Ферменттер жайлы


I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
1)Микроорганизмдердің метаболизмі
а) Катаболизм және анаболизм
б) Көмірсулар катаболизмі
в) Биологиялық тотығу
2)Ферменттердің классификациясы
3)Клетка метаболизмнің реттелуі
4)Ферменттердің активтілігінің реттелуі
а) Физикалық және химиялық факторлар
б) Ингибиторлар және активаторлар
г) Ажырау биосинтез жолдарының реттелінуі (регуляция)
5) Ферменттердің қызметі, практикалық маңызы
III.Қорытынды
IV.Қолданылған әдебиеттер
Ферменттер тек тірі клеткада ғана емес, сонымен бірге клеткадан тыс ортада да өз күшін жоймай реакцияны тездетеді. Мұның үлкен практикалық маңызы бар. Олардың әрқайсысы заттардың белгілі бір түріне әсер ете алады.
Мәселен, сүт қантын ыдырататын фермент оған ұқсас басқа қанттарға (мальтоза, сахароза) әсер етпейді. Ал кейбір ферменттер белоктарды, майларды, углеводтарды құрам бөліктеріне ыдыратып қана коймай, сол заттардың клеткада синтезделуіне қатысады. Ауыр металл тұздары цианид қосылыстары және формальдегид ферменттердің қызметін нашарлатады. Мүндай заттарды ингибиторлар деп атайды. Ферменттер кейбір улы заттардың әсеріне төзімді келеді. Мәселен, клеткаға хлороформ, тимол, толуол сияқты заттар енсе, олардың тіршілігі бірден тоқталады, бірақ кейбір ферменттер өз күшін жоймай сақталып қалады. Ферменттердің бұл қасиетін бактериологиялық лабораторияларда қоректік орталар үшін пайдаланады.
Ферменттер суда, спиртте және глицерин мен түрлі тұз араласкан ортада ериді. Сонымен қатар ферменттер белгілі бір жағдайда ғана әсер ете алады. Ферменттердің әсер етуі үшін қолайлы температура, клеткалар тіршілігі үшін қажетті температурадан, әлдеқайда жоғары болады.
Мәселен, көптеген бактериялардың көбейіп, өсіп дамуы үшін колайлы температура +25—30° болса, ферменттердің көпшілігі +45—50°-та, ал кейбіреулері тіпті +60°-та жақсы әсер етеді. Температура +80—100°-қа жеткенде ферменттердің әсері мүлде жойылады.
1. М.В.Гусев, Л.А.Минеева «Микробиология» 8-е издание, «Академик», 2008, 461 с.
2. Нетрусов А.И., Котова И.Б «Микробиология», Москва, 2009, 349с.
3. Шығаева М.Х., Қанаев Ә.Т. «Микробиология және вирусология», 2008, 380 б.
4. Шлегель Г. «Общая микробиология», Москва, 1987, 566с.
5. Н.Шоқанов, С.Сағындықова, Ф.Серікбаева «Микробиология», Алматы,2003
6. Н.Шоқанов «Микробиология», Алматы, «Санат» , 1997

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар

I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
1)Микроорганизмдердің метаболизмі
а) Катаболизм және анаболизм
б) Көмірсулар катаболизмі
в) Биологиялық тотығу
2)Ферменттердің классификациясы
3)Клетка метаболизмнің реттелуі
4)Ферменттердің активтілігінің реттелуі
а) Физикалық және химиялық факторлар
б) Ингибиторлар және активаторлар
г) Ажырау биосинтез жолдарының реттелінуі (регуляция)
5) Ферменттердің қызметі, практикалық маңызы
III.Қорытынды
IV.Қолданылған әдебиеттер

І. Кіріспе.
Ферменттер тек тірі клеткада ғана емес, сонымен бірге клеткадан тыс ортада да өз күшін жоймай реакцияны тездетеді. Мұның үлкен практикалық маңызы бар. Олардың әрқайсысы заттардың белгілі бір түріне әсер ете алады.
Мәселен, сүт қантын ыдырататын фермент оған ұқсас басқа қанттарға (мальтоза, сахароза) әсер етпейді. Ал кейбір ферменттер белоктарды, майларды, углеводтарды құрам бөліктеріне ыдыратып қана коймай, сол заттардың клеткада синтезделуіне қатысады. Ауыр металл тұздары цианид қосылыстары және формальдегид ферменттердің қызметін нашарлатады. Мүндай заттарды ингибиторлар деп атайды. Ферменттер кейбір улы заттардың әсеріне төзімді келеді. Мәселен, клеткаға хлороформ, тимол, толуол сияқты заттар енсе, олардың тіршілігі бірден тоқталады, бірақ кейбір ферменттер өз күшін жоймай сақталып қалады. Ферменттердің бұл қасиетін бактериологиялық лабораторияларда қоректік орталар үшін пайдаланады.
Ферменттер суда, спиртте және глицерин мен түрлі тұз араласкан ортада ериді. Сонымен қатар ферменттер белгілі бір жағдайда ғана әсер ете алады. Ферменттердің әсер етуі үшін қолайлы температура, клеткалар тіршілігі үшін қажетті температурадан, әлдеқайда жоғары болады.
Мәселен, көптеген бактериялардың көбейіп, өсіп дамуы үшін колайлы температура +25 -- 30° болса, ферменттердің көпшілігі +45 -- 50°-та, ал кейбіреулері тіпті +60°-та жақсы әсер етеді. Температура +80 -- 100°-қа жеткенде ферменттердің әсері мүлде жойылады.
Ортаның реакциясы да ферменттердің күшіне үлкен әсер етеді. Кейбір ферменттер кышқылды ортада (рН 2 -- 2,5), қалғаидары сілтілі немесе нейтралды ортада жақсы әсер етеді.

Ферменттер

Экзоферменттер Эндоферменттер

Ферменттер тек тірі клеткаларда түзіледі және цитоплазмамен тығыз байланысты болады. Дегенмен оларды клеткадан бөліп алуға да мүмкіндік бар. Осындай қасиетіне сүйене отырып, ферменттерді экзоферменттер, яғни тірі клеткалардың сыртқы ортаға бөліп шығаратын ферменттері және эндоферменттер, яғни клетка ішінде әсер ететін ферменттер деп бөледі. Экзоферменттер көбінесе ортадағы күрделі органикалық заттарды құрылысы қарапайым заттарға дейін ыдыратады да тірі клеткаға қоректік заттар даярлайды. Ал эндоферменттер, қоректену процесімен бірге, энергияны бөліп шығару реакциясына да белсене қатысады. Сондықтан бұл фер-менттерді бөліп шығаратын микроорганизмдер қоректік ортадағы барлық күрделі заттарға бір мезгілде әсер ете алады.
Организмде кездесетін ферменттердің саны мыңға жуық. Олардың молекуласы негізінен белоктық заттардан құралған.
ІІ. Негізгі бөлім.
1)Микроорганизмдердің метаболизмі
Микроорганизмдердің физиологиялық функциялар негізінде заттардың алмасуы жүреді. Бұл процесті метаболизм деп айтады. Физиологиялық функциялар негізінде микроорганизмдердің клеткаларында әрдайым зат алмасу процестер жүреді.
Зат алмасу (метаболизм) - клетканың тіршілігін қамтамасыз ететін, организмде жүріп жататын барлық химиялық процестердің жиынтығы. Бұл организмнің тіршілік қабілетін сақтау және сыртқы ортамен қарым-қатынасын, организмге қоректік заттардың еніп, олармен ферменттер әсерінен ыдырауын, пайда болған жай заттардың клеткалар мен органдарға тасымалданып, олардың тотығуын, энергия бөлініп шығуын, клетка құрамындағы түзілістердің биосинтезделуін және қорытылған өнімдердің организмнен бөлініп шығуын қамтамасыз етеді. Клеткадағы қандай да болса, бір заттың белгілі бір тәртіппен ферменттік айналуға түсуін - метаболизмдік жол, ал осы кезде пайда болатын аралық өнім - метаболиттер деп аталады.

Метаболизм екі қарама-қарсы реакциялар топтарынан тұрады:

Катаболизм Анаболизм

Энергетикалық алмасу(диссимиляция) Конструктивті алмасу (ассимиляция)
Катаболизм немесе энергетикалық метаболизм, бейорганикалық және органикалық қосылыстардың тотығу реакцияларының жиынтығы. Қоректік заттардың ыдырауы энергия бөлінумен жүреді. Катаболизм жолында ірі полимерлі молекулалар алдымен кішкене фрагменттер мономерлерге ыдырайды, одан әрі органикалық қышқылдарға және фосфорлы эфирлерге айналады. Катаболизм (грекше katabole - сыртқа шығару, ыдырау), организмде тіршілік әрекеті процесінде пайдаланылған энергияны босата отырып, қажетсіз заттарды денеден сыртқа шығарып тастау. Клетка мен тінде болатын тотығу процесі ферменттерінің қатысуымен үздіксіз жүретін құбылыс. Ондағы белок, май, көмірсу сияқты күрделі органикалық заттар тотығу әсерінен ыдырайды. Осы процестен пайда болған энергия тіршіліктің қажетіне жұмсалады.
Анаболизм, биосинтез немесе конструктивті метаболизм, клетканың қор заттары және құрылымдық элементтерінің биосинтез реакцияларының жиынтығы. Анаболизм кезінде клеткалық заттардың қарапайым молекулалардан синтезі энергия жұтылуымен жүзеге асады. Анаболизм жолында ең алдымен клетканың негізгі компоненттері, одан кейін полимерлі макромолекулалар синтезделеді. Клеткада анаболизм және катаболиз процестері бір уақытта жүреді, бір-бірімен тығыз байланысты процестер. Метаболизм нәтижесінде көмірсулар (пируват) органикалық қышқылға, одан әрі майға, көмірсудан пайда болған органикалық қышқылдар аммиак азотымен реакцияласу нәтижесінде амин қышқылына, май, белоктар метаболизм нәтижесінде ыдырап, соңында аммиак, көмірқышқыл газы, т.б. қарапайым заттарға айналады.

Микроорганизмдерге энергияны қажет:
1)қоректік заттарды цитоплазмалық мембрана арқылы тасымалдауға ;
2)қоректік заттардан негізгі клеткалық компоненттерді синтездеуге;
3)көбею мен клетка қозғалысына.
Көмірсулардың катаболизмі
Микроорганизмдердің басым көпшілігі үшін көмірсулар энергия және көміртегі көзі болып табылады. Олар ыдырағанда энергия түзіледі. Көмірсулардың ең оңай сіңірілетіні - глюкоза, ал одан күрделілері, алдымен глюкозаға дейін ыдырайды. Сондықтан көмірсулардың ыдырау жолдары глюкозадан бастап қарастырылады. Бактерияларды көмірсулар ыдырауының 3 жолы белгілі:

Гликолиз (ФЕФ); Пентозафосфат (ПФ); Энтнер-Дудоров (КДФГ).
Биологиялық тотығу
Прокариоттарда қоректену типтерінің яғни энергия алу жолдары алуантүрлі болғанымен олардың барлығы әртүрлі заттарды тотықтыру процесіне негізделеді. Тотығу- атомдар мен молекулалардың электрон жоғалту процесі. Тотықсыздану - электрондардың атом немесе молекулаға қосылу процесі. Ал жалпы тотығу-тотықсыздану реакциясы деп электронның бір молекуладан екінші молекулаға өтуін айтамыз. Электрон беретін зат донор, қосып алатын зат акцептор деп аталады. Тотығу-тотықсыздану процестері микроорганизмдердің негізгі энергия беретін процестері - тыныс алу мен ашудың негізін құрайды. Бұл реакцияларды биологиялық тотығу деген атаумен біріктіреді.

2) Ферменттердің классификациясы
Микроорганизмдер клеткасындағы ферменттер химиялық құрамы бойынша, құрылысы бойынша, әсер ету механизмі бойынша жануарлар клеткасында және өсімдіктерде түзілетін ферменттерге ұқсас болып келеді. Микроорганизмдер клеткасындағы ферменттер тек қана цитоплазмада болады, ал кейбір ферменттер клетка қабықшасында кездеседі.
1961 жылы ферменттерді ғылыми негізде құралған жаңа классификациясы жасалды. Осы классификация бойынша микроорганизмдер синтездейтін ферменттер 6 топқа бөлінеді:

Оксидоредуктаза
Трансферазалар

Лигазалар (синтетазалар)

Ферменттер

Гидролазар

Изомеразалар

Лиазалар

1)Оксидоредуктазалар- тотығу-тотықсыздану реакцияларын катализдейтін ферменттер.
Оксидоредуктазалар катализдейтін реакциялардың жалпы түрі:
A[−] + B -- A + B[−]
A -- тотықсыздандырғыш (электрондардың доноры), а B -- тотықтырғыш (электрондардың акцепторы)
2)Лигазалар- әртүрлі молекулалардың (белоктардың, нуклеин қышқылының, пептидтердің т. б.) бір-бірімен қосылуына катынасатын ферменттер тобы. Табиғатта кең тараған, белоктарды, липидтерді, углеводтарды түзуде үлкен роль аткарады. 100-ден астам лигазалар белгілі. Кейінгі кезде олар нуклеин қышқылдарын тігу үшін биотехнология саласында айрықша қолданылып жүр. Олар өзгеше биологиялық қасиетке ие жаңа ген жасауда да өз орнын алады.
3)Изомеразалар- изомерлердің структуралық өзгерісі реакцияларын катализдейтін ферменттер (рацемизация немесе эпимеризация). Изомеразалар осыған ұқсас реакцияларды катализдейді: A -- B, мұндағы В А-ның изомері.
4)Лиазалар- гидролитикалық және тотығу-тотықсыздану реакциялар емес субстраттың химиялық байланыстардың ажырау реакцияларын катализдейтін ферменттер (C -- C, C -- O, C -- N, C -- S ,т.б.).
5) Гидролазалар- ферменттер тобы. Гидролиз реакциясын яғни органикалық қосылыстардың үзілген жеріне су молекуласын (Н+ ОН) жалғау арқылы ыдырауын жеделдетеді. Гидролиз байланысының түріне қарай гидролазалар екіге бөлінеді: күрделі эфир байланысына және пептид байланысына әсер ететіндер. Табиғатта белоктарды (протеазалар), углеводтарды (гликозидазалар), майларды (липазалар) және нуклеин қышқылдарын (нуклеазалар) ыдырататын ферменттер көп тараған.
6)Трансферазалар- ферменттер тобы. Әртүрлі атомдардың бір молекуладан (донор) екінші молекулаға (акцептор) тасымалдауын жылдамдатады. Тасымалданатын атомдардың химиялық негізіне сай трансферазалар бір углерод тасыйтын (метилтрансферазалар), альдегид немесе кетон қалдықтарын, ацил топтарын, қант қалдықтарын тасыйтын (гликозилтрансферазалар), аминтоптарын (аминотрансферазалар), фосфор калдықтарын (фосфотрансферазалар) т. б. таситын болып бөлінеді. Трансферазалар табиғатта кең тараған, зат алмасуында үлкен орын алады. Қазіргі уақытта 450-ден астам Трансферазалар белгілі.
3)Клетка метаболизмнің реттелуі
Соңғы уақытқа дейін прокариоттар клеткасының метаболизмнің реттелу процесстеріне көңіл бөлініп отыр. Алынған мәліметтерден клетканың метаболиттік процесстері күрделі және эффектитві системамен реттеліп отыратынын біліп отырмыз.
Интакты клеткада барлық болып жатқан метаболиттік процесстер реттеліп отыр. Әртүрлі регуляторлар бірдей уақытта бірдей реакцияларға әсер етуі мүмкін және де олар бағыты мен күші бойынша әр түрлі болады. Клеткалық реттегіш (регуляторлық) механизмдердің эффективтілігі өте жоғары. Негізі олар ғана ортадағы қоректік заттардың максималды түрде экономдауға жағадай жасайды, аралық және соңғы метаболиттердің артық синтезі кезде хабарлама береді және қоршаған ортаға бейімделуіне жауап береді. Осыдан, клетка белгілі бір жағадайларға байланысты белгілі бір метаболиттердің синтез ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ферменттер биосинтезі жайлы мәлімет
Ферменттер биосинтезі жайлы
Ферменттер
Ферменттер класификациясы.Ферменттер құрылысы
Ферменттер әсерінің кинетикасы жайлы ақпарат
Ферменттер класификациясы
Ферменттер классификациясы
«Ферменттер биосинтезі »
Ферменттер номекулатурасы
Ферменттер биосинтезі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь