Жеміс өсімдіктерінің өсу және жеміс салу заңдылықтары

Кіріспе
Өсу, даму және жеміс алу заңдылықтары
Негізгі бөлім
2.1. Жеміс өсімдіктерінің өсу және жеміс салу заңдылықтары
2.2. Жемісті өсімдіктердің өсу және жеміс салу кезеңдері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Өсімдіктің өсуі және дамуы – өсімдік ағзасының қалыптасу негізіндегі маңызды тіршілік үдерістері, оның нақ және өздік дамуы (онтогенезі). Өсу – ағза құрылымындағы жаңа жарандылармен (жаңадан пайда болған элементтермен) байланысты. Оның көлемі мен салмағының кері қайтпастай артуы. Осы анықтаманың екінші бөлігінің іссанадағы маңызы өте зор, себебі өнім және оның қалыптасу барысы (жолы), ең соңында сызықтық, көлемдік және және жасушалардың тіршілік әрекетінде, құрылымы мен қызметінде салмақтық көрсеткішке байланысты болады.
Даму (М.Х.Чайлахян, 1982) – өсімдіктің немесе жекелеген мүшелердің, ұлпалардың пайда болған сапалы өзгерістер. Өсімдіктің өсу қарқыны, құрғақ зат жиналуы сияқты, ең әуелі тұрақты түрде, гүлдеудің басталғанынша арта береді де, одан кейін, ағзаның биологиялық қартаюының куәсі ретінде кемуі басталады. Өсуді реттеуде, өсімдіктегі алмасу реакциялары кезінде пайда болатын өсіргіш заттар мен нуклеин қышқылы үлкен рөл атқарады. Соңғы, жасушаның бүкіл тірі құрылымының негізін құрастыратын ақуыздардың түзіліуінде өте маңызды рөл атқарады. Өсімдіктің өсуі мен даму үдерістері морфогенезбен, яғни мүше қалыптастыру үдерістерімен байланысты.
1. М.Ә.Ысқақов, Н.Г.Щепетков «Жеміс-көкөніс шаруашылығы», Алматы,2011
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
БӨЖ
Тақырыбы: Жеміс өсімдіктерінің өсу және жеміс салу ... ... ... ... ... даму және ... алу заңдылықтары
Негізгі бөлім
2.1. Жеміс өсімдіктерінің өсу және жеміс салу заңдылықтары
2.2. Жемісті өсімдіктердің өсу және ... салу ... ... өсуі және ... - өсімдік ағзасының қалыптасу негізіндегі маңызды тіршілік үдерістері, оның нақ және өздік дамуы (онтогенезі). Өсу - ағза ... жаңа ... ... пайда болған элементтермен) байланысты. Оның көлемі мен салмағының кері қайтпастай артуы. Осы ... ... ... ... ... өте зор, себебі өнім және оның қалыптасу барысы (жолы), ең соңында сызықтық, көлемдік және және ... ... ... ... мен қызметінде салмақтық көрсеткішке байланысты болады.
Даму (М.Х.Чайлахян, 1982) - ... ... ... ... ... ... болған сапалы өзгерістер. Өсімдіктің өсу қарқыны, құрғақ зат жиналуы сияқты, ең әуелі тұрақты түрде, гүлдеудің басталғанынша арта береді де, одан ... ... ... қартаюының куәсі ретінде кемуі басталады. Өсуді реттеуде, өсімдіктегі алмасу реакциялары кезінде пайда болатын өсіргіш заттар мен нуклеин қышқылы үлкен рөл ... ... ... ... тірі ... ... ... ақуыздардың түзіліуінде өте маңызды рөл атқарады. Өсімдіктің өсуі мен даму үдерістері морфогенезбен, яғни мүше қалыптастыру үдерістерімен байланысты.
Жеміс ... өсу және ... алу ... және жидек өсімдіктерінің жеміс салуы және оның ұзақтығы да әртүрлі. Жемісін кеш байлайтын өсімдіктер, жемісін ерте ... ... ... тіршілік етеді.
Тұқымдықтар
Жеміс байлауының басталуы
Бақтың ұзақ өміршендігі
Екпе көшеттердің (отырғызылғаннан кейінгі жылдары)
Клондық даралардың (отырғызғаннан кейінгі жылдары)
1
2
3
4
Бүлдірген
1-2
2
4-5
Таңқурай
-
2
10-15
Қарақат
3-4
3
12-15
Қарлыға
-
3-4
15-20
Шабдалы
6-9
3-4
15-20
Өрік
4-9
3-6
20-30
Шие
6-15
3-8
20-30
Тәтті шие
6-11
4-6
25-30
Алхоры
6-10
4-6
20-30
Алма
8-10
5-15
30-70
Алмұрт
10-20
7-10
50-80
Шаттауық
6-10
4-6
60-80
Грек ... ... ... бір ... ... (бүлдірген, таңқурай, қарақат, қарлыға, шабдалы және т.б.) жемісін айтарлықтай ерте сала бастаса (2-3-ші жылдары), екіншілері орташа мезгілде жеміс байлайды (тәттішие, ... ... ... ... (4-8 ... ... және ... өсімдіктерінің жеміс салуға кірісу мезгілінің және тіршілігінің ұзақтығы 63 Тұқымдықтар Жеміс байлауының басталуы Бақтың (отырғының) ұзақ ... ... Екпе ... ... ... ... Клондық даралар- дың (отырғызғаннан кейінгі жылдары) 1 2 3 4 ... 1-2 2 4-5 ... - 2 10-15 ... - 3 12-15 ... 3-4 3-4 15-20 ... - 3-4 15-20 Өрік 6-9 3-6 20-30 Шие 4-9 3-8 20-30 ... 6-15 4-6 25-30 Алхоры 6-11 4-6 20-30 Алма 8-10 5-15 30-70 Алмұрт 10-20 7-10 50-80 Шаттауық (орман жаңғағы) 6-10 4-6 60-80 Грек ... - 8-15 100-ге жуық ... 15-20 4-10 200-300 ... ... грек ... ... тіпті кеш (8-12 жылдары) байлайды да, жемісін кеш байлайтын тұқымдықтар ... ... ... ... ... ... қуалаушылық ерекшелігіне ғана байланысты емес, сонымен бірге табиғи жағдайлар мен агротехникаға да тәуелді. Бір ... ауа райы ... және жазы ... ... ... және ... аудандармен салыстырғанда, жеміс байлауын 2-3 жыл ерте бастайды. Құнарлы әрі ... мол ... ... ... және құрғақтау топырақтарға қарағанда жеміс байлауды біразырақ кешеуілдетеді. Ағаштың жеміс байлауының басталуы айтарлықтай деңгейде ... де ... ... ... ... ... ... шамалы парадизкаларда көзшеленгеннен (ұластырғаннан) кейін жеміс байлауын 5-8-жылы бастаса, өсімтал (бойшаң) телітушідегілері ... ... ... ... ... ... тәсілдердің (өркендерді шырпу және сақиналап тілу, қабығын ... ... ... ... ... ... ... Өсірілетін өсімдіктер өзінің тіршілік уақытында жемістерін біркелкі салмайды. Жас шағында мөлшерінің артуына байланысты оның жеміс байлауы да молаяды. ... ... ... ... ... ... ... өсімдік ең жоғары өнімін береді. Тіршілігінің үшінші кезеңінде, қартаюы басым бола бастағанда, жеміс салуы бірте-бірте кеми береді. 64 ... ... ... ... бүршіктердің жандануына және өркен жайғыштығына байланысты. Жемісті дақылдарда жемістерінің үш түрлі орналасуы ... ... 1997). 1. ... ... ... өркендерде (беке, таңқурай, қожақат, лимон, құрма, грек жаңғағы, інжір). Гүлдеуден бұрын ... ... тиіс ... бұл топқа жататын өсімдіктер, әдетте, кеш гүлденетіндер болып саналады. Гүлдеудің қарқындылығы, гүлдеу ... ... өсу ... ... 2. ... ... ... (сүйекті тұқымдықтардың басым бөлігіне тән өсінді өркендерде, жемістік шыбықшаларда және жемістік бұтақшаларда, апельсинде, мандаринде, пістеде, алманың Коричный полосатый сияқты түртегінде). ... ... (30-40 ... ... ... өсуі мен жеміс салуының арасында физиологиялық теңдік қалыптасады да, тұрақты өнімінің ... ... ... Өсінділердің көлемі оңтайлы шамадан төмендегенде өсімдіктер дүркін-дүркін өнім ... ... Бұл ... ... ... ... ... ауысуымен және жемістік бұтақтардың қысқара түсуімен байланысты. Көп жылдық ... ... ... - жемістіктер мен жемістік бұтақшаларда (алма мен алмұрттың сұрыптарының басым бөлігінде). ... ... ... бөрікбастың аса қою болмайтындығын, жоғары өнімділікті белгілейді. Жоғары өнімділіктің ... ... ... ... ... ... ... Алманың кейбір сұрыптарында жеміс салу ұзын, қысқа да жемістік құрылғыларында жүреді. Бұл ... ... ... ... ... бірақ бөрікбасын айтарлықтай қоюландыруға бейімді.
Жеміс байлайтын бұтақтардың ... ... ... ... - ... сұрыптық белгі болып саналды да, олар отырғызу сұлбасын таңдауды, бөрікбас пішінін, өсу дәуірлеріндегі қырқу ерекшеліктерін анықтайды. ... ... ... және ... артуы жапырақтарының ауданының артуының жеделдігіне байланысты болады. Бір гектардағы жапырақтардың оңтайлы ауданы - 40-50 мың м2 . Егер 1м2 ... 1-1,5 кг ... ... ... бір ... 60 т ... өнім ... - жапырақтардың ең жоғары өнімділігі 1,2-1,5 метрлік жапырақ қалыңдығында байқалады. Жемісті дақылдардың тез жеміс салғыштығының негізі - ол ... 3-4 ... және ... ... 3-5 м, аз ... өсімдіктер. Жоғары өнім алудың қажетті жағдайына гүлдеу, тозаңдану және ұрықтану үдерістерінің бір қалыпты жүруі жатады. Түрлік және сұрыптық ... ауа ... және ... байланысты гүлдеудің жекелеген кезеңдері әртүрлі мезгілде басталады және аяқталады. Кейбір жемістер көктемнің басында гүлдей бастаса (орман жаңғағы), екіншілері ... ... ... ... ... ... (шетен, беке) тіпті кешірек, төртіншілері (лимон, апельсин) бүкіл өсінді кезеңі бойы гүлдейді. 65 Гүлдеу ... ... ... ... ... ... ретпен орналастыруға болады: фундук, бадам, алхоры, тәттішие, қара өрік, шие, ... ... ... ... ... ... және ... да жағдайларға байланысты бұл рет біршама өзгереді: ... ... ... ... шие мен алма бір ... ... мүмкін. Алманың, алмұрттың сұрыптары және басқа тұқымдықтар да бір мезгілде гүлдейді және осы ... ... ерте ... ... ... ... және кеш ... болып бөлінеді. Бір ағаштың (алма немесе алмұрт) жемісті бүршіктері, бөрікбаста орналасу орны бойынша бір мезгілде ашылмайды. Әдетте, алдымен ересек жемістік ... ... ... кейін жастауы, соңында жемістік бұтақшалар мен шыбықшалар гүл ... ... ... ... ... ... ... ертерек гүл жарады; оңтүстік беткейде, солтүстікке қарағанда ертерек. Бір гүл шоғырындағы бір ... ... ... ... ... ... ... шатыр гүлінде ортаңғы жоғарғы шанақ гүл жарады, алмұрттың ... ... - ең ... Бір ... бүршіктен әртүрлі тұқымдықтарда пайда болатын гүлдер саны да әртүрлі болады: бір ... ... ... ... екі ... ... сегізге дейін (алма), үштен он бірге дейін (алмұрт), бірнеше ондаған, кейде жүздеген гүл. Бір ... ... бір ... ... ... ... төрт ... бөлінеді: 1) гүлдеудің басы (ашыла бастаған алғашқы гүлдер байқалады);
2) толық гүлдеудің ... ... ... ... 25% ... ... толық гүлдеудің аяқталуы (өсімдіктердегі шанақтардың 75% гүлжапырақшаларын шашқанда);
4) ... ... ... ... соңғы гүлден гүлжапырақ- шалары шашылғанда). Жылу режіміне және ... ... ... ... жемістік тұқымдықтарда гүлдеу дәуірі 7-14 күнге дейін созылуы мүмкін, ал бір гүлдің ... ... - 2-6 күн. ... ... ... ... ... болған тозаң дәндері (түйіршіктері) гүлжапырақшаларына түседі (гүлдеу үдерісі басталады). Гүл тозаңдануға дайын болғанда, гүл ... ... ... зат ... шығарады. Тозаң дәндері осы сұйыққа түседі де түтікшеленіп өсе бастайды. Осы түтікше бағанның өткізгіш ұлпасына ... ... және ... ... ... ... ... тұқым бүршігінің жұмыртқасына түседі. Осы жерде тозаң түтікшесі, ұрықтық қаптың ішіне өтетін және жұмыртқа жасушасымен, ал ... ... ... ... екі ... ... ... шығарады. Аталық жыныс жасушасының аналық жұмыртқамен қосылу үдерісін ұрықтану дейді. Ұрықтану кезінде жыныстық жасушалардың өзара ... ... ... сосын зигота, кешірек тұқым ұрығы пайда болады. Тұқым бүршігі тұқымға айналады. ... ... ... ... екі ... ... ... тозаңданатындар және айқас тозаңданатындар. Өздігінен 66 тозаңданатын деп кез келген сұрыптың бір аталық ... ... сол ... ... бір ... гүліне немесе бір гүлдің аталық гүлінің тозаңы өзінің аналық гүліне түсуін айтады. Айқас тозаңдану деп бір ... ... ... тозаңы екінші бір сұрыптың аналық гүлін тозаңдандыруын айтады. Жеміс және жидек өсімдіктерінің шамалы сұрыптары ғана өздігінен ... ... ... ... ... ... өздігінен тозаңданатындар дейді (шабдалының барлық сұрыптарына жуығы, беке мен өріктің көптеген сұрыптары, қара өріктің кейбір сұрыптары). Жеміс және ... ... ... ... тек ... тозаңданғанда өнім береді және айқас тозаңданатындар (тәттішиенің барлық сұрыптары, алма мен алмұрттың дерлік барлық сұрыптары, шие мен ... ... ... алхоры мен жүзімнің көптеген сұрыптары, өріктің және қара қарақаттың кейбір ... ... ... ... ... деп ... ... тозаңданатын өсімдіктердің сұрыптары айналада өсімдіктердің басқа сұрыптары (тозаңдатқыш-сұрыптар) болғанда ғана жеміс байлайды. Айқас тозаңданғанда өсімдік ... ... ... ... іске ... мүмкіндік алады. Әртүрлі сұрыптардың тозаң дәндерінен ол биологиялық жағынан ең пайдалысын ... ... ... ... тұқым қуалаушылық негізі бай ұрық қалыптасады. Мұндай ... ... ... және ... ортаның өзгерген жағдайына бейімделгіштігі жоғарырақ болу тән. Ол ... ... ... ... ... ол өз ... ... қабының жақсы дамуына әсер етеді. Міне, неге өздігінен жемістенетін сұрыптардың өзі ... ... ... өнім ... ... ... жемістенетін сұрыптар үшін де тозаңдатқыш - сұрыптар таңдау қажет. Жеміс дақылдарының кейбір сұрыптарына ... ... яғни ... және ... жеміс (тұқымсыз жемістер) қалыптастыру және апогамия немесе апомиксис құбылымы, яғни ұрықтанусыз жеміс және тұқым қалыптастыру қабілеті ... ... - ... ... ... ... ... жағдайларда жеміс байланбаудың алдын алады, ал тұқымсыз жемістер (мысалы, апельсин, ... ... ... бағаланады. Алмұртта да тұқымсыз сұрыптар (Бессемянка) бар, ал кейбір сұрыптарында (Лесная красавица) қолайлы жағдайда шамалы партенокарпты жемістер пайда ... ... ... ... ... тән. Сұрыптардың тозаңдану үдерісінде өзара қатынасын білудің ағаштарды жаңадан отырғызу барысында маңызы өте зор. Сұрыптарды таңдаумен және ... - ... ... ... ... бір ... ... екіншісіне апаратын бунақденелілерді де (аралар, түкті аралар, шыбындар, құмырсқалар, өрмекшілер және т.б., ... ... ең ... ... жөн. ... ... жеміс шаруашылығы мен ара шаруашылығын үйлестіру өте маңызды. 67 Гүлдеудің және ... ... білу бақ ... ... ... ... қорғағанда, гүлдердің санын мөлшерлегенде және т.т маңызды рөл атқарады
Жемісті өсімдіктердің өсу және ... салу ... ... ... ... ... ... байқалады. Отырығызылғаннан кейін олар жедел өседі, бірақ жеміс салмайды. Кейін өсімдіктер жеміс салуға кіріседі және ... ... ... өсу ... ... басталады. Осындай өзгерістерді ескеріп П.Г.Шитт жемісті ағаш өсімдіктерінде өсу мен жеміс салудың 9 кезеңін ажыратады. Олардың ішінде іссаналық маңызға бесеуі ие: ... өсу ... өсу және ... салу ... ... салу және өсу ... ... салу кезеңі; жеміс салу және солу (қурау) кезеңі.
1.Үдете өсу ... - ... ... алғашқы жеміс салуына дейін. Топырақ үстілік және тамыр ... үдей ... және ... ... сипатталынады. Шабдалыда өсу кезеңі тіршілігінің 2- 3 жылында аяқталады, сүйекті тұқымдықтардың ... ... алма мен ... ... ... - 4-5 ... алманың кеш пісетін сұрыптарында 10 жылға және одан да ұзаққа созылады. Агротехниканың осы ... ... ... бөрікбасын және тереңге бойлайтын тамыр жүйесін қалыптастыру, жаппай тарамдалатын бұтақшалардың пайда болуына ықпал жасау, бұтақтардың өсуін реттеу, өсімдіктің шынығуын ... ... ... және ... салу ... - ... өнімінен тұрақты (ұдайы) жеміс салуға дейін. Қаңқалы бұтақтардың үдемелі күшті өсуімен, қаума бұтақшалар санының молаюымен, жоғары ... ... ... ... ... Қаңқалы бұтақтардың дамуы жалғасады және тамыр жүйесінің шет жақтарында көптеген ұсақ тамыршалар пайда болады. Агротехниканың міндеті: бөрікбасты қалыптастыруды одан әрі ... ... ... ... ... ... ынталандыру, діңнің шеңберін арттыру.
3.Жеміс салу және өсу ... - осы ... ... ... ... ең ... жеміс салуына дейін. Ағаштың өсуінің баяулауы және жаппай өсетін бұтақшалар санының молаюы, өнімнің артуы, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... жаңа ... пайда болуы байқалады. Агротехниканың міндеті: ағаштарды қалыптастыру және шырпу (кесу), ... ... ... ... қолайлы жағдай жасау.
4.Жеміс салу кезеңі. Ең жоғары өнімдер алу. ... ... ... өсуінің тоқталуымен және олардың жемістік құрылымдарға айналуымен бірге бөрікбастың шетіндегілердің және ішіндегілердің ұдайы ... ... Өнім ... ... ... ... ... зиянкестер мен ауруларға шалдыққыш келеді, жеміс салуы дүркін-дүркін болады және ... ... ... Тамыр жүйесі дамуының шарықтау шегіне жетеді, жекелеген қаңқалы және жартылай қаңқалы тамырлары қурайды, тамыр жүйесінің ұшында көптеген ... ... ... жаңа ... ... болады. Агротехниканың мәні жасарта қырқуға, құнсыз жартылай қаңқалы ... ... ... ... және ... күтіп- баптауды күшейтуге келіп тіреледі.
Жеміс салу және ... ... ... ... және ... ... ... және тамырлардың қурауымен, жаппай өсетін бұтақшалардың қурауының үдей түсуімен, бөрікбаста (жабайы) бұтақшалардың көбеюімен, ... ... - ... жүйесінің негізінен тарайтын, бірінші реттік жабайы тамырлардың пайда болуымен сипатталынады. Агротехникалық тәсілдер қарқынды қырқуға, сиретуге, қаңқалы ... ... ... ... ... ағаш пен ... күтіп-баптауға баса көңіл аударуға бағытталынады. Келе-келе ағаш бүтіндей қурайды, тек діңнің негізінде өз тамыры бар өркен пайда ... Бұл өсу ... ... ... ... ... тіршілік әрекетінің жаңа айналымы болып табылады. Өндіріс жағдайында жемістік отырғыларды, олардың шаруашылық құндылығын жоғалтуына байланысты түбірімен ... ... ... ... өзгеріс шамалы байқалады.
Жемісті өсімдіктердегі өсу мен дамудың жылдық айналымы. Өсімдіктің жылдық даму айналымында дүркін-дүркін қайталанатын өсінді және тыныштық кезеңін ажыратады. ... ... ... 60 кезеңімен ауысуы өсімдіктің төңіректегі қолайсыз жағдайға бейімделуінің бір көрінісі болып табылады. Осы кезеңдердің әр ... ... ... ... және ... ... ... өсірілетін жерінің географиялық орнына және агротехникасына байланысты болады. Мысалы, шабдалының өсінді кезеңі 8 айға, шетендікі - 5 айға ... ... ... кезеңі 3-4 айдай, өріктікі - 2 ай. Алманың жас ағашының өсінді кезеңі кәрі ағашына қарағанда ұзағырақ келеді. Өсінді ... ... ... ... ... және ... ... түсуімен аяқталады. Жылдың басқа уақыттарында өсімдік салыстырмалы тыныштық күйде болады. Өсінді кезеңінде өсімдік ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде бір қызметтері (өсу, ассимиляция, суда еріген минералды тұздарды сіңіру және т.т.) толығымен тоқтайды, кейбіреулері өте баяулайды. ... ... ... және ... ... бір ... ... әлсін-әлсін қайталанып отыратын, бүтіндей өсімдікке тән құбылыстарды фенологиялық кезеңдер немесе қысқаша фенокезеңдер деп ... ... ... ... ... ... ... (Ю.В.Крысанов, 1997).
1. Бүршіктердің шешек атуы және гүлдеуі. Кезең мынадай этаптардан тұрады: ... ... ... гүл ... ... шанақтардың даралануы, гүл күлтесінің пайда болуы, гүлжапырақшаларының тарамдалуы, гүлдеуі, гүл жапырақшаларының түсуі. Кезеңнің ұзақтылығы ... және ауа ... ... ... ... ... гүлдеуге дейін температурасы 10оС төмен емес және 60-70 % кем емес ылғалдылықта 20 күн қажет. Аса жоғары ... және ... ... ... ... ... жеделдетеді. Әртүрлі тұқымдықтардың гүлдеу мерзімі түрлік ерекшеліктеріне, географиялық орналасу орнына және агротехникаға тәуелді ... ... ... ... жемісті тұқымдықтар ерте гүлдейтіндер (орман жаңғағы, бадам, өрік), орташа мерзімде гүлдейтіндер (шабдалы, шие, қара өрік (алхоры), ... ... ... және кеш гүлдейтіндер (таңқурай, қожақат және т.б.) ... ... ... ... да ауа ... тәуелді: ыстық және құрғақ кезде ол 6-7 күнде аяқталса, ылғалды және суық ауа райында 10-14 күнге созылады.
2. ... ... Ол 4 ... ... 1) бүршіктердің бөртуі және бастапқы өсуі, 2) үдете өсуі, 3) өсудің басылуы, 4) ... ... ... ... ... ұзақтығы өсімдіктің күйіне (жас өсімдіктерде өркендері 2-2,5 ай, ересектерінде 20-30 күндей өседі), ауа райына, күтіп-баптау ерекшеліктеріне, өсімдіктегі ... ... ... және т.т. байланысты болады. Қолайлы жағдайда күн сайын өсуі (бойлауы) 8 мм және одан да ұзын ... ... 61 Өсу ... ... ... ... бүршік пайда болады. Жаздың соңы (аяғы) ұзақ жылы және ылғалды болса, олар күздің басында өсуін қайта ... ... - ... ... ... ... байқалады. Бұл қолайсыз құбылыс, себебі өсімдіктің қысқа дайындық деңгейін төмендетеді.
3. ... ... ... және ... Бұл ... ... жемістердегі тұқымның пісуіне дейін жалғасады. Кейбір жемістік тұқымдардың сұрыптары ғана өздік жеміс беретіндер, яғни өз ... ... өнім бере ... ... Ал, ... ... ... айқас тозаңдануды қажет етеді және жақсы тозаңдатқыш-сұрыптар жақын орналасқанда ғана өнім беруге қабілетті келеді. Сонымен ... ... үшін ... жағдай болғанның өзінде гүлдердің басым бөлігі жеміс бермейді: тек 5-15 % ғана қалыпты дами алады. Басқа гүлдер мен ... ... ... ... ... (түсуі) гүлдеудің соңында, екіншісі - 10-15 күннен ... ... - 30-40 ... ... өтеді (). Бұл гүлдер құрылысының жетілмегендігімен, толық тозаңданбағанымен, ауа райының қолайсыздығымен, қоректік заттардың тапшылығымен байланысты болады. ... ... ... Уақытында үстеп қоректендіру, топырақ ылғалдылығын қажетті деңгейде ұстау, түсіп қалатын жемістердің ... ... ... ... мөлшерін кемітуге мүмкіндік береді. Бау-бақша үшін гүлдері ... түсу ... ... ... - ... ... ... саналады.
4. Жемістік бүршіктердің мүшеленуі (дифференцациялануы) - бұл өсімдіктің жылдық айналымындағы маңызды кезең. Оның ... өтуі ... ... ... ... мол ... және ауа температурасының қолайсыздығына (18-20оС) байланысты болады. Жемістік бүршіктердің қалыптасуы маусымның соңы - ... ... ... да ... айға ... ... Қолайлы жағдайда мүшелену қыс кезінде де өтуі мүмкін. Ерте гүлдейтін тұқымдықтар мен ... ... ... ... ерте ... және ерте ... Жемісті бұтақшаларда олар, жемістік шыбықшалармен немесе жапырақ ... ... ... ... ертерек мүшеленеді (бұл салынудың басталу мерзімі бойынша айырмашылығы 20-30 күнге ... ... ... бір ... ... жастағы және мүшеленудің әр сатысындағы гүлді бүршіктерді кездестіруге (байқауға) болады.
5. Ұлпалардың пісуі және жапырақтардың ... ... ... ... ... егер ... заттары жеткілікті деңгейде және ұлпалары толық піскен болса. Өркендердің өсуінің тоқталуы және өнімнің жиналуы өз уақытында болса, өсімдіктің ылғалмен және ... ... ... күз айларында жылы құрғақ ауа райы - ұлпалардың жақсы жетілуінің және ... қор ... ... кепілі саналады.
Жапырақ түсе бастасымен өсімдік өсуі және дамуы үшін климаттың қолайсыздығынан өтуіне арналған қасиетіне - ... ... ... ... екі ... ... күзде - терең тыныштық дәуірін, қыстың соңы мен ... - ... ... тыныштық дәуірі. Терең тыныштықтағы өсімдіктер қолайлы жағдайда да өспейді. Осы дәуірдің ұзақтығы өсімдіктің қысқа төзімділігін, ал оның тереңдігі - ... ... ... ... Қазақстанның солтүстігінде алманың мәдени сұрыптарының терең тыныштық дәуірі ақпан-наурызға дейін ... ... ... жағдай, ең бастысы, жылу болмауынан, өсу үдерісі өтпейді де, ... ... ... басталады. Кейде наурыз-сәуір айларында байқалатын жылымықтар өсімдікте физиологиялық ... ... ... Нәтижесінде кейінгі төмен температуралар өсімдіктің ұлпасын жиі қатты жарақаттайды. ... ... ... ... ... бірақ олар бар. Қазақстанның солтүстігіндегі күрт континентальды климатында, К.Д.Аяповтың (1993) болжауы бойынша, жеміс ағаштары ... ... ... және ... ... ... маңызы өте зор көрінеді. Бұған бақты суаруды, тыңайтқыш беруді реттеу мүмкіндік береді. Жас ... ... ... ... ... шектеу қажет және осы кезде азотты тыңайтқыштарды енгізбеу керек. Жеміс беретін бақтарда өсімдіктің қысқа жақсы дайындалуына өнімді уақытында ... да әсер ... ... ... ... ... қыс ... ылғалмен толықтыру үшін дымқылдық суармалау және минералды тыңайтқыштар, оның ішінде азотты тыңайтқышты енгізу ағаштардың жақсы қыстап шығуына ықпал ... ... ... өнім ... азайтуда өсімдікті шарасыз тыныштық күйден шығуын тежей тұратын агротәсілдердің үлкен мәні бар: ағаштардың ... қар үю және оның ... ... ... басқа да материалдар тастау, отырғызу орнын дұрыс таңдау (солтүстік беткейлерде ағаштар өсуін, оңтүстікке қарағанда кешірек бастайды), ... ... ... ... физиологиялық белсенді заттарды пайдалану және т.т.с.
Қорытынды
Қорытындылай кететін болсақ, жалпы өсу дегеніміз ағза құрылымындағы жаңа жарандылармен байланысын айтады. Жеміс және ... ... ... ... және оның ұзақтығы да әртүрлі мерзім аралығында жүргізілетіні белгілі.Сондықтан да,жемісін кеш ... ... ... ерте ... ... ... ... етеді. Ал жеміс салу және қурау кезеңі жартылай қаңқалы және ... ... ... және ... қурауымен, жаппай өсетін бұтақшалардың қурауының үдей түсуімен, бөрікбаста (жабайы) бұтақшалардың көбеюімен, тамыр жүйесінде - ... ... ... ... ... ... жабайы тамырлардың пайда болуымен сипатталатындығы бізге мәлім. Жалпы айтқанда,әр өсімдіктің өзіне тән ерекшеліктері бар. Сол себептен де әр өсімдіктің ... және даму ... ... ... қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. М.Ә.Ысқақов, Н.Г.Щепетков , Алматы,2011

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеміс өсімдіктерінің өсу және жеміс салу заңдылықтары туралы5 бет
Жемісті өсімдіктердің өсуі және жеміс салудың заңдылықтары7 бет
Қазақстандағы жекеленген аймақтарындағы жеміс шаруашылғының ерекшелгі5 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Адам - әлеуметтендірудің жемісі10 бет
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет
Алабұта тұқымдасына сипаттама. Тіршілік формалары, гүлдері, жемістері27 бет
Алматы қаласының кейбір ағаш өсімдіктерінің салыстырмалы экологиялық ерекшеліктері27 бет
Аралас экономика: қалыптасу негіздері және қызмет ету заңдылықтары18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь