольдік өңдеу, екінші нұсқа
Өңдеулердің барлық түрлері күрішті егу бойынша жүргізілді, ... егу және ... ... ... ауданы 2 га.
Бентонитті лайды тығыздатылған егіс асты топырағын құру мақсатында
енгізу жартылай өндірістік шарттағы далалық ... ... ... жылдары жүргізілген зерттеулерде төмендегі схема ... ... ... 60 ... енгізуде тиімділік анықталған болатын:
1 – бентонитті лайсыз бақылаушы тәжірибе
2 – гектарына 60 тонна бентонитті лайды енгізу ... ... ... ... ... өлшемдері 50 м2, және тәжірибе үш рет
қайталанады.
Аталған технологияны күрішті айналымсыз егуде ғана ... ... ... жаңа және ... сорттарын егу және дақылдарды
диверсификациялау үшін сорттық агротехниканы жасау
Далалық тәжірибе 5 жаңадан ашылған аудан және Арал 202, Ару, ... ... ... ... ... бойынша минералды
қоректендірудің әртүрлі дозаларына жүргізіледі.
1. N0P0 (бақылаушы),
2. N60+30Р90;
3. N60+60Р90;
4. N60+90Р90;
5. N60+120P90
6. N60+90P120
7. N60+120P120
Алаңшалар ауданы 50 м2 және ... үш ... ... ... ... облысындағы шаруашылықтар дәстүрлі емес және
аз зерттелген дақылдарды (ячмен, соя, қант қызылшасы, ... ... ... күні ол ... өнімділігі төмен болып табылады.
Ауылшаруашылығының дақылдарын егу технологиясы және сулдандыру режимдері
сақталмауда. ... ... ... және ... ... ... адаптацияланған болуы қажет, ол жер егу ісінің тұрақтылығын
едәуір жақсартады.
Күрішпен жүргізілген ... ... ... ... ... ҒЗЖ ... және ... режимдері
қолданылуда, ал егістерде диверсификациялық дақылдар егуде – ... ... ...... ... зерттеу үшін диверсификациялық
дақылдарды егуде далалық тәжірибе 6 Росава және Асем ... ... ... Ол үшін қарапайым егу техникасының алдыңғы рамасына
шашыратушы бекітіледі, оның ... ... ... ... ... ... етіп ... таңдалынған.
Егу культиватормен арық алушының шетімен – арық алушымен егуден соң
қашықтық 60 және 120 см ... және ... ... ... ... ... ... палдар алаңы 50 м2 құрайтындай өлшемде үш ретті қайталанып
жүргізілді.
Тәжірибеде 7 ... ...... қызылшадан тұратын
диверсификациялық дақылдар егу технологиясын жасау жүргізіледі, 2006 ... ... ... ... ... жүргізілген болатын:
Тәжірибе 7 екі сорты пайдалана отырып төмендегі ... ... ... суы
2. Суландыру суы + коллекторлық – дренажды су (50 + 50 пайыз);
3. Коллекторлы – ... ... ... – үш ... ... егу алаңшаларының өлшемі –
7,2 м2.
2.5.4 Жүйектеп егу технологиясы бойынша соя және люцернаны әртүрлі
суландыру режимдеріндегі су тұтыну коэффициентін және жалпы суға ... ... ... ... ... жерлерде дәнддік
дақылдарды өндіру көлемінің артуы қарастырылуда. Дәндік ... ... ... ... үшін ... ... ... болып саналады,
себебі «шар тәрізді» бактериялар көмегмен ... 1 га ... 45-100 ... ... жинай алад, ал ол сәйкесінше 12-24 тонна көңге сай келеді.
Сондықтн осы тәліден ... ... ... ... ... болады. Азық
түліктік және техникалық мақсаттарда бобтар кеңінен қолданылады, ал шрот
жоғары ақуызды жемдер ретінде өте ... ... ... ... ... ... ... дайындауда, боялар, лактар,
желімдер, типографиялық материалдар, синтетикалық бензиндер, линолеум,
сабн, глицерин дайындауда ... ...... ... осы ... ... ... мүмкіндік береді, сол арқылы өсімдіктік ақуыз және мал
өсіруде пайдаланылатын жемдік базаны құру проблемаларын шешуг ... ... ... ... схемасы: әрбір бөліп егетін алаңшаның
өлшемі 3 м (60 см*1 ... – 1 ... ... 10 м. тіркеуге алатын
бөлік алаңы – 30 м2. ... егу ... 3-4 см ... ... ... яғни ... ... бойынша зерттеулер үш
нұсқада жүргізіледі:
Нұсқа 1 – 60-65 ... ППВ ... ... ... 2 – 70-75 ... ППВ топырақ ылғалдылығындағы суландыру;
Нұсқа – 80-85 пайыздағы ППВ топырақ ылғалдылығындағы суландыру.
Әрбір нұсқа үш ... ... ие. ... ұсақ ... егу
арқылы жүргізіледі. Сояны егу 22 сәуірде жүзеге ... Егу ... ... ... жүргізілді – қатарлар арасындағы қашқтық 60 см. ... ... 3 ... көрсетілген.
Егістік люцерна бағалы, қайнатылатын ақуыздарға бай және витаминдер
мөлшері жоғары болып ... жем ... ... ... ... ... ... шикі протеин, ал пісу кезінде 20 пайызға дейін жоғарылауы ... ... ...... 0,5 ... ... болады. Барлық түрлердегі жануарларға
азық болып табылады, қоректендірушілік құндылығы жоғары.
Люцернаның ылғалға деген ... даму ... ... ... ... және ... ... байланысты: топырақтың сулы –
физикалық қасиеттеріне, агротехниканың деңгейіне, топырақтық ерітіндінің
концентрациясы және химиялық ... жер асты ... ... ... асты ... ... ... шарттарға және т.б.
күріштік жүйелерде люцернаны суландыруд топырақ асты сулары белсенді әрекет
етеді, ... ... ... ... ... ... Күрішті
егіс алқабын суландырудан алдын жер асты сулары, қағида ... 2,5 м ... ... ... ... суды беру олардың белгілі бір ... ... ... ол ... ... ... ішінде бірқалыпты
сақталады, орташа алғанда 1,5-2,0 м арасында.
Сурет 3 – ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер Қызылорда облысында, ... ... көл ... ... ... ... ... – Жетісулық жергілікті сорт болып табылады.
Зерттеулер мерзімі ішінде фенологиялық бақылау және люцернаны
суландыру ... ... үш ... ... ... 1 – 60-65 ... ППВ отопырақ ылғалдылығында суландыру;
Нұсқа 2 – 70-75 пайыздағы ППВ топырақ ылғалдылығындағы ... – 80-85 ... ППВ ... ... ... ... үш ... қайталауға ие. Алаңшалардың ауданы 24 м2.
Суландыруға дейін және әрбір суландырудан кейін Доспехов В.Б. әдісі
бойынша ылғалдылық ... ... үшін ... ... ... отырды.
Ылғалдылық төмендегі формула бойынша анықталады:
В0 = В1 – В2 / В2-В * ... ... ... ... – 1,17 ... және биогенді заттар мөлшері: N-
NH4 – 30,0; N-NO3 – 27,0 және Р2О5 – 16,0 ... ... ... ... ... типке жатқызылады (кесте 1).
Кесте 1 – Тәжірибелік алаңшының топырағының агрохимиялық сипаттамасы
|Үлгінің |Жалпылық формасы, % ... ... ... |
|тереңдігі,| | ... | | |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... | | |
| | | | ... ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |1,17 |0,08 |0,181 |27 |30,0 |16,0 ... ... ... ... ... ... орташа
тұздалған типке жатқызылады, тұздану типі – ... ... 2). ... ... ... ... ... Топырақ құрмындағы суда еритін тұздардың мөлшері, %/ мг/экв.
|Үлгінің |Иондар |Аниондар ... ... | | ... ... | |
| |% | | |
| | ... |
| | ... |Фон + КС4 |
| | |г |% |г |% ... ... ... |- |- |- |- ... және | | | | | ... | | | | ... | | | | | ... NPK-фон |41 |- |- |- |- ... |47 |6 |14 |- |- ... Фон+ ПП |42 |1 |2 |-5 |-10 ... | | | | | ... Фон+ 2ПП |47 |6 |14 |0 |- ... | | | | | ... |45 |4 |8 |-2 |-4 ... 2ПП|41 |- |- |-6 |-13 ... ... | | | | | ... ... |2,6 ... % |2,1 ... 4 - Штам 1 – ге ... ... ... КС4 компостын
тыңайытқыштармен біріктіре ... ... ... ... ... ... 1000 дән массасы келтірілген
|Тәжірибе лер |Түп |Бұтақ |Метелка ... ... ... |1000 ... ... | ... |салмағы,|
| |, см | | |г |г ... |
| | | |
| | ... |Фон + КС4 |
| | |г |% |г |% ... ... ... |- |- |- |- ... және | | | | | ... | | | | ... | | | | | ... ... |38 |- |- |- |- ... |47 |6 |14 |- |- ... Фон+ ПП |42 |1 |2 |-5 |-10 ... | | | | | ... Фон+ 2ПП |47 |6 |14 |0 |- ... | | | | | ... |48 |4 |8 |-2 |-4 ... 2ПП|45 |7 |14 |-2 |-4 ... ... | | | | | ... г/түп |2,6 ... % |2,1 ... ... ... ... ... ... бұтақтылығы және ондағы дән
санының көп болуын байланысты (102,9-101,9 дана) және 1000 дән ... г) 6 ... ... – КШ4, ... ... штам 1 Cellulomonas effuse қатысында
және бактерияларды ... үшін ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттырады (47
г/түп) және осы фонға екілік ... құс ... ... ... ... ... дейін артады (кесте 7).
|Тәжірибе лер |Түп |Бұтақ |Метелка ... ... ... ... |би ... | ... |
| ... | |, г |, г |а ... |см | | | ... ... г |
| | | | | ... |сы |Басты |
| | | | | | | ... |
| | | |
| | ... |Фон + КС4 |
| | |г |% |г |% ... Тыңайт қыш|23 |- |- |- |- ... және | | | | | ... | | | | ... | | | | | ... ... |40 |- |- |- |- ... |47 |7 |17 |- |- ... Фон+ ПП |44 |4 |8 |-3 |-6 ... | | | | | ... Фон+ 2ПП |50 |10 |22 |3 |7 ... | | | | | ... |45 |5 |10 |-2 |-4 ... 2ПП|45 |5 |11 |-2 |-4 ... ... | | | | | ... ... |1,8 ... % |1,4 ... 4 – ... және ... дайындалған компостпен жүргізілген
вегетационды тәжірибелер
Кесте 8 - Құс көңімен саластырғандағы штамм 1 ... ... ... ... ... ... ... әсреі (вегетационды
кезең)
|Тәжірибе лер |Түп |Бұтақ |Метелка ... ... ... ... |би ... | ... |дән |
| ... | |, г |, г |ға ... |см | | | | ... г |
| | | | | | |сы | |
| ... ... өнімділіктегі терім көпрсеткіштерітерім құрылымы
элементтерінің ... ... ... ... ... мұндағы сабақтар
қалыңдығы (1,5-1,7), 1 түп дәннінің массасы (2,4-2,58 г) және 1000 ... ... ... г), ол ... 8 ... келтірілген.
Компост КШ4 -, штам 2 - Bacillus cytaseus ВКПМ В-4441 ... ... лау үшін ... ... орта ... ... ... компост минералды тыңайытқыштардың
тиімділігін (NPК) 10 пайызға жоғарылатады, бірақ ... ... КШ4 қосу ... дозаларда құс көңін қосу оң эффекті берген жоқ.
Дәндердің өнімділігі 2 – 7 ... ... ... (кесте 9, сурет 5).
Кесте 9 - Штам 2 – ге дайындалған ... ... КШ4 ... ... ... ... сортты күріштің өнімділігіне
әсерін зерттеу (вегетациялық тәжірибе)
|Тәжрибелер ... ... ... ... ... | |
| | ... |Фон + КС4 |
| | |г |% |г |% ... Тыңайт қыш|21 |- |- |- |- ... және | | | | | ... | | | | ... | | | | | ... ... |40 |- |- |- |- ... |44 |4 |10 |- |- ... Фон+ ПП |41 |1 |2 |-3 |-7 ... | | | | | ... Фон+ 2ПП |42 |2 |5 |2 |4 ... | | | | | ... |43 |5 |7 |-1 |-2 ... 2ПП|43 |5 |7 |-1 |-2 ... ... | | | | | ... ... |1,7 ... % |1,5 ... ... effuse ВКПМ В-4465 ... 1) мен Bacillus cutaseus ВКПМ ... (штамм 2) штамдарының ыдыратуы арқылы күріш сабаны мен ... ... ... ... ... ... ... әсер ететіні анықталды. №1 мен №2 ... ... ... ... ... есе кем алынып
күріш сабаны мен қауызынан ... ... ... ... ұсыныстар бойынша дайындалған компостпен салыстырғанда
бірдей ... ... ... Құс ... екі ... (4 т/га) ... Маржан сорты өніміне әсері
жоғары деңгейде болғанымен, оның жарты дозасына (2 т/га) ... ... ... құс ... (4 т/га) әсерін сол ... ... ... ... Bacillus cutaseus ВКПМ ... ыдыратып дайындаған компаст күріш өніміне әсері нашар ... ... ... ... ... мен ... ... күріш егісінің тұзданған топырағына қолданғанда,
топырақтың ... ... мен ... гумусының мөлшері және
минералдық элементтер керекті мөлшерде артып, ал ... ... ... ... көрсетілді.
4. Сорбент егісті суға бастырғанда суармалы суды ... ... тез ... және сақталуына жақсы жағдай туғызады. Сорбент
берілмеген тәжіриьеге қарағанда, күріш сорттарына байланысты (Арал
202, Маржан және Ару) ... ... 5-12%, ... мен ... ұзындығы 18,7, 24,8, -9,0% және 7,8, 16,3, 29,5% сәйкес
көбінесе артық болды.
5. Сорбент ... ... ... ... ... ... арттырып және ортаны сілтілендіреді. Топырақ пен су құрамынан
натрий тұздарын арылтатын ... ... ... ... ... ... ол өсімдіктің өсуіне кері әсер етуі ... ... ... да. ... орта зат алмасупроцесін жаңылдыруы
мүмкін. Болжам бойынша, тұз өсімдік организіміне еніп, ... ... ... ... себеп болып, өнімнің тез пісуіне
әсер етеді. Өнім тез арада піскенімен, ол өнім ... ... ... ... арқылы сорбент әсерінен күріштің дәні 5-7 күн ерте
пісетінін байқадық. Өнім вегетациялық мерзімнен ерте піседі.
6. Арал 202 ... ... ... ... ... ... ... Сонымен, тыңайған варианттарда Арал 202 сорты 64-67 ц/га,
Маржан – 54-62 ц/га, ал Ару – тез ... сорт – 37-42 ц/га ... ... ... Жоғарғы өнімді Арал 202 сорты көрсетті.
7. Сорбентті тыңайтқыштар фонында қолданғанда, топырақ кен су ортасынан
SO4– анионы бар ... 5%, Mg++ ... ... 13-15% ... + K+ ... 45-50 %-ы су ... ... Ал
сорбентсіз тыңайтқыш фонында натрлы қосылыстар топырақ құрамында
қалады. Натрлы тұздардан арылту және ... ... ... ... сияқты сорбенттің жақсы қасиеттерін ауыспалы егіс
дақылдарын өсіру технологиясына пайдаланған жөн.
8. Отандық өнім – гидрогель, ... Оны ... ... ... және ... ... ... бергенде ... ... ... ... артады. Гидрогельдің күріш
сорттары өнімдеріне әсері сорт ерекшелігінен гөрі дозаларының артуына
байланысты жақсара түседі.
9. Сорбент пен ... ... және ... ... сараптамаланғанда, далалық ... ... Ару (тез ... ... және Арал 202 ... сорбент немесе сорбентсіз фонда ең жақсы 6-ыншы вариантында:
гидрогельджі натрлы гумат, Жер Нұры және ... ... ... – үш есе ... мөлшерде, және
препараттарсыз, олар мына ... 2,8-6,4 және 2,6-6,4 мың ... ... таза пайда, ал Маржаннан – 10,8-12,4; 10,6-12,4 мың теңге/га,
таза пайда алуға болатынын ... Ару, ... және Арал ... таза ... ... ... төменгі, жоғарғы және орташа
деген деңгейлерге жатқызуға болады. Таза пайда көрсеткіштеріне сәйкес
отандық препараттар: ... пен ... ... ... ... ... олармен қоса осы ... ... да ... енгізу мақсатында зерттеу жұмыстарын
жалғастыру ... ... ... ... 1 мен 2-ні ... ... ... штамм 1 мен 2 және ... ... ... 1 арқылы
жасалынған компост, штамм 1 көрсеткіштерін эколого-экономикалық
сараптамаға ... ... ... таза ... мөлшері 3 мың
тенге/га штамм 1, 12 мың тенге/га штамм 2 және 6 мың ... ... ... ... ... ... ... алынған
элементтерді қайтарамыз және осы әдісті Арал ... ... ... ... ... ... ... қарапайым жолы деп
есептуге болады. Бұл зерттеу жұмысын болашаға бар ... ... ... Тұзды жерде күріш өсірудің технологиясын жетілдіру ... ... ... ... ... жаңа биокомпастардың
жаңа препараттар – сорбент пен гидрогельдің жақсы ... ... ... мелиорациялау процесіне қолданып ... және ... ... ... көрдік. Осы жақсы фонда
ауыспалы егіс дақылдарынан мол әрі ... ... өнім ... көз жеткіздік. Сонымен, осы әдістерді Арал өңіріндегі тұзды
топырақтарды жақсартудың бірден бір белсенді шаралары деп ... ... ... егіп өсіру әдісінің әртүрлі себу нормалары мен егу
тәсілдерінде ресурс үнемдеу үшін тиімділігін ... ... ең ... ... ... ені 30 және 30 см, себу ... 5,0 ... ... ... ... ... ... (20,0%)
салыстырғанда, өсімдік жиілігінің ең жоғарғы көрсеткіші (25,8%) дәнді
ені 60 см жалдың бүйіріне кең қатарлы етіп ... ал ең ... себу ... да ені 30 см ... ... алынды
(10,3-11,4%). Күрішті жалға егу әдісін зерттеу
нәтижелерінің бір жылдық ... ала ... ... ... ... вариантына (46,9 ц/га) жақын, ал қайсыбірі соңғыдан
біршама жоғары болды (49,0 және 50,4 ... Ең ... өнім ... 30 см ... ... ... ... ... ... ... ... ... күріш өсімдігінің жиілігіне айтарлықтай әсер
еткен жоқ, ... ... және ... ... арам ... әсіресе кәдімгі қамыспен 12-ден 17 дана/м2
дейін ластануы байқалады. Бұл ... ... ... ... және 38,2 ц/га, ал ... нұсқасында 42,5 ц/га құрады.
14. Жаңа сорттар агротехникасын бақылауда Түгіскен 1 ... ... ... Арал 202 сортында аздаған айырмашылық 32,7%,
ал Ару сортында өнгіштік ... – 30,1% ... ... ... өсу дәуірінің бас кезінде өсіп өнуіне
айтарлықтай әсер етпеді, ... ... ... қолданылған
азот тыңайтқышының мөлшері бірдей, яғни N60 болып келді, бақылау
нұсқасын ескермегенде. ... ... ... ... үстемелеп
қоректендіру кезінде N30 – дан N120 дейін өзгеріп жүргізілді.
Айтарлықтай жоғары өнімді Түгіскен 1 ... ... орта ... 63,5
ц/га Арал 202 және Ару сорттарында сәйкесінше 4,4 және 13,1 ц/га
өнімді құрады. ... ... ... ... ... көбейту,
аса көп әсер еткен жоқ. Р120 мөлшерін қолданған ... ... ... Р90 ... қолданған нұсқалармен шамалас болып
келді, ал қолданылған азот тыңайтқышы ... ... ... ... Азот тыңайтқышының өзгеруіне үш сортта өзіндік әсер
етті. Азот мөлшерін N60+30 дан N60+120 ... ... ... себеп болды. 10,6; 11,1; 12,4 ц/га өнім 26,6; 28,5; 29,5
ц/га ... Ару, ... 1 және Арал 202 ... ... ... егістігін таза сумен суару топырақ тұздылығын 1,2%-ке күрт
төмендетті. Топырақтағы ... 0,75% ... Ал ... ... суару
тұздылықты алғашқы қалпына қайта түсірді.
16. Таза сумен қашыртқы суды ... (50+50%) қант ... ... әсер етпейді, тек қашыртқы сумен суарғанда нұсқаларда өсімдіктің
жалпы массасын төмендетті. Екі ... ... ... ... таза ... ... – 490 ц/га, таза суды ... сумен
араластырып суарғанда – 400 ц/га, ал тек кәріз сумен суарғанда – 323
г/ца. Топырақ ылғалдылығының 70-75%-де ППВ мен ... ... ... және ... өнімділігі топырақ ылғалдылығының 80-85%-де
суарғанмен тең өнім алынды, 22,5 и 23,6 ц/га (9,4 ц/га), 15,8 и ... (5,6 ... ... ... Ежов М.Ю. ... ... и улучшение плодородия почвы
в агломелиоративном поле рисового севооборота ... ... ... ... ... Е.П., ... А.П. ... питание риса. Краснодарск.
Кн. Изд-во, 1965.-215м.
3. Мишустин Е.Н.,Сидоренко О.Д. Влияние соломы на ... в ... ... ... ... соломы плодородия
почв рисовых полей. Изд-во «Наука». М., 1977.-С.31-49.
4. Нелидов С.Н., Саубенова М.Г., ... И.Э. ... ... ... ... засоленных почв под культуру ... ... и ... АН ... и ... АН КазССР. 15 февраля 1992.
5. Саубенова М.Г., Смирнова И.Э. Штамм Bacillus cytaseus ВКПМ ... ... ... и ... целлюлозосодержащих.
Ин-т микробиологии и вирусологии НАНРК. Заявка 9316501. ... ... ... исследования почв. Издательство «Наука». М.,
1975.
7. ПЕТЕРБУРГСКИЙ а.в. Практикум по агрономической химии. Сельхозиздат.
М., 1963.
8. ... А.А. ... ... ... АН СССР, М.,
1956.-551с.
9. Ковда В.А. ... и ... ... ... Т.1., ... АН СССР., М.-210с.
10. Ковда В.А. Проблемы борьбы с опустыниванием и засолением орошаемых
почв. Издательство АН СССР, М., ... ... Г.П., ... А.М. ... ... почвы. Москва,
Колос.1981.
12. Кудашева Л.М. Разработать системы ... ... ... ... на основе применения
высокопроизводительной техники и ... ... ... ... труда и средств. – Заключительный отчет
Костанайского НИИСХ за 1986-90 гг. – ... 1990.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арал өңірінің тұзды батпақты шалғынды топырағында өсірілген күріш өніміне отандық препараттардың әсері30 бет
Мал азығын байыту мақсатында ашытқы биомассасы негізінде жаңа жемдік қоспа алу туралы80 бет
Микотоксикоздар және микотоксикоздар тудыратын аурулар7 бет
Тары технологиясы3 бет
Қымыз құюға арналған ыдыстар7 бет
Глютиноздық күріштің Отандық формалары мен линияларын жасау үшін қазақстандық және ресейлік күріш сорттарын белоктық паспортизациялау40 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
«Агросервис Шапағат» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің есептіліктері мен алғашқы құжаттары33 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
Адамды кепілге алу қылмысы77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь