Қазакстанда саяси философияның қалыптасу және дамуы

1. Қазакстанда саяси философияның қалыптасу және дамуы
2. Саяси элита және саяси жетекшелі
3. Саяси сана және саяси идеология
4. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қазақтың алғашқы философы, әлеуметтанушысы. Математигі, физигі, астрономы, ботанигі, логика және тіл маманы, музыка зерттеушісі Әбу Насыр Мұхаммед Ибн Тархан әл-Фараби 870-950 жылдары өмір сүрген. Ол екінші Аристотель атанған. Барлығы 160-тан астам трактат жазған. "Бақытқа жету жолдары", "Саясат туралы", "Азаматтық саясат" деген еңбектері бар.
Әл-Фараби басқару түрін екіге бөлген:
1. Қайырлы - халықты бақытқа апарады.
2. Қайырымсыз - мұнда теріс әрекеттер болады. Әл-Фарабидің айтуынша адам бақытты болуға лайықты, сондықтан сол ол бақытын табуға тиіс. Оған ол тынымсыз еңбек арқылы ғана жетуге болады дейді. Ұлы дана халықтар достығын қолдады.
Қазақ даласындағы ойшылдардың бірі — Жүсіп Хас-хаджиб Баласағұни (1021-1075). Ол - ақын, философ, қоғам қайраткері болған. "Құтадғу білік" (Құтты білік) деген дастаны бар. Ол түрік тілінде жазылған. Мұнда адамның тағдыры, қоғамдағы орны мен рөлі, халықтың санасы, әдет-ғұрпы, т.с.с берілген. Өмірден әділ заңды, еркіндікті аңсаған.
Қазақ халқының, тарихында өшпес із қалдырған хандар да бар. Олар Қасым, Есім, Тәукехандар, "Қасымханның қасқа жолы", "Есім ханның ескі жолы" деп халық олар жасаған заң, тәртіптерді көпке дейін ұмытпаған.
Ал Тәуке хан "Жеті жарғы" деп аталған қазақ әдеп-ғұрып заңдарының жиынтығын жасады. Мұнда құқықтық тәртіп деп мемлекеттік құрылымының негізгі принциптері айқындалды. Ол "халық кеңесі" мен "Билер кеңесін" тұрақты орган ретінде қалыптастырып, рөлін арттырады. Тәуке хан қазақ қоғамына түбегейлі өзгерістер әкелген ірі реформатор болды.
Қазақтың белгілі ойшысы-ШоқанУалиханов (1835-1865). Ол ғалым. ағартушы-демократ, саяхатшы, этнограф, зерттеуші. Халықты патша-шенеуліктері мен жергілікті байлардың зорлық-зомбылықтарынан қорғауды, қолынан келгенше оның рухани және мәдени өркендеуіне ықпал жасауды өзінің мақсат-мүдесі деп білді. Шоқанның ойынша, халықты қанаудан құтқару үшін билікті жою керек, сонда ғана халық бақытты болады. Қазақ еліндегі тәртіпті өзгертудің жолдарын іздеді. Қоғамдық құрылыстың жаңартудың жолы ретінде реформаны таңдады. "Сот реформасы жайындағы хат" деген еңбек жазды. Сол реформаны іске асыру үшін көп зерттеулер жүргізген.
1.Жамбылов Д. Саясаттану. А., 2003
2.Қуандық Е. Саясаттану. А., 2001
3.Байдельдинов Л. А. Теориялық саясаттану. А., 2005
4.Мағзұмов М. Т. Саясаттану негіздері. Дәріс курсы. Өскемен, 2002
5.Рахметов Қ. Саясаттану. А., 2005
6.Абдильдина Х.С. Саясаттану. Оқу құралы. Астана, 2007
7. Антропология мировой политической мысли, в 5-и томах
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК ... : ... ... ... ... және ... ... және саяси жетекшелі
Саяси сана және саяси идеология
Орындаған: Сейтказыева Д.
ПТ-311
Тексерген: Кенжебулатова А.М.
Семей 2015 жыл
Жоспары:
* ... ... ... ... және дамуы
* Саяси элита және саяси жетекшелі
* Саяси сана және саяси идеология
* ... ... ... ... ... философияның қалыптасу және дамуы
Қазақтың алғашқы философы, әлеуметтанушысы. Математигі, физигі, астрономы, ботанигі, логика және тіл ... ... ... Әбу ... ... Ибн ... ... 870-950 жылдары өмір сүрген. Ол екінші Аристотель атанған. Барлығы ... ... ... ... ... жету ... ... туралы", "Азаматтық саясат" деген еңбектері бар.Әл-Фараби басқару түрін екіге бөлген:
1. ... - ... ... апарады.
2. Қайырымсыз - мұнда теріс әрекеттер болады. Әл-Фарабидің айтуынша адам бақытты ... ... ... сол ол ... ... тиіс. Оған ол тынымсыз еңбек арқылы ғана жетуге болады дейді. Ұлы дана халықтар достығын қолдады.
Қазақ даласындағы ойшылдардың бірі -- ... ... ... (1021-1075). Ол - ақын, философ, қоғам қайраткері болған. "Құтадғу білік" (Құтты білік) деген дастаны бар. Ол түрік тілінде жазылған. ... ... ... қоғамдағы орны мен рөлі, халықтың санасы, әдет-ғұрпы, т.с.с берілген. ... әділ ... ... ... ... ... өшпес із қалдырған хандар да бар. Олар Қасым, Есім, Тәукехандар, "Қасымханның қасқа жолы", "Есім ханның ескі ... деп ... олар ... заң, тәртіптерді көпке дейін ұмытпаған.Ал Тәуке хан "Жеті жарғы" деп аталған қазақ әдеп-ғұрып заңдарының жиынтығын жасады. Мұнда құқықтық ... деп ... ... ... ... ... Ол ... кеңесі" мен "Билер кеңесін" тұрақты орган ретінде қалыптастырып, рөлін арттырады. Тәуке хан ... ... ... ... ... ірі ... ... белгілі ойшысы-ШоқанУалиханов (1835-1865). Ол ғалым. ағартушы-демократ, саяхатшы, этнограф, ... ... ... мен ... ... зорлық-зомбылықтарынан қорғауды, қолынан келгенше оның рухани және мәдени өркендеуіне ықпал жасауды өзінің мақсат-мүдесі деп білді. Шоқанның ойынша, халықты ... ... үшін ... жою ... ... ғана ... ... болады. Қазақ еліндегі тәртіпті өзгертудің жолдарын іздеді. Қоғамдық құрылыстың жаңартудың жолы ретінде ... ... "Сот ... ... хат" ... ... ... Сол реформаны іске асыру үшін көп зерттеулер жүргізген.
Саясатқа ат салысқан тұңғыш ұстаз - ... ... ... ... дүниеге "дұрыс көзқараспен" қарауға тәрбиелеуді өзінің негізгі мақсаты етіп ... ... ... қана ... ... ... ... қыспағынан құтқара алады деп, барлық күш-жігерін олардың білімін көтеруге ... 1887ж. ... 20 ... ... және ... ... арнайы мектеп ашқан.
Қазақ даласының ғұлама ойшылы - Абай Құнанбаев ... Ол ... ... ... үшін күресте достық, татулық, бірлік- керектігіне назар аударды. Ол адамның "ақыл, ғылым, қайрат" арқылы жоғары дәрежеге көтеріліп, ... ... ... ... ... жерінде саяси сананың дамуына XIX ғасырдың аяғы XX ғ. басында пайда болған алғашқы зиялылар қауымы да ықпал етті. Оларға: Ә.Бөкейханов, ... ... ... М.Тынышбаев, М.Жұмабаев, Б.Қаратаев, Халел және Жаһанша Досмұхамедовтерді жатқызуға болады.
Қазақ - ... ... ... Қазақ халқы ойшыл, не айтса да мәселенің байыбына жетіп барып айтатын, сөздің түйініне мән ... ... ... ... ... не келсе соны сөйлей беретіндерді әсте жаратпаған. Халқымыздың тағы бір ... ... ... алып, бұлжытпай қайталай білген. Бұл сірә қазаққа ұлы дала, ұлан байтақ, алып сахара сіңірген игі қасиет ... ... Ен ... ... ... ... қазақ кейде бір төбенің басына шығып алып, жападан-жалғыз отырып, ертелі-кеш әрілі-берілі бара жатқандарды байқап, ойға ... ... өзі ... ал ... кісі тап ... ... айтқан сөзіне құлақ құрышын қандырып отырған. Мұның өзі тіпті бүкіл көшпелі халықтардың, оның ішінде қазақтардың да жадында сақтау ... ... ... Оның тағы бір себебі - адам миының кіршіксіз таза болып, көптеген қажетсіз стрестердің ... ... ... ... ... ... ... Әлбетте жадында сақтауы, суырып салып бір - екі ауыз өлең ... ... ми ... ... ... ... керек. Ол күнделікті дағдыға, дархан дала сіңірген қасиетке байланысты. Ел арасында күні бүгінге дейін 500 - 600 ... ... ... ... ... беретіндер жиі кездеседі. Ал кейбіреулер одан да көп білген. ... ... ... ... бек өзі Бәдібектің 42-ұрпағы екенін, ал өзіне дейінгі 87 атаның аттарын атайды. ... есте ... ... ең ... себепкері - шежіре. Ол жылнама емес. Қазақ шежіресінде үлкен мән бар. Қазақтар бір-бірімен танысқанда, сұрау қойып, тыңдап ... ... егер ... ... - деп әркімнің алыс-жақындығын ажыратқан. Сондықтан, әрбір адам өз ... оның ... ... ... оның ... жақсы білуге тиіс болған. Қазақ халқы Қазан төңкерісіне дейін ... бойы ... ... ... көшіп-қонып отырған. Көшкенде кез-келген жерге емес, белгілі өзінің мекені, ата жерін жайлаған. Бұл да рулық тәртіптің санада сақталуына себепкер болған.
Қазақтың ... ... ... ... ... ... Бұл, әрине ерекше, артық жаратылғандықтан немесе артта қалған жабайылықтан емес. Қазақ халқының шежірешілдігін, тарихи санасының сергектігін, ең ... оның ұзақ ... ... ... өмір ... ... сабақтастырған жөн. Ал, салт атты көшпелілер өркениетінің Еуразия ойкүмегінде үш мың жылдық тарихы бар. Біздің заманымызға дейінгі ІІ ... ... ... XVIIІ ... ... ... далада бір ғана өндіріс тәсілі болды. Ол - көшпелі мал бағушылық еді. Мұндай өмір ... ... ... ХХ ... ... аттады. Яғни, адамзат тарихындағы ең ұзақ базистік өмір салты, ең ұзақ формацияны Еуразия ... ... ... осындай ұзақ дамудың, жетілудің сатыларымен өткен қазақ халқының қаладағы да, даладағы да қазіргі шым-шытырық құбылыстар, айқай-шу, жағымсыз дыбыстар, ... ... ... ... миға қосымша жүк, салмақ салатындығы белгілі. Содан барып мидың шығармашылық қабілеті шектеліп, ал жаттап алу, ... ... ... қалу жағы азая бермек.
Қазақ өзін атамекеннен, атамекенді өз болмысынан ажыратпаған. Сүйіспеншіліктің осы қос түрі ... ... ... қазақ өз құдыретімен тілдескендей мамыржай алаңсыз жүрген. Ол туған жер мен туған ел біртектес ұғымды, ... ... ... осыдан келіп деген сөз нақыштанып, күш алған шығар. Қазақ елі үшін қай кезеңде де елі мен ... ... ... қору ... күн ... түсіп көрген жоқ. Бұдан ауыр да күрделі мәселе болған да емес. Ал ... күн ... ... апатынан немесе сырт жаулардан ығысқан кезде қазақтың көкірегін кернеген ой жалқы болды. Оны А.Байтұрсынов былайша деп жеткізді:
Қазағым, жерің қайда ... ... ... ... ... жер кеткен соң өрісіміз,
Қалды ғой жатақ болып қайран елдер.
Қазақтың дүние мен адам туралы толғамдары атакәсіпке - мал ... ... ... Мал шаруашылығы мекен-жайға бейімделді, шаруашылықтың ыңғайына қарай ... ... ... қауым жағрапиялық аяны тек бір-ақ бағытта, мал өсіру бағытында ғана кеңітті. Оның тіршіліктен ... - мал ... ... ... ... ... еңбек бөлінуіне сай этникалық ынтымақтастық құрудан кейін қалмау. Малды өсіріп-өндіру ... ... ... пен ... көзі. Шаруашылықтың осы түрін жетілдіру арқылы халық өз ... өзі ... ... ... ... ... құдыретпен қазақ өз әрекетін өлшеген. Осы тәртіппен даланың ... ... иесі және оның ... ... ... ... ... философияның жаңа түрлері туды, олар ұлағатты ұғымдарда жаңғырды. Жаңарған идеялар мен қағидалар дүйім жұртты түйінді мәселелерді шешуге жұмылдырды. ... ... ... ... адамгершілікпен бірлесуді, ұлылықпен тұлғалануды айтамыз. Ұлағаттылық - ... мен ... ... жеке бас ... ... Оған халқымыз пір тұтқан Қазыбек бидің киелі сөзі де дәлел: .
Қазақ халқының тарихи тағдыры өте ауыр, ... ... ... Олай ... қазақ елінің орналасу ортасына байланысты. Тағдыр қазақ халқына ұлан-байтақ, саналуан ... толы жер ... ол ... ... ... ... Монғолия сияқты отаршыл империялармен көрші етті. Жүздеген жылдар бойы қазақ ... осы ... ... ... үстінде болды. Асқан ерлік күрес, қазақ халқының үлкен шығындары жағдайында қазақ этносы сақталды.
Қазақ халқы бұралаң жолдардан өтті. Өз жерін, ... ... ... ... ... ерлікпен сақтап қалды. Халық өз басына қауіп-қатер төңген сын сағаттарда ар-абыройын сақтай білді, даналық пен ... ... Жау ... бөрі ... алған сәттерде халық даналары ұлт бірлігін ұштай білді. Ортақ жауға қол ... ... ... өз ... өз ... жасай білді.
Қазақ рухының төл қасиеттері де осында. Өйткені қазақ ... ... ... өзінің кім екендігін шыдамдылықпен, қайсарлықпен басқаға танытуға ынталанған. Сөйтіп, ... өз ... ... ... ... жаңғырту арқылы өз тұлғасын сомдай түсті.
Қазақтың өзінің жұрт екені даусыз. үшін талпынған тайпалық одақ, ... ... ... ... негізгі тұлғасы мен ұйытқысы болып келген болатын. Қазақтың жақсы қасиеттері көп: , , туыстық, ... ... ... ... Мұны ... дәтіңіз жоқ. Сонымен қатар қай тұста артық та кетіп жатады.
Нарық өңіріне , тәй-тәй басып, жаңа өмір үшін құмырсқадай ... ... ... ... ... мен атакәсіптен ұғынарымыз да, үйренеріміз де мол. Қазақтың пейілі қандай кең болса, мекені де сондай кең. Қазақстанның жерінде 9 ... ... 98 ... мемлекеті сыйып кетеді. Қазақ халқының өкілдері ешқашан материалдық жағдай үшін ата-мекенін, жерін тастап кетпеген. ... ... ... бір ... ... ... жоғары екен деп эмиграцияға кету мүлдем болмаған көрініс. Бұл жағдай ... ... ... ... ... ылғи ... ... көрсетсе керек.
Бірақ шынын айтсақ, қазақ халқының әлсіреген, босаңсыған уақыттары да болған. Оған мысал: кезінде қасиетті ... ... ... полигондар, химиялық зауыттар мен комбинаттарды салуға рұқсат берген. Бұл алданғанымыз еді. ... ... ... бәрі ... ... да, ... де біраз бәсеңсігенін көрсетті.
Тарихи тұлғалардың саяси ой-пікірлері. Қазақ халқы ... ... ... ... көреді. Ол әр уақытта сөздің парқына мән берген. - деген қазақ не болса да ... ... ... ... белгілі. Біздің мақал-мателдеріміз тұнып тұрған философия. Сондықтан да шешендеріміз ... ... ... ету үшін ... ... ... ... Асылы шешен, дәлелді, қисынды сөйлеу қазақ халқы арасында ерте заманнан ... ... ... ... заманымызға дейінгі VII - VI ғасырлар шамасында көшпелі скифтер арасынан ... ... ... ... ертедегі Афиныға барып, дәлелді, қисынды сөйлеп, түрлі ұлағатты іс-әрекеттер жасау арқылы күлі әйгілі гректерді таңқалтырып, әулие атанған. Анахарсистің өмірлік көзқарасы, ... ... ... Осы ... ... мына бір түйінді пікірін мысалға келтіре кеткен жөн: . Ол тәңірге табынған. Оның болжамынша, . Тәңіріні, керек десеңіз, табиғаттың ... деп те ... ... ғұлама Анахарсис скифияның кең даласына сыймай білім ... ... қуып ... ... ... Оның ... ат басын тіреген үйінің иесі әйгілі ғұлама Солон болса керек. Солон жолаушыдан жөн сұрауға есіктегі құлын жұмсайды. Қонақ: , -- деп ... ... ... Солон скифтік дананы сынамақ болып: деген сауал қойыпты. Анахарсис оған кідірместен: -- деп ... ... ... ... ... көп ... ... дос болып кеткен екен.
Сол Солон біздің ұлы бабамызды Грекияның ғұламаларымен таныстырады. Ол әділдігімен, білімділігімен, шыншылдығымен, даналығымен, ... ... елге ... ... ... жылдар, ғасырлар өткенде де Эллада жұрты кеменің зәкірін ... ... ... ... ... атап ... ... бұл санаттан шығып қалған күннің өзінде оның есімі Диоген, Биант, Солон, Хилон, Периандр, Фалес, Аристодем, Пифагор сияқты әйгілі грек ... ... ... Басқасын былай қойғанда, гректердің біздің бабамызға ескерткіш орнатып, тұғырына дегендей қанатты сөз ... ... ... ... бар ғұмырын Грекияда өткізбеген. Бұл елден іздегенін тауып, аларын алып, білім, ғылым ... ... ... ғұлама еліне, кіндік қаны тамған жеріне қайтып оралады. ... ... ... ... ... ата ... жаймақ болады. Елдің заң жүйесін реформалауға ниеттенеді. Бұған өзінің Скиф бауырлары көнбейді. Ақырында данышпан ... ... ... атып өлтіреді. Байғұс бабамыз көз жұмар сәтінде: , -- деп ... ... ... грек ... білгені даусыз. Бірақ түркі тілін білмеді деген ... ... ол ... ... ... ... туды, мәйіті де сонда қалды. Бұл кезде және түркі Әліпбиі, жазуы болмады деп тағы айта ... ... ... жазу ... ... Орхон-Енисей ескерткіштері әлдеқашан дәлелдеп берген ғой. Ендеше бұл ... бұл ... ... ... ... ... ... Олай болса өз дәуірлерінің теңдесі жоқ алыптар болған Анахарсистың, Майқыбидің, Иоллығтегіннің, Жүсіп Баласағұнның, Ахмет Яссауидың, Абайдың мұралары, философиялық дүниетанымы осы ... - ... тілі ... ... тағы бір ... ... XXV ... өтсе де Анахарсистың әңгімелері мен ғибратнамалары қазақтың бүгінгі әдет-ғұрыптарына айнымай ұқсайды. Кезінде Анахарсисты ... мен ... де өте ... ... ... ... ... логиканың негізін салған Аристотель де өз ілімінің кейбір принциптерін сол Анахарсистен қалған үлгіден үйренген деген де ... ... ... тарихында еміс-еміс көрніс берген Анахарсиспен қатар Абарис ... ... абыз ... да ... ... ... алатындығын айтпасқа болмайды.
Қазақ халқында мұндай ойшылдық дәстүр ежелден келе жатыр. Асылы әрбір халықтың өзіндік ой ... ... ... болады. Демек, дүниеде өзіндік саяси ой пікірі жоқ ешбір ... ... ... Әрине түрлі жағдайға байланысты біреуінде ол жоғары дамыған, белгілі дәрежеде жүйеленген, ал енді біреуінде саяси ойлар бір жүйеге ... ... ... ... ... Сондай халықтар қатарына қазақ халқында жатқызуға болады. Бұдан келіп, қазақ жерінен жүйелі саяси ой-пікір ... ... ... ... деп айта ... Ел ... күн ... тарихтың небір қысылтаяң кезінде халық өз ортасынан қол ... ... от ... орақ ... ... ел ... көсем, билер мен саясаткерлер шығарып отырған. Сол қасиетті бабалар сапында ғұлама ғалым Әл-Фарабидің өзіндік лайықты орны бар. Ол Х ғасырда аты ... ... ... Аристотельден кейінгі екінші ұстаз атанады. Әбу Нәсір Әл-Фараби Оңтүстік Қазақстан жеріндегі Отырарда дүниеге келген. Бірақ өсіп, ірі ғылым ... ... жері - араб ... Ол ұрпақтарына 160 - тай философиялық трактат жазып қалдырған.
Фарабиден екі ғасыр бұрын дүниеге ... ... ата да ... ... ... философ болған. Оның туып-өскен және дүние салған жері - қазіргі Қызылорда облысы Қармақшы ауданы.
Қоқыт ата туралы сөз еткенде мына бір ... ... ... ... ... Аңыз ... ... Қоқыт баба мен Екінші Түрік қағанатының негізін қалаушы Тоныкөктің бір адам екендігін жазушы ... ... ... тарихи деректер арқылы дәлелдеп шыққан. Жазушының атауында ол ... деп ... ... жаңалықты жазушы түгіл, кәсіпқой тарихшыларымыз да ашпағаны өтірік емес. Тосын жаңалық, қазақ тарихын ... ... ... ... ... ... ... шынай мұрагері екенімізді дәлелеп беретін жаңалық қой бұл.
Қоқыт атаның шығармалары бүкіл Шығыс елдеріне кеңінен тараған. Оның атты ... ... ... ... 1952 жылы ... ... көрген, 1958 жылы түрік тілінде Анкарада басылып шақты. Оның өлеңмен жазылған шығармалары данышпандық, филосифиялық ойлар мен толғауларға толы. Ел арасында ... ата ... ... ... көп. ... ... ... сияқты.
Қазақтың дана, әрі ойшылдарының бірі - Асан қайғы. Ол XV ... ... ... ... өмір ... Асан қайғы көптеген нақыл сөздердің, саяси ой-толғаулардың иесі. Мәселен, ... ... ... ... көп ... ... Ол Алтын Орданың ыдырап, Дешті қыпшақтың орынына бірнеше ұсақ хандықтардың пайда болуын уайымдайды. Асан ... ... ... ... ... ... қанағаттанбайды, ренжиді. Ол малға жайлы, шөбі, суы мол, жұт болмайтын, ел қауіп-қатерден аман, ру ... ... ... ... қоғамды аңсап, оны деп атаған. қазақ жағдайына байланысты ойдан шығарылған утопиялық қоғам. Оның ... ... ... қанатты сөздер де дәл осы кезде туған. Оларды далалықтар күні осы уақытқа дейін ... ... ... ... ... ... өмір сүрген ірі тұлғалардың бірі - Жүсіп Баласағұн. Ол әрі ақын, әрі ғылымға жаны жақын философ ... Оның ... ... (1069) ... ... ... әдіскерлік іс жөніндегі философиялық трактат десе де болады. Негізгі пікірлері әділеттілік, бақыт, қанағат, ақыл - сана туралы диалогтардан ... ... ... адамдарды - адамгершілікке, тазалыққа, адалдыққа шақырған. Ол артына: , , , -- ... ... ... ... ... ірі ... бірі Қожа ... Яссауи. Ол ХІІ ғасырда қазіргі Шымкент облысы Сайрам жерінде дүниеге келіп, саналы өмірін Түркістан шахарында өткізген. Оның ... ... - (). ... өзінің 63 жасқа дейінгі өмірін баяндайды. Жас кезінде жетімдікті, өмірден көрген азабын, шеккен қасыретін айтады. Сондай-ақ ... ... ... құрған хандардың, бектердің, қазылардың харамдық істерін әшекерлеп, сынайды, фәнидің жалғандығын айтады. Дін адамдарының құдайдың атын жамылып, бас пайдасын ойлап, ... ... елді ... ... ... көріп, түңіліп, өзін олардан аулақ ұстап, алла тағалаға адал берілгендігін дәлелдеп, дүние қызығынан ... ... ... ден ... ... ... ... ежелгі мәдениетіне, әдебиетіне, тарихына, этнографиясына, экономикасына қатысты көптеген құнды деректер табылады. Кітап халқымыздың дүниетанымын біршама кеңейтерлік рөл атқарады. ... ... ... жақ болды. Оның есімі бүкіл араб елдеріне кең тарады. Әмір Темір Яссауидің жерленген жеріне ... екі ... ... ... ... бар Түркістан кесенесін орнатты.
Түркістан жалпы мұсылман әлемінде ... ... ... ... Қожа ... ... ... - ЮНЕСКО-ның Қызыл кітабына енгізілген. Барлық түрік нәсілдес халықтар Түркістанды байырғы ... ... деп ... ... - қазақ халқының тұтастығының, бірлігінің нышаны. Қазақ ұлттының басын біріктіріп, сыртқы жаудан, ішкі ыдыраудан аман сақтап ... Есім хан, ... хан, ... хан, ... хан, Төле би, ... би, ... би, т.б. есімдері Түркістан қаласымен тығыз байланысты.
Қазақ арасында бүкіл түрік елдеріне ортақ Қожа Нәсірдің халқымыздың философиялық ой-пікірін оятып, ... ... ... ... ... әлідікке тәрбиелеуге алатын орнын айтпауға болмайды.
Қазақ халқының философиялық ой-пікірінің бір ерекшелігі - оның ... ... ... ... инабаттығы мен қайрымдылығы, кең пейілдігі мен кешірімділігі. Мәселен, Абайдың қарасөздерін алайықшы. Олар үлкен ... мәні бар ... ... қысқа, сөздері нақты. Сондықтанда қалың көпшілік оларды жақсы түсінеді.
Абай -- ... ... Ол ... ... ғана ... әсер етіп ... ұшан-теңіз білімімен бүкіл адамзаттың санасына данышпандықтың дәнін сепкен ойшыл да кемеңгер ... Ол - ... ... әрі тәңірдің өзінен туған әулие десе де болғандай. Оның поэзиясының енбойынан адамдарға деген сүйспеншілік пен аяушылық сезімі есіп тұрады. Сонымен ... ол, ... ... ... тұмшалайтын қараңғылық пен надандылыққа қарсы бітіспес күреске шақырады. Ал, гуманистік идеялары ... ... ... ... бір ... ... ... еріксіз қайран қаламыз.
Осынау қазақ ақынын толғандырған проблемалар қазірдің өзінде кез-келген халық өкілінің көңіл пернесін дөп ... ... ... ... айтқандық емес. Абай -- әлемдік поэзияның асқарларымен иық теңестіріп тұрған заңғар тұлға.
Қазақтың ойшылдығына қазіргі көзқарас. Қазір ... ... ... ... өмір сүріп отырмыз. Оның бір ерекшелігі қысқа сөйлеуді, аз сөзбен нақты ұғым ... ... ... ... ... ... ... журнал, кітап оқудан қалып барады. Өйткені халық хабарға мұқтаж емес. Бәрінің орнын теледидар басып отыр. Ол әрі қысқа ... әрі ... ... ... бар. Бұл ... көп мән ... ... Бүгін бұл мәтел өмір талабына сай деп жаңартуға болар еді.
Ойшыл халық алды-артын ... ... ... ... жасап отырады. Біздің нарыққа көшкен кезеңімізде бұл әбден қажет. Біз егеменді ел болдық деп ... ... ... ... ... той ... шаттандық, шабылдық. Енді әулилелерге ас беру басталды. Ол да дұрыс, имандылық іс. деген ... да бар. ... алла - ... да ... ... шаша бер ... ... Қазақстан жылына 28 миллион тонна мұнай шығарады екен. Болашақта оны біз 85 миллион ... ... ... Енді осыншама мүмкіндігіміз бола тұра неліктен Ресейге мұнай үшін 150 миллиард сом қарызбыз? Оның ... де бар ... ... еш ... жоқ. Бірақ ол себептерге не себеп болды? Бұл дүниетанымдыққа жатпай ма? ,- деп ... ... ... ... ... бұл басқа жағдайда, басқа мағынада айтылған. Бірақ біз өз құнды заттарымызды бұлдай білдік ... деп ... ал іс ... ... ... да ... ... жатады. Мерзімді баспасөз беттерінде қазақтық сезімімізге, ісімізге, мінезімізге, көзқарасымызға қарай , , , , , , ... ... ... ... ... ... салт-сана рухында қанаттандырып, шынайы патриот етіп тәрбиелеу - ... ... тиіс ... ... ... - ... ... де дәл осындай өнеге бигінен табыла білуіміз қажет. Ал, шынайы патриот болу деген не? Ол ... деп ... керу емес қой. ... ... ... тең ... үшін, ақылы - парасаты мен адамгершілігінің, өнері мен тұрмысының өзгеден кем болмауы үшін қайратты әрекет жасайтын адам ... ... ол қай ... ... ... өз ... адал презенті бола алмақ.
Рас, біз ойшыл, философ ... ... ... ойы жоқ халық бар ма? Айырмашылығы - біреуінде ол жоғары ... енді ... ... ... дамыған. Ал дүниеге көзқарас-философиялық проблема. Ол жан - жақты дамығандықты, жоғары мәдениеттілікті қажет етеді. Одан соң біздің ұлттық сана ... ... ... Оянуы оянды, бірақ шарықтап дами алмай келеді. Ұлттық намыс қандай? Бұларды саяси ой - пікір емес деп кім айта ... ... ... ... ... салайықшы, біз қандай екенбіз. Күні кеше бізге керегі ұраны болса, енді бүгін - ... реті ... ... ... ... қамын ойлау - ұлтшылдық емес. Біз мыңдаған жылдық тарихы бар, дүниеге ұлы адамдары көп ... ... ... ... ... ... ... жағынан тоғызыншы елміз, 2500 тілдің ішінде тіліміз 70-орында тұр. деп мәрт мінез танытушы, асқан адамгершілікті ... ... ... ... ... ... ... француздың elite деген сөзінен шыққан таңдап алынған, сұрыпталған деген мағына береді. Элитаның түрлері өте көп: саяси, басқарушы, экономикалық, ... ... т.б. ... ғылымға алғаш енгізген Вильфредо Парето (1848-1923). Ол бойынша элита билік ... ... ... ... ... арқасында келеді. Ол идея жүзеге асқанда олардың энергиясы азайып, ізденісі баяулай бастайды. Олардың ... жаңа ... жаңа ... ... ... келеді. Мұндай алмасу қоғамда әрқашан болмақ. Яғни, бір элита ... ... ... ... алға ... ... ... (1854-1941) элита теориясын негіздеді. Онда ол қоғам басқарушылар мен бағынушыларға бөлінеді деді. Оған ұйытқы болатын ... ... ... байлықты, діни дәрежені жатқызады. Осы үш қасиет адамға басқарушылар қатарына енуге жол ашады. ... ... ... ... ... ... және ... иеленген жоғарғы топ. Қоғамның екіге басқарушыларға және бағынушыларға немесе элита мен бұқараға бөлінуі ... ... оған әсер ... ... факторларды айта кетуге болады. Олар:
Еңбектік бөлінуі;
Әлеуметтік құрылымның иерархиялы түрде болуы;
Басқарушы қызметтің жақсы ... ... ... билікке, саясатқа қызықпауы.
Саяси элита бірнеше түрге бөлінеді.
Олар: ... ... ... ... ... ...
Саяси элитаның қалыптасуына байланысты екі жүйе қалыптасқан. Гильдия және антрепренерлік. Антрепренерлік түрде басқарушы қызметке ... ... ... ... ... ұнай білу қабылеті басты орын алады. Мұнда кандидаттың байлығына. Кәсібіне, біліміне, мамандығына онша мән ... Жеке ... ... ... мен қасиеттері арқасында элита құрамына өте алады. Элита да ол ... жеке ... мен ... ... қоймайды. Гильдия жүйесінде үміткер билік сатысы бойынша баяу болса да анық көтеріліп ... ... ... ... қызметке үміткерге көптеген талаптар қойылады. Оған кандидаттық білімі, адамдар арасындағы жұмыс тәжірибесі, партиялық стажы және т.с.с. жатуы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ол ... элитаға өтпей қалуы мүмкін. Антрепренерлік жүйе көбіне демократиялық қоғамда қалыптасса, гильдия ... ... және ... ... кең ...
Саяси көшбасшылық
Саяси лидерлік жеке тұлғаның, саяси топтың бұқарамен өзара әрекетте болуымен байланысты ерекше функция. Лидерлік тұлғаны, саяси топтар осы мәртебеге ... деп ... ғана ... ... Ал ... танылуы үшін лидерге тән қасиеттерді иеленіп, оларды көрсете алуы тиіс. Олардың ішіндегі ең бастысы - ... ... ... ... ... ... ... оған ықпал ете алу қабілеттілігі болып табылады. Сондай-ақ, егер лидер саясатты жобалап, ... ... да ... ... ... ... Ол ... жобалауды және оны адамдардың тіршілік әрекетінің негізіне айналдыруды қамтамасыз етуі ... ... кез ... ... лидердің саясаткер болуы шарт.
Саясат - лидер қызметінің мәнді аспектісі. Макс Вебер лидерліктің келесідегідей түрлерін ... ... ... ... ... топтың тұлғаны лидер деп тануы қалыптасқан дәстүрдің негізінде өтеді. Негізгі өлшемдері: а) тұлғаның әлеуметтік ... оның ... ... осы ... қалыптастырған кіші әлеуметтік ортаның беделділігі; ә) өмірлік тәжірибесі мен лидерлік функцияны атқаруға ынтасының болуы: б) әлеуметтік ... ... ... ... ... үшін ... ... тануы, қолдауы және бағынуы.
ІІ. Харизматикалық лидерлік. Елден ерек, айрықша жеке қасиеттерінің арқасында тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның өмірі мен қызметін белгілі бір тұрғыда мифологияландырумен байланысты. Харизматикалық лидерлер адамдардың қалың бұқарасын тартатын ірі, түпкілікті қайта өзгерістердің қажеттілігі ... ... ... ... ... болады. Дін Адам-Құдай мәртебесін берген Иса пайғамбардың (егер осы ... ... өмір ... ... Мұхаммед пайғамбардың харизматикалық лидерлер екендігі даусыз. Харизматикалық лидерлер қатарына Махатма Ганди, В.И.Ленин және басқа да саяси ... ... ... ... лидерлердің ойлары мен сезімдері, қызметтері - ірі әлеуметтік қозғалыстардың белгісі болып саналатындықтан, де олардың ықпалы өлгеннен кейін ұзақ ... бойы ... ... ... ... бұқараның әлеуметтік үміті ақталмайды, сондықтан уақыт өте келе харизматикалық лидер өз ықпалын жоғалта бастайды.
ІІІ. ... ... Ол ... ... ... және ... ... болып табылады. Бюрократиялық жүйе қатаң иерархияланғандықтан,лидерлік функция осы жүйедегі жоғарғы эшелонның өкіліне беріледі. Мұндай ... ... жүйе ... ... ұстанушылығын, жүйедегі мінсіз жүріс-тұрысын, басқару тәжірибесін, жеке қасиеттерін, жүйе ... ... мен ... ... ... ішкі ... негізінде қалыптасады. Мұнда тұлғаның көрнектілігі мен таланты басты емес, функционалдық міндеттерді қатаң орындау, тәртіптілік, аппараттық жұмыс мәдениетін ... ... ... ... ... ... өздерінің лидерлік функцияларын жүзеге асыру тәсілдері бойынша авторитарлық және демократиялық деп бөлуге болады. Авторитарлық лидер өз қызметінде ... ... ... ... ... ... ... бағынушысының жақсы атқарушы болуын талап етеді. Демократиялық лидер бағыныштыларына еркіндік пен жауапкершіліктің белгілі бір ... бере ... ... ... ... ... ... Алайда, лидерлік функцияның типінен, оны жүзеге асыру тәсілінен тәуелсіз лидерлік: а) ... ... жету ... топ мүшелерін біріктіруді; ә) осы топқа кіретін адамдар арасындағы өзара қатынастарды реттеуді; б) ... ... ... мен ... ... ... тигізуді қамтамасыз етуге міндетті.
Саяси лидерлік - ... ... ... ... әлеуметтік лидерліктің бір формасы. Саяси лидерлік тұлғадан кәсіби қызмет үшін қажетті қасиеттердің бар ... ... ... Бұл ... ... болып келеді. Оларды жалпы түрде былай топтауға болады:
1. Салмақты саяси ... ... ... ... ... пен ... ... Бұл үшін адамдардың мүдделерін білуі, оларды біріктіре әрі саясат сферасына икемдей алуы ... ... ерік пен ... ... ... ... шешімдерді жүзеге асыра білу қабілеттілігі. Саяси лидердің функциясын тиімді түрде жеке индивид, тұлға емес, ... ... ... ... топ атқара алуы мүмкін. Саяси партияның лидер ретіндегі басымдығының өзі сонда, ол мүшелері саясат сферасын өздерінің қызметі үшін таңдаған ... ... ... ... ... ... ... өмірдің тарихында партиялықтың дамуы саяси ынтымақтас топтардың пайда болуынан саяси партия тәрізді саяси ықпалды құрылымдардың құрылуына дейінгі жолдан ... ... ... Қазақстан Республикасында демократиялық қоғамның қажетті құрылымы көппартиялық саяси жүйені қалыптастыру процесі белсенді жүргізілуде. Біздің еліміздегі барлық ... ... ... ҚР ... ... ... ... партиялар есебінде және заңдарды орындауға міндетті. Олардың негізгі міндеттері өкілетті органдарда сайлауға қатысу, осы ... ... ... ... өздерінің мақсаттарын жүзеге асыру. Бұл мәселенің іске асуымен партияның шынайы ықпалдылығы және саяси салмағы өлшенеді.3. ... сана және ... ... сана - өмірдегі саяси қатынастарды бейнелейтін, оларды түсініп-сезінетін, ... бұл ... ... ... ... әлеуметтік сезімдер, түсініктер, көзқарастар жиынтығы. Яғни, адамдардың саяси өмірді түсініп, сезінуі. Оған ең алдымен қоғамдағы саяси ... ... ... ... ... ... ... Олар адамның іс-әрекетіне, әр түрлі жағдайда өзін-өзі ұстауына тікелей әсер етеді.
Саяси сана деңгейлері - қарапайым ... сана және ... ... ... ... ... және ... идеология деген деңгейлерден тұрады. Қарапайым саяси сана қалыптасып жүйеге түспеген, күнделікті ... ... ... ... ... ... ... тағы сол сияқтылардың жиынтығы. Ол күн сайынғы саяси өмір тәжірибесін байқап, пайымдаудан пайда болады. Саясаттың тереңіне бойламай, себеп-салдарын ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан ол саяси сананың төменгі сатысына жатады. Теориялық саяси сана жағдайлардың мән-мағынасын анықтап, оларды ... ... ... теориялық түрғыдан жинақтап бейнелейді. Сондықтан ол тұжырымдамалар мен көзқарастардың жүйесі болып келеді. Теориялық саяси сана ... ... ... ... ... ... және олар бір-біріне ықпал етеді. Теориялық саяси сана стихиялық түрде туындамайды, оны арнайы дайындығы жоғары саяси сауаты бар теоретик адамдар ... ... ... - ... институтционалдық емес элементі ретінде келесі функцияларды орындайды: когнитивті, яғни, саяси субъектілер функцияларын орындау мен модификациялау үшін қоғамның әрдайым ... ... ... ... ... ... субъектілердің өзара және билік институттарымен саналы өзара қарым-қатынасын ... ету; ... ... ... ... ... ... субъектілердің қызығушылық танытуын түсіндіруі
Саяси идеология - саяси сананың құрамдас бөлігі және өзегі. "Идеология" деген ұғым гректің идея - ... және ... - ... ... сөздерінен шыққан. Ғылыми айналымға француз ғалымы А.Дестют де Траси (1754-1836) енгізген. Ол идеологияны идеялар, олардың қалай пайда ... және ... ... ... ... деп ... ... идеология деп адамдардың үлкен әлеуметтік топтарының іс-әрекетіне бағдар беріп, олардың мақсат-мүдделерін білдіретін және қорғайтын идеялар мен көзқарастар жүйесін айтады.
Саяси ... ... - ... ... деңгейлері: теориялық-түжырымдық, бағдарламалық-саяси және өзектілік.
Теориялық-тұжырымдық деңгейде нақты тап (ұлт, мемлекет) идеалы мен құндылықтарын немесе ... даму ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-философиялық принциптер мен идеалдар бағдарламаларға, саяси элитаның нақты ұрандары мен ... ... ... басқару шешімдерін қабылдаудың нормативтік негіздерін қалыптастырады.
Өзектілік деңгей идеология мақсаттары мен принциптерінің азаматтармен ... ... өз ... де ... ... сипаттайды.
Саяси идеология қызметі - қоғам өмірінде идеология маңызды рөл атқарады. Ол ең алдымен оның төмендегідей қызметтерінен ... ... ... ... Ол саяси жүйені, саяси өмірді суреттеп, түсіндіреді;
2) бағдарламалық қызметі. Ол ... ... ... ... және ... және т.с.с ... түсініктер туралы мағлүматтар беріп, адамның іс- әрекетіне бағыт-бағдар көрсетеді;
3) жүмылдыру, іске тарту. Қоғамның жоғары, құнды идеяларын алға тартып, ... ... ... идеология саяси іс-әрекетке тікелей түрткі болып, қоғамды, әлеуметтік топтарды оларды іске асыруға жүмылдырады, рухтандырады, шабыттандырады;
4) амортизациялық қызметі. Саяси іс-әрекетті түсіндіру ... ... ... ... ... бәсеңдетеді. Ұсынылған мүраттар сәтсіздіктен кейін күш жинап қайта серпілуге шақырады;
5) бағалау қызметі. Идеология халық санасына қоғамның қазіргі және ... ... ... баға берерлік жағдай жасайды, үстемдік етіп отырған қоғамдық тәртіпке белгілі бір көзқарас тудырады.
4.Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Жамбылов Д. ... А., 2003 ... Е. ... А., ... Л. А. ... ... А., 2005 ... М. Т. Саясаттану негіздері. Дәріс курсы. Өскемен, 2002 ... Қ. ... А., 2005 ... Х.С. ... Оқу ... ... 2007
7. Антропология мировой политической мысли, в 5-и томах

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Философия, саясат, қазіргі заман. Т Мор мен Т Кампанелланың утопистік- социалистік ілімдері.Саяси және құқық сана мәселелері.Қазақстан тәуелсіздігінің нышандары.Саяси философияның қалыптасу ерекшеліктері.XX ғасырдағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси, философиялық ойлар27 бет
Қазакстанда саяси философияның қалыптасуы және дамуы6 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Түркі мәдениеті. Қазақ философиясының және дүниетанымының қалыптасуына түріктердің мифологиялық ағымдарының әсері4 бет
"Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар."12 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
«қайым және алаш» сценарий6 бет
І. Жансүгіровтың шығармашылығы11 бет
Абай15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь