Гендер туралы

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1) Гендік кемістер
2) Генетикалық кемістердің жіктелуі
3) Рецессивті летальды гендік кемістер
4) Аутосомалық доминантты летальды гендер
5) Летальды гендердің әсерінен болатын ауытқулар
6) Гендердің толық көрінбеуінен туатын ауытқулар
7) Дрозофилла шыбынынң морфологиясы
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер
Ген — тұқым қуалаудың қандай да бір элементар белгісін қалыптастыруға жауапты материалдық бірлік. Генде жасушаның құрылымы мен қызметін анықтайтын генетикалық ақпарат болады. Бір организмнің Гендер жиынтығы оның генотипін құрайды.Ген терминін алғаш рет 1909 жылы Дания ғалымы В.Йогансен енгізді. Барлық Гендер ДНҚ-дан тұрады және әрбір жеке жасушадағы мыңдаған осындай Гендер жеке ДНҚ молекуларының үзіндісі түрінде емес, хромосома деп аталатын, ірі құрылымдық бірлік құрамында болады. Жасушаның бөлінуі кезінде бұл хромосомалар екі еселенеді және жаңа түзілген жас жасушаалар осындай ата-аналық Гендер жиынтығының көшірмесін алады. Соның нәтижесінде жасушааның барлық белгілері (қасиеттері) ұрпақтан ұрпаққа беріледі, яғни тұқым қуалайды. Әртүрлі органимздердегі Геннің орташа ұзындығы 1000 нуклеотид негіздерінің жұбынан құралады деп есептеуге болады. Мыс., жануарларда кездесетін SV-40 вирусындағы ДНҚ-ның ұзындығы 5000 нуклеотид, яғни ол 5 геннен; Т4 бактериофагы — 200, ішек бактериясы — 4600, ал адамның гаплоидты жасушасы 100000 — 500000 Гендерден тұрады. 1865 жылы чех ғалымы Г. Мендел организм белгілерінің жеке тұқым қуалайтынын және шағылысу (будандастыру) кезінде ұрпақтарында жоғалмай сақталатынын анықтады.
Жасушадағы ақуыздың синтезделуі және олардың қарым-қатынасы туралы ақпарат тек Гендерде болады, яғни әрбір Ген белгілі бір ақуыз (полипептидті тізбек) синтезіне жауапты. Ақуыз синтезін бақылай отырып, Ген организмдегі барлық химиялық реакцияларды басқарады, яғни оның белгілерін (мысалы, шаштың түсін, қанның тобын, өсуді және т.с.с.) анықтайды. Гендер өзінде болатын ферменттер құрылымы және басқа жасушалық ақуыздар туралы ақпарат есебінен жасушалық метаболизмге бақылау жасайды. Ал ферменттер тірі организмдерде жүретін барлық химиялық реакцияларды басқаратын биокатализатор рөлін атқарады.Геннің құрылымы мен қызметін, Ген мен ферменттер арасындағы өзара байланысты әрі қарай тереңдете зерттеудің нәтижесінде “бір ген — бір полипептид” деген ұғым тұжырымдалды.Геннің қызметі туралы қазіргі көзқарастың қалыптасуына Америка ғалымдары Д. Бидл, Э. Тейтем (Татум) және С. Бензер жүргізген зерттеулердің әсері көп болды (1940 — 60).
1. Бегімқұл Б. Молекулалық генетика негіздері: оқу құралы/ Б.Бегімқұл. – Астана: Фолиант, 2009. – 331 б.
2. Бегімқұл Б. Медициналық генетика негіздері: оқу құралы/ Б.Бегімқұл, С.Төлегенов. – Астана: Фолиант, 2008. - 331 б.
3. Берсімбаев Р.І. Генетика: оқу құралы: І бөлім. / Р.І.Берсімбаев, К.Қ.Мұхамбетжанов. - Алматы: Қазақ университеті, 2002. – 167 б.
4. Инге-Вечтомов С.Г. Генетика с основами селекции: учебник/ С.Г.Инге-Вечтомов. - М.: Высшая школа, 1989. – 591 c.
5. Лобашев М.Е. Генетика: учебное пособие/ М.Е.Лобашев. - ЛГУ, 1967. – 746 c.
6. Стамбеков С.Ж. Генетика: оқу құралы/ С.Ж.Стамбеков. Алматы: Ана тілі, 1993, 448 б.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Биология және биотехнология факультеті
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Летальды гендердің әсері. Орта жағдайларына байланысты гендердің көріну тәуелділігі. ... ... ... ... морфологиясы, көбеюі
Орындаған: Аюпов Темурхан
Топ: Б14-10К
Қабылдаған: Чунетова Ж.Ж.
2015
Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
* Гендік кемістер
* Генетикалық кемістердің жіктелуі
* Рецессивті летальды гендік кемістер
* Аутосомалық ... ... ... ... ... ... ... ауытқулар
* Гендердің толық көрінбеуінен туатын ауытқулар
* Дрозофилла шыбынынң морфологиясы
III. Қорытынды
IV. ... ... ... -- тұқым қуалаудың қандай да бір элементар белгісін қалыптастыруға жауапты материалдық ... ... ... құрылымы мен қызметін анықтайтын генетикалық ақпарат болады. Бір организмнің Гендер ... оның ... ... ... алғаш рет 1909 жылы Дания ғалымы В.Йогансен енгізді. ... ... ... ... және ... жеке ... ... осындай Гендер жеке ДНҚ молекуларының үзіндісі түрінде емес, хромосома деп аталатын, ірі құрылымдық бірлік құрамында болады. Жасушаның бөлінуі ... бұл ... екі ... және жаңа ... жас ... ... ... Гендер жиынтығының көшірмесін алады. Соның нәтижесінде жасушааның барлық белгілері (қасиеттері) ұрпақтан ұрпаққа беріледі, яғни тұқым қуалайды. Әртүрлі ... ... ... ұзындығы 1000 нуклеотид негіздерінің жұбынан құралады деп ... ... Мыс., ... ... SV-40 ... ... ұзындығы 5000 нуклеотид, яғни ол 5 геннен; Т4 бактериофагы -- 200, ішек бактериясы -- 4600, ал ... ... ... 100000 -- 500000 Гендерден тұрады. 1865 жылы чех ғалымы Г. Мендел организм белгілерінің жеке тұқым қуалайтынын және шағылысу ... ... ... ... ... ... ... синтезделуі және олардың қарым-қатынасы туралы ақпарат тек Гендерде болады, яғни әрбір Ген ... бір ... ... ... синтезіне жауапты. Ақуыз синтезін бақылай отырып, Ген организмдегі ... ... ... ... яғни оның ... (мысалы, шаштың түсін, қанның тобын, өсуді және ... ... ... ... ... ... ... және басқа жасушалық ақуыздар туралы ақпарат есебінен жасушалық метаболизмге бақылау жасайды. Ал ... тірі ... ... ... химиялық реакцияларды басқаратын биокатализатор рөлін атқарады.Геннің құрылымы мен қызметін, Ген мен ферменттер арасындағы өзара байланысты әрі қарай тереңдете зерттеудің нәтижесінде "бір ген -- бір ... ... ұғым ... ... туралы қазіргі көзқарастың қалыптасуына Америка ғалымдары Д. Бидл, Э. Тейтем (Татум) және С. Бензер ... ... ... көп ... (1940 -- ... "жазылған" (кодталған) тұқым қуалау туралы генетикалық ақпарат РНҚ ... ... де, ... биосинтезі (трансляция) нәтижесінде ақуыз молекулалары құрылымынан көрініс табады. Генетикалық ақпараттың ДНҚ-дан РНҚ арқылы полипептидтер мен ақуыздарға ... ... ... ... көрінуі деп аталады. ДНҚ-ның басқа Гендердің белсенділігін реттейтін бөліктерін реттеуші Гендер деп атайды. Реттеуші Гендер басқа молекулалармен әрекеттесе отырып, сол ... ... ... әсер ... ... маңызды қасиеттерінің бірі -- олардың жоғары тұрақтылығының (ұрпақтар бойында ... ... ... ... -- ... ұшырау қабілеттілігімен үйлесімділігі. Бұл қасиет табиғи сұрыпталудың, оның нәтижесінде организмдер өзгергіштігінің ... ... ...
Гендік мутация деп ДНҚ молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруін айтады. Ол молекулалық деңгейде өтеді, микроскоп ... ... ... ... ағза биохимиялық, физиологиялық, морфологиялық өзгерістерге ұшырайды. Организмдегі бұл өзгерістер бірден немесе біраз уақыттан кейін ... ... ... Полиплоидты мутанттардың клеткалары мен органдарының көлемі ұлғайып, ... ... жұп ... оның ... беру қабілеті сақталады, ал тақ болса бұл қабілеті сақталмайды. Гендік мутация кезінде ағза үлкен өзгеріске ұшырайды. Кейде бір ... ... ... ... белгі-қасиеттері өзгереді (плейотропия).
Гендік мутация
Доминантты ... ... ... ... ... ... даму ... және кемістерін зерттейтін ғылым бөлімі тератология деп ... ... ... және ішкі әр түрлі физикалық факторлар мен химиялық заттардың (тератогендердің) әсерінен генетикалық немесе ... емес ... ... пайда болады. Тератогендердің әсер ету сипаты мен олардың ортамен арақатынасына байланысты кемістер үш топқа ... ... ... ... ... және ... ... не экзогенді. Бұлардың ішінен бізді ең алдымен қызықтыратыны- генетикалық аномалиялар немесе ... ... ... шығу көзі ... ... ... ... алдымен, тіркелген кемістің генетикалық табиғатын яғни оның жеке геннің мутациялық өзгеруі ... ... ... ... ... Бқл үшін бірнеше әдістер - генетикалық, зооветеринариялық т.б.- ... ... ... бар ... ... ... ... ата-аналардың ұрпақтарының сапасын бағалау; талдаушы будандастыру жүргізу; патоанатомиялық және т.б. зерттеулер нәтижесін талдау. Бұдан басқа алынған ... ... ... ... өйткені малдың фенотипі бойынша ғана генетикалық ақаудың бар болуы ... ... айту әр ... ... бола бермейді. Кемістің генетикалық табиғаты туралы күдік белгілі ақау байқалатын туыстық қатынастағы мал тобының статистикалық нақты саны бар ... ғана тууы ... ... ... қуалау типі шежіре кестені талдау арқылы анықталады. Шежіре кестені құрастырудың ... ... бар. ... ... ... бар ... ... ал ол малдың өзі пробанд деп аталады. Пробандпен бір ... ... ... ... ... Ұрғашыны шеңбермен, еркекті квадратпен, ал жынысы белгісіз дарақтарды ... ... ... ... пен ... арасындағы түзу сызық шағылыстыруды білдіреді.
Малдардың генетикалық кемістерін жоспарлы бағалау үшін олардың тұқым қуалау бірумен қатар, белгілі ... дәл ... және ... ... Сондықтан үй жануарларының генетикалық кемістерін анықтауда жаңылыс болмау үшін ... ... ... Бұл ... ... ... әрбір түрінің генетикалық кемісі алфавиттің белгілі әрпімен белгіленеді. Ірі қараның генетикалық кемістерін- А, жылқының- В, шошқаның- С, қойдың - Д, ... - Е, ... ... мал ... ... ... генетикалық кемістері белгілі болды: ірі қарада-46, жылқыды- 10, шошқада- 33, қойда- 15, тауықта- 45, ... ... 6 және ... -1 . ... ... ... ... тізімге енген генетикалық кемістер саны оның генетикалық ... ... ... ... ... орай ... малдарда (мысалы, жылқы, ешкі) және кейбір құстарда кездесетін кемістіктер, олардың сипаттамасы және тұқым қуалау типі әлі күнге шейін толық зерттелген жоқ. Бұл ... ... ... ... жыл ... жаңа ... ... табылып, олардың халықаралық тізі ұлғая түсуде.
2)Генетикалық кемістердің жіктелуі.
Генетикалық кемістерді жіктеудің критерийіне геннің пенеттаранттылығы алынады. Осыған орай ... ... ... ... және ... болып үшке бөлінеді. Летальды гендерге толық пенетрантты яғни дамудың кез келген стадиясына организмді өлімге душар ... ... ... ... ... ... 50-90% жағдайда организмнің өліміне алып келеді. Организмнің тіршілік қабілеттілігін 10-50% төмендететін гендер субвитальды деп аталады.
Бұдан басқа ... ... ... ... байланысты мынадай мутантты гендерді ажыратады: доминантты, патологиялық әсері гетерозиготалық жағдайдың өзінде-ақ байқалатын гендер; толық доминантты емес, гетерозиготалық жағдайда фенотипте ... ... ... жоқ гендер, олардың летальдылығы гомозиготалы жағдайда көрінеді; рецессивті, зиянды әсері гетерозиготалы жағдайда ешқандай да байқалмай тек ... ... ғана ... ... ... гендер. Гомозиготалы жағдайда доминантты аллельдің әсерінен кемістің дамуы немесе организмнің өлуі селекция үшін қиындық туғызбайды, өйткені ... ... бар ... ... ... айқын байқалады, селекция жұмысын осындай аллельді толық жою бағытында жүргізсе, онда ол келесі ұрпақта ... ... ... ... және ... ... кемістер өте сирек кездеседі, олардың популяцияда пайда болуы жаңа мутацияға байланысты. Кеміс рецессивті генотиптерге ... ... ... ... ... ... өйткені зиянды аллель гетерозиготалы генотиптерде жасырын күйде ... ... ... ... ... ... аутосомалық және жыныспен тіркескен гендік кемістерді ажыратады.
Қазіргі кезде мал хромосоманың саны ... ... және ... ... ... ... дамитын бірнеше кариотиптік кемістер белгілі болады. Сондықтан генетикалық кемістерді гендік және хромосомалық (кариотиптік) деңгейлерде талдауға ... ... ... ... ... летальды гендерінің басым көпшілігі аутосомалық рецессивті жағдайда болады. Мысалы, ірі қарада белгілі 46 ... ... 37-сі, үй ... ... 33 ... 27-ден астамы аутосомалық рецессивті летальды гендер әсерімен дамиды. Осындай гендердің әсері арқылы пада болған ... ... сау, ... ... ... тұқым қуалайды. Летальды геннің фенотиптегі әсерін тек гомозиготалы ... ғана ... ... ... ... ... әсерінен жануарлардың әр түрлі жүйелердің қызметі бұзылады және құрылысының ... ... ... ... ... ... тікелей фенотиптік әсерінен бөлек, басқа мүшелердің қалыпты дамуының бұзылуына әкеледі. Мысалы, ірі қара мен тауықтың ахондроплазиясында барлық сүйек жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... шектеледі: ірі қарады (А 16), жылқыда (В1), шошқада (С13) және қойда (Д13) тік ішектің бітеу болуы осыған мысал бола ... ... ... летальдар тізімімен бір мал түрінде байқалатын генетикалық кемістің басқа түрде аз да болса өзгеріспен кездесу мүмкіндігін аңғаруға болады. Мәліметтердің өзі Н.И. ... ... ... ... ... Бұл заң ... ... генетикалық жақын түрлер мен туыстар тұқым қуалау өзгергіштігіндегі ... ... ... Бір мал ... ген ... ... пайда болған генетикалық кемісті анықтай отырып, оның басқа мал түрлерінде кездесетінін ... ... мал ... жеке ... ... гомологты локустың мутациясы нәтижесінде пайда болады. Бірақ кемістің түрлі мал тұқымдарындағы, тіпті бір тұқым ішіндегі организмдердегі байқалу ... мен ... әр ... ... ... ... байланысты болуы мүмкін. Мысалы, ірі қараның джерсей тұқымында ... ... ... (А2) ауыр ... кеміс болып саналады: терінің дамымауы бас бөлікті және аяқтарды ... ... ... 2-5 күн ерте туып, өледі. Ал айршир тұқымында бұл ... ... ... аз ... ... ... бұзауларды бордақыға өткізіп, ет өндіруге болады.
4) Аутосомалық доминантты летальды гендер
Әдеттегі жағдайда доминантты гендердің летальды әсері гетерозиготалы генотиптерде ... ... ... ... бар ... әр уақытта аномальды ата-анасы болады немесе доминантты ... ген жаңа ... ... ... ... ... ... әсері арқылы кейбір тұқымдарда летальды кемістердің тек гомозиготалы (АА) жағдайда ғана дамиды.
Омыртқаның қысқаруы(А10)
Ми жарығы (А18)
5)Летальды гендердің әсерінен болатын ауытқулар
Геннің жұп ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді. Бірақ, әр фенотиптік класқа жататын дарабастардың өмір сүру қаблеті бірдей болмауына байланысты фенотиптік кластардың ... ... ... ... ... ... да ... Бұл жағдай летальды (өлім тудыратын )гендердің әрекетінен де болады. Дарабасты пісіп жетілмей өлімге душар ... ... ... ... деп ... Летальды гендер өздерінің әсерін көбінесе гомозиготалы жағдайда және ағзаның дамуының әртүрлі кезеңдерінде көрсете алады.
Мысал ретінде тышқандардың сары ... ... ... геннің әсерін қарастырайық. Сары түсті анықтайтын доминантты ... Ү (yellow) деп, ... ... (қара, қоңыр т.б.) анықтайтын оның рецессивті аллелін ү деп белгілейік. ... ... ... сары ... ... ... генотипі Ү ү, яғни гетерозиготалы екендігі анықталды. Егер гетерозиготалы Ү ү сары ... ... ... ... ... екі ... класс -3 сары : 1 сары еместің орнына 2 сары : 1 сары емес ... ... ... Екі сары ... өзара будандастырғанда зиготалар 1 Ү Ү : 2 Ү ү :1 ү ү қатынасында пайда болуы ... еді, ... Ү Ү ... ... тіпті эмбрион кезінде ақ өліп қалатын болып шықты. Нәтижесінде генотипі Ү ү ... ... ... мен ... ү ү ... ... сары емес) ғана өсіп жетіледі де, моногибридтік будандастыруға тән емес 2:1 қатынасында ажырау байқалады.
6) Гендердің толық көрінбеуінен туатын ... ... ... ... ... белгілі бір сандық қатынаста ажырауына өзгеріс енгізеді. Қытай бәйшешегінің (примула) қызғылт және ақ ... ... бар. ... жұп ... ... . ... ... түсін анықтайтын аллель R, ақ түсті анықтайтын r аллеліне ... ... ... R ... тек ... ... 30 о С температурада өсірілсе ғана көрінеді. Ал, егер өсімдік онан да жоғары ... ... ... R ... ... тек қана ақ ... өсіп ...
Сондықтан егер бәйшешектің осы қызғылт және ақ гүлді сорттарын будандастырудан алынған Ғ2 өсімдіктерін 150-250С температурада өсірсе, онда өсірілген барлық Ғ2 ... (3/4) ... ... ал (1/4) ... ақ гүлді болады. Бұл генотип бойынша 1 R R : 2 R r : 1 r r ... ... ... ... Егер ... Ғ2 ... 300-350 С температурада өсірілсе, онда фенотипі бойынша ажырау мүлде болмайды: R R және R r ... ... R ... көрінбеуі себепті, r r өсімдігі сияқты ақ гүлді болып өседі де, ... екі ... ... ... ... 0:1-ге дейін болуы мүмкін. Ал, зерттеулерді әрі ... яғни 300 ... ... температурада жүргізсе, онда белгілердің тұқым қуалауы кәдімгі моногибридтік будандастрыуға тән 3:1 қатынасындай болады. Мұндай ... ... ... атап ... температураға байланысты болып отыр.
Сыртқы орта жағдайларына немесе басқа да генотиптік жағдайларға байланысты пайда болатын мұндай құбылмалы ажыраулар ... ... деп ... Бұл генотиптік тұқым қуалайтын факторлары бірдей ағзаларда белгілердің көрінуі немесе көрінбеуі мүмкіндігін түсіндіреді.
Кейбір ... ... тек ... орта ... ғана ... сол ... болатын белгілі бір гендерге де байланысты болады. Мысалы, дрозофилада қанаттарындағы ... ... ... тудыратын, өзі толық болмайтын vti гені болатындығы анықталған. Сол белгі бойынша гомозиготалы ... vti ... ... ... байланысты болады. Неғұрлым температура төмен болса, соғұрлым қанаттарының тарамдары ... ... ... ... ... ... қатар бұл геннің көрінісіне кейбір оған аллельді емес гендердің де, атап айтқанда модификатор гендердің әсері болады. Дрозофиланың түрлі линияларында ... ... ... ... ... және vti гені ... гомозиготалы шыбындардың түрлі линияларында тіпті бірдей температура жағдайының өзінде әртүрлі мөлшерде көрініс береді (40%-дан ... ... ... ... ... негізгі геннің қызметін атқаруы мүмкін, оларды интенсификаторлар дейді, ал басқалары керісінше кемітіп жібереді, оларды ... ... ... деп ...
Белгінің айқын көріну шамасы сыртқы орта мен ген-модификаторларға байланысты екенін дәлелдеу үшін тағыда мысалдар келтірейік. Мысалы, vgvg ... ... ғана бар) ... ... ... ... шыбынында бұл белгі тек төменгі температурада ғана айқын көрінеді. Сол дрозофиалның басқа бір ... ... - ... жоқтығы олардың көз фасеткаларының саны жабайы шыбындардың көз фасеткаларының ... 0-ден 50% ... ғана ... ... Осындай құбылыста өзгеріп отыратын белгілердің көрініс беру деңгейін экспрессивтілік деп атайды. Экспрессивтілік әдетте белгінің ағзаның жабайы түрінен қаншалықты ... ... ... көрініс бермеуі ажырау кезіндегі фенотиптік кластардың сандық ара қатынасына да әсер етуі ... ... осы ... ... ретінде қаралған гендердің толық көрініс бермеуі кезіндегі белгілердің тұқымқуалауы Мендель ... ... ...
7) ... ... морфологиясы
1910 жылы АҚШ-тың атақты генетигі Томас Морган тұқым қуалаудың хромосомалық теориясын ұсынды. Ол ... ... ... ... - дрозофилаға тәжірибелер жүргізді. Бұл шыбынның тобын жазда және ерте күзде жерге түскен және шіріген жемістер ... ... ... ... ... melanogaster) - генетикалық зерттеулерде жиі қолданылатын және өте ... ... ... бұл ... ... уақыты өте аз (10-15 күнде жаңа ұрпақ ... ал ... саны көп ( ... ... ... жүз) және ... ... жағдайда оңай өсіріледі. Бұдан басқа, оның кариотипінің ... жұп ... (2n=8) ... да ... зерттеулер үшін айтарлықтай маңызды. Т.Х.Морган дрозоофила шыбынында ... және одан ... ... ... ... ... тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясының негізін салды.
* Аналық , 2. ... ... ... -- гендердің өзгеру нәтижесінде пайда болатын тұқым қуалайтын аурулар.
Гендердің өзгеру нәтижесінде пайда болған тұқым қуалайтын ... ... ... ... ... ауруларды тұқым қуалау ерекшеліктеріне қарай төрт топқа бөледі.
1)Аутосомды-доминанттық тұқым қуалау ... ... ... ... ... ... ... сайын көрінеді. Мұндай ауруларға: брахидактилия -- ... ... -- ... ... -- ... ... ... кезді шел басу, сүйектің омырлығы т.б. жатады.
2)Аутосомды-рецессивті тұқым қуалау типінде ... ... ... ... Ата-анасында білінбей, ұрпағында көрінеді. Мұндай ауруларға альбинизм(пигментсіз), алькантонурия гомогентизин қышқылын артық бөледі, идиопатия ... ... ... -- ... ... ... рецессивті белгілердің тұқым қуалау типінде, аурулар келесі ұрпақта X хромосомада ... ... ... -- ... ... гемералопатия -- түнде көрмеу, дальтонизм -- түсті ажырата алмау, рахит -- ... ... ... -- ... ... ... бауыр циррозы, кемақыл, т.б. жатады.
4)Голландиялық тұқым қуалау типінде белгілер әкесінен тек ұлына ғана беріліп отырады. ... ... ... ... ... -- гипертрихоз, гипертрихоздың гені Ү хромосомамен тіркесіп тұқым қуалайды. Ер бала Ү хромосоманы тек әкесінен ... ... ол ген ... ... ... ... деп ДНҚ молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруін айтады. Ол молекулалық деңгейде өтеді, ... ... ... ... нәтижесінде ағза биохимиялық, физиологиялық, морфологиялық өзгерістерге ұшырайды. Организмдегі бұл өзгерістер бірден немесе біраз ... ... ... байқала бастайды. Полиплоидты мутанттардың клеткалары мен органдарының көлемі ұлғайып, хромосома жиынтығы жұп болса, оның ұрпақ беру қабілеті ... ал тақ ... бұл ... ... ... ... ... ағза үлкен өзгеріске ұшырайды. Кейде бір геннің өзгеруінен ағзаның бірнеше белгі-қасиеттері өзгереді ...
IV. ... ... ... Б. ... ... негіздері: оқу құралы/ Б.Бегімқұл. - Астана: Фолиант, 2009. - 331 ... ... Б. ... генетика негіздері: оқу құралы/ Б.Бегімқұл, С.Төлегенов. - ... ... 2008. - 331 ... ... Р.І. ... оқу құралы: І бөлім. / Р.І.Берсімбаев, К.Қ.Мұхамбетжанов. - Алматы: Қазақ университеті, 2002. - 167 б.
* ... С.Г. ... с ... ... учебник/ С.Г.Инге-Вечтомов. - М.: Высшая школа, 1989. - 591 c.
* ... М.Е. ... ... ... ... - ЛГУ, 1967. - 746 c.
* ... С.Ж. Генетика: оқу құралы/ С.Ж.Стамбеков. Алматы: Ана тілі, 1993, 448 б.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Aspergillus туысына жататын саңырауқұлақтардың эндоглюконаза гендерін прокариот жүйесінде экспрессиялау және клондау40 бет
Аллельді гендер7 бет
Аллельді емес гендердің өзара әрекеттерсуі.4 бет
Аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуі7 бет
Аллельдік гендер түсініктеме, және олардың маңызы4 бет
Астық тұқымдастардың тат ауруларына тұрақты гендері9 бет
Гендер21 бет
Гендерлік лингвистиканы зерттеудің теориялық аспектілері9 бет
Гендерлік психология саласының мақсат-міндеттері, пәні, объектісі.4 бет
Гендерлік социология15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь