Жоғары сынып оқушыларына кәсіптік білім беру

Кіріспе 3
І Тарау. Жоғары сынып оқушыларына кәсіптік білім берудің теориялық негіздері
6
1.1. Жоғары сынып оқушыларына кәсіптік білім берудің дидактикалық қағидаларының сипаты 6
1.2. Білім берудегі инновациялық технологияларға шолу 15
1.3. Кейстік оқыту технологиясының теориялық негіздері 29
ІІ Тарау. Жоғары сынып оқушыларын «Авто ісі» пәніне оқытудың әдістемелік негіздері
35
2.1. «Авто ісі» пәнін оқытудың мазмұны
а) 10 сыныпқа арналған тақырыптық жоспар
ә) сабақтың үлгі жоспары 35
37
38
2.2. Авто ісі пәнінің «Қоректендіру жүйесі» тарауын оқытуда кейс әдістін қолдану жолдары 47
ІІІ Тарау. Автомобильдің қоректендіру жүйесі 64
3.1. Жанғыш қоспалар түрлері және олардың қасиеттері 64
3.2. Қоректендіру жүйесінің приборлары 68
3.3. Қоректендіру жүйесінің ақаулары
72
Қорытынды 75
Әдебиеттер 76
Қосымша 78
Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстанның болашағы қашанда әлеуметтік қайта өрлеудің қайнар көзі болып келді және оны дамытуға барынша қолдау жасалып отыр», - деп көрсетуінің өзі бүгінгі таңда жастарға ғылым мен прогресс деңгейіне сәйкес білім мен тәрбие беру мүмкіндігін жетілдіру сонымен қатар әр адамның кәсіби біліктілігі мен бейімділігін, ептілігін арттыру әділетті қоғамның басты міндеті болып отырғанын көрсетеді. Білім берудің мақсатын, міндеттерін жүзеге асыруда мектеп ұжымдары, әр мұғалім күнделікті ізденіс арқылы барлық жаңалықтар мен өзгерістерге батыл жол ашарлық қарым-қатынас жасаулары керек. Оқыту түрлерін, әдістері мен құралдарын одан әрі жетілдіріп, тиімді тәсілдерді нәтижелі қолданудың жолдарын іздестірілулері қажет. Оның өзі уақыт талабынан туындауда. Оқушылардың шығармашылығын әдетте мектептерде сабақтарда, шеберханаларда, от басында шынығады. Оқушыларға кәсіптік білім түрлерін тереңірек зерделей отырып оқушылардың дайындық деңгейіне қойылатын міндетті және мүмкіндік талаптарды жүзеге асыруға мүмкіндік туғызады.
Мектеп оқушыларының жеке ерекшелігін ескере отырып ішкі мүмкіндіктерін ояту, білімге құштарлығын арттыру, ең алдымен, олардың көңіл күйлерін жағымды арнаға түсіріп, қолайлы жағдай туғызуды талап етеді. Оның ғылыми негіздерін зерттеуде ұлы ғұламалар мен психолог-педагог ғалымдардың (Әл-Фараби, Я.Коменский, Ж.Баласағүн, К.Ушинский, А.Құнанбаев, Ы.Алтынсарин, Л.Толстой, А.Макаренко, Ш.Уәлиханов, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов, И.Песталоцци, Д.Лихачев, Л.Фридман, т.б.) тәрбиелей отырып оқыту теорияларын басшылыққа алуға болады.
ХХІ ғасыр табалдырығында тұрған адамзат дамуының жаңа кезеңінде білім беру, прогрестің ең маңызды факторларының бірі болып саналатын кезеңге келіп жетті. Сондықтанда білім беру ісінде оңды нәтижелерге жетелейтін жаңа педагогикалық оқыту технологиялары туралы соңғы кездері ғылыми-педагогикалық әдебиеттерде және баспа материалдарында кеңінен айтылуда. Сабақ барысында оқыту әдістерінің тиімді түрлерін қолдану жақтарын көптеген педагогтар Т.И.Щукина, Н.Бабанский, В.Ф.Шаталов, Т.А.Ильина т.б. өз еңбектерінде көрсеткен.
Жас кезден игерілген ойдың орамдылығы ауылдық икемділігі дүниенің қыр-сырын шексіз меңгеруге болатынына мүмкіндік беретін психологиялық тұрғыда жан-жақты зерттеген Я.А.Пономарев Л.С.Выготский Н.А.Лук сияқты ғалымдардың еңбектерінен белгілі.
1. Қазақстан Республикасының “Білім туралы заңы”// Қазақстан, 1999ж.
2. Назарбаев Н.Ә. Президенттің Қазақстан халқна Жолдауы: Бәсекеге қабілетті Қазақстан үін, бәсекеге қабілетті экономика үшн, бәсекеге қабілетті халық үшін //Егемен Қазақстан. Астана, №65-68, 2004 ж.
3. Білім тұырымдамасы Үкіметтен қолдау тапты //Егемен Қазақстан, №42-45, 2004 ж.
4. Әбиев Ж. Педагогика:Оқу құралы. –Алматы:Дарын, 2004.
5. Бабанский Н. Выбор методов обучения в средней школе. -М.:Политиздат, 1982. -182 с.
6. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. М.: Педагогика. -1989.
7. Ескендиров Ш.З., Усенкулов Ж.А., Бакибаева Г.Б., Шертаев Е.Т.
8. Методические рекомендации по составлению кейсов. –Шымкент, ЮКГУ, 2005. -25с.
9. Лихачев В.М Педагогика. Курс лекции.-М.:Прометей,Юрайт,1998. -464с.
10. Материалы Международной научно – теоретической конференции. Нурахметова А.Р. – Алматы- 2000. – С.84-86.
11. Махмутов И.М. Организация проблемного обучения в школе. –М.,1980. -248с.
12. Методика трудового обучения и общетехнических дисциплин. Учеб.пособие для студентов пед.институтов/ под ред. Д.А.Тхоржевского- М.: Просвещение, 1982.-286с.
13. Методическое пособие по преподаванию конкретных ситуации /Под ред. А.И.Наумова, -М.:Ассоциация развития управления, 1997.
14. Момынбаев Б.,Өстеміров К. Тракторлар мен автомобильдер пәнін оқыту методикасы: Кәсіптік-техникалық училищелердің мұғалімдеріне арналған оқу құралы. –Алматы: «Рауан», 1990. -144б.
15. Нағымжанова Қ. Педагогикалық инновацияның зерттелуі //Бастауыш мектеп. 1999 №3. 9–11 бб.
16. Нұрахметов Н.Н. Қазақстандық мектептер дамуының жаңа бағыттары //Қазақстан мектебі – 1996. №2. -11-15 бб., 1996. №3. – 39-44 бб.
17. Калинский В.С. Автомобиль. –Алматы, 1976.
18. Кларин М.В. Инновации в мировой педагогике: обучение на основе исследования, игр, дискуссий. Рига: НПЦ «Эксперимент». -1995.
19. Краевский В.В. Проблема научного обучения: методический анализ.-М.:Просвещение, 1977. -342 с.
20. Қабдықайырұлы Қ. және басқалар. Оқытудың педагогикалық жаңа технологиясы. –Алматы, 1999ж.-149 б.
21. Қоянбаев М, Қоянбаев С. Педагогика. ЖОО студенттерге арналған оқу құралы. Гумелев атындағы ЕАУ Астана, 1999-321
22. Педагогика. Дәріс курсы. Алматы: “Нұрлы Әлем”, 2003.
23. Педагогические технологии: Учеб.пособие для студентов пед. специальностей /под ред. В.С.Кукушина. – Ростов н/Д: «Март», 2002. -320с.
24. Платонов К.К., Адаскин В.И. Об изучении и формировании личности учащегося.-М.:Просвещение, 1987.-224 с.
25. Плеханов И.П. Автомобиль. –М.:Просвещение,1987.
26. Подласый И.П. Педагогика. В 2кн. – М.:Гуманит. Изд. Центр ВЛАДОС, 1999.
27. Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Шиянов Е.Н. Общая педагогика / Под ред. В.А.Сластенина: В 2ч. – М.: Гуманит. Изд. Центр ВЛАДОС, 2002.
28. Таубаева Ш.Т. Оқытудың қазіргі технологиялары //Бастауыш мектеп. 1999. №3. 5-9 бб.
29. Таубаева Ш.Т., Лактионова С.Н. Педагогическая инноватика как теория и практика нововведений в системе образования. – Алматы, Научно-издательский центр «Ғылым», 2001.
30.0рлов В.И. Активность и самостоятельность учащихся// Педагогика.-№3.-1998.-С.44-48.
31. 0сипов И. Формирование учебной мотивации школьников //Школа и произ¬водство.-№2.-2004.-С, 4-6.
32. Селевко Г.К. Современные образовательные технологии. – М.: Народное образование, 1998.- 256с.
33. Строкова Т.А. Педагогическая поддержка и помощь современной образовательной практики / Педагогика. -№4.-2002.-С. 20 –27.
        
        Мазмұны
| |Кіріспе |3 ... ... ... ... ... кәсіптік білім берудің |6 |
| ... ... | ... сынып оқушыларына кәсіптік білім берудің дидактикалық |6 |
| ... ... | ... берудегі инновациялық технологияларға шолу |15 ... ... ... ... негіздері |29 |
|ІІ ... ... ... ... ... ісі» ... ... |35 |
| |әдістемелік ... | ... ісі» ... ... ... |35 |
| |а) 10 ... ... тақырыптық жоспар |37 |
| |ә) ... үлгі ... |38 ... ісі ... ... ... тарауын оқытуда кейс |47 |
| |әдістін қолдану жолдары | ... ... ... ... ... |64 ... ... ... және ... қасиеттері |64 ... ... ... |68 ... ... ақаулары |72 |
| ... |75 |
| ... |76 |
| ... |78 ... ... «Қазақстанның болашағы қашанда әлеуметтік қайта
өрлеудің қайнар көзі болып келді және оны дамытуға барынша қолдау ... - деп ... өзі ... ... ... ... мен ... сәйкес білім мен тәрбие беру мүмкіндігін жетілдіру ... ... ... ... ... мен ... ... арттыру әділетті
қоғамның басты міндеті болып отырғанын көрсетеді. Білім берудің мақсатын,
міндеттерін жүзеге асыруда мектеп ұжымдары, әр ... ... ... барлық жаңалықтар мен өзгерістерге батыл жол ашарлық қарым-қатынас
жасаулары ... ... ... ... мен ... одан әрі
жетілдіріп, тиімді тәсілдерді нәтижелі ... ... ... Оның өзі ... ... туындауда. Оқушылардың шығармашылығын
әдетте ... ... ... от басында шынығады.
Оқушыларға кәсіптік білім түрлерін тереңірек зерделей отырып ... ... ... ... және ... ... ... мүмкіндік туғызады.
Мектеп оқушыларының жеке ерекшелігін ескере отырып ... ... ... ... ... ең ... олардың көңіл
күйлерін жағымды арнаға түсіріп, қолайлы жағдай туғызуды талап етеді. Оның
ғылыми негіздерін зерттеуде ұлы ғұламалар мен ... ... ... ... ... А.Құнанбаев,
Ы.Алтынсарин, Л.Толстой, А.Макаренко, Ш.Уәлиханов, ... ... ... ... т.б.) тәрбиелей отырып оқыту
теорияларын басшылыққа алуға болады.
ХХІ ғасыр табалдырығында тұрған адамзат ... жаңа ... ... ... ең ... ... бірі ... саналатын кезеңге
келіп жетті. Сондықтанда білім беру ісінде оңды нәтижелерге жетелейтін ... ... ... ... соңғы кездері ғылыми-
педагогикалық әдебиеттерде және баспа ... ... ... ... ... ... тиімді түрлерін қолдану жақтарын көптеген
педагогтар ... ... ... ... т.б. өз
еңбектерінде көрсеткен.
Жас кезден игерілген ойдың орамдылығы( ауылдық икемділігі ... ... ... меңгеруге болатынына мүмкіндік беретін психологиялық тұрғыда
жан-жақты зерттеген Я.А.Пономарев( ... ... ... ... ... ... жоғары сыныпта өтілетін «Ауылшаруашылық ... ... зор. ... ... ... ... сай ... және оқытудың жаңа әдістерін қолдану өте тиімді екендігі
даусыз. Соңғы жылдары жаңа білім ... ... ... жазылып жүр. Ол
Кейс әдісі интенсивті оқыту технологиясы ретінде оқушының өз ... ... ... мен ... творчестволықпен педагогикалық
жетекшілік етуінің үйлесімділігіне ерекше мүмкіндіктер береді. Кейстер
шешімдерді ... және жеке ... ... ететін практикалық проблемалар
көрсетілген оқу материалы.
Кейс әдісі - оқушының мәселені нақты іс-әрекетте ... ... ... ... ... ... ... мен шеберлікті
дамытуға және өз ұстанымын қорғауды ... ... ... ... ... авто ісіне ... ... ... ... ... ... сондықтан да біз
зерттеу ... ... ... «Авто ісі» пәнінің
«Қоректендіру жүйесі» тарауын оқытуда инновациялық оқыту әдістерін ... ... ... 10 ... Авто ісі пәні.
Зерттеудің пәні: оқушыларды ииновациялық оқыту әдістерін қолдана отырып
кәсіпке баулу үрдісі.
Зерттеудің мақсаты: жоғарғы ... ... ... ... ... ... технологияларын қолдану арқылы ... ... ... ... беру ... дидактикалық принциптердің маңызы мен мәнін
зерделеу;
• инновациялық оқыту технологияларын пайдалану мүмкіндіктерін негіздеу;
• кейс әдісінің ... ... аныш ... ... ... ... ... мазмұнын анықтау;
• пәнді оқыту барысында кейс әдісін қолдану жолдарын ашып көрсету;
... пән ... ашып ... ... ... құндылығы: жоғары сынып оқушыларын
Авто ісі сабағында «Қоректендіру жүйесі» тарауын оқытуда кейс ... ... мен ... ... базасының ерекшеліктері
ашып көрсетіледі.
І тарау. Жоғары сынып оқушыларына кәсіптік білім берудің ... ... ... ... ... ... ... дидактикалық
қағидалардың сипаты
Дидактикалық принциптері ... ... ... ... И.Г.Песталоццидің еңбектерінде жасалған.
Олар принциптердің бірін жетекші ретінде ұстауды да, ... ... ... ... ... ... ... жүйесі оқыту процесінің заңдылықтарын білдіреді
және тәрбие мақсаттарымен белгіленеді.
Қазіргі педагогика ғылымында дидактикалық қағидалар білім мазмұнының
негізіне алынады. Олар ... ... ... ... ... жүйелілігі қағидасы;
теория мен практиканың байланыстылығы қағидасы;
оқытудың көрнекілігі қағидасы;
оқытудың саналылығы мен белсенділігі қағидасы;
білім беру мен ... және жеке ... ... ... ... ... мен ... жас және дара ерекшеліктерін
есепке алу қағидасы;
білімді берік және тиянақты меңгеру қағидасы;
оқыту процесінде пәнаралық және әр ... ... ... ... ... беру төмендегідей басты міндеттерді жүзеге асыруды
көздейді:
- ... ... ... ... ... гуманистік бағытын,
шығармашылық потенциалының қалыптасуын, ... ... ... ... ... құндылықтарының басымдығын қамтамасыз ету;
- гуманитарлық білім беруді Қазақстан Республикасының ұлттық
тарихымен, мәдениетімен, ... ... ... әрі ... ... аясында әлемдік және ұлттық мәдениетпен бірлікте жүргізу;
- гуманитарлық ... ... ... ... мен ... ... ... оқу курстарын еркін таңдауына
негіздеу;
- гуманитарлық білім беру алынған мамандықтың қажеттіліктерін, кәсіби
қызметте адамның шығармашылық әлеуметінің ... ... ... ... ... туғызу, әрі іскер қарым-қатынас дағдысын, адамдар
арасындағы қарым-қатынас мәдениетін ... жеке ... ... ... ... қалыптастыру/ кезеңдерінің
өн бойында гуманитарлық даярлықтың үздіксіз сипатта жүргізілуі тек танымдық
мақсатта ғана емес, ... ... дара ... икемділік,
шыдамдылық, батылдық, ынталылық жеке бастың ... ... ... және ... ... ... ... ұстай білу
қабілетін қалыптастыруды көздейді.
Кәсіпке баулу сабақтарында мұғалім ... ... ... ... ... ... ... кәсіпке баулу сабақтарында қолданылуы
қажеттілік болып табылады.
Оқытудың ... ... ... ... ... ... ... компоненттері бойынша анықталатындығы белгілі. Кәсіпке
баулу сабағының техника, технологиялық процестердің және ... ... ... ... ... ... заңдылықтарын
ғылыми негізде түсіндіру қажет.
Техника мен технологиялық ғылыми ... ... ... экономикалық көрсеткіштер сандық-саналылықпен анықталынады.
Сонымен бірге мұғалім пайдаланған ... ... мен ... ... ... ... үйретеді.
Кәсіпке баулу сабағында оқушыларға бұйым жасауда материалды таңдау
үшін олардың ... ... ... ... ... ашып ... тұрғыда түсіндіру, оқушының ойлау ... ... және ... ... ... ... үшін жаңа білім бұрынғы бар білім жүйесіне біртіндеп енгізілуге
тиіс. Таным қызметінің бұл жағы ... және ... ... ... ... оқу ... ... байланысты әрбір сабақтың оқу
материалын, мазмұнын дидактикалық талаптарға сай логикалық ... ... ... етуі ... ... баулу сабақтарының барлығында
әрбір оқушы жүйелі түрде политехникалық және ... ... ... ... ... өндірістің ғылыми негізін міндетті түрде меңгеруі тиіс. Міне,
сондықтан оқушыларды ... ... ... ... ... ... ... негіздерін және еңбек құралдарымен жұмыс
істеуді біртіндеп қарапайымнан күрделіге өтіп ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру бағдарлама
мазмұнында көрсетілген. Егер бұйымдарды мұғалім енгізуді ... деп ... бұл ... ... ... ... Бағдарлама мазмұнында алдымен
өңделетін материалдың қасиетін оқып үйрету қарастырылса, содан соң оларды
өңдеу ... ... ... барысында бірізділік, жүйелілік
принциптерін іске асыруда ... ... мына ... ... ... кәсіпке баулу сабақтарының ... ... ... ... ... ... ... өндірістің
ғылыми негізін, бір тұтас жүйелі білімді қалыптастыруды ... ... ... меңгерген оқу ... ... ... ... ... әрбір сабақты жоспарлауда ол ... ... ... ... қарастыруы; сабақта өткен техника-
технологиялық мағлұматтар бағдарламалы тиянақты белгілеуді.
Оқытудың түсініктілігі мен ауқымдылық ... ... ... үшін олар түсінікті келтірілген болуы керек. ... мен ... ... ... сыныпқа, оқушылардың жас
ерекшелігіне, білім деңгейіне сай болуы тиіс.
Шамаға лайықтылық - алған ... ... ... ... Егер ондай байланыс болмаса, онда білім шамаға ... ... ... ... пен ... ол баланың саналы білімі
оқыту процесінен, жанұялық тәрбиеден, табиғаттан ... ... ... ... ... ... ... оқуда,
кинофильмдерден алғаны. Білімнің түсініктілікпен ауқымдылық жүйесі көлемі
мен ауқымдылығы жағынан ... ... ... көтеруі қажет.
Кәсіпке баулу сабағында білімнің шамаға ... ... ... ... ... ... жас ерекшелігіне,
физиологиялық ой ерекшелігіне сай келуі. Сонымен ... ... ... да, ... де ... ... қабілетіне сай болуы.
Оқытудың көрнекілік принципі. Оқушылық таным нақты ... ... ... қабылдауынан басталады. Көрнекілік принципі нақтылық
пен абстрактіліктің бірлігі негізінде алынып қарастырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... заттармен
құбылыстарды немесе олардың кескінін жанды қабылдаудан жинақтауға,
қорытындылауға ... ... ... жалқыға, нақтыға қарай оқытуды
осылай етіп қою талаптарын білдіреді. Я.А.Коменскийді көрнекі ... ... ... деп санаймыз.
К.Д.Ушинский оқушыларда байқағыштықты таным, білім белсенділікті
дамыту үшін көрнекі ... ... ... түсінген. Мұғалімнің сөзінің
көрнекілікпен дұрыс ... ... ... бар. Дидактикада сөз бен
көрнекілікті ұштастырудың екі жолы белгілі. Бірінші жолы - ... ... ... сөзінің алдынан келеді. Бұл жағдайда мұғалім
оқушының байқауына басшылық етеді, ал, байқаулардың барысында олар ... ... ... жолы - ... ... ... көрсетудің
алдынан келеді. Біріншісі тиімді саналады. Өйткені бұл білімдердің
хабарлауын ... етіп қана ... ... ... ... жол ... ... уақытты аз керек ... ... ... мен оқыту жағдайларына қарай пайдалануға болады. Кәсіпке
баулу сабағында еңбек процесінің орындалу ретін оқушыларға тиянақты ... ... әр ... ... құралдарды пайдаланады. Олар техникалық
суреттер, сызбалар, плакаттар, ... ... ... жұмыс
барысында дайын бұйымдардың үлгілері қолданылады. Көрнекілікпен ... ... ... органын қатыстыру. Көрнекі құралдарды тек мұғалім ғана
емес, сондай-ақ білімдерін бекітіп, тексергенде оқушылар да пайдаланады.
Сабақта ... ... ... ... ... ... көп болып кеткенде туатын әсерлердің молдығы оймен толғап қорытуы
қиындатады және ... ... ... ... ... саналылық және белсенділік принципі. Саналылық ... ... ... және ... ... ... басшылықтың дәрежесіне байланысты. Саналылық пен белсенділік
дәрежесі көп жағынан оқушыларды ... мен ... ... ... Белсенділік пен саналылық (қытудың бүкіл барысында қалыптасады.
Оқу материалын саналы игеру мұғалім оңайлатып ... ... ... ... ... ... ... нанымдылығының
және дәлелдігінің үлкен маңызы бар. Материалды саналы игеру балалар жаңа
бейтаныс сөздердің түсінігін дербес ... ... ... ... ... ... ... - білімдерді саналы игерудің маңызды ... ... - оқу ... формализмді жеңудің маңызды жолы. Оқу
ісіндегі формализм - оны жеткілікті түсінбей және ... ... ... ... ... ... алу.
Саналылық, белсенділік, өзіндік принципі еңбек әрекетінде айқын
байқалады. Сондықтан оқушыларды еңбек ... ... ... ... ... ... ... жұмыс атқару арқылы қалыптастыру әрбір
мұғалімнің міндеті. Кәсіпке баулу ... ... ... ... ... ... ... практикалық жұмыстар арқылы
оқу өндірістік ... ... ... ... ... технологиялық есептерді, экономикалық есептерді шешу арқылы
жүзеге асырылады. ... ... ... принцип оқу материалын
меңгеру деп проблемалық оқыту ... шешу ... ... ... ... алу ... өз бетінше сол тапсырманы орындайды. Практикалық
жұмыс барысында еңбек құралдарын анықтайды, схема, сызба, ... ... ... ол ... ... ... бір мезгілде шеше алмауы
мүмкін. Сондықтан мұндай әрекетке мұғалім біртіндеп оқытуды үйретеді.
Білімді игеру беріктігінің ... ... ... ... оқушының оқыған оқу материалын ұзақ уақыт есте сақтауды ... ... ... мектептер мынадай міндет ... ... ... ... өмір бойы ... ... ету. Ол ... оқыту процесінде оқушының білімді саналы игеруін, ... ... ... ... берік игеріліп, оқушының дамуына ықпал ете
алады. Кәсіпке ... ... ... икемділік пен дағдыны ... және ... ... ... ... ... ... онда оқушылар практикада орындаған еңбек операциялардың өмір бойы
ұмытпайтын болады. Мәселен, пайдаланатын ... ... ... ... жөнінде де білімі берік қалыптасуын қамтамасыз
ету қажет. ... бәрі ... ... мұғалімнің оқушыларға қалай
және қайтып жеткізуінде болмақ.
Теорияның практикамен байланыстылық принципі. Оқушылардың ... ... ... сабақтардан алған теориялық білімдерін практикада
қолдана білуді айқындайды.
Кәсіпке баулу сабағындағы негізгі ... ... бірі ... ... беру принципі. Политехникалық білім беру дегеніміз
өндірістің негізгі элементтері туралы экономикалық ... ... ... өндірісте көп кездесетін еңбек құралдарымен жұмыс істеумен
дағдыландыру. ... ... ... ... туралы мағлұматтарды
қалыптастыру.
Политехникалық білімді былай көрсетуге болады:
1. Жалпы өндірістің теория және практика жүзінде ғылыми негізі туралы
жүйелі ... ... ... ... пен дағды.
3. Жеке бастың еңбекке қабілеттілігін қалыптастыру. ... ... ... ... ... ... мағлұмат беріледі.
Өндірістің негіздерін төмендегідей көрсетуге болады:
1. Материалдық.
2. Техника негіздері.
3. Технология негіздері.
4. Басқару жүйесі.
5. Адам және оның ... ... екі ... ... ... ... ... Өндірістің дидактикалық аспектісі.
Өндірістің дидактикалық аспектісіне өндірісте кездесетін техникалық
жұмыс істеу принципі технологиялық ... ... ... ... ... ... принципі, өндірістің
жоспарларының тәсілдері жатады. Өндірістегі жұмысшының ... ... ... ... ... ... ... дидактикалық
мәселелерді қамтиды. Политехникалық білім беруде ... ... ... ... ... еңбекпен ұштастыру принципі. Кәсіпке баулу сабағы
теориялық және практикалық бөлімдерден ... және оның 75(ға жуық ... ... ... ... Осы ... ... бөлінген
уақытта оқушыларға міндетті түрде сабақтың ... ... ... шұғылдануы тиіс. Мұндағы ескеретін нәрсе оқушының еңбегі
үйретілетін, ... ... ... оқу еңбегі, маман
жұмысшының еңбегіндей емес. Мектепте кәсіпке баулу сабақтарына ... ... ... ... мына ... шешу ... ... өнімдерінің жоспарын орындау; 2)оқушылардың жасаған
бұйымына ... ... ... және моральдық
ынталандыру;3)оқушылардың жасайтын бұйымына байланысты есеп жүргізу және ... ... ... 4) ... кәсіпорын жағдайларында оқушыларды
жұмыс істеуге бейімдеу. Практикалық ... ... ... мен ... ... ... анықтайды. Еңбек
процесіндегі кездесетін құбылыстардың, заңдылықтардың ... ету ... ... ... оқушыға көрсету қажет етіледі.
Мұғалім қызметінде оқыту принциптерін әрқайсысын жеке емес, бірімен
бірі тығыз байланысты ... ... ... ... ... дұрыс іріктелген оқу материалы мен
практикалық іс-әрекеттерге сәйкес біздер ... дене ... ... ... ... элементтерін беруге жұмыс жасаймыз. Бұйымдағы
түстердің үйлесіп, қоршаған дүние, табиғат жөніндегі ойды ... ... ... ... қамтамасыз ету жүзеге асырылады.
1.2. Білім берудегі инновациялық технологияларға шолу
Егер жалпы білім беретін және ... ... ... ... ... беру ... ... нәтижелі шешетін болса
үздіксіз білім беру идеясы қазіргі заманғы жағдайда іске асуы ... ... ... ... ... жұмыс істеу әдістеріне, жаңа
білімдерді құру әдістеріне, ең маңыздысы - әлемнің дамуы туралы білімдердің
қажетті ... ... ... ... ... әрбір
оқытушыға және оқушыға «оқыту» мен «үйрену» процестерін игеру үшін 3 тілді
меңгеруі ... ана ... ... ... және ... ... ... ғылым саласында жаңа мектеп құруда мектептің даму
үрдісін зерделеуде білімнің жаңа ... ... ... инновация
дамып келеді.
Инновация дегеніміз - жаңа мазмұнды ұйымдастыру, ал жаңалық енгізу
дегеніміз - тек қана ... ... ... яғни ... ... ... жаңаны ұйымдастыруды, қалыптастыруды анықтайды, ал
жаңаша деп ... ... оны ... әдіс-тәсілі мен технологиясын
қамтитын құбылысты түсінеміз делінген.
Энциклопедиялық сөздіктерді ... - ... ... ... ... бұл ұғым ... білім беру деп түсіндіріледі.
Ал, А.И.Кочетов инновация ұғымына төмендегідей ... ... ... ... ... ететін теориялық, технологиялық
және педагогикалық іс-әрекетін бір тұтас бағдарламасы. Алайда ... ... ... ... ... білдіреді. Олардың
тұжырымдамасында, егер баратын ... ... ... ... ... инновация делінген.
Тәжірибелер көрсетіп жүргендей кез келген инновация - мөлшерлі іс
әрекеттің шегіне ұмтылу және одан ... ... ... білім
беру саласында өткен ... 80-ші ... ... ... тарала
бастады. Әдетте инновация бірнеше өзекті мәселердің түйіскен жерінде пайда
болады да, берік түрде жаңа ... ... ... ... ... ... ... Жаңару дегенімізді былай деп
түсіндіреді: жаңару –белгілі бір адам үшін әділ ... жаңа ма, әлде ескі ... ... ... ашылған уақытынан бірінші қолданылған уақытымен
анықталатын жаңа идея ... ... ... ... ... РВК, ... тақырып төңірегінде жүргізілген зерттеулерді ... ... шығу тегі ... бір ... қалыптаспағандығын көреміз. Көптеген
зерттеулердің айтуынша, бұл термин қоғамдық ғылымға ... ... ... ... ... ... жасалынады.
Сондықтан бұл ұғымға анықтама беруге әр түрлі пікір таластың болғанымен
керемет бір ... ... ... ... жоқ. Демек инновация
терминін анықтауда ... ... ... салыстырсақ, аса алшақтық
жоқ десе болғандай. Олардың ойынша инновация – педагогикалық ... және ол ... ... тың ... жаңа бағдарламаны, оқу
жоспарын, әдіс-тәсілдерді оқу және тәрбие жұмыстарына ... ... ... ... ... ... ... бөледі: 1)Жеке
түрі (жеке дара, бір-бірімен байланыспаған); 2) модульдік түрі ... ... ... байланысқан); 3) жүйелі түрі (мектепті толық қамтитын).
Ал кейбір ғылыми әдебиеттерде инновацияны ... ... деп үш ... ... инновация – бұл қолда барды дамытумен, түрін
өзгертумен айналысу. ... ... ... жазған тірек
конспектісі және оны көптеген мұғалімдердің ... ... бола ... ...... бұрын пайдаланылмаған, белгілі
әдістеме элементтерін жаңаша құрастыру. Бұған тіл мен ... ... ... ... ... инновацияға - білімге мемлекеттік стандарттарды еңгізу
жатады. Мемлекеттік ... ... ... ... мөлшерлерді,
параметрлерді, деңгейлік және ... ... ... ... ... ... конструкциялау жеке тұлғаның
өзіндік дамуын және әрі қарай дамуын қамтамасыздандыратын жеке бағдарлы
білім беруге ... ... және ... керек.
Жеке-бағдарлы оқыту білім беру процесіндегі ... ... ... ... ... ... қабілеттігін
тудырады. Ізденісті оқуға баулу.
Жоғарыда айтылып өткендей инновациялар-өзгертулер ... ... ... ... ... асырады.
М.Клариннің пікірінше әлемдік педагогикада оқыту барысында ... ... отыр ... ... ... ... ... ойынша, ізденісті оқуға баулудағы дидактикалық ізденістер:
- білім берудің потенциалын екпінді дамыту.
- ізденісті іс-әрекеттің өздігімен жан-жақты бағаланады.
- жоғары танымдық ... ... ... ... педагогты оқуды зерттеу бойынша сыңар етіп тағайындайды.
-педагогтың оқушыларымен өзара жұмысында жеке кәсіптік ... ... ... ... моделі болып шығармашылық ізденіс
ретіндегі оқыту моделі табылады: проблеманы шығару, туғызу, ... ... оны ... танымдық процесс пен нәтижеге ... ... ... ... мен ... модельдеу, негізінде құрылады. Оқушы
оқу процесін белсенді қатысушы – яғни зерттеуге ... ... ... ... ... және ... мектептердің қазіргі даму барысында
инновациялық ізденіс төмендегідей бағыттарда жүріп жатыр ... ... ... жеке ... дамытуға арналған жаңа әдіс жүйе
педагогикалық технология құру және оны ... ... ... ... оқу мекемелерін жасау оларға енетіндер – гимназия, лицей,
колледж кез келген инновациялық ... ... - ... ... ... ... екі ... типін бөліп көрсетеді.
Инновациялар - жаңалықтар, оқу ... ... Олар ... ... нәтижелерге жетуге бағытталған. Олардың негізінде білім
беруге технологиялық ... ... ... ... - ... оқу ... айналдыратын бұл типтер,
зертеу жұмыстарын қамтамасыздандыруға ... ... ... ... ... ... ... және оқыту барысында
технологияны ... ... ... ... techne ... қолөнер, ғылым) және
logos (ұғым, ілім) дегенді білдіреді. Шетел ... ... ... ... жүргізу құралдары мен әдістері туралы білімдердің
жиынтығы. ... ... ... ... ... ... ... Технология - бұл білім беру әдістері сонымен
қатар жеке ... ... ... қатысады. Кез-келген білім беру ... ... өнер ... ... Өнер ... ... ... ғылымға. Бүкіл процесс қайтадан басталуы үшін өнерден басталады,
технологиямен аяқталады.
Білім берудегі қазіргі ... ... ... жаңа білім
беру парадигмасы іске асатын құрал ... ... ... ... даму тенденциялары тұлғаның өзін-өзі тануына және өзін-
өзі дамуына мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... беру технологиялары” термині ''оқыту технологияларына”
қарағанда көлемді. Өйткені, ... беру ... ... ... ... және құрумен байланысты болатын тәрбиелік аспекті бар.
ЮНЕСКО құжаттарында оқыту ... ... және ... ... игеру және оқытудың барлық процесін анықтау, қолдану және
құрудың жүйелі әдісі ретінде ... Бұл ... ... жаңа (экологиялық, ғарыштық, ақпараттық) технологиялар пайда болса
да толық және дәл мәліметті бере ... - ... ... бұл ... ... және ... ... нақты
түріне енеді немесе оның бөлімін ... ... ... ... ... ... ғылыми және әдістемелік әдебиеттерден технологиялар
анықтамасының бірнеше варианттарын айтып өтелік:
-практикалық ... ... ... ... өмір сүруі үшін қажетті заттарды алу үшін қолданылатын
әдістердің ... ... ... ... ... мен ... тәртібін модельдеу үшін қолданылатын құралдар;
Білім берудің қазіргі заманғы технологиясының нұсқауы, ... ... ... ... ... ... көрсететін технологияның бүтіндік принципі;
-қойылған мақсатқа жету үшін ... ... ... қайта өндіру принципі;
-сәйкес келетін педагогикалық жүйелердің өзін-өзі дайындау механизміне
әсер ететін факторлардың приоритеті және ... ... ... жеке тұлға ретінде қалыптасуына және оның ... ... ... ... принципі;
-біріктірілген білімдерді құру үшін оптимальді жағдай ... ... ... көп болу ... ... ... технология көмегімен білімдерді, дағдыларды, біліктілікті
игеру процесінде тұлғалық ... ... ... ... ... ... ... технология - ... өзін ... ... ... ... ... асыруы технологиясы.
Технологияның классификациясы. Техникалық және ... ... ... ... технологияларды қолдануда
бизнесмендер мен менеджерлердің қаншалықты ... ... ... ... бойынша шаруашылық жетекшілері өздерінің
білімдері мен қабілеттіліктерін 30 ... ең ... 70 ... ... ... басқару - гуманитарлық дайындығы төмен болса,
соғұрлым ... жеке ... ... ... төмен болады. Бұл
дайындықты жақсарту өндірістік кәсіпорындарда еңбек өнімділігін 25-30
пайызға, ал жеке ... 40-60 ... ... ... етеді.
Технологиялық және экономикалық техникалармен қатар, біздің өмірімізде
әлеуметтік техникалар пайда болды. Олар шет елдерде бұдан ... ... ... ... ХХ ғ. 70-80 ... Болгарияда 2 ірі жұмыстардың
пайда болуына байланысты пайда болды. Бұл Н.Стефановтың ”Қоғамдық ғылымдар
және ... ... және ... ... басқарудың
нәтижелілігі”. ХХ ғ. 60 жылдары пайда ... ... ... ... көмегімен әлеуметтік процестерді ... ... ... бола ... Бұл өз ... ... инженерияны, содан кейін
әлеуметтік технологияларды қажет ете бастады. Бірақ бұл ... ... ... кеш ... оның ... әр ... көзқарастарға
әкелді, көбінесе әлеуметтік технологиялар, адам жүргізетін технологиялармен
бірге жүреді. Әлеуметтік технологиялар адам ... ... ... ... ... Оларда негізінен әлеуметтік құбылысқа назар
аударылады. Адам мұнда обьект ретінде де, ... ... де ... өзінің обьекті және соған сәйкес өзінің мақсаттары ... ... ... технологиялар түрінің мамандануы пайда болады.
Гуманитарлық технологияларға: футурологиялық, ситуациялық және
күнделікті технологиялар жатады.
Футурологиялық гуманитарлық технологиялар ... ... ... ... ... мәдени, моральді-психологиялық және
демографиялық “болжам” жасайтын ... ... ... ... ... ... еңбек ұжымдарының аймақтың қоғам жағдайының нақты
моделі болжамдалады. Бұл өзінің жұмысында жаңа мәселелерді ... ... ... ... үшін өте маңызды.
Ситуациялық гуманитарлық технологиялар - қандай да бір ... ... ... және ... Мысалы: төтенше жағдайларда
адамдардың тәртібін басқару. Бұл ... ... ... ... ... оқуы жүргізіледі. Көбінесе ол ”ситуация-жанжал” немесе
іскерлік ойын түрінде жүргізіледі.
Күнделікті гуманитарлы технологиялар әмбебап болып ... ... ... ... дарынды адамдардың іздену технологиялары.
Кез-келген гуманитарлық білім технологиялы емес екені белгілі.
Біріншіден гуманитарлық ... ... ... ... Екіншіден
оларға абстрактылық өздігінен түсіндіру мүмкіндігі сәйкес келеді. Үшіншіден
оған көркемік тілдің байлығы, символдардың әр түрлі ... ... ... ... ... қою аз нәтижелі. Алынған
нәтижелер шартты түрде. Мұның бәрі ... ... ... үшін ... ... да формасы жағынан да қиын екендігін көрсетеді.
Гуманитарлық технологиялардың мазмұнын айта отырып ... ... ... ... ... ... білімдердің
жүйесі, оларды қолдану нақты шарттардың, құралдардың және ... ... адам ... ... іске ... ... ... обьект мен ой төмендегілерді ... ... ... ... ... және ... Гуманитарлық
технологияда обьект ретінде өмір, жеке тұлғалардың өмір ... әр ... ... адам мен ... ... ... қарастырылады.
Бұлар ғылыми көлемді технологиялар. Әрбір ... ... ... ... ... арнайы іріктелуін, жаңа ғылыми зерттеулер
нәтижелерін қолдануды қажет етеді.
Теориялық деңгейдегі қателерді ... жеке ... ... ... зиян ... үшін азайту қажет. Бұл үшін оларды ... ... ... ... көп рет ... ... технологияларда ойға жету үшін кепілдіктің төменгі
коэффициенті бар. Гуманитарлық ... ... ... ... ... ... бір-біріне қарсы болмауы ... ... ... болуымен сипатталады.
Гуманитарлық технологиялар кәсіби жұмыстың негізгі түрі. ... ... және ... ... бар ... ғана қолы жетеді.
Гуманитарлық педагогиканың технологиялық ерекшеліктері.
Педагогикалық жүйе ... ... ... түрде бағытталған бір-
бірімен тығыз байланысты тәсілдер, әдістер мен процестер.
Педагогикалық ... ... бұл іс ... жүзеге асырылатын
педагогикалық жүйенің нақты жобасы. Демек, ... ... ... ... ... жатыр. Жүйе – мүшелік тұтастық
(сынып, мектеп, ... оқу ... топ т.б.). ... ...... жұмыс істеген оқушыда. Бірақ бірге олар ... жаңа ... олар тек қана ... ... бар ... ... Кешен -
өзара іс-қимылы бар, бірақ та жеке тіршілік ететін жүйе. Педагогикалық
технология нақты ... ... ... асырылады. Технологиялық
процесс оқыту ой тұжырымдамасында мысалға, нақты тақырыпты оқыту тәсілдері
мен формалараның ... ... және де әр ... ... ... кезінде
дағдыларды шығару мақсатындағы сарамандық міндет бірдей оқыту технологияның
көмегімен шешіледі.
Оқыту (тәрбиелеу) технологияның тұтастығы оның үш ... ... ... ... формасымен;
• дидактикалық процеспен;
• мұғалімнің (немесе оқыту техникалық құралдары) мамандығы.
Педагогикалық технологияның тақырыбы болып ... ... ... жағдайлардағы нақты өзара іс-қимылдары, олар оның құрастырылған,
жүйеленген, бағдарланған, оқыту және тәрбиелеу стандарттарға сай ... ... мен ... ... ... арқылы ұйымдастырылады.
Педагогикалық технологияның міндеттері:
• әр түрлі қызмет саласындағы іскерлік пен дағдылардың шыңдалуы, білімнің
тереңділігін, беріктілігін арттырылуы.
• Мінез – ... ... ... ... формаларды нығайту және
арттыру.
• Технологиялық құрал-саймандармен жұмыс істеуге үйрету.
... ... ... ... Оқу ... қоғамдық пайдалы еңбек ұйымдастыруда технологиялық
тәртіпке сай нақты әдеттерді тәрбиелеу.
Дидактикалық процесте (процес ... ... ... ... ... ... және оқу ... түрлеріне бөлінеді. Тәрбие
процесінде ұйымдастыру үшін нақты мақсат қою ... ... ... ... айтқандай, педагогикалық ғылымның шын мәнінде дамуы оның
«тұлғаны жобалау» ... ... яғни ... процесіндегі
тұлғаның бойындағы қасиеттерді болжап қалыптастыру. Мақсаттардың анықтығы
оқу-тәрбие ... ... ... ... ... ... ал бұл
дегеніміз педагогикалық (тәрбиелік) процесстік сапасын ... ... ... ... ... ... неде?
Біріншіден, педагогикалық технология ... ... ... экспериментті жоққа шығарады да, оны алдын-ала жобаланған оқу-
тәрбие процесс ... ... ... бұл ... сыныпта жүзеге асырылуын
қамтамасыз етеді. Бұл «дидактикалық (тәрбие) түсініктеме тілдерінде мүмкін
болып табылады.
Екіншіден, бұрынғы ... ... ... жоспарларынан өзгеше,
педагогикалық технология оқушының өзіндік ... ... ... ... ... жоба ... яғни бұл оқу ... жұмыс жобалануы кез-
келген оқушылар санын жоғарғы тұрақты табысқа жетуге ... ... ... ... технологияның айшықты қасиеті – мақсат
білімділік процесі. Бұл педагогикалық технологияның ... ... ... ... ... Ол екі ... талқыланады:
1. Мақсат білімділіктің болжамы және оқушылардың оқу ... ... ... ... Жалпы тұлғаның дамуы.
Төртіншіден, педагогикалық технологияны нақты педагогикалық жүйе
жобасы ретінде білу ... оның ... ... бірі – бүкіл оқу
тәрбие ... ... ... ... және мазмұндық)
тұжырымдауға болады. Тұтастық қағидасы ... ... ... ... қағидасы болашақ кез-келген педагогикалық ... ... ... ... іс ... қол ... қажеттілігін
көрсетеді. Көлденең (бір оқу кезең шеңберінде тоқсанда, семестрде ... ... ... ... оқу кезеңіне. Бұл жерде педагогикалық жүйенің
(ПЖ) бұл ... ... ... ... ... да ... қайта құруға
тура келеді. Мысалы, оқу мақсаттарын өзгерте отырып, бірақ оның ... оқу ... сол ... ... біз ... ... өзгерткен
деформацияланған педагогикалық жүйеге тап боламыз. Тәжірибе көрсеткендей,
олар өміршең емес. Бірақ әлемде ... ... ... ... ... жеке оқу ... туралы түсініктемелер қалыптасып келеді.
«Педагогикалық технология» көптеген анықтама, түсінігі жайында
мамандардың көпшілігі оларды үш маңызды ... ... ... ... ... ... ... негізінде оқушылардың іс-
әрекетін бақылау.
• «Бағдарламалау» оқу ... ... ... түрде оқытушының іс-
әрекеттері (алғыс немесе жаза түрінде), оқытуға талап ету.
• Оқушылардың алғашқы белгіленген эталонмен ... ... ... ... ... салыстыру.
Білім беру процесінің рационалдық стратегиясы оның құрылымын оқытумен
жобалайды.
Бірінші кезең – оқытудың ... ... ... ... ... іс-әрекетін бақылау.
Екінші кезең – ...... ... тексерілуі.
Оқушылардың қандай білім алғанын тексеру, жобамен емес әрқайсысын жеке ... ... ...... оның ... бағдарламалық оқытудың
нәтижесін немесе іс-әрекеттіңн дамуын жинақтау.
Төртінші кезең – бақыланған жоспардың ... ... ... ... ету, ... технологияның
тәртіптік тренинге енуі.
Бесінші кезең – алғашқы бақыланған енгізілген қорытынды эталонмен
этаптық тест жүйесі арқылы бағалаудың ... және ... ... – оқу ... ... мұғалімнің оптималды еңбегін
және аз мерзімде жоспарланған жұмыстарының нәтижесін қамтамасыз етеді.
Корректорлық-оперативтік қайтарма байланыстарының мүмкіндігі дұрыс
нақты мақсаттарға ... ... ... ... және ... ... ... отырып, әрбір ерекшеліктері әрбір белгінің көрсетілуінен тұрады. Егер
педагогикалық технологияда бұл ... ... ... ... ... онда олар ... дидактикалық және әдістемелік жүйелерге
көрнекті көрсетілмеуі де, не мүлдем көрсетілмеуі де ... Тағы да ... ... ... ... және ... ... қатысатын мазмұнды компоненттер оларда көрсетілмеген.
Педагогикалық технология немесе оқытудың технологиясы дидактикалық ... ... ... ... бөлігі б.т. Мысалы, методикалық
жүйе мынадай міндеттерді шешуге бағытталған болса:
1. Нені оқыту керек?
2. Не үшін ... ... ... ... ... ол ... оқыту технологиясы ең алдымен үшінші сұраққа бір ... ... ... Қалай нәтижелі етіп оқыту керек?
Отандық педагогикадағы «Педагогикалық технология" түсінігі ... ... сол ... да ол ... ... ... ... қазіргі кездегі практикасында бұл ұғым стандартты емес ғылыми
көріністерде ереже ... ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Технологияны түсіну үшін ең алдымен педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... бұл белгі,
технологияның басқа белгілері – оның бұқаралық сипатымен байланысты.
Отандық педагогикадағы педагогикалық ... ... ... ... ... ... болып келеді және
білім беру процесінің ... ... ... ... табады. (В.П.Беспалько – педагогикалық ... – М.; 1989 ... ... - қазіргі талапқа сай анықталып, іріктеліп,
реттелген оқытудың жаңа мазмұн, әдіс – ... ... ... ... ... ... технологиясының теориялық негіздері
Кейс әдісі интенсивті оқыту технологиясы ретінде оқушының өз
бетінше ... және ... мен ... ... ... ... ... ерекше мүмкіндіктер
береді. Кейстер шешімдерді ұжымдық және жеке ... ... ... ... ... оқу ... Кейс сөзі ағылшын
тілінен тәржімалағанда уақиға, іс деген мағынаны білдіреді.
Кейс әдісі немесе нақты ситуациялар әдісі шет ... ... ... ... кеңінен қолданылады. Бұл әдіс ХХ ғасырда АҚШ-тағы
Гарвард университетінің Бизнес ... сол ... ... ... алынып қолданыла бастады. Мұнда ерекше көңіл бөлінетін
нәрсе студенттердің практикалық материалды өз беттерінше ... ... 1910 жылы ... ... бизнес өмірінен алынған ситуацияларды
зерделуде пікірталасты қолданды. Ал 1921 жылы ... ... ... ... ... сол ... бастап Гарвард бизнес мектебі
нақты ... ... ... насихаттаушысы б.т.
Кейс әдісі- оқушының мәселені нақты ... ... ... ... талдау қабілеті, бейімдік дағдылар мен шеберлікті
дамытуға және өз ұстанымын қорғауды үйренуге мүмкіндік ... - ... ... - (оқу-нақтылық ситуация) - белгілі бір проблеманың шешімінің
сипаттамасы.
Кейс - проблеманы түсінуге жағдай жасайтын ... ... ... ... ... мен ... жобалайтын практикалык оқу
құралы.
Соның ішінде оку-нақтылық ... нені ... ... ... ... кейстегі қарастырылатын шешімдерді
мұғалімдер мен оқушылар үшін ... ... беру ... ... Қызықты оқиғаны айта отырып, басты кейіпкердің рөліне ... ... ... үшін ... ... ... құндылықтарының болуы.
• Шиеленіс тудырып, оның шешімін табуға талпындыру.
• Әр ... ... оқу ... ... ... Оқытуға бағытталған қалыпты дамудың мәселелерін көрсетеді.
• Проблемаларды шешуге көмектеседі.
• Жан-жақты қолданылады.
• Әлеуметтік жауапкершілік сезімін ... ... ... ... ... ... ... Көнерген проблемаларды шешу барысында басқарудың жаңа шешімдерін
жасауға ынталандырады.
• Оқытудың жалпы және пәнаралык функциясын орындайды.
Оқу-нақтылық ... ... ... «белсенді» немесе «енжарлық»
рөлдерді атқаруы мүмкін. Кейде ол «талдауға» басшылық жасаса, кейде пікір-
сайысты қорытындылаумен шектеледі. ... ... ... ... оны ... ... пікір-талас алаңынан өзгелерді алып шығып,
басымдылық болғанын талап етеді. Сұрақты өзі ... ... ... демеушілік жасау арқылы өзінің басымдылығын нақтылай түседі
және болып жатқан ... ... ... ... ... ... алып шыға алады. Бұл барысында «миға шабул» ... ... ... ... ... ... сұрақтарға жауап беру уақыты шектеуленеді.
Бұдан шығаратын қорытынды кейс ... ... ... ... үшін ... бір жұмыс әдісін таңдау қажет. Әрине ол оқу бағдарламасы
бойынша бір тарауға немесе бір ... ... ... мүмкін.
Мұнда және бір ескеретін нәрсе кейс ... ... ... ... ... ... керек. Мұғалім іс-әрекетінің
стратегиялары болады:
1. Мұғалімнің ... ... ... ... ... ақпараттар
түрінде сілтеме - негіздері.
2. Оқушы проблема ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға мұғалімнің өз жауабы.
Мұғалім бірге-бір деп аталатын нағыз «қызығушылықпен сұрақ» тудыруы
мүмкін. Оқушының ... ойы, ... мен ... ... сұрақтардың
арқасында тексерілуі мүмкін және ол бекіткен логика тыңғылықты талдауға
алынады. Бұл ... кейс ... ... ... ... өз ұстанымы
ескеріледі.
Кейс технологиясы бойынша жеке оқыту қағидалары
|Кейс ережелері |Мазмұны ... ... және ... ... ... оқушыны силайды, бірақ |
|силау, шыншылдық ... ... ... ... ... шарт |
| ... |
| |Ол ... ... проблеманың шешімі бойынша өз |
| ... ... ... ... ... ... |
| |Ол ... ... ... түсіністікке |Бұл үшін өзара визуалды байланыс, яғни жаны ашу, |
|негізделген байланысты ... ... жеке ... ... ... Оқушының |
|күшейту. ... ... ... ... нені ... |
| ... ... белгілі бір уақыт бөлу. ... ... ... |Оқушыға өзін нені толғандырып жүргені туралы ... ... ... ... – не ... ... ... - |
| ... ... ... Үшіншіден – Одан ары қарай не |
| ... ... соң осы әр ... ол өзін ... |
| ... сезінгені туралы айтып беруін сұраныңыз. |
|4. Сенімділікке ... ... ... ... соң ... ... ... жеңіл сезінуі тиіс, әсіресе бұл проблема |
|-қатынас. ... ... ... рет ... ... Жағымды үміт пен |Егер оқушы өзін ... ... ... ... ... ... болшақта жағымды өзгерістер болатындығына |
| ... ... ... ... ... ... ... болуы қажет. Проблема |
|себептер мен оларды ... ... ... ... проблемаға негізделуі |
|шешу жолдарын ұсыныңыз.|қажет. Естеріңізге сақтаңыздар – жиі кеңес алатын |
| ... ... тез ... Бұл оқытудың |
| ... ... ... ... ... шешімдер|
| ... ... ... ... ... ... |Сіз қол астыңыздағы адамдарға өзіңізбен сенімді ... ... ... ... ... ... |
| ... ситуация шешімін табуға тағы да бір |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ол біртіндеп өз |
| ... ... ... ... Бұл ... |
| ... жетудің жемісті жолы екендігіне көз |
| ... ... ... ... таңдау|Оқушының сын-пікір айтуына жағдай жасаңыз, бұл оның |
|барысын мадақтаңыз. |өзін-өзі бақылай білуіне ... Оған ... |
| ... ... үшін ... ... ... |
| ... Бұл үшін ... ... ... |
| ... оны ... ... ... - ... оқу ... ... отырып оқыту әдісінің
мазмұны:
1 этап. ... ... ... ... таныса отырып өз
беттерінше проблеманың мәнін түсінуге тырысады, ... ... ... ... отырып дұрыс шешімін табуға тырысады.
2 этап. Аз топтарда жұмыс жасау. Оқушылар аз топпен (4-6 ... ... ... ... ... пікір алмасады, және ... ... және ... тәсілі көмегімен ортақ шешімге келеді. Бұл
этапта «брейсторминг», диалог, полилог, пікірталас, ... ... ... ... топтық пікірталас (обсуждение) мұғалімнің басқаруымен
өткізіледі. Әр топ проблема шеңберінде өз көзқарасын ситуациялар негізінде
білдіреді. ... ... ... ... ... баға бермейді,
кез-келген жауап дұрыс деп қабылданады (мүмкін).
Оқушының меңгеретін ... ... ... және ... білу
біліктілігі; сөйлей білу, пікірталастыра білу, өз көзқарасын дәлелдей ... ... ... ... ... ... ... І
вариант. Кейсті бағалаудың бес критерйін белгілеу:
А – материалды білуі және ...... ... – ақпараттық кеңістікті қолдану;
Д – ой-толғау логикасын тұрғызу;
Е – кейсті презентациялау.
Әр критерий максимум 3 ... ... ... ғни оқытушы максимум
9 балл қоя алады.
ІІ вариант. Оқушылардың шығармашылық жұмысы ретінде кейсті ... ... тобы ... А – оқу ... ... және ... В ... зерделеу және бағалау; С –ой-толғау логикасын тұрғызу.
Критерийлерге сәйкес оқушылардың жетістіктерін бағалау
|Критерий ... ... ... ... ... ... ... отырып студенттер ... білу ... ... ... және толық анықтайды. |
|және түсіну. | ... ... ... ... және ... тәсілдерін ұтымды |
|зерделеу және ... ... ... ... ... ... ... ... ... жеке ... ... |
|С. Ой пікірін айту.|Ой тұжырымын жасау барысында берілген жауаптар анық |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... Әр түрлі көзқарас |
| ... және ... жеке ... беріледі. |
А ... ... ... тиіс:
- кейс тақырыбын анықтау;
- сұраққа жауап беруге қажетті базалық ұғымдар мен теориялар көлемін
белгілеу;
-әртүрлі терминдер мен ұғымдарды түсіне білу және орынды ... ... ... ... толықтыру.
В критерий. Оқушы білуі тиіс:
- негізгі талдау категорияларын қолдану;
- себепті-салдарлы байланысты анықтау;
- салыстырмалы сыпатты аппаратты қолдану;
- берілген проблема бойынша жеке ... баға ... ... Оқушы білуі тиіс:
- зерттеу сұрақтарын анықтау;
- мағынасы бойынша кейсті ... ... бір ... ... ... ... логикасын сақтау;
- кейстің негізгі ережелеріне аргумент келтіру;
- аралық және қорытынды шешімдер келтіру.
ІІ тарау. Жоғары сынып оқушыларын «Авто ісі» ... ... ... ... ісі» ... ... ... мазмұны – оқыту процесі компоненттерінің бірі. Бұл ... ... және ... ... Осы ... ... ... қабілеті дамиды, ғылыми көзқарасы, мінезі
қалыптасады.
“ Білім беруді ... ... ... бірі – оқу
пәндері ... ... беру ... ... оқу ... негізгі
ұғымдары мен жетекші ... ... ... ... ... ... мен практиканың жаңа жетістіктерінің қажетті ... ... ... ... – деп ... реформасында
жазылған.
Оқыту процесінің табысты ... ... ... ... теориялық және практикалық дайындығына, оқу ... және ... ... ... ... дарзығына, жоғары
мәдениеттілігіне, ғылым мен ... ... ... ... ... мен ... арасындағы адамгершілік өзара
қатынас және бірлікке ... беру ... ... ... мәні өте зор, ... кездегі қоғамдық - өндірістік қатынастардың ... ... ... ... ... байланысты. Оқыту ... ... ... және оқушылар ұжымы біржағынан ... ... ... ... ... болады. Осыған ... ... ... мен ... ... олардың
шығармашылық еңбек етулеріне зор ... ... ... ... екі ... бар: орта ... ... арнайы
оқу орындарын (Кәсіптік мектеп, лицей), жоғары мамандар ... ... ... ... ... орта және ЖОО кәсіптік білім беру мазмұны бір-бірімен ... үш ... ... ... ... теориялық білім беретін арнайы пәндар;
- практикалық білім беретін – кәсіптік ... ... ... және ... ... ... білімнің негізі – жалпы және политехникалық білім. Осы
білімнің негізінде арнайы орта және ЖОО ... ... ... ... ... ... ... өз мамандығын терең меңгереді.
Біз өзіміздің ұсынып отырған «Авто ісі» пәні ... ... орта ... ... МОӨБ ... ... «Авто ісі» пәні бойынша
жоғары сынып оқушылары ... ... және өз ... ... түрлерімен және олардың негізгі механизмдерімен танысады, жұмыс
істеу принциптерін зерделейді. Қарапайым техникалық күтім жасау және ... ... ... 10-11 сыныптарда пәнге жалпы бөлінген сабақтарды оқу ... ... ... ... ... ... алады.
Теориялық білімдерін практика барысында іске асырады. ... ... ... қарапайым макеттерін жасайды.
«Авто ісі» пәні бойынша 10-сыныпқға арналған
тақырыптық ... ... мен ... атаулары ... ... |
| | ... ... ... ... |1 | |
| ... орнын ұйымдастырудың қауіпсіздік техникасы | | ... ... ... ... |4 |1 ... |Қозғалтқыштың жалпы құрылысы |3 |5 ... |Жол ... ... |4 |6 ... ... ... шатунды және газ бөлу |4 |6 |
| ... | | ... ... және ... ... |4 |4 ... |Карбюратор қозғалтқышының қоректену жүйесі |4 |6 |
|8 ... ... ... ... |2 |4 |
|9 ... ... тұтандыру жүйесі |6 |6 |
| ... |32 |38 ... үлгі ... ... ... ... ... жүйесі туралы
мәлімет. Қарапайым карбюратор
Сабақтың мақсаттары:
а) білім беру: оқушыларға теориялық мәлмет беру, карбюратордың құрылысын,
жұмыс істеу принципін ... ... ... және ... ... ... ... деген қызығушылығын арттыру және
бейімдеу.
Сабақтың ... ... ... ... ... ... Автомобиль.
В.И. Плеханов.
Автомобиль.
Көрнекіліктер: плакат.
Сабақтың барысы
1. Ұйымдастыру кезеңі: (2-5минут)
а) сәлемдесу.
ә) оқушыларды түгендеу.
б) кезекшілерді тағайындау.
в) оқушылардың сабаққа ... ... ... ... (20-25 ... ... қоректендіру жүйесіне нелер жатады?
2. Отын багінің қажеттілігі неде?
3. Карбюратордың атқаратын қызметі не?
4. Қоректендіру жүйесінің атқаратын қызметі немесе оның ... ... ... ... (55-60 минут)
Қоректендіру жүйесі туралы мәлімет.
1. Карбюраторлы автокөлік қозғалтқыштарына ... ... ... ... құрамына сипаттама.
3. Қарапайым карбюраторға сипаттама.
Карбюраторлы автокөлік қозғалтқыштарына арналған ... май, ... ... қайнайтын, мұнайдың неғұрлым жеңіл ... б.т. ... ... ... ... Автокөлік бензині – тез тұтнағыш, мөлдір сұйықтық. Бензиннің
тығыздығы 0,70-0,77г/см3 .
Карбюраторлы автомобиль двигателі тек оңай ұшып ... ... отын ... ғана ... бір ... жұмыс істей алады.
Бензинді мұнай өнімдерінен тікелей ажырату немесе жоғары ... ... ... ... ... ...... алынады. Автомобиль
двигательдері үшін негізінен крекинг-бензин колданылады. Бензиннің сапасы
оның тығыздығымен, жылу ... ... және ... ... ... 200С ... 0,700—0,760 г/см3 аралығында
болады (Бір текше ... ... ... ... ... оның ... атайды).
Бензиннің жылу шығарғыштық қасиеті 10 500—11000 ккал ... ... ... ... деп — I кг отын ... ... шыға-ратын
жылудың шамасын айтады. Ол калориямен өлшенеді).
Бензиннің сапасын анықтаудағы бірден-бір көрсеткіштердің бірі оның
буланғыштығы. Сондықтан неғұрлым ... ... ... ... ... ... соғұрлым двигательді іске қосу жеңіл және ол ... ... ... ... талаптар:
қозғалтқыштың барлық жағдайда тез оталуын, тез қызуын, орнықты жұмыс
істеуін ... ... ... ... ... болуы;
қозғалтқыштың бөлшектерінде смола күйенің пайда болуына қарсы тұра
алуға;
жоғары антикоррозиялық ...... ... ... май ... бактарды сақтау және пайдалану кезінде
тот баспауын қамтамасыз ету.
Автокөлік бензиндері әр ... ... ... А-66, А-76, А-80, ... АИ-92, АИ-93, АИ-95, АИ-98. а әрпі ... автокөліктерге
арналғандығын білдіреді. Цифрлар октан санының ең төменгі мәнін көрсетіп,
бензиннің ... ... ... ... ... Цилиндрде сығылған жұмыстық қоспа
қалыпты жағдайларда 20-30 ... ... ... ... ішіндегі
қысым бірқалыпты өсіп отырады. Кейбір жағдайларға байланысты (бензиннің
сапасының ... ... ... тыс ... ... ерте от алу
бұрышының артуы т.б.) қоспаның бір бөлегі өте жоғары 200 ... ... ... ... және ... тез өсуімен қабаттаса жүреді.
Жұмыстық қоспаның осылайша жануын ... ... ... ... ... ... ... зиян келтіреді. Детонацияның белгілеріне
двигательден дүрсілдің шығуы, қуатының кемуі, өшіргіштен қою қара түтін
шығуы және ... тез ... ... Сондықтан детонация кезінде
двигательдің бөлшектері тез ... ... ... ... ерте от алуын детонациямен
шатастырады. Өздігінен ерте от алу дегеніміз — ... ... ... ... ашық жалынның әсері тимей-ақ өздігінен от алу ... ... от алу ... ... тыс ... ... сығу
тактісінің соңында сығылған жұмыстық қоспаның ... ... ... ... ... ... пайда болғанға шейін болады.
Өздігінен от алу кейде жоғары температурадағы ... ... ... немесе күйе бөлшектеріне қызудан от алу типінен де пайда
болады. Өздігінен от ... от алу ... ... да, ... ... ... ... істейді, ал бұл жағдай детонация кезінде кездеспейтін
жай.
Отынның детонацияға ... ... ... ... ... ... саны ... көп болса, соғұрлым оның детонацияға қарсы
тұрушылығы арта түседі. Автомобильдерге ... ... ... 66-98 ... ... ... кейде октандық саны басқа да бензин
қолданылуы мүмкін. Бензиннің детонацияға карсылығьгн оған ... ... қосу ... езгертіп отырады. Этиль сұйығын бензинге
қосқанда бензиннің 1 литріне 1,0 см3 сұйық қосады.
Этиль сұйығы ... ... ... деп ... кететін жай, этиль сұйығы у ... ... ... қосқанның өзінде бензин улы болады. Этильденген бензинді жай бензиннен
ажырату үшін оған ... не ... бояу ... ... ... ... ұшпалығы және адам терісіне тез сіңіп, өткіштігінің
арқасында адам организміне өтіп оны ... ... ... отын
этиль сұиығындағыдай өте хауіпті, сондықтан ... ... ... өте
сақтықпен, ұқыпты болып, оның теріге ... не ішкі ... ... ... болу керек. Этильденген бензинмен деталь мен қолды
жууға, кір жууға, шланг ... ... ... ... бензин жүретін
түтіктерді үрлеп тазартуға болмайды. Егер этильденген бензин теріге тиген
болса оны әуелі керосинмен, ... ... ... жуу ... ... жұмыс істеген двигательді бөлшектегенде детальдарын ұқыпты түрде
керосинмен жақсылап жуу керек. Жоғарыдағы айтылғандай сақтықпен қолданылған
этильденген бензиннің жұмыс істеушіге ... ... ... ... ... Карбюраторлы двигательдің әрбір жұмыс тактысы
циклінің тактысы өте аз ... ... ... сек.) ... ... жүрісінің бас кезінде-ақ қоспа жанып бітуі керек, олай болса қоспаның
жану ... одан да аз ... сек). ... ... жоғарыдағыдай
өте аз уақыт ішінде жанып үлгеруі үшін отынның өте ұсақ ... ... ... Өте ұсақ ... ... ... және ... пайда
болады, ал толық жануы ауаның қажетті мөлшерімен осы булардың ... ... ... - ... ... үшін ... килограмм отынға 15 кг
ауа араласса, мұндай қоспаны қалыпты қоспа деп ... ... ... басқа да құрамды қоспалар болуы мүмкін.
Байытылғай қоспада 1 кг бензин мен ... 15 кг ... ... Мұндай қоспа үлкен жылдамдықпен жанады да оның ... ... да ... өте үлкен болады.
Бай қоспаның құрамында 1 кг бензинге ... ауа 13 кг кем ... ... жай ... ал 1 кг ... 5 кг ауа ... ... қоспа от
алмайды.
Кедейленген қоспаның құрамында 1 кг бензин, 15-16,5 кг ауа болады.
Қоспаның құрамы мұндай ... ... ... ... ... ... ... төмендеуі салдарынан двигательдің қуаты кемиді, әрІ ... ... ... ... 1 кг бензинге 17 кг артығырақ ауа
болады және өте жай ... Егер І кг ... 21 кг не одан да ... ... ... ... от ... жағдайларда жұмыс істейтін двигательге қолданылатын қоспаның
құрамы әдеттегі қалыпты жағдайдан өзгеше ... да ... ... іске ... ... трубопроводтар мен
цилиндрлердің салқын қабырғаларында бензин буларының конденсациялануы, сон-
дай-ақ ауаның жылдамдығының нашарлауы және ... ... ... ... нашар дайындалады. Осы жағдайларды еске ала ... іске ... ... ... ... от алуы үшін онда бу
тәрізді отынның жеткілікті ... ... отын ... ... қоспа біршама бай болуы тиіс.
Зая жүрістің жай айналысында цилиндрдегі ... ... аз ... ... ... ... алшақтағандықтан қалдық газбен
араласуынан қоспа нашар жанып, двигатель ... ... Зая ... ... тұрақты жұмыс істеуі үшін қоспаның жану ... ... ... ... арттыру қажет. Орташа күшпен жұмыс
істеу үшін ... ... ... ... отынның шығынын кемітеді.
Қоспаның мұндай құрамын қолданғанда двигательдің қуаты кемиді. Толық ... ... ... ... ... ... үшін толық күш беріп
байытылған қоспаның жану ... ... Зая ... ... ... бірден толық күш беру жағдайына көшірілгенде қоспаны байыту керек
әйтпесе оның тоқтап қалуы мүмкін.
Цилиндрде жанармай қалыпты жанған ... ... ... ... ... көлемі бойынша жалынның тарау жылдамдығы 30-40 м/сек
болады. Бұл жағдайда цилиндрдегі қысым тез, бірақ бірқалыпты ... ... ... ... ... ... карбюрация,
осы процесті іске асыратын приборды карбюратор деп атайды. Карбюраторлардың
жұмысы бүріккіш пульверизатор процесіне негізделеді.
Карбюратор қалытқысы бар қалытқылы камерадан және ... ... ... ... ... ... ... ішінде диффузор,
жиклерлі бүріккіш және дрюссель орналасқан.
Қалытқылы камера – карбюратордың ішіндегі отынның мөлшері мен қысымын
бірқалыпты ... үшін ... ... ... ... ... ішкі ... рычагына инелі клапан тіреліп тұрады. Қалытқылы камераны белгілі
бір деңгейіне дейін толтырғанда қалытқы инелі ... ... ... ... ... әрі келу ... ... тастайды. Отынның деңгейі
азайғанда қалытқы мен инелі клапан төмен түсіп, қалытқылы камераның ... ... ... ... Қалтқылы камераның жоғарғы жағында
атмосферамен жалғасып тұратын тесігі бар.
Араластырғыш камера – ... ... ... ... ... бір ... ... камерада жанғыш қоспа пайда
болады. Одан ... ... ... ... ... ... – бүріккіш шығарылған. Өзара қатынасушы ыдыстар
заңына сәйкес бүріккіштегі отынның деңгейі қалтқылы камерадағымен ... ... ... жағы араластырғыш камераның таралған бөлігі –
диффузорында орналасады. Карбюратордың ... ... ... ... ... ашылған уақытта қозғалтқыштың цилиндрімен
жалғасып отырады.
Енгізу тактысында ... ... ... ... ... ... себебі бұл уақытта енгізу клапаны ашылады да, ... ... ... одан әрі цилиндрге тарайды. Ауа ағымының ең үлкен
жылдамдығы оның араласу камерасының ең тар ... ... ... болады.
Қалытқылы (атмосфералық) және араластырғыш (газ қысымының сиреуі)
камераларының ішіндегі қысым әр ... ... отын ... өздігінен ағып шыққан жолында ауаның ағынымен араласып бұл
тәрізді тұманданған белгілі бір қатынастағы ... ұсақ ... ... ... ... ... ... жүргізуші кабинасынан
басқарылатын дроссель ... ... ... ... ... бір ... ... иінді білігінің айналу жиілігінде
қанағаттанарлық жұмыс ... ... ... ... ... ... күші және ауаның ағымы мен карбюратор диффузорындағы қысы да
өзгеріп отырады.
Ауа ағымының бағытына және ... ... ... карбюраторлар жоғары
көтерілуші, төмен құлаушы және ... ... ... үшке ... кең орын ... төмен құлаушы ағынды түрі, себебі мұнда қоспаның
араласуы мен ... ... ... ... ... келгенде карбюраторлы автокөлік қозғалтқышы тек оңай ұшып
буланатын жоғары калориялы отын май - ... ғана ... бір ... ... ... ... кезінде жанар майдың құрамындағы көміртегі мен ... ... ... ... ... келетін ауаның мөлшеріне
байланысты жану толық және шала болуы мүмкін. Карбюратор ... ... ... ... ... қоспасын дайындайды.
Пысықтау сұрақтары (10-15 минут)
1. Бензиннің негізгі ... ... ... бензиніне қойылатын негізгі талаптар қандай?
3. Автокөлік бензинінің маркаларын атаңыз?
4. Бензин маркасындағы әріптер мен ... нені ... ... қоспаның құрамын атаңыз?
6.Қалыпты, байтылған, бай, кедейнген және кедей жанар ... мен ауа ... ара ... қандай?
7. Карбюратор деп аталу себебін түсіндіріңіз?
8. Қарапайым ... ... ... ... жұмыс істеуін түсіндіріңіз?
10.Қарапайым карбюратор бөлшектерінің атқаратын қызметін түсіндіріңіз?
Сабақты қорытындылау (5-7).
Өткен сабақты қайталау.Үйге тапсырма
2.2. авто ісі ... ... ... ... ... кейс әдісін
қолдану жолдары
Кейбір авторлар кейсті біренше түрге ... ...... ... ... фактілерге негізделген;
Креслолық – авторлардың ойлап тапқан фактілеріне негізделген;
Американдық – ұзақ;
Батыс еуропалық – қысқа.
Ұзақ - кейс көлемі – 20 ... одан да көп ... ... – 8-10 ... – 5 ... ... немесе бірнеше қатар сөйлемнен тұрады.
Кейстер бірнеше формада, яғни бір ... ... ... ... ... ... есте ... нәрсе көп беттен тұратын кейстерді
оқушылардың шешуіне қиындықтар ... ... бір ... ... ... ... мүмкін немесе біренеше кәсіпорныдарда болған ... даму ... ... ... ... технологиясының әралуан белгіленулері бар. Шет ... бұл ... әр ... ... ... ... іскерлік
тарихы; кейс әдісі.
ТМД елдерінде: нақты ситуациялар әдісі;іскерлі ситуациялар; кейс
әдісі.
Біздің пікірімізше «нақты ситуация», ал дәлірек айтқанда ... ... ... ... ... жөн деп ... Бұл атау ... бері қолданылып келеді.
Кейс әдісі негізделген оқу ... бұл ... ... жан ... зерделеуге негізделуге мақсаткерлікпен бағытталған
үрдіс, кейс проблемаларын ашық пікірталас уақытында талқылау және шешімдер
қабылдау ... ... б.т. Кейс ... ... нақты өмірден
алынған фактілер негізінде проблемалық ситуациялар туындату.
Кейс-әдісі құрамында кейс банкісінен ... ... ... әдістемелік құралдар, оқушыларға пікірталас үшін ... ... ... мұғалімге арналған көмекші дидактикалық
материалдар болуы қажет.
Кейс әдісі теориялық оқыту мен ... ... ... ... ... ... ... пікірталасты
ұйымдастыруы кезінде оқушының ой-өрісі дамиды. Пікірталасты жүргізу және
сілтемелер беру, ... ... ... ... ... бағыттау бұл ең
негізгі мұғалімнің іс әрекеті б.т.
Кейс-әдісінің оқыту үрдісінде оқушылардың ... ... ... ... лидерлік, қысқа уақыттың ішінде реттелмеген
көп көлемді ... ... ... ... және ... ... шешім қабылдау және т.б. іс жүзінде дамуына әсері мол. Бұл жерде
кейс әдісі сабақтың лекция формасында ... ... ... ... етеді. Нақты ситуацияларды қолдану әдісі:
• өмірден немесе бизнес пракитасынан алынып дайындалған жазбаша
ситуация үлгісі;
• оқушылардың ситуацияны өзбеттерінше ... және ... ... ... ... төраға жетекшілігімен бірлесе
отырып зерделеу;
• «шешім шығарудан басқа ... ... ... ... басшылыққа алу.
Кейстің артықшылығы:
• нақты уақиғаларға байланысты академиялық ... ... ... ... ... мен құбылыстарға байланысты нақты затты
зерделеуге оқушыларды қызықтыруға мүмкіндік беред;
• ақпараттарды ... ... ... және ... ... және ... белсенді түрде меңгеруге мүмкіндік
жасайды.
Кейс-әдісі әртүрлі практикалық дағдылардың дамуына қолдау жасайды:
❖ зерделеу дағдылары – ... ... ... ... ... ... маңыздыны маңызды еместен ажырата білу, оны көз ... білу және таба ... ... ... ... табу ... анық және ... ойлау;
❖ практикалық дағдылар – кейсте берілген проблеманың өмірдегімен
салыстырғанда деңгейінің ... емес ... ... ... ... іс ... қолданылуы практикалық дағдылардың қалыптасуына
мүмкіндік береді;
❖ шығармашылық дағдылары – логикалық жолмен табу мүмкін емес ... ... ... ... - ... ... ... сендіре білу, көрнекі материалдарды және т.б. құралдарды
пайдалану, өз көзқарасын дәлелдеу, қарсыластарды сендіре білу, қысқаша
нақты есеп ... ... ...... ... ... білу, тыңдай білу,
пікірталас ... ... білу және ... ... өзін өзі бақылау;
❖ өзіне өзі талдау жасай білу - ... ... ... келмеу
өзінің және өзгенің пікіріне мойынсыну немесе зерделей білу.
Кейс ... және ... Кейс – ... ... кешен, ол үш
бөліктен тұрады:
❖ кейсті зерделеуге қажетті қосымша ақпарат;
... ... ... ... ... тапсырма.
Кейстер әртүрлі формада берілуі мүмкін:
Бір беттегі бірнеше сөйлемнен, бірнеше беттегі материалдарға дейін.
Кейстің ұсынылуы: ... ... ... стандартты түрдегі формасы болмайды. әдетте кейс ... ... ... мәтінде фотосуреттер, диаграммалар, таблицалар және
т.б. берілетін болса оқушылар үшін ... ... ... ... ... ... ... презентациялау жаппай қолданылуда.
Кейс дайындалу әдісі бойынша типтендірілген болуы мүмкін, ... ... ... және ... ... дайындалу әдісі бойынша әртүрлі болуы мүмкін,
мысалы, кейстің қай жерде жазылуына байланысты ... ... ... ... ал ... ... ақпараттар формальды (көпшілік)
немесе формальды емес (нақты жерден алынған) ... ... онда ... төрт кейс ... ... ... ... және
кабинеттік түрлері жасалынады.
Кейстер оқыту мақсатына байланысты: зерделеуге және бағалауға
үйрететін кейстер, проблеманы ... және ... ... ... ... ... ... кейстер типі:
❖ зерлеуге және бағалауға үйрететін кейстер;
❖ проблеманы шешуге және шешімдер қабылдауға ... ... ... ... тлығымен концепцияны
иллюстрциялайтын кейстер.
Нақты ситуацияларды зерделеу - оқушылардың белсендi танымдық қызметiн
ұйымдастырудың ... және ... ... ... Наты жағдайларды
зерделеу әдiсi өмiрлiк және өндiрiстiк мiндеттердi зерделеу қабiлеттерiн
дамытады. ... ... ... ... ... бар ма, ол ... және ... ... қарым - қатынасын анықтауы қажет.
Нақты ситуацияны зерделеу жұмысының әдiстемесiн екi бағытта ... ... ... рольдерде ойнау. Бұл кезде ... ... ала ... ... және ... ... ... ойынға
ауысады.
2. Бiр ситуация шешiмiнiң варианттарын бiрлесiп талқылау оқушылардың
тәжірибесiн тереңдетедi; олардың әрқайсысының ... ... ... ... ... бар.
Практика көрсеткеніндей, нақты ситуацияны зерделеу әдiстемесі қойылған
сұрақтардың жауабын алу үшiн оқушыларды терең бiлiм алуға ұмтылдырады. Бұл
әдiстiң ... ...... ... ... ... ақпаратты дұрыс пайдалануға мүмкiндiк туғызады.
Проблемалық ситуациялардың пайда болу шарттары және олардың типтері.
Проблемалық ... ... ... және ... ... екі ... ... қайсысы шындықты дұрысырақ білдіреді? Бұл жерде бір
мәнді жауап ... ... ... ... үшін проблемалық ситуация
әрқашан пайда болып отырады, мұғалім үшін проблемалық оқу ситуациялар деген
жоқ, тек қана ... ... ... ... ... ... ситуация, оқу пәнінің логикасын немесе оқу процесінің
логикасынан туады. Оқу пәнінің логикасы бойынша олар, әдетте, ... ... яғни ... ... пайда болады. Сондай-ақ мұғалім
мен оқушылар қимылының дидактика ережелерімен белгіленген дәйектілігіне
байланысты оқу ... ... ... да пайда болуы мүмкін. Әдетте,
мұндай ситуациялар – мұғалімнің проблемалы ... ... ... ... қоюының салдары. Бұл ... ... ол ... мәнісін тіпті аңғармауы да мүмкін. Сұрақтар мен міндеттер
мүлде басқа мақсатпен (оқушының ... ... оның ... ... ... білу және т.б. ... ... да, проблемалық ситуация
тудыруы мүмкін. Оның пайда болуы ... ... ... ... бұл – оқу процесінің әбден табиғи әрі заңды құбылысы. Бұл
секілді ... ... жоқ, ... ... ... күшейтеді
(активтендіреді), ол оқу процесінде әрқашан болып отырған. Ал ... ... ... ... ... үшін қалай істеу керек? Егер мұғалім
проблемалық оқытуды ұйымдастыру ... ... ол ... әдейі жасауы мүмкін.
Мұғалімнің өзінің тілегінен тыс ... ... ... ... ... және ол әдейі жасаған ситуацияларды мақсатты
түрінде көрінеді, оны шеберлікпен қолдану ... ... ... де ... ... ситуациялар жасаудың дидактикалық және методикалық
жағынан ... ... ... ... ... ... жалпы
заңдылықтары белгілі болған жағдайда ғана ... ... ... проблемалық ситуациялардың кең және, біздің пікірімізше,
педагогикалық ... дәл ... ... ... ... көрсетіп отырғандай, оқу материалында ... ... ... ... ... ... ... жинақталған
ұғымы ретінде проблемалық оқу ситуацияларының бар болғаны бірнеше типімен
ғана айтылуы мүмкін.
Проблемалық ... ... Оқу ... ... ... бұрын
меңгерілген материалды қайталау, жаңа материалды қабылдау мен меңгеру және
оны жаттығулар орындау жолымен бекіту – дидактикаға ... ... ... осы ... ... ... әдістері мен методтары
әртүрлі болуы және әр түрлі нәтижелерге жеткізуі мүмкін.
Проблемалық ... ... ... және ... ... ... – оқушылардың ойлау қызметін күшейтудің басты құралына
айналуында.
Оқытуда проблемалық ситуация қалай көрінеді? Ол өзінен-өзі пайда ... ... ... ... ... ... өтуде проблемалық ситуациялар жүйесін жасау жөніндегі, оқу
материалын түсіндіріп, баяндау (толық ... ... ... және ... меңгеруге - дәстүрлі жолмен де, өздігінен оқу ... ... шешу ... де - ... оқушылардың іс-әрекетін басқару
жөніндегі мұғалімнің қызметі ретінде ... ... ... ... түсіндіргендерін
қабылдау, проблемалық ситуацияларды өздігінен (немесе мұғалімнің көмегімен)
талдау, проблемаларды тұжырымдап, оларды ұсыныс, гипотезалар жасау арқылы
(логикалык және ... ... ... мен ... негіздеу және
дәлелдеу жолымен, сондай-ақ шешімнің дұрыс-бұрысын тексеру ... ... ... тәсілдерін меңгеру жөніндегі ... ... ... ... ситуациялардың педагогикалық
практика үшін неғұрлым тән, барлық пәндер үшін неғұрлым тән, барлық пәндер
үшін ортақ типтерін ... ... ... типті неғұрлым жалпы және көп тараған тип деп санаған ... ... ... ... ... шешудің тәсілін білмеген,
проблемалық сұраққа – жауап, оқу немесе өмірлік ... ...... бере алмаған жағдайдаға, яғни оқушылар бұрынғы
білімдерінің жаңа ... ... ... ... жағдайда
пайда болады.
Екінші тип – проблемалық ... ... ... ... жаңа ... ... пайдалану қажеттілігіне тап болған
кезде пайда болады. Әдетте мұғалімдер бұл жағдайларды оқушылар ... ... ... алуы үшін ғана ... ... ... олрдың
жеткіліксіздік фактісіне тап болуы үшін де ұйымдастырады. Оқушылардың ... ... ... ынта тудырып, жаңа білімдер іздеуге түркі болады.
Үшінші тип – міндетті ... ... ... мүмкін болатын жолы
мен таңдап алған тәсілдің практикада жүзеге ... ... ... оңай ... ... тип - ... ... оқу тапсырмасын орындаудың
практикалық жақтан қол жеткен нәтижесі мен оқушыларда оны ... ... ... ... ... ... болған кезде пайда
болады.
Оқу процесінде проблемалық ситуация жасау қандай ... ... Мына ... ... ... ... ... назарын сұраққа, міндетке, оқу материалына аудару, онда
танымдық қызығушылық пн қызметтің басқа да мотивтерін ояту.
ә) оны шамасы келетін ... ... ... ... ... ... жеңу ойлау қызметін күшейтетін болсын.
Б) оқушы алдында өзінде ... ... ... қажеттілік пен сло
қажеттілікті білімнің, шеберліктің, дағдының қолда бар қоры ... ... ... ... ... ... оқушыға танымдық міндеттегі, сұрақтағы, тапсырмадағы негізгі
проблеманы анықтауға және пайда болған қиыншылықтан шығу ... ... ... ... оны белсенді ізденіс әрекетіне ынталандыру.
Г) оған бұрын меңгерілген актуалдандырылатын білімдердің шекараларын
анықтауға ... ... ... ... ... ... жолын
іздеу бағытын көрсету.
Пікірталастың тиімділігі мынада:
- ... ... ... және ... ... ... ... мен ұғымдар, шартты белгілер);
- мәдениеттілікті сақтау;
- ... ... ... ұйымдастыра білуі.
Дұрыс ұйымдастырылған пікірталас 3 (стадия) кезеңнен тұрады:
1. Бағдарлау.
2. Бағалау.
3. ... ... ... ... ... және бір-біріне
үйренеді. Сонымен қатар ... ... ... ... ... қалыптасады. Мұнда мұғалімнің алдына міндеттер қойылады.
1. Пікірталас проблемасын және ... ... Ол ... талқыланатынын және оның нәтижесі не екендігі түсіндіріледі.
2. Қатысушыларды ... топ ... рет ... отырса)
бір-бірімен таныстыру. Оқушылардың ... ... ... ... әдісін қолдану, онда оқушылар жұптарға ... ... соң ... таныстырады минуттан көп емес).
3. Оқушылардың бойында қажетті ... ... ... ... оның ... ашып ... ... қарама-қайшы,
шешімін таппаған сұрақтарды айқындау, алынатын нәтижені (шешімді) ... ... ... уақытын белгілеу, нақтырақ
айтқанда сөйлеушілер ... ... ... ... ... ... ең
негізгі - ... ... өз ... ... ... ... қатар,
әр пікір білдірушінің ойын, сөзін бөлмей ... ... ... ... отырып ұстануы, қайталамау, соңына дейін тыңдау және
сонан кейін баға беру.
6. ... ... ... ... ... ... ... жағымды түрде күлімсіреп, әр
түрлі қимыл-қозғалыстар арқылы әңгімелер жургізуі тиіс. ... ... ... ... ... оқыту болып табылады.
7. Терминдер мен ұғымдардың және т.б. ... ... ... Ол үшін ... мен ... арқылы зерттелетін тақырып
бойынша ұғымдық аппаратын, яғни жұмысшы анықтамасын нақтылап алу қажет.
Ұғымдық ... ... ... ... ... ету ... ... олар
өздеріне жақсы таныс және түсінікті ұғымдармен жұмыс істеуге ... ... ... ... ... және ... ... түрде пайдалануға әдеттендіреді.
Екінші сатысы - бағалау сатысы - мұнда салыстырушылық ситуациялар
идеяларға ... ... ... ... ... ... бас ... дау-жанжалға ұласуы мүмкін.
Бұл жерде пікірталас жүргізушінің алдына мынадай міндеттер ... ... ... пікір алмасуын бастауы. Мұғалім
сөзді өзі ... ... ... Ой, ... ... ... ... Бұл үшін әр оқушыны
белсенді қатысуға жұмылдыру қажет. Оқушылар алдымен өз ой-пікірін білдіруі,
сонан сон ... ... ... ... немесе бірденнен өз ойы мен ұсынысын
бірге білдіреді.
3.Тақырыптан алшақтамау, яғни ... ... ... ауытқымауын қадағалап, оны кажетті "арнаға" салу.
4. Барлық қатысушылардың жоғары белсенділігін қолдау. ... ... ... ... ... ... келесі кезеңіне өтпестен бұрын айтылған ой, пікірлерді
ұсыныстарды оперативті талдау.
6. Пікірталас сұрақтары қарапайым болуы керек.
Жоғарыдағыдай проблемаларды болдырмау үшін ... ... ... ... болады?
Соның нәтижесінде оқушыларда ақыл-ой операциялары мен ... ... ... ... ... ... ерік,
шығармашылық қиял ойлап табушылық дамиды, жаңа ... алу ... ... және оларды негіздеп дәлелдеу жолымен әрекеттің жаңа
тәсілдерін табу қабілеттері қалыптасады.
Проблемалық жағдай - адам ... ... ... фактіні шындық
процесін қалай түсіндіруді білмеген, мақсатқа өзіне мәлім ... ... ... ... оның ... қиналуы. Бұл түсіндірудің
жаңа тәсілін немесе әрекет - тәсілін іздестіруге түрткі болады. Проблемалық
жағдай деп продуктивтік, ... ... ... ... жағдайды: талдау оқушы үшін қиын болуы керек және онда
осы проблеманы ... ... ... ... керек.
Қарапайымнан күрделіге қарай жүру, материалдың оқушы түсіне ... ... ... ... және т.б. тек ... ... ... шарттары ғана. Қиындық келтірген сұрақ, ... ... ... ... ... ... ... отырған.
Мұғалімнің мектеп оқушысының оқу процесін танымдық қызмет кезеңдерін
ескере отырып құруға талпынуы бұл ... ... ... ... ұйымдастырудың жаңа схемасы, жаңа принциі пайда болады. Ойлау
адамның проблемаға тап ... ... ... ... ... мұғалім жүйелі түрде жасайтын проблемалық жағдайлар болып
табылады.
Ақыл-ой операциялары толық ... ... ... ... бастап проблеманың шешуіне дейін бірнеше кезеңі болады:
1) ... ... ... ... қиындық мәнін ұғыну мен проблема қою;
3) ойлап табу ... ... ... мен ... ... шешу ... ... гипотезаның дәлелдемссі;
5) проблема шешімінің дұрыстығын тексеру.
Проблеманы дұрыс қою үшін сұрактың құрылымына ... ... ... ... ... мен ... ... арасында логикалық байланыс
орнатылу ... ... "Не ... май ... ... ... ... болады. Себебі ол тек тиісті ... ... ... біз ... жұмысының практикалық бөлігінде таңдап алынған
негізгі тару «Карбюратор қозғалтқышының қоректену жүйесі» тарауына ... ... ... 10 ... ... Сабақтың негізгі мақсаты:
оқушыларды карбюраторлы ... ... ... ... және ... ету принциптерімен таныстыру.
Сабақта қолданылатын құрал-жабдықтар мен оқыту құралдары. ... ... ... ... ... ... ... қоректендіру жүйесі», модельдер
мен макеттер: «Отын насосының моделі», ... ... «Көп ... ... ... ... карбюраторлар, отын насосының
таратқыш ... ... ... насосы т. б. детальдар, тексеру
құралдары, кинопроектор.
Сабақ барысы. Сабақтарды өткізуге арналған әдістемелік ... Жаңа ... ... ... ... ... сабақта
карбюраторлы двигательдердің қоректендіру жүйелерінің конструкциялық
ерекшеліктерімен таныстырып, олардың ... ... атап ... ... мсн ... ... ... қоректендіру жүйесінің әрбір
механизмі мен деталының қызметін түсіндіреді. Плакаттан автокөліктердің
қоректендіру жүйесінің ... ... ... ... ... ... сабақта мұғалім карбюраторлы двигательдердің отындары туралы
түсінік ... ... ... ... ... тоқтайды. Бензинмен жұмыс барысында қауіпсіздік техникасының
ережелерін қатаң сақталуын ескертіп, әсіресе ... ... ... кезде өте сақ болу керектігін айта кеткен жөн. Этилденген бензинмен
қолды, детальдарды, киімді жууға, шлангыдан ауызбен сорып ... ... да ... қажет.
Двигательдің қоректендіру жүйесінің қызметін түсіндіру барысында оның
отынының ... ... мен ... ... ең ... болу ... жоғары өлі нүктеге келгенге дейін отынды цилиндрге бүрку ... ... Отын багы мен ... ... ... ... оқушылардың назарын ондағы отын ағынын реттеуіш, тор көзді ... ... ... ... ... стакан және тағы
баска элементтердің жұмысына, ... ету ... ... ... ... ... үшін ... қалай арттыруға болады?» (№1) деген ... ... ... ... ... ... толықтыра келе мұғалім цилиндрге (үрлеп
толтырылған) сығылған ауа беру ... ... ... ... ... ... №1.
Қоректендіру жүйесі негізінен екі түрге бөлінеді.
1) дизельді; 2) карбюраторлы.
Сұрақ: екеуінің айырмашылығы неде?
Жауабы: 1) карбюраторлық – ... ... яғни ... ... дайындалып ұшқыш әсерінен ұштанады.
2) дизельдік – сығым арқылы форсункадан бүріккіш ауа поршеннің ... ... ... ... ... ... ... бойынша проблемалық
ситуация №2.
Авто көлік қозғалтқышы кенеттен өшіп қалды.
1. Жанар май багінде май ... ... ... яғни ... ... күші ... Авто көлікті оталдыру үшін барлық жағдай бар.
Бірақ карбюраторда жанар май өздігінен төгіліп жатыр. Себебі не?
Жауабы: карбюратор қозғалтқыштың инесі ... ... тұр, міне ... ... май ... ... ... «Авто көлікке қызмет көрсету» тақырыбы бойынша.
Авто көліктің жанар май багі тесіліп қалды. Мұны ... ... бар. ... осы ... атап ... ... ... (заклепкалау) және т.б.
Сұрақ: тойтарма шегені қолдану тиімсіз. Дәнекерлеу ... ... ... ... ... үшін ... дәнекерлеу қажет?
Жауабы: бак ішіне су толтырылып дәнекерленеді.
№4 ... ... ... қоспамен жұмыс істеген джағдайда өшіргіштен қара
түтін және мылтық атылғандай ... ... Қою ... ұзақ ... ... ... ... қуаты жойылады, қызып кетеді, жанар ... ... ... ... жану камерасы қабырғаларында қара
күйе пайда болады.
Сұрақ: Осы ... ... ... 1) ... ... тығыз жабылмады, қалтқылы камерада
жанармай деңгейінің жоғарылап кету.
2) сапасыз жанар ... ... Яғни бір ... ... ... маркалы жанар маймен ауысып кетуі.
Педагогикалық іс тәжірибеде ... ... ... болады. Оқу процесінде үлгермеуші ... ... ... жақсы нәтиже көрсетуі, үлгерімі де арта түсуі ... ісі» пәні ... ... ... ... сол оқуда
оқушының таңдауына байланысты автомобиль механизмдері мен сырт ... ... ... ... ... ... ... сай әртүрлі
басқа да бұйымдар әзірлей алуға мүмкіндігі болады. Тереңірек ... ... ... ... ... беру процесінің сапасын
арттырады. Осы ... ... ... ... беру ... ... және ... білімге деген қызығушылығын ... ... ... жаңа ... ... ... ... әртүрлі
деңгейдегі оқушылардың білімді бірдей деңгейде меңгеруіне мүмкіндік береді.
Екіншіден, мұғалімнің кәсіби дайындығына жоғары талаптар қойылады, ... ... беру ... ... ... ... сай ... үнемі қадағалап отыруы және өзінің біліктілігін қазіргі кезең
техника және ... ... ... ... отыруы қажет
болады.
ІІІ тарау. Автомобильдің ... ... ... ... ... және ... қасиеттері
Карбюраторлы автомобиль двигателі тек оңай ұшып буланатын ... отын ... ғана ... бір ... ... ... ... мұнай өнімдерінен тікелей ажырату немесе жоғары температура мен
қысымда ... ... ... ...... алынады. Автомобиль
двигательдері үшін негізінен крекинг-бензин колданылады. Бензиннің ... ... жылу ... ... және ... ... тығыздығы 200С температурада 0,700—0,760 г/см3 ... (Бір ... ... ... ... ... массасын оның тығыздығы
деп атайды).
Бензиннің жылу ... ... 10 ... ккал ... ... ... қасиеті деп — I кг отын түгел жанғанда шыға-ратын
жылудың шамасын айтады. Ол ... ... ... ... ... көрсеткіштердің бірі оның
буланғыштығы. Сондықтан неғұрлым бензиннің булануы ... ... ... ... ... ... іске қосу ... және ол үнемді
жұмыс істейді.
Отынның детонациялық қасиеті. ... ... ... ... ... 20-30 ... ... жанып, цилиндрдің ішіндегі
қысым бірқалыпты өсіп отырады. Кейбір жағдайларға байланысты ... ... ... ... тыс ... ... ерте от алу
бұрышының артуы т.б.) қоспаның бір бөлегі өте жоғары 200 м/сек. ... ... ... және ... тез ... қабаттаса жүреді.
Жұмыстық қоспаның осылайша жануын детонация дейді. Отынның ... ... ... ... зиян келтіреді. Детонацияның белгілеріне
двигательден дүрсілдің шығуы, қуатының кемуі, ... қою қара ... және ... тез ... ... Сондықтан детонация кезінде
двигательдің бөлшектері тез тозады.
Кейде жұмыстық қоспаның өздігінен ерте от ... ... ... ерте от алу ...... температурада жұмыс
істейтін" қоспаға ашық жалынның әсері тимей-ақ өздігінен от алу қасиетін
айтады. Өздігінен от алу ... ... тыс ... ... ... ... ... жұмыстық қоспаның ... ... ... ... ... ... ... болғанға шейін болады.
Өздігінен от алу ... ... ... қоспа свечаның қызған
электродына немесе күйе бөлшектеріне қызудан от алу ... де ... ... от алуда от алу жүйесі ажыратылғанда да, двигатель біраз
уақыт өздігінен жұмыс ... ал бұл ... ... кезінде кездеспейтін
жай.
Отынның детонацияға қарсы ... ... ... бағаланады.
Отынның октандық саны неғұрлым көп болса, соғұрлым оның ... ... арта ... ... ... ... ... 66-98 аралығында болады. Бірақ кейде октандық саны басқа да бензин
қолданылуы мүмкін. Бензиннің детонацияға ... оған ... ... қосу ... ... ... Этиль сұйығын бензинге
қосқанда бензиннің 1 литріне 1,0 см3 сұйық қосады.
Этиль сұйығы қосылған бензинді ... деп ... ... жай, ... сұйығы у болғандықтан бензинге азғантай
ғана қосқанның өзінде ... улы ... ... бензинді жай бензиннен
ажырату үшін оған қызғылт-сары, не көк-жасыл бояу қосады. ... ... ... ... және адам ... тез ... ... адам организміне өтіп оны қатты уландырады. Этильденген отын
этиль сұиығындағыдай өте ... ... ... ... ... ... ... болып, оның теріге тиіп, не ішкі ... ... ... болу ... Этильденген бензинмен деталь мен қолды
жууға, кір ... ... ... ... ... ... ... жүретін
түтіктерді үрлеп тазартуға болмайды. Егер этильденген бензин теріге ... оны ... ... кейін сабынды сумен жуу ... ... ... ... двигательді бөлшектегенде детальдарын ұқыпты түрде
керосинмен жақсылап жуу керек. Жоғарыдағы айтылғандай сақтықпен қолданылған
этильденген бензиннің жұмыс істеушіге ... ... ... ... ... үшін ... ... маркалары - ВАЗ 2106
автомобилі үшін АИ-98 ... ... ... ... ... ... әрбір жұмыс тактысы
циклінің тактысы өте аз ... ... ... сек.) ... болғандықтан,
жұмыс жүрісінің бас кезінде-ақ қоспа жанып ... ... олай ... қоспаның
жану уақыты одан да аз (0,002-0,003 сек). Сондықтан қоспаның жоғарыдағыдай
өте аз уақыт ішінде жанып ... үшін ... өте ұсақ ... ... ... Өте ұсақ ... ... бүркуінен және булануынан пайда
болады, ал толық жануы ... ... ... осы ... мұқият
араласуынан болады.
Қоспадағы бензиннің - толық жануы үшін әрбір килограмм ... 15 ... ... ... ... ... ... деп атайды. Әдетте қалыпты
қоспадан басқа да құрамды қоспалар болуы ... ... 1 кг ... мен ... 15 кг ... ... Мұндай қоспа үлкен жылдамдықпен жанады да оның ... ... да ... өте ... ... қоспаның құрамында 1 кг бензинге келетін ауа 13 кг кем ... ... жай ... ал 1 кг ... 5 кг ауа ... ... қоспа от
алмайды.
Кедейленген қоспаның құрамында 1 кг бензин, 15-16,5 кг ауа болады.
Қоспаның ... ... ... ... ... толық жанады, бірақ жану
жылдамдығы ... ... ... ... ... әрІ отынның
үнемділігі артады.
Кедей қоспаның құрамында 1 кг ... 16 кг ... ... және өте жай ... Егер І кг бензинге 21 кг не одан да ... ... ... ... от ... ... жұмыс істейтін двигательге қолданылатын қоспаның
құрамы әдеттегі қалыпты жағдайдан өзгеше ... да ... ... іске ... енгізу трубопроводтар мен
цилиндрлердің салқын қабырғаларында бензин буларының конденсациялануы, ... ... ... нашарлауы және қоспаны жылытатын жағдайдың
жоқтығынан қоспа ... ... Осы ... еске ала ... іске ... ... ... түрде от алуы үшін онда бу
тәрізді отынның ... ... ... отын ... ... ... ... бай болуы тиіс.
Зая жүрістің жай айналысында цилиндрдегі қоспаның шамасы аз ... ... ... бір-бірінен алшақтағандықтан қалдық газбен
араласуынан қоспа нашар жанып, ... ... ... Зая ... ... ... ... істеуі үшін қоспаның жану жылдамдығын
байытылган қоспаны ... ... ... ... ... ... істеу үшін кедейленген қоспа қолдану арқылы отынның
шығынын кемітеді. Қоспаның мұндай құрамын қолданғанда ... ... ... жұмыс істегенде двигательдің қуатын барынша арттыру үшін
толық күш беріп байытылған қоспаның жану жылдамдығын арттырады.
Зая жұмыс істеп тұрған ... ... ... күш беру ... ... ... керек әйтпесе оның тоқтап қалуы мүмкін.
3.2. Қоректендіру жүйесінің приборлары
Қоректендіру жүйесі ... ... ... ... тазарту
және оны беретін, ауа тазартатын және отын булары мен ауадан жанатын қоспа
дайындауға арналған прибордан ... ... ... ... багы, сүзгі-тұндырғыш және насос, карбюратор, ауа ... ... ... ... және ... ... өшіргіштер кіреді. Бұл
приборлардың әрқайсысының өзінің атқаратын қызметі бар.
1 сурет. ВАЗ 2106 автомобилінің жанармай ... багі - ... май ... ... бір қашықтыққа
жүруі үшін керекті бензин ... ... ... багі ... болат металдан тұрады. Автомобильге керекті отын ... жүк ... ... ... ... ... ... салғыштың астына резина төсем арқылы екі тартпамен рамаға бекітеді.
Бактың аузы бумен ауа ... ... ... ... сүзгі-тұндырғышы — отынды механикалық қоспалар мен су
қалдықтарынан ... үшін ... Оны жүк ... ... ... ... ... насосы - отынды бактан карбюраторға жеткізіп беру үшін
керек. Оны ВАЗ-2106 автомобилі ... ... ... ... картерге
бөлгіш шестернясының қақпағының бүйіріне бекітеді.
Жанармай насосы – диафрагмалы типтьі, механикалық ... ... сол ... ... ... ... және
реттеуші төсемде екі шпилькамен бекітілген. Жанармайды ... ... ... ... ... - бензин мен ауадан жанғыш қоспаны дайындау үшін керек. Ол
двигательдің енгізу трубопроводына ... ... ... ауа ...... болат металдан
тұрады. Ауа сүзгіші корпусы карбюратордың үстіңгі ... 4 ... ... ... мен ауа ... арасына резина төсем салынады.
Ауа сүзгісінің қақпағы 3 ... ... ... Ауа ... ... ... ... қағаздан дайындалады.
3-сурет. Ауа сүзгісі.
Карбюратор. Жанғыш қоспаны дайыпдау процесін карбюрация, осы процесті
іске асыратын приборды ... деп ... ... ... ... ... негізделген. Карбюратор қалтқысы бар
қалтқылы камерадағы және инелі клапан мен араластырғыш ... ... ... ... ... ... ... және дроссель
орналасқан (4-сурет). Қалтқылы камера – карбюратордың ішіндегі отынның
мөлшері мен қысымын ... ... үшін ... Отынның бетінде қалқып
жүрген іші қуыс ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейге дейін толтырғанда қалтқы инелі клапанды
өзінің ... ... ... бұдан әрі келу жолын бекітіп тастайды.
Отынның деңгейі ... с у р е т. ... мен ... ... ... ... қалтқылы камераның отын енгізетін
жолын ... ... ... ... ... ... ... жалғасып
тұратын тесігі бар.
Араластырғыш камера - диффузордан дроссельге дейінгі карбюратор,
келте трубасының бір ... ... ... ... ... ... Одан калибрленген тесік-жиклер арқылы қалтқылы камерамен
байланыстыратын түтік-бүріккші шығарылған. ... ... ... заңына
сәйксс бүрік-кіштегі отынпың деңгейІ ... ... ... ... ... жағы ... камераның тартылған бөлігі
- диффузорында орналасады. Карбюратордың араластырғыш камерасы ... ... ... ашылған уақытта двигательдің цилиндрімен
жалғасып отырады.
Енгізу тактісінде ... ... ... ... ... ... ... бұл уақытта енгізу клапаны ашылады да, ауаның ағымы
араластырғыш камерасына одан әрі цилиндрге тарайды. Ауа ағымының ең ... ... ... ... ең тар жерінде (днффузор) бүріккіш
тесігінің түбінде болады.
Қалтқылы (атмосфералық) және араластыргыш (газ ... ... ... ... әр ... ... отын бүріккіштің
тесігінен ездігінен ағып ... ... ... ағынымен араласып, бұлт
тәрізді тұманданған белгілі бір қатынастағы жанғыш ұсақ қоспаға айналады.
Цилиндрлерге кіретін ... ... ... ... ... ... ... реттеліп отырады.
3.3. Қоректендіру жүйесінің ақаулары
Коректендіру жүйесі дұрыс жұмыс істемеген жағдайда қоспа ... ... ... ... сай отын белгіленген нормадан артық жұмсалады. Сұйық
қоспа карбюратордың немесе май ... ... ... ... ... ... ... қоспамен жұмыс істегенде карбюратор салдырлап
соғады. Двигатель қызып ... оның ... ... ... мәні ... ... баяу жанады, ол енгізу кақпақшасы ашылып болғанға дейін жанып
үлгірмейді, осының салдарынан қоспа ... ... және ... ... қоспамен жұмыс істегенде двигатель қызып кетеді, қуатынан
айрылады, сондықтан ... ... ... ... ... жанар май артық жұмсалады.Сұйық қоспа жасалуының себептері
мыналар: ауа қақпакшасының май багы ... ... ... кетуі,
май жүргізетін түтікшелер мен сүзгіш-тұндырғыштардың ластанып-бітелуі; ... ... ... осы жағдайда майдың беріліп тұруы нашарлайды немесе
ол мүлде тоқтап қалады. Бұл көбіне ... ... ... ... ... ... ... ұшының желінуі, қалтқылы
камерада май деңгейінің төмен болуы; ... ... ... қосылмаларында, карбюратор фланецінің енгізу түтігімеп, енгізу
түтігінің цилнндр ұршықтарымен жалғасатын орындарында ... ... ... ... ... ... қою ... жұмыс істеген жағдайда өшіргіштен
қара бурыл түтін және мылтық атылғандағыдай ... ... Қою ... ... ... ... ... қуаты жойылады, қызып кетеді,
жанар майды белгіленген мөлшерден артық ... жану ... және ... ... қара күйе ... ... Қою қоспа
жзсалуының себептері мыналар: инелі қакпақшаның тығыз жымдасып жабылмауы
себепті калтқылы камерада ... май ... ... ... ... белдеуінің бітеліп қалуы және жанар майдың салмағы неғұрлым жеңіл
түрлерінің ... ... ... ... ... ... ... жабылмауы; ауа жапкышының ашылмауы. Жанар майдың
жіберілуі пневматикалык жолмен ... ... ... ... ... ... қоспаның қоюланып кетуі кездеседі бұл жағдайда
жиклерді үрлеп жіберу керек. Ластанылған түтіктер ... ... ... ал ... ... таза жанар маймен шайып,
жуылады. Қалтқылы камерадағы жанар майдың ... ... оны ... ... ... ... ... жиклерлер алмастырылады, ал тесігі
ластанып-бітелген жиклерлер қойылтылған ауамен ... ... Егер ... ... ашылмаса, онда жетек тартқышының узындығын ... ... ... ауа ... ... ... ... бұрау қажет, ал бүлінген төсемді алмастырады. Май
насосындағы ... ... ... ... ... ... ... жол үстінде кездессе (уақытша шара ... ... ... ... ... ... ... Насостың тығыз жымдаспай
тұрған клапандарын жуу, белдемені тазарту керек, ... ... ... ... Жетек рычагының сыртқы жақ ұшы желінсе, оны қалпына
келтіру немесе алмастыру керек. Осындай ақау сапарға шыққанда ... ... ... ... ... ... жұқа қағаз төсем салуға
болады. Май багы мен май ... ... ... мен ... ... ... тартылмауы, сондай-ақ
төсемдердің ақаулы болуы ссбепті жанар майдың ағып ... да ... ... ... ... Бұл ақауларды жою жағын қарастыру
керек, өйтпеген жағдайда отынның ысырап болуымсн қатар өрт шығу ... ... Осы ... бак пен май түтікшелерінің тесілген жерін дәнекерлеу,
жалғастырылатын жерлерді тартып, төсемдерді алмастыру ... ... ... ... алынып, ішіне су толтырылғаннан кейін дәнекерленеді, өйткені
бак жарылып кетуі мүмкін.
Қорытынды
Бүгінгі ... ... ... жаңа технологиялар пайдаланылып
тәжірибеге еніп нәтижелер ... ... жаңа ... ... ... оқыту мен тәрбие үрдісінде өзгерістер енгізіп, олардың
сапасын арттыруға бағытталады. ... ... өз ... ... ... ең ... ... әдістерін, тәжірибелерін жалғастырып, тың
жолдар іздеу, классикалық ... озық ... ... ... ... бермек, қазіргі таңда оқытылатын пәндердің
оқушылардың таңдайтын мамандығына қарай тұлғаны қалыптастыру ... ... оның ... ... арқылы ойлау дағдыларын дамыта отырып
жүзеге асырылады. ... ... ... ... жиі пайдаланудың
тиімді жағы оқушының ақыл-ойы мен өзіндік тұжырымы ... жаңа ... ... меңгеру дағдыларын қалыптастырады. Білімді меңгеру осы жүйенің
әр сатысында дами түседі. ... ... ... сай ... ... құрылысымен және қызметімен таныстыру; пәннің жекелеген ... ... ... ... пән ... ... ... білім деңгейін көтеру маңызды мәселелердің бірі болып отыр.
Сондықтан да «Авто ісі» сабағында автомобильдердің қоректендіру ... ... ... ... ... ... ... жасауға және негізге
алуға, икемділігі мен дағдысын ... ... ... ... ... ... назарға алынуда, сонымен қатар оқушылардың өз бетінеше
инициативашылдықпен туындап отырған проблемалық ситуацияларды зерделу және
шешім жасай білу ... іс ... ... ... ... ... ... туралы заңы”// Қазақстан, 1999ж.
2. Назарбаев Н.Ә. Президенттің Қазақстан халқна Жолдауы: Бәсекеге ... үін, ... ... ... үшн, бәсекеге қабілетті халық
үшін //Егемен Қазақстан. Астана, №65-68, 2004 ... ... ... ... ... тапты //Егемен Қазақстан, №42-45,
2004 ж.
4. Әбиев Ж. Педагогика:Оқу құралы. ... ... ... Н. ... методов обучения в средней школе. -М.:Политиздат,
1982. -182 с.
6. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. М.: Педагогика.
-1989.
7. ... Ш.З., ... Ж.А., ... Г.Б., ... ... ... ... по составлению кейсов. –Шымкент, ЮКГУ, ... ... В.М ... Курс ... ... ... Международной научно – теоретической ... А.Р. – ... 2000. – ... ... И.М. ... проблемного обучения в школе. –М.,1980.
-248с.
12. Методика трудового обучения и ... ... ... ... ... под ред. ... М.: ... Методическое пособие по преподаванию конкретных ситуации /Под ред.
А.И.Наумова, -М.:Ассоциация развития ... ... ... ... К. ... мен автомобильдер пәнін оқыту
методикасы: Кәсіптік-техникалық училищелердің ... ... ... ... ... 1990. -144б.
15. Нағымжанова Қ. Педагогикалық инновацияның зерттелуі //Бастауыш мектеп.
1999 №3. 9–11 бб.
16. Нұрахметов Н.Н. ... ... ... жаңа ... ... – 1996. №2. -11-15 бб., 1996. №3. – 39-44 ... Калинский В.С. Автомобиль. –Алматы, 1976.
18. Кларин М.В. Инновации в ... ... ... на основе
исследования, игр, дискуссий. Рига: НПЦ «Эксперимент». ... ... В.В. ... научного обучения: методический ... 1977. -342 ... ... Қ. және ... ... ... жаңа
технологиясы. –Алматы, 1999ж.-149 б.
21. Қоянбаев М, Қоянбаев С. ... ЖОО ... ... ... ... ... ЕАУ Астана, 1999-321
22. Педагогика. Дәріс курсы. Алматы: ... ... ... ... ... Учеб.пособие для ... ... /под ред. ...... н/Д: ... 2002. -320с.
24. Платонов К.К., Адаскин В.И. Об изучении и ... ... ... ... ... И.П. ... ... Подласый И.П. Педагогика. В 2кн. – М.:Гуманит. Изд. Центр ВЛАДОС, 1999.
27. Сластенин В.А., Исаев И.Ф., ... Е.Н. ... ... / Под ... В 2ч. – М.: ... Изд. Центр ВЛАДОС, 2002.
28. Таубаева Ш.Т. Оқытудың қазіргі технологиялары //Бастауыш мектеп. 1999.
№3. 5-9 ... ... Ш.Т., ... С.Н. ... ... как ... и
практика нововведений в системе образования. – ... ... ... ... ... В.И. ... и ... ... ... И. ... ... ... ... //Школа и
производство.-№2.-2004.-С, 4-6.
32. Селевко Г.К. Современные образовательные технологии. – М.: ... 1998.- ... ... Т.А. Педагогическая поддержка и ... ... ... / ... ... 20 ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет
Кәсіби білім беру психологиясы жайлы3 бет
Педагогикалық зерттеулер әдістемесі» электронды оқулығын жетілдіру92 бет
Жоғары сынып оқушыларына кәсіптік бағдар берудің әдістемесі64 бет
Жоғары сынып оқушыларына кәсіби бағдар берудің психологиялық негіздері54 бет
Жоғары сынып оқушыларына кәсіптік бағдар беру жұмысы50 бет
Жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің педагогикалық шарттары79 бет
Қазіргі кезеңдегі жоғары сынып оқушыларына инновациялық-дидактикалық оқыту технологиясы арқылы білім берудің ғылыми - теориялық негіздері47 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Оқушыларға экологиялық білім мен тәрбие беру56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь