Мақта дақылының өсіру технологиясы

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1. Мақта дақылының өсіру технологиясы
2.2. Бақша немесе мақта бітесі . Aphіs gossypіі Glov.
2.3. Үлкен мақта бітесі. Acyrtosiphon gossypi Morv.
2.4. Мақта қоңыр көбелегі. Heliothis armigera Hpm.
2.5. Карадрина немесе кіші жер үстілік көбелек.Spodoptera exigua Hbn.
2.6. Кәдімгі өрмекші кене . Tetranychusturkistani Ug.et. Nic.
2.7. Мақта зиянкестеріне қарсы күрес шаралар жүйесі
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Мақта егістігіне негізінен көпқоректі бунақденелілер зиян келтіреді. Оның жапырағы мен кеміргіш көбелектерінің (күздік көбелек, жоңышқа т.б.) жұлдызқұрттары, ал генеративтік мүшелері мен мақта көбелегінің жұлдызқұртты бітелер, өрмекші кене қоректенеді.Біздің елде мақта дақылына негізінен көпқоректі насекомдар зиян келтіреді. Көктемде оның жаңа шыққан көгін шыртылдақ қоңыздар мен қара денелі қоңыздардың, тақтамұрттылардың личинкалары, күздік көбелектің жұлдызқұрттары және басқа зиянкестер зақымдайды. Оның жапырақтарымен шегірткелердің көптеген түрлері, шалғын көбелектің, мақта көбелегінің, карадриннің, жоңышқа көбелегінің жұлдызқұрттары бітелердің бірнеше түрлері, өрмекші кене және т.б. зиянкестер қоректенеді. Сабақтарының ішінде жүгері көбелегінің, құлқайыр күйе көбелегінің жұлдызқұрттары қоректеніп, тіршілік етеді. Генеративті мүшелерін мақта және шалфей көбелектерінің жұлдызқұрттары, бақша бітесі және өрмекші кене зақымдайды.
1. Агибаев А.Ж., Тулеева А.К., Сулейменова З.Ш., Ауыл шаруашылық дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау,оку құралы. Алматы, 2010
2. Торыбаев К.Х.,Ауыл шаруашылык дақылдарының зиянкестері. Алматы,2005
3. Тілменбаев Ә.Т., Жармұхамедова Г.Ә., Жалпы энтомология,оқулық. Алматы, 1994
        
        Жоспар
* Кіріспе
* Негізгі бөлім
+ Мақта дақылының өсіру технологиясы
+ Бақша немесе мақта бітесі - Aphіs ... ... ... ... бітесі - Acyrtosiphon gossypi Morv.
+ Мақта қоңыр көбелегі - ... armigera ... ... ... кіші жер ... ... exigua Hbn.
+ Кәдімгі өрмекші кене - Tetranychusturkistani Ug.et. Nic.
+ Мақта зиянкестеріне ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
Кіріспе
Мақта егістігіне негізінен көпқоректі бунақденелілер зиян келтіреді. Оның жапырағы мен кеміргіш көбелектерінің (күздік көбелек, жоңышқа т.б.) ... ал ... ... мен ... ... ... ... өрмекші кене қоректенеді.Біздің елде мақта дақылына негізінен көпқоректі насекомдар зиян келтіреді. Көктемде оның жаңа шыққан көгін шыртылдақ қоңыздар мен қара ... ... ... ... ... ... жұлдызқұрттары және басқа зиянкестер зақымдайды. Оның жапырақтарымен шегірткелердің көптеген түрлері, шалғын көбелектің, ... ... ... жоңышқа көбелегінің жұлдызқұрттары бітелердің бірнеше түрлері, өрмекші кене және т.б. зиянкестер қоректенеді. Сабақтарының ішінде жүгері көбелегінің, құлқайыр күйе көбелегінің ... ... ... етеді. Генеративті мүшелерін мақта және шалфей көбелектерінің жұлдызқұрттары, бақша бітесі және өрмекші кене зақымдайды.
2.1 ... ... ... ... ... қоза - ... ... жататын көп жылдық өсімдік туысы, бағалы талшықты дақыл Мақта б.з. дейінОрта Азия ... ... ... ... ... Перу ... өсірілген. Қазақстанда 1918 жылы Түркістан жерін суландыруға байланысты қолға алынды. 1924 жылы мақта өсіретін Мақтаарал ... ... ... ... 1 - 1,5 м. 1 - 2 ... ... 10 - 15 жанама бұтақша тарайды, одан кейін осы бұтақшаларға гүл мен ... ... Гүлі ... ірі сары не ақ ... ... ... айқас тозаңданады. Сабағы 90 - 130 см-ге жетеді, жапырағы жүрек тәріздес. Жемісі 3 - 5 ұялы ... оның ... ... оның ... 20 - 40 мақта тұқымы болады. Мақтаның 35 түрі бар, оның 5 түрі ... ... ... - ... ... ... көп керек етеді.Тұқымы 10 - 12C-та өне бастайды, 25 - 30C-та ... ... 0C-та ... ... ... және пісу ... ... көп керек ететіндіктен, суармалы жерлерде жоғары өнім береді. ... ... ... ... ... ... аудандарында, Арыс, Түркістан қалалық әкімдік аумақтарында Мақтаның орта ... ... ... С-4727, С-6524, 108-Ф) ... ОҚО ауа-райына байланысты мақта сәуір-мамыр айларында толықтай ... ... Шиті ... ... кейін жер құнарлылығы жақсы болса 5-10 күннің көлемінде жер бетіне шығады. Ал егер жер бетіне шықпай тұрып, жаңбыр ... ... тез ... ... ... шығу ... Себебі жердің беті қатып мақта тұншығып қалады. Мақта өсіп жетілемін ... арам ... ... ... ... ... химиялық заттар беріліп тұрады. Жылына 2 рет суарады.
2.2 Бақша немесе мақта бітесі - Aphіs gossypіі Glov
Тең ... ... ... ... Aphididae тұқымдасына жатады. Қазақстанның оңтүстік бөлігінде, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... Полифаг, мақтадан басқа да көптеген өсімдіктерді зақымдайды. Тек партеногенетикалық жолмен дамиды.
Қанатсыз аналық бітенің ұзындығы 2 мм шамасындай, түсі ... ... ... ... түтікшелерінің түсі қара, түп бөлімі жуандау, мұртшалары ақшыл-сары, ең ұшындағы бунағы қара, құрсағында қара ... дақ бар. ... ... бас, ... ... және түтікшелері күңгірт-қара түсті болады.
Қазақстан жағдайында зиянкес ересек біте ... арам ... ... Ерте ... ... сол ... ... өсімдіктермен қоректеніп көбейеді де, мамырдың бас кезінде қанатты аналық бітелер мақта және бақша дақылдарына көшеді. Оларда жаз бойы личинкаларын тірі табу ... ... ... ... ішінде 18 генерацияға дейін береді. Бір генерацияның дамуы 7-10 күнге ғана созылады. Сөйтіп, тез көбейіп, өсімдік бойында шоғырланып, яғни тығыз ... ... ... ... ... ... үшін ең ... температура 16-22 0С аралығы. Бұдан жоғарғы температура бітенің ... ... ... жаз ... оның саны ... ... күзге қарай өсіп-өнуі қайтадан өршіп, тез көбейеді.
3263265718566000253365716661000Бітелердің көктемдегі қоректенуі мәдени өсімдіктің жалпы күйін әлсіретеді, өсуін ... ... Ал ... олар көбінесе мақтаның генеративті мүшелерімен қоректенеді. Нәтижесінде зақымданған өсімдіктердің тұқым түйіні мезгілінен бұрын төгіліп ... және ... ... ... сұйық заттар ашылып келе жатқан мақта қауашағының ... ... ... Ондай талшықтарды сапрофитті құрым саңырауқұлақтары мен бактериялардың дамуына қолайлы жағдай туады. Сөйтіп мақта талшықтарының сапасы төмендейді.
1-сурет. ... ... ... Үлкен мақта бітесі-Acyrtosiphon gossypi Morv
Бұл зиянкес те тең қанаттылар (Homoptera) отрядының ... ... ... ... ... аналық бітенің ұзындығы 4 мм жетеді, түсі жасыл, мұртшалары денесінен ұзынырақ, ал шырын түтікшелері дене ұзындығынан екі есе ... ... ... айырмашылығы - мақта өсімдігінің жапырағында немесе басқа мұшелерінде ірі колония құрып шоғырланбайды, бытыраңқы тіршілік етеді.
2-сурет Үлкен мақта ... gossypi ... ... ... сабағына салынған жұмыртқа фазасында қыстайды. Көктемде бітелер негізінен жабайы өсетін ... де ... ... айының орта кезінде немесе маусым айының басында, қанатты ұаналықтары шыққан соң, мақта ... ... ... ... сонда өсіп-өнеді. Жылына 15 генерацияға дейін беріп көбейеді. Өсімдікті зақымдау сипаты және келтіретін зияндылығы жағынан бақша бітесіне ұқсас.
2.4 Мақта ... ... armigera ... қанаттылар (Lepidoptera) отрядының түн көбелектері (Noctuidae) тұқымдасына жатады. ... ... ... ... тегіс таралған өте қауіпті зиянкес. Әсіресе Орта Азия республикалары мен Азербайджанда көп зиян келтіреді. Қазақстанның оңтүстік мақталы аудандарында оқтын-оқтын ... ... ... ... ... әр түрлі тұқымдастарға жататын өсімдіктердің 120-дан астам түрлерімен қоректенеді.
Көбелектің қанаттарының өрісі 30-40 мм, алдыңғы ... түсі ... ... ... ... ... ... қара-қоңыр түсті аспа бау тәрізді көлденең жолақ ... ... ... ... ... де ... жиегінде қоңыр жолақ және ортаңғы бөлімінде орақ тәрізді қара дақ орналасқан. Жұмыртқалары алғашында ... ... ... ... ... шар тәрізді, диаметрі 0,5-0,5 мм. Жұлдызқұрттары даму барысында ақшыл-жасыл және сары түстен қызыл-қоңыр және күлгін-қара ... ... ... басы көп ... бар сары, денесінде орналасқан қара-қоңыр түсті жалпақтау келеген 3 жолақ болады.
-295910245745000Дамуы ... ... ... ... 35-40 мм. ... ... 15-20 мм, түсі қара-қоңыр немесе қызғылттау қоңыр.
3-сурет Мақта қоңыр көбелегі - Helіcoverpa armіgera Hb.
Мақта қоңыр көбелегі қуыршақ фазасында ... ... 10 см ... ... Көктемде топырақтың температурасы 10 см тереңдікте 15-16 градусқа, ал тәулік бойынша орташа температура 18-20 С градусқа жеткенде қыстаған қуыршақтардан көбелектер ұшып шыға ... ... ... ... 10-15 күн ... ұшып ... ал бұл ... жалпы ұзындығы бір айға және одан да ұзаққа созылады.
40430454894580001625600487680000-34988548609250Көбелектер жұмыртқаларын алғашында өсімдіктің жапырағына кейіннен оның ... ... ... кейде 2-3 данадан салады. Орташа өсімталдығы 500 жұмыртқа. Эмбрионалдық ... ... және ... 4-12 ... ал жазда 2-4 күнге созылады. Бірінші генерацияның жұлдызқұрттары жоңышқа, нұт, темекі, жүгері, қызанақ ... мен ... ... өсімдіктерде дамиды. Ал мақта өсімдігіне зиянкестің екінші генерациясы- көбелектері, оның шанақтану және гүлдену фазасының бас кезінде ... ... ... облысының жағдайында мақта егісінде зиянкес вегетациялық бір маусым ішінде 2-3 генерация береді.Мақта көбелегінің жұлдызқұрттары ... ... ... ... және ... ... жеп құртады. Ішіндегі тұқымдарымен қоректеніп мақтаның қауашақтарын да зақымдайды. Зақымданған ... ... ... ... ... ғана ... талшықтар қысқа болып, сапасы төмендейді. Жұлдызқұрттардың әрқайсысы өз өмірі ішінде ... ... ... мен ... орта ... 15 ... құртады.
4- сурет Мақта қоңыр көбелегі-Heliothis armigera Hpm
Зиянкестің өсіп-өніп көбеюіне әсер етіп, сан мөлшерін реттеуде оның табиғи ... рөлі өте зор. ... ... ең ... ... ... мен жас жұлдызқұрттарына шабуыл жасап, оларды құртатын жыртқыш қандала-ориус, жұмыртқа паразиті-трихограмма және жұлдызқұрттардың паразиті-габрабракон.
2.5 Карадрина немесе кіші жер үстілік ... exigua ... ... өрісі 23-24 мм, алдыңғы сұрғылт-қоңыр, бүйрек тәрізді таңбаның түсі қоңыр, ал дөңгелек таңба тот басқан қызыл түсті ... ... ... ... ... Жұмыртқалары маржандай құлпырған жасылдау сары, диаметрі 0,5 мм. Жұлдызқұрттары ақшыл-жасыл түстен ... ... ... ... ... ... ... орналасқан қара жолақ болады. Олар дененің бауыр жағындағы ақшыл-сары, кейде ... ... ... Жетілген жұлдызқұрттардың ұзындығы 25-30 см дейін жетеді. Қуыршағы сарғылт-қоңыр ... ... 13 мм. ... ... ... ... 2-3, оңтүстік аудандарында 3-4 генерация беріп көбейеді. Ол қуыршақ күйінде немесе жұлдызқұрт фазасында топырақ арасында қыстайды. Көбелектер ... аяғы мен ... бас ... ұшып шығады. Бірінші ұрпақтың жұлдызқұрттары әдетте арам шөптерде немесе ерте ... ... ... ... ымырт кезінде және түнде ғана белсенді тіршілік етеді, жасанды ... ... ... ... ... өсімталдығы өте құбылмалы-әрбір ұрғашы көбелек 200-300 тіпті 2000 дейін жұмыртқа бере алады. Ол оның ... ... ... ... ... ... (250-ге дейін) қоректік өсімдіктердің жапырағына орналастырады. Бірінші генерацияның көбелектері жұмыртқаларын әр түрлі жабайы өсімдіктерге, ал келесі ... ... ... мақта және т.б. дақылдарға салады. Эмбрионалдық даму жаз айларында 2-4, күзде 10 күнге дейін созылады. Ал жұлдызқұрттардың дамуы ... 2-2,5 ... ... 3-4 ... ... Сол ... ... олар 4-5 рет түлеп, 5-6 личинкалық жастан өтеді.
Карадриннің жұлдызқұрттары алғашында бір-бірінен ажыраспай топталып тіршілік етеді де, кейіннен ... ... ... тіршілік етеді. Олардың өсімдікті зақымдау сипаты да өзгеше болады. Жас жұлдызқұрттар жапырақтың жүйкелеріне ... ... ... ғана ... Ал ... ... жапырақты ойып-ойып теседі немесе түгелдей жеп қояды.
335534011557000-47688569405500167914412319000-635008064500
5-сурет. Карадрина немесе кіші жер үстілік көбелек-Spodoptera exigua ... ... ... ... ... ... ... етеді де, кейіннен жан-жаққа таралып, жеке-жеке тіршілік етеді. Олардың өсімдікті зақымдау ... да ... ... Жас ... жапырақтың жүйкелеріне тимей жұмсақ тканьдерін ғана жейді. Ал ересек жұлдызқұрттар жапырақты ойып-ойып теседі немесе түгелдей жеп қояды. Олар ... ... мен ... ... де ... Ауа райы ... болған кезде және түнде топыраққа, жердің жарығына, өсімдік қалдықтарының астына еніп жатады. Дамуы аяқталған соң жұлдызқұрттар ... ... 3-5 см ... ... ... ... фазасының дамуы жаз айларында 1-2 жетіге, күзде 3-4 жетіге созылады.
2.6 Кәдімгі өрмекші кене-Tetranychus urtica ... ... ... ... ... ... тұқымдасына жатады. Өте кең таралған, әсіресе оңтүстік аймақтарда мақтаға және басқа дақылдарға қатты зиян келтіреді. Солтүстік аудандарда ... ... ... ... ... Аналық кененің дене пішіні сопақша ұзындығы 0,43 мм, түсі сұрғылт-жасыл немесе ... ... ... жақтарында қара дақтары бар, қыста біркелкі сарғылт-қызыл болады, перитремнің соңғы ... ... 4 ... ... ... жағы бірден кілт сүйірленген ұзынша болады. Жұмыртқасы шар тәрізді, жасыл реңді мөлдір, диаметрі 0,14 мм, ұрықтың даму ... ... ... ... ... ... ... інжу тәрізді түске көшеді.
6-сурет. Кәдімгі өрмекші кене-Tetranychus urtica Koch
Ұрықтанған аналық кенелер мақта өсірілген егістік далаларда, солардың аралығындағы басқа учаскелерде, арық және жол ... ... ... ... ... да ... ... топырақ түйірлері мен кесектерінің, ағаш қабығының астында және т.б. жерлерде қыстайды.
Көктемде орташа тәулік бойынша ... 7-10 0С ... ... ... ... ... алғашында жабайы өсімдіктер мен ағаш-бұталардың жапырақтарын мекендейді де, кейіннен мақтаға көшеді. Жұмыртқаларын сол өздері қоректенген жапырақтарға бір-бірлпеп салады және ... ... ... ... ... ... өте ... өрмек жіпшелерімен шырмап тастайды. Өсімталдығы-әр аналық кенеге 100-120 жұмыртқадан келеді. Кененің бір генерациясының ... ... 10-12 ... ... Оның дамуы үшін ең үйлесімді температура 29-31 0С, ал ауаның салыстырмалы ылғалдылығы-35-55 пайыз. ОңтүстікҚазақстан ... ... ... ... ... ... әр түрлі тұқымдастарға жататын 200 шамасындай түрлерімен қоректене ... ... ... ... ... соя, ... ... қызылша, бақша және т.б. дақылдарға зиян келтіреді.
Кенелер мен олардың личинкалары мақта өсімдігі жапырағының астыңғы ... ... ... ... ... ... Қатты зақымданған жапырақтардың түсі қоңырқайланып қурап қалады. Ал мақтаның кейбір сорттарының жапырақтары ... ... ... түске айналып, одан соң қурай бастайды. Жапырақтарының түсіп қалуы және зат ... ... ... салдарынан мақтаның бітеу гүлдері мен гүлдері түсіп қалады, қауашақтарының салмағы кеміп, талшықтарының сапасы төмендейді.
2.7 Мақта зиянкестеріне ... ... ... ... ... ... егістің оңтайлы ретін сақтау.
* Мақта егісін арам шөптерден тазарту.
* Зиянкестерге төзімді мақта сорттарын қолдану.
* ... ... ... ... ... ... ... сирету, суару, тыңайтқыш беру.
* Өсімдік қалдықтарын жинап жою.
* Оңтайлы мезімде сүдігер жырту.
Химиялық тәсіл
Мақта егістігінде зиянкестер жаппай көбейген кездерде мына ... ... ... мен ... қарсы- абалон, 1,8% э.к ( 0,3 л/га)
Абамектин (18 г/л), ... с.к. ... 150 г/л), ... 3,6% э.к (0.15 ... ... (36 г/л), ... 40% э.к (0.2 г/л), ... 10% м.в.с.к (0.2-0.25л/га), апполо 50 % с.к (0.4-0.6 г/л), БИ-58 новый 40 % э.к (1.5-2.5 г/л), ... м.э (0.25 г/л), ... 2.5 % э.к (0.5-0.6 г/л), ... э.к (1.5-2.0 г/л), Вантекс к.с ( 0.3 г/л), вертимек 018%, э.к (0.3 г/л), ... 48% c.к. э.к (1.5 г/л), ... 10 %, ... г/л), тагрел, э.к (1.5 г/л) және т.б.
Биологиялық тәсіл
Мақта көбелектеріне қарсы- жұмыртқа ... ... ... тоғышар габробраконды қолдану немесе лепидоцид паста биопрепаратын (1-1,2 кг/га) пайдалану.
* ... ... ... ... ... тоғышар габробраконды қолдану пайдалы.
* Карадрина және мақта көбелектерінің жұмыртқаларын жою үшін, олардың әр ... ... салу ... әр ... жұмыртқа жегіш трихограмманың 60-80 мың данасын 5-7 күн ... ... аса ... ... Мақта зиянкестеріне қарсы пайдалы бунақденелілерге және қоршаған ортаға зиянсыз гормонтектес димилин,номолт және лепидоцид биопрепараттарын кең ... ... ... ... ... қарсы препараттарды > қолдану керектігін ұмытпау керек.
5. Күнбағыс көбелегінің жұлдызқұрттарына қарсы төзімді сорттарды қолдану пайдалы.
6. ... ... ... ... ... қарсы биопрепараттарды (лепидоцид, дипел) қолдану тиімді.
7. Зиянкестерге қарсы препараттарды > қолдану керектігін ... ... ... елде ... дақылына негізінен көпқоректі насекомдар зиян келтіреді. Көктемде оның жаңа шыққан көгін ... ... мен қара ... ... ... ... ... көбелектің жұлдызқұрттары және басқа зиянкестер зақымдайды. Оның жапырақтарымен шегірткелердің көптеген түрлері, шалғын көбелектің, мақта ... ... ... ... ... бітелердің бірнеше түрлері, өрмекші кене және т.б. зиянкестер қоректенеді. Мақта дақылдарына: Бақша немесе мақта бітесі - ... ... ... 18 ... ... ... Бір генерацияның дамуы 7-10 күнге ғана созылады,Үлкен мақта бітесі - Жылына 15 генерацияға дейін беріп көбейеді,Мақта қоңыр ... - . ... ... 500 ... ... ... ... жағдайында мақта егісінде зиянкес вегетациялық бір маусым ішінде 2-3 генерация береді , Карадрина немесе кіші жер үстілік көбелек - ... ... өте ... ... көбелек 200-300 тіпті 2000 дейін жұмыртқа бере алады, Кәдімгі өрмекші кене - Өсімталдығы-әр аналық кенеге 100-120 жұмыртқадан ... ... бір ... ... ... 10-12 ... созылады, осы жоғарыда анықталған зиянкестер зиян келтіреді.
IV Пайдаланылған әдебиеттер:
* Агибаев А.Ж., ... А.К., ... З.Ш., Ауыл ... ... ... мен аурулардан қорғау,оку құралы. Алматы, 2010
* Торыбаев К.Х.,Ауыл шаруашылык дақылдарының зиянкестері. Алматы,2005
* Тілменбаев Ә.Т., Жармұхамедова Г.Ә., ... ... ... 1994 ... РЕСПУБЛИКАСЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Кафедра:________________________________________________________
РЕФЕРАТ
Тақырыбы:______________________________________________________ ______________________________________________________
Орындаған: Ниязбеков А. ЗР-307К ... ... 2015 жыл.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бидай дақылы24 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Ауыспалы егісте өсірілген мақта қозасының өнімділігіне тыңайтқыштар қолдану жүйесінің әсері48 бет
Мақта дақылының халық шаруашылығындағы маңызы, пайдалану ерекшелігі28 бет
Трансгенді өнімдер5 бет
«биотехнологиялық объект ретінде өсімдік жасушаларын өсіру »7 бет
«өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану.»15 бет
Ірі қараны үлкен өндірістік кешендерінде және бордақылау алаңдарында бордақылау26 бет
Аймақтық кешеннің мамандануы7 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері жайлы мәлімет7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь