Жасанды коректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы

1. Дедифференциялану және каллустың пайда болуы.
2. Өсірген жасушалардың әрекеттілігі.
3. Жасушалардың іn vitro жағдайында өсуі.
4. Дедифференциация, морфогенез және регенерация.
Лайықты коректік ортада кейбір клеткалар бөліну арқылы көбейіп каллус ұлпасына айналады. Каллус дедифференциаланған жасушалардан тұрады. Олай болудың себебі – әлдеқашан бөлінуін тоқтатқан, дедифференциалаған клеткалар іn vitro жағдайында қайтадан бөліне бастайды. Бөліну қабілетінен айырылған мұндай жасушалардың жаңадан пролиферация жолына түсіп бөліне бастауы, дедифференициалағанын көрсетеді.
Жасушалардың құрылымы мен қызметі гендердің активтілігіне байланысты жасушалардың құрылымы мен атқаратын қызыметі өзгеруіне себепші болатын, әртүрлі гендердің (эксптессиясы) әрекеттесуіне байланысты организмнің барлық жасушаларында гендері бірдей болса да олардың бәрі бір мезгілді әрекет-тенбейді. Әдетте гендердің 5%-ғана активті болады. Ал осы актвфті-гендерге биологиялық түр белгілерін анықтайтын және жасушалық метаболизмді іске асырушы гендер кіреді. Бұдан басқа, олардың қатарына тек қана осы мүшеде, ұлпада, жасушада активті болатын гендер және белгілі бір кезеңде активтелетін гендер мен өзгерген сыртқы жағдайлардың әсерімен активтелген гендер кіреді.
Жасушаларда атқаратын қызметіне байланысты физиологиялық және
құрылымдық айырмашылықтардың пайда болуын дедифференциалану процесі деп атайды. Дедифференциалану деген ұғым меристемалық жасушаның маманданған жасушаға айналуын көрсетеді. Құрылымы және қызметі біртектес меристемалық жасушалар әртүрлі даму жолдарына түсіп,алуан түрлі маманданған жасушалар түзеді. Сөйтіп, жасушалардың бір-бірінен айырмашылығы, оларда әртүрлі гендердің жұмысқа қосылуына байланысты болады. Бірақ өсімдіктердегі дедифференциалану процесі шешімі табылуы қиын процес.
1. Егоров Н.С. Промышленная микробиология. М. Высш.шк., 1989,
688 с.
2. Абдрахманов О. Төменгі сатыдағы өсімдіктер систематикасы Алматы мектеп 1972, 243б.
3. Курс низших растений (под. ред.М. В. Горленко. М. Высш.школа. 1981 с 520).
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БАӨЖ №2
Тақырыбы:
Орындаған:Остаева.Г.А
Топ:БТ-307
Тексерген:Жылкыбаева С.Ж.
Семей ... ... және ... ... болуы.
2. Өсірген жасушалардың әрекеттілігі.
3. ... іn vitro ... ... ... морфогенез және регенерация.
Дедифференциялану және каллустың пайда болуы
Лайықты коректік ... ... ... ... ... ... ... ұлпасына айналады. Каллус дедифференциаланған жасушалардан тұрады. Олай болудың себебі - әлдеқашан бөлінуін тоқтатқан, дедифференциалаған ... іn vitro ... ... ... ... Бөліну қабілетінен айырылған мұндай жасушалардың жаңадан пролиферация жолына түсіп бөліне бастауы, ... ... ... ... мен ... ... активтілігіне байланысты жасушалардың құрылымы мен атқаратын қызыметі өзгеруіне себепші болатын, ... ... ... ... ... ... барлық жасушаларында гендері бірдей болса да ... бәрі бір ... ... ... ... 5%-ғана активті болады. Ал осы ... ... түр ... анықтайтын және жасушалық метаболизмді іске асырушы гендер кіреді. ... ... ... ... тек қана осы ... ... ... активті болатын гендер және белгілі бір кезеңде активтелетін гендер мен ... ... ... әсерімен активтелген гендер кіреді.
Жасушаларда атқаратын қызметіне байланысты физиологиялық және
құрылымдық ... ... ... ... ... деп ... Дедифференциалану деген ұғым меристемалық жасушаның маманданған жасушаға айналуын көрсетеді. Құрылымы және ... ... ... ... ... даму ... ... түрлі маманданған жасушалар түзеді. Сөйтіп, жасушалардың бір-бірінен ... ... ... гендердің жұмысқа қосылуына байланысты болады. Бірақ ... ... ... ... ... қиын ... пайда болған жасушаның одан әрі даму мүмкіндіктері әр қилы.
Әрбір жасушаның белгілі тип бойынша дамуының генетикалық бағытын ... деп ... Ол даму ... ... ... ... белгілі бір даму жолына түсуі ерекше белоктардың ... ... ... ... ... тек ... тән белоктар синтезделеді. Бұл гендердің дифференциалды ... ... бұл ... біреулері экспрессияға ілінсе, кейбіреулері репрессияланған күйінде қалады. Сөйтіп оның фенотипі, оның қызметі белоктармен белгіленеді. Ал белоктардың құрылымы РНҚ мен ... ... ... ... ... құрылымы мен метаболизмі өзгереді. Бірақ биохимиялық ... тән ... ... ... ... ... процесінде белоктың синтезделуі бірнеше деңгейде реттелуі мүмкін.
1. ДНҚ ... яғни ... РНҚ ... яғни ... ... ... РНҚ-ның пісіп жетілуі, белок синтезделуіне дайын болуы)
4. РНҚ-ның ... ... ... (жетілген РНҚ-лар цитоплазмаға тасмалдануының сұрыпталуы).
5. Транспяция ... ... ... ... сай ... ... ... мен каллустың пайда болуының механизмдерін темекі сабағының өзекті паренхимасындағы жасушаларында ... ... ... темекінің паренхима жасушаларында іn vitro өтетін дедифференциалану процесі қордағы заттарды пайдалануынан және ... ... ... ... Дедифференциалану басталғаннан соң 6-12 сағаттан кейін жасуша қабығы қабығы жұмсарып ісіп, органоидтардың саны артып, көлемі ... ... ... және ... РНҚ-ның синтезі күшейіп, ДНҚ-ның синтезі басталып, жаңадан синтезделген белоктар көбейеді. Жасушадағы пайда болатын процестің бәрі ауксин мен ... ... ... ... Ал 48-72 ... ... бөліне бастайды. Егер жасушада тек қана ауксин болса РНҚ мен ДНҚ ... ... ... ... ... Ал цитокинин болған кезде нуклеин қышқылдарының синтезі өзгермеген. Демек ... ... үшін екі ... ... ... дәлелденді. Бұл процесс былай өтеді. Ауксиннің ықпалымен жасуша мембранасы плазмалеманың өткізгіштігі артады және қасиеттері өзгереді. Одан ... ... бар ... ... жаңадан синтезделген РНҚ-да цитоплазмалық белоктар цитоплазмадан ... өтіп ... ... ... ... арқасында рибосомалық және тасымалдаушы РНҚ-ларды синтездейтін гендер репрессияланған жағдайдан активті күйге көшеді. РНҚ мөлшері жасушада ... бір ... ... соң ғана ... ... басталады. Ал кинетин жоқ кезде митоздық циклдің өтуі тежеледі. Клеткаға митозды бастауға және бөлінуді аяқтауға қажет арнайы РНҚ мен ... ... тек ... бақылайды. Жасуша бөліну үшін митоз басталмай тұрып өзінің РНҚ-дан синтезделетін ерекше бір белоктың болуы жануар жасушасында көрсетілген.
Каллус жасушаларының көлемі мен ... ... ... ... ... да, ... де ұқсамайды,ядроларының саны мен формасы өзгереді. Каллустың жас жасушалары майда болса ал кәрі ... өте ірі ... ... мен ядролардың қалпы мен көлемдерінің өзгеруі көбінесе плоидтылықтың (хромосомалар саны) өсуіне байланысты. Клеткаларды ұзақ өсіргенде олардың плоидтылығы ұдай арта береді.
Өсірген ... ... ... ... әртүрлі факторларға байланысты , түрінің және жасының ерекшеліктері,плоидтылығы,қоректік ... және ... ... ... жағынан жасушалардың әртектілігі оладың әртүрлі физиологиялық күйінде болуына байланысты. Мұндай жасуша популяциясы асинхронды деп ... ... ... ... яғни ... ... ... циклінің бір кезеңінде болу тіпті мүмкін емес. Себебі бөлінетін жасушалардың саны көбейту ... ... ... ... ... ... және модификациялық өзгергіштікке себеп болады. Генетикалық өзгерістер, генотиптің өзгеруіне әкеледі де, тұқым қуалайды. Мутация гендік, хромосомалық, геномдық деңгейде өтеді. ... ... ... ... - ДНҚ ... ... бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруі - геннің өзгеруі. Гендік мутациялар жасушалардың морфологиялық, биохимиялық және физиологиялық қасиеттерінің ... ... ... ... ... жүйелік өзгеруі. Хромосомалық қайта құрулар инверсия, делеция, дупликация, транслокация, транспозиция нәтижесінде пайда болады.
Геномдық ... - ... ... ... ... өзгергіштіктің себептері де әртүрлі.
1. Алғашқы эксплантты өсімдіктен бөліп алғанда коррелятивті байланыстардың ... яғни ... ... ... Қоректік ортаның компоненттерінің әсері.
3. Қоректік ортада жиналатын метаболизм өнімдерінің әсері.
4. Бастапқы экспланттың өзіндегі әрекеттілік және ... бір ... ... ... ... бұзылуы салдарынан пайда болады.
Эндомитозда хромосомалар шиыршықталып бұратылады, бірақ ядроның ... ... ... бұзылады, хромосомалар ажырамайды. Сондықтан, хромосомалардың саны көбейеді, ядро мен жасушаның көлемі ұлғаяды.
Эндоредупликацияда ... ... ... ... ... екі ... де ядро бөлінбейді. Сонымен қатар, митоздың бөлінуіне байланысты хромосомалар дұрыс таратылмауы есебінен де полиплоидты және анеуплоидты жасушалар ... ... ... мен өсу ... ... жағдайларға төзімділігі олардың плоидтылығына байланысты. Соның салдарынан жасушалардың арасында бәсеке басталып, кейбіреулері басым өсе бастайды. Осындай популяциядағы жасушалардың белгілі бір типі ... ... ... жасушалық селекция деп атайды. Басым өсу кейбір жасушалардың (бастапқы бар жасушалардың көбеюі арқылы жасушалар мен ... ... ... ... пролиферациясымен сипатталады. Мұндай селекцияның автоселекция деп атайды, мұнда сырттан стресс факторлары әсер етпейді.
Цитогенетикалық әрекеттіліктің пайда болуына өсіру ... ... ... зерттегенде жапырақтың жасыл паренхимасы, тамырлар мен түйнектердің қорлы ұлпалары көбінесе полиплоидты болып келеді. Егер ... ... ... ... ... жасушаларды алып, оларды ағынды ашық жүйеде өсірсе, бұл генетикалық тұрақтылықты сақтаудың шарты болады. Клонның генетикалық ... ... көп ... ... ... одан ... ... бөліп алу үшін өте қажет. Сонымен қатар өсірген жасушалардың, оларды бөліп алған өсімдіктен генетика жағынан бұзылмауы ... ... ... ... маңызы зор.
Дегенмен , жасушалардың генетикалық әрекеттілігін тиімді құбылыс ретінде де бағалауға болады. Өйткені ол жасушалардың бейімделу ... ... ... ... ... ... өзінен - өзі сұрыпталады. Сондықтан олар тіршіліктің жаңа жағдайларына тезірек ... ... ... - өзі ... ... да бір ... ... пайда болуы жасушалардан бастапқы өсімдікке ұқсамайтын регенерант алуға болады. Мұндай өсімдіктер сомаклондың варианттар деп аталады. Олардың ауыл шаруашылығы дақылдарының сорттарын ... үшін ... ... іn vitro ... ... - организмнін негізгі күрылымдык және кызметтік бөлшегі болғандыктан, тіршілікке тән процестер мен кұбылыстардын кандайын болмасын клетка деңгейінде зерттеуге болады. Сондыктан, in vitro ... ... ... мен ... ... ... салаларында теориялық мәселелерді аныктау үшін пайдаланылады. Олар өсімдіктер метаболизмінін және оның реттелуін, өсу және даму процестерін зерттеу үшін тені жок ... ... ... In vitro жағдайында өсірілетін клеткалар баска ұлпалардың, тіпті мүшелер мен бүтін организмнің ... тыс ... Сол ... мүндай клеткаларды пайдаланып барлык процестерді түрінде зерттеуге болады. ... ... ... - өсу ... ... ... болады және әр түрлі химиялык, физикалык сырткы факторлардың әсерінін тиімділігін арттыруға мүмкіншілік береді. ... ... жыл бойы ... ... болады. Клеткаларды асептикалык жағдайда өсіргендіктен, оларға микроорганизмдер тарапынан ешбір әсер (артефакт) болмайды. ... атап ... ... in vitro жағдайында өсетін клеткаларды табиғи күйге жакын ... ... ... ... ... физиологиясы, биохимиясы және генетикасынын біркатар мәселелерін зерттеуге мұмкіншілік береді. Клеткаларды эксперименттік модель ... ... ... ... ... ... колайлы жағдай туғызу кажет. Сонда ғана клеткалардың in vivo күйіне тән геңдер экспрессиясы in vitro жағдайында да ... яғни ... ... организмдегі клеткалардан айырмашылығы жоктың касы деуге де болады.Өсімдіктен бөлініп алынған клеткалар бүтін организмге тән ... және ... ... ... және ... ... айырылады. Сондыктан олар кез келген әсерге өзінін тікелей көрсетеді. Сөйтіп, клеткалар күйін ең ... ... ... ... ... ...
Сонымен катар, ғылыми зерттеулер жүргізу үшін бастапкы өсімдіктерден анағүрлым айырмашылыктары бар, жасанды түрде өзгертілген клеткалар, яғни мутанттар өте ... ... бен ... ... әр түрлі белгілері бар мутант клеткалар линияларын шығаруға мүмкіншілік береді. Мысалы, ... ... ... ... ... ... in vitro жағдайында шығарған метаболиттік мутанттардын саны көбеюде. Негізгі және косымша 29 метаболизмдерді зерттеуге, жеке ферменттердің ... ... ... ... аркьглы зат алмасу процесінін реттелуін және әр түрлі факторлардын метаболизмге әсерін аныктауға өсірілетін клеткалар колданылады.
Дедифференциация, морфогенез және регенерация
Өсу, ... және ... ... мәнін ұғу физиологиянын ең бір манызды мәселесі. Оларды молекулалык биология мен генетика әдістерін ... in vitro ... ... ... ... өте ... Сол ... - клеткаларында әр түрлі сырткы (температура, жарык, гравитапия) және ішкі ... ... ... ... бөлінуіне, созылып өсуіне, дифференциялануына және морфогенезге ыкпалы зерттеледі. Мысалы, гормондардың әсерін және онын механизмін зерттеу үшін әр ... ... ... ... жеке ... ... мүшелер, регенерант өсімдіктер. Гормондардын кызметін және ыкпал ету механизмін зерттеуге өте колайлысы - гормонсыз өсетін клеткалар, яғни гормондарға тәуелсіз (прототрофты) ... ... ... ... бен клеткалык селекция аркылы пайда болады, немесе ұзак өсірген каллустан шығады. Сонымен катар, ісік клеткалары да өсу үшін ... ... ...
In vivo немесе in vitro жағдайында болсын, дифференциация мен морфогенезді зерттеудегі негізгі ... ... ол ... ... Онын барысында бакылау және тәжірибе варианттары жан-жакты зерттеліп, морфогенездік өзгерістерге түрткі боларлык факторлар және сол морфогенездік реакциялардын өту ... ... ... даму ... ... ... іске асу ... in vitro жағдайында әр түрлі сырткы факторлардың әсерімен пайда ... ... ... колданып аныктауға болады. Морфогенетикалык мутанттарда нормалы морфогенездің кейбір кезендерінін өтуіне бөгет ететін кемістіктері (дефекттері) болады. Мысалы, сабақ, не ... ... ... түзе алмайтын темекі каллустары бар. Сондай-ақ каллустан шыккан кейбір регенерант өсімдіктердін гүлдеуге кабілеті болмайды. Осындай кемістігі бар клетка клондарын биохимиялык ... ... - ... процесінің түп мәнісін ашудың бірде бір жолы.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Егоров Н.С. Промышленная микробиология. М. Высш.шк., 1989,
688 ... ... О. ... ... өсімдіктер систематикасы Алматы мектеп 1972, 243б.
3. Курс низших растений (под. ... В. ... М. ... 1981 с 520).

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасанды коректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы жайлы5 бет
Жасанды коректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы жайлы ақпарат6 бет
Жасанды қоректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы туралы6 бет
Жасанды қоректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы туралы мәлімет9 бет
Жасушаларды өсіру жүйелері5 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі бағыттары14 бет
Зияанды бақашық қандаланың биологиясы зияанды фазасы, таралуы, есептеу әдістері4 бет
"Гетерогенді және өзгермелі ортадағы сұрыптау"4 бет
Invitro жағдайында өсірілген өсімдік жасушыларының биологиясы12 бет
«жасанды интелект дамуындағы кибернетикалық рөлі: білім беру саласында »9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь