Жасанды коректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы


1. Дедифференциялану және каллустың пайда болуы.
2. Өсірген жасушалардың әрекеттілігі.
3. Жасушалардың іn vitro жағдайында өсуі.
4. Дедифференциация, морфогенез және регенерация.
Лайықты коректік ортада кейбір клеткалар бөліну арқылы көбейіп каллус ұлпасына айналады. Каллус дедифференциаланған жасушалардан тұрады. Олай болудың себебі – әлдеқашан бөлінуін тоқтатқан, дедифференциалаған клеткалар іn vitro жағдайында қайтадан бөліне бастайды. Бөліну қабілетінен айырылған мұндай жасушалардың жаңадан пролиферация жолына түсіп бөліне бастауы, дедифференициалағанын көрсетеді.
Жасушалардың құрылымы мен қызметі гендердің активтілігіне байланысты жасушалардың құрылымы мен атқаратын қызыметі өзгеруіне себепші болатын, әртүрлі гендердің (эксптессиясы) әрекеттесуіне байланысты организмнің барлық жасушаларында гендері бірдей болса да олардың бәрі бір мезгілді әрекет-тенбейді. Әдетте гендердің 5%-ғана активті болады. Ал осы актвфті-гендерге биологиялық түр белгілерін анықтайтын және жасушалық метаболизмді іске асырушы гендер кіреді. Бұдан басқа, олардың қатарына тек қана осы мүшеде, ұлпада, жасушада активті болатын гендер және белгілі бір кезеңде активтелетін гендер мен өзгерген сыртқы жағдайлардың әсерімен активтелген гендер кіреді.
Жасушаларда атқаратын қызметіне байланысты физиологиялық және
құрылымдық айырмашылықтардың пайда болуын дедифференциалану процесі деп атайды. Дедифференциалану деген ұғым меристемалық жасушаның маманданған жасушаға айналуын көрсетеді. Құрылымы және қызметі біртектес меристемалық жасушалар әртүрлі даму жолдарына түсіп,алуан түрлі маманданған жасушалар түзеді. Сөйтіп, жасушалардың бір-бірінен айырмашылығы, оларда әртүрлі гендердің жұмысқа қосылуына байланысты болады. Бірақ өсімдіктердегі дедифференциалану процесі шешімі табылуы қиын процес.
1. Егоров Н.С. Промышленная микробиология. М. Высш.шк., 1989,
688 с.
2. Абдрахманов О. Төменгі сатыдағы өсімдіктер систематикасы Алматы мектеп 1972, 243б.
3. Курс низших растений (под. ред.М. В. Горленко. М. Высш.школа. 1981 с 520).

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

БАӨЖ №2
Тақырыбы: Жасанды коректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы.

Орындаған:Остаева.Г.А
Топ:БТ-307
Тексерген:Жылкыбаева С.Ж.

Семей 2015
Жоспар:
1. Дедифференциялану және каллустың пайда болуы.
2. Өсірген жасушалардың әрекеттілігі.
3. Жасушалардың іn vitro жағдайында өсуі.
4. Дедифференциация, морфогенез және регенерация.

Дедифференциялану және каллустың пайда болуы
Лайықты коректік ортада кейбір клеткалар бөліну арқылы көбейіп каллус ұлпасына айналады. Каллус дедифференциаланған жасушалардан тұрады. Олай болудың себебі - әлдеқашан бөлінуін тоқтатқан, дедифференциалаған клеткалар іn vitro жағдайында қайтадан бөліне бастайды. Бөліну қабілетінен айырылған мұндай жасушалардың жаңадан пролиферация жолына түсіп бөліне бастауы, дедифференициалағанын көрсетеді.
Жасушалардың құрылымы мен қызметі гендердің активтілігіне байланысты жасушалардың құрылымы мен атқаратын қызыметі өзгеруіне себепші болатын, әртүрлі гендердің (эксптессиясы) әрекеттесуіне байланысты организмнің барлық жасушаларында гендері бірдей болса да олардың бәрі бір мезгілді әрекет-тенбейді. Әдетте гендердің 5%-ғана активті болады. Ал осы актвфті-гендерге биологиялық түр белгілерін анықтайтын және жасушалық метаболизмді іске асырушы гендер кіреді. Бұдан басқа, олардың қатарына тек қана осы мүшеде, ұлпада, жасушада активті болатын гендер және белгілі бір кезеңде активтелетін гендер мен өзгерген сыртқы жағдайлардың әсерімен активтелген гендер кіреді.
Жасушаларда атқаратын қызметіне байланысты физиологиялық және
құрылымдық айырмашылықтардың пайда болуын дедифференциалану процесі деп атайды. Дедифференциалану деген ұғым меристемалық жасушаның маманданған жасушаға айналуын көрсетеді. Құрылымы және қызметі біртектес меристемалық жасушалар әртүрлі даму жолдарына түсіп,алуан түрлі маманданған жасушалар түзеді. Сөйтіп, жасушалардың бір-бірінен айырмашылығы, оларда әртүрлі гендердің жұмысқа қосылуына байланысты болады. Бірақ өсімдіктердегі дедифференциалану процесі шешімі табылуы қиын процес.
Жаңадан пайда болған жасушаның одан әрі даму мүмкіндіктері әр қилы.
Әрбір жасушаның белгілі тип бойынша дамуының генетикалық бағытын детерминация деп атайды. Ол даму физиологиясының негізі болады. Жасушаның белгілі бір даму жолына түсуі ерекше белоктардың жиынтығының түзілуіне байланысты. Маманданған жасушада тек өзіне тән белоктар синтезделеді. Бұл гендердің дифференциалды активтілігіне байланысты бұл кезде біреулері экспрессияға ілінсе, кейбіреулері репрессияланған күйінде қалады. Сөйтіп оның фенотипі, оның қызметі белоктармен белгіленеді. Ал белоктардың құрылымы РНҚ мен байланысты.
Сонымен, дедифференциаланған кезде жасушаның құрылымы мен метаболизмі өзгереді. Бірақ биохимиялық түрге тән гендер жиынтығының құрамы өзгеріске ұшырамайды.
Даму процесінде белоктың синтезделуі бірнеше деңгейде реттелуі мүмкін.
1. ДНҚ синтезі, яғни репликация.
2. РНҚ синтезі, яғни транскрипция
3. Процессинг (алғашқы РНҚ-ның пісіп жетілуі, белок синтезделуіне дайын болуы)
4. РНҚ-ның ядродан цитоплазмаға тасмалдануы (жетілген РНҚ-лар цитоплазмаға тасмалдануының сұрыпталуы).
5. Транспяция деңгейі (РНҚ-да жазылған мәліметке сай рибосомаларда белок түзіледі).
Дедифференциалану мен каллустың пайда болуының механизмдерін темекі сабағының өзекті паренхимасындағы жасушаларында жүргізілген.Р.Г.Бутенконың зерттеуі бойынша темекінің паренхима жасушаларында іn vitro өтетін дедифференциалану процесі қордағы заттарды пайдалануынан және кейбір органеллалардың бөлінуінен басталады. Дедифференциалану басталғаннан соң 6-12 сағаттан кейін жасуша қабығы қабығы жұмсарып ісіп, органоидтардың саны артып, көлемі өседі. Тасмалдаушы РНҚ-ның және рибосомалық РНҚ-ның синтезі күшейіп, ДНҚ-ның синтезі басталып, жаңадан синтезделген белоктар көбейеді. Жасушадағы пайда болатын процестің бәрі ауксин мен цитокининнің қатысуымен жүзеге асады. Ал 48-72 кейін жасуша бөліне бастайды. Егер жасушада тек қана ауксин болса РНҚ мен ДНҚ синтезі күшейіп, бірақ жасушалар бөлінбейді. Ал цитокинин болған кезде нуклеин қышқылдарының синтезі өзгермеген. Демек жасуша бөліну үшін екі фитогормон қажет екендігі дәлелденді. Бұл процесс былай өтеді. Ауксиннің ықпалымен жасуша мембранасы плазмалеманың өткізгіштігі артады және қасиеттері өзгереді. Одан кейін бұрыннан бар РНҚ-ларда немесе жаңадан синтезделген РНҚ-да цитоплазмалық белоктар цитоплазмадан ядроға өтіп гистондармен ерекше байланысады. Соның арқасында рибосомалық және тасымалдаушы РНҚ-ларды синтездейтін гендер репрессияланған жағдайдан активті күйге көшеді. РНҚ мөлшері жасушада белгілі бір деңгейге жеткен соң ғана ДНҚ-ның репликациясы басталады. Ал кинетин жоқ кезде митоздық циклдің өтуі тежеледі. Клеткаға митозды бастауға және бөлінуді аяқтауға қажет арнайы РНҚ мен белоктардың синтезін тек цитокинин бақылайды. Жасуша бөліну үшін митоз басталмай тұрып өзінің РНҚ-дан синтезделетін ерекше бір белоктың болуы жануар жасушасында көрсетілген.
Каллус жасушаларының көлемі мен қалпы бастапқы эксплант ұлпасының жасушаларының да, бір-біріне де ұқсамайды,ядроларының саны мен формасы өзгереді. Каллустың жас жасушалары майда болса ал кәрі жасушалары өте ірі болады. Жасушалар мен ядролардың қалпы мен көлемдерінің өзгеруі көбінесе плоидтылықтың (хромосомалар саны) өсуіне байланысты. Клеткаларды ұзақ өсіргенде олардың плоидтылығы ұдай арта береді.
Өсірген жасушалардың әрекеттілігі.
Өсірген жасушалардың полиморфизмі әртүрлі факторларға байланысты , түрінің және жасының ерекшеліктері,плоидтылығы,қоректік ортаның және өсіру жағдайының әсері.
Физиология жағынан жасушалардың әртектілігі оладың әртүрлі физиологиялық күйінде болуына байланысты. Мұндай жасуша популяциясы асинхронды деп аталады. Популяцияны синхронды болғызу, яғни барлық жасушалардың жасуша циклінің бір кезеңінде болу тіпті мүмкін емес. Себебі бөлінетін жасушалардың саны көбейту жолдары бар.
Өсірген жасушалардың әрекеттілігі генетикалық, эпигенетикалық және модификациялық өзгергіштікке себеп болады. Генетикалық өзгерістер, генотиптің өзгеруіне әкеледі де, тұқым қуалайды. Мутация гендік, хромосомалық, геномдық деңгейде өтеді. Гендік немесе нүктелік мутациялар - ДНҚ молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруі - геннің өзгеруі. Гендік мутациялар жасушалардың морфологиялық, биохимиялық және физиологиялық қасиеттерінің өзгеруіне әкеледі.
Хромосомалық мутациялар бұлар хромосомалардың жүйелік өзгеруі. Хромосомалық қайта құрулар инверсия, делеция, дупликация, транслокация, транспозиция нәтижесінде пайда болады.
Геномдық мутациялар - жасушалардағы хромосомалар санының өзгеруі.
Генетикалық өзгергіштіктің себептері де әртүрлі.
1. Алғашқы эксплантты өсімдіктен бөліп алғанда коррелятивті байланыстардың бұзылуы, яғни организмнің бақылауы болмауы.
2. Қоректік ортаның компоненттерінің әсері.
3. Қоректік ортада жиналатын метаболизм өнімдерінің әсері.
4. Бастапқы экспланттың өзіндегі әрекеттілік және белгілі бір жасушалардың селекциясы.
Хромосомалық өзгергіштік митоздың бұзылуы салдарынан пайда болады.
Эндомитозда хромосомалар шиыршықталып бұратылады, бірақ ядроның қабығы сақталады, ұршық бұзылады, хромосомалар ажырамайды. Сондықтан, хромосомалардың саны көбейеді, ядро мен жасушаның көлемі ұлғаяды.
Эндоредупликацияда ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жасанды қоректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы туралы
Жасанды коректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы жайлы
Жасанды коректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы жайлы ақпарат
Жасанды қоректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы туралы мәлімет
Қоректік орталар
Қоректік орта топтары
Қоректік орта
Invitro жағдайында өсірілген өсімдік жасушыларының биологиясы
Шортантәрізділердің биологиясы
Қоректік орталарға сипаттама
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь