Жасушалық инженерия

Жасушалық инженерия
Клетканы қайта құрастыру (реконструкция)
Протопластар
Пайдаланылған әдебиет
Жасушалық инженерия жоғары сатыдағы организмдердің, өсімдіктер мен жануарлардың жеке жасушаларын және ұлпаларын жасанды көректік орта жағдайында өсіру. Жасушалық инженерия әдісі арқылы бір жасушаның ядросын екінші жасушаға көшіру және ядросыз жасушаларды өсіріп алуға болады. Жасаңды көректік ортада, яғни "in vitro" (жасанды) жағдайында жануарлардың (ит пен мысықтың, тышқан мен адамның) гибридтік жасушасын алған. Жануарлар жасушасын қоректік ортада ұзақ өсіруге болады. 1997—1999 жылдары жануарлар инженериясын зерттейтін ғалымдар үлкен табысқа жетті.Англияда Розлин ғалымдары алты жастағы саулық қойдың желінінің жасушасын "in vitro" жағдайында өсіріп, анасы тектес ұрпақ алды. Жапон елінде осындай өдісті қолданып, ірі қара малдың тұқымын, Оңтүстік Африка мен АҚШ-та кұрбақа мен тышқанның дараларын шығарды. Қазір өсімдіктер биотехнологиясының ауыл шаруашылығында маңызды бағыттары коп-ақ.
1.М.Х.Шығаева, Ә.Т.Қанаев «Клеткалық инженерия». Алматы, «Қазақ университеті» баспасы, 2008ж.
2.Сартаев А., Гильманов М. С22 Жалпы биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі 
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БАӨЖ
Тақырыбы:>
Орындаған:Қалибек А.М.
Топ:БТ-307
Тексерген:Жилкыбаева С.Д.
Семей 2015 жыл.
--------------------------------------------------------------------------------
Жасушалық инженерия
Жасушалық ... ... ... ... ... мен ... жеке ... және ұлпаларын жасанды көректік орта жағдайында өсіру. Жасушалық инженерия әдісі арқылы бір жасушаның ядросын екінші жасушаға көшіру және ... ... ... ... ... ... көректік ортада, яғни "in vitro" (жасанды) жағдайында жануарлардың (ит пен мысықтың, тышқан мен адамның) гибридтік жасушасын алған. Жануарлар жасушасын ... ... ұзақ ... болады. 1997 -- 1999 жылдары жануарлар инженериясын зерттейтін ғалымдар үлкен табысқа жетті.Англияда Розлин ғалымдары алты ... ... ... ... ... "in vitro" жағдайында өсіріп, анасы тектес ұрпақ алды. Жапон елінде осындай ... ... ірі қара ... ... ... ... мен АҚШ-та кұрбақа мен тышқанның дараларын шығарды. Қазір өсімдіктер биотехнологиясының ауыл шаруашылығында маңызды бағыттары коп-ақ. Біріншіден, есімдіктердің кез ... ... ... ... ... орта ... өсіріп, тұтас өсімдік алуға болады. Екіншіден, осы әдіспен бір жылда 1 млн өсімдік алуға болар еді. Үшіншіден, жасушалық ... ... ... қоректік ортада синтезделетін экономикалық маңызды косымша заттарды (алка-лоидтер,гликозидтер, хош иісті майлар, дәмді заттар, ... ... т.б.) ... ... ... ... клондық көбейтуге және сауықтыруға болады. Мысал ретінде, Қазақстанда алғаш рет өсімдіктер биотехнологиясының негізін калаған профессор Ізбасар Рахымбаевтың басшылығымен, ... ... ... ... ... ... түрлерін шығарды. Осындай жұмыстардың нөтижесінде сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктердің ... ... және ... ... ... ... сорттарын тез арада көбейтін алуға мүмкіндік туды. "In vitro" жағдайында сауықтыру әдісін қолдану арқылы шаруашылықта пайдаланылатын картоптың ... ... ... ... ... ... ... ұлттық университетінің өсімдіктер физиологиясы және биохимия кафедрасында бидай мен арпа тозаңқаптарын ... ... ... ... Гаплоидтік регенерант өсімдіктер алынды. Қытай ғалымдары андрогендік гаплоидтер негізінде күріштің, бидайдың, жүгерінің, қара ... ... т.б. ... ... ... Бір ... ... тұтас есімдік және оның ұрпақтары белгілі антибиотикке төзімді болады. Осында көрсетілген әдіс бойынша есімдіктердің температураға, тұзды топырақ және зиянды ... ... ... ... ... ... - ... өсіру, оларды будандастыру және кайта күрастыру аркылы клетканын мүлдем жана типін жасау әдістерінін ... ... ... саласы. Клеткаларды жасанды жолдармен будандастырғанда, сомалык (жыныстык ... ... ... ... ... ... ... Будандастырудын бүл тәсілінін мәні мынада: аталык және аналык клеткалар ретінде жыныстык клеткалар (гаметалар) емес ... дене ... ... ... Олардың алдын ала протопластарын бөліп алады, белгілі жағдайда олар бір-бірімен күйылысады. Пайда болған сомалык ... ... ... ... ... ... өсімдіктер өсіп шығады.
Протопластарды косу аркылы будандастыруды әр турлі атайды: сомалык ... ... ... ... емес будандастыру. Сонда да, көбінесе бірінші термин ... ал ... ... будан сомалык будан деп аталады.
Клетканы кайта күрастыру (реконструкция) - клетканың күрамына кіретін ядроны, цитоплазманы, митохоңдрияларды, хлоропластарды, хромосомаларды бір ... ... ... көшіру негізінде мүддем жана клетканы жасау. Осыңдай әрекеттер нәтижесінде ядролык және ... ... ... ... ... ... өзгеше клеткалар пайда болуы мүмкін. Одан да артык ғалымдарды кызыктыратыны, ол жеке хромосо-маларды тасымалдау аркылы анеуплоидтык ... алу ... ... ... кабылдай алатын өте ыңғайлы 8.1. Протопластарды бөліп алу Протошіаст деген ферменттердін әсерімен ... ... ... ... тугел жойылған өсімдік клеткасы. Ағылшын ғалымы Э. Кокинг 1960-шы жылдардың басында клетканын ішіңдегі протопласты закымдамай тірі күйінде бөліп алу ... жете ... ... Ол томат тамырларынын үштарын, зен саныраукулактар өсірген ортасына бөліп шығарған гидролиздік ферменттерімен өңцеп, протопластарды ферменттік әдісімен бөліп алды. ... тірі ... ... клетканың кабырғасына орталык вакуольдін тургор, яғни кернеулік қысымымен тығыз жанасып түрады. Клетка кабығы аркылы ... ... ... ... жіпшелер өтеді, солар аркылы коршілес клеткалардын протопластары біріне-бірі жалғасып жатады. ... ... ... ... ... ... ... зиян келтірмей клеткаларда плазмолизді жүргізеді. Осмотик ретінде сахароза, маннит, сорбит колданылады. Осы ... ... ... әсерінен вакуоль сусызданып жиырылып, протопласт көлемі кішірейіп, сонынан кабыктан алшактайды (37-сурет). Кейде клетка сопак ... ... ... ... екі бөлініп кетуі мүмкін. Сондай ядросы жок субпротопласт цитопласт деп аталады.Казіргі уакытта протопластарды бөліп алу үшін ферменттердін коспасын пайдаланады. Бүл ... ... ... үш түрі ... ... ... және гемицеллюла-залар. Олар клетка кабығының негізгі компоненттерін ьщыратады. Бүл ферменттерді кейбір бактериялар мен санырауқүлактар өздерін өсірген сүйык ортаға бөліп шығарады, ... ... ... ... ... ... бөліп алады. Казіргі уакытта пектиназалык және целлюлазалык әсері бар бірталай стандарттык ферменттер бар. Олардың фирмалык аттары әр ... атап ... ... ... ... К.-10, ... ... гемицеллюлазалар: Кһогуте НР150, Нетісеішіазе;
- пектиназалар: Масегохуте К-10, Масегазе, Ресііпоі АС, Ресіоііазе Ү23, ... ... ЗС ... мен ксиланаза (бүлар целлюлоза-пектин комплексіне әсер етеді).
Ферменттік ерітінділерді арнайы сүзгіден өткізу аркылы ... ... ... ... мен күрамы жағынан айырмашылыктары болғандыктан, колданылатын ферменттердің комбинациялары мен ... ара ... ... ... ... үлпа үшін ... ... концентрациясы мен ара катынасы және өңцеу уакыты бөлек іріктеліп алынады. Бөлініп алынған ... ... ... ... аз уакыт болуы керек, одан кейін үкыпты түрде жуылуы кажет.Протопластарды бөлу кезінде осмостык стабилизатор ... ... ... ... ... болу үшін ... ерітінділер изотониялык немесе гипертониялык күйде болу керек. Кейде материалды ... ала ... ... ... ... ... зат ретінде көбінесе канттар (глюкоза, сахароза, сорбит, маннит) пайдаланылады, кейде СаС12, Ма2НР04, КСІ түздардын ерітіңдісі 0,3-0,8 М ... ... ... ... дәл ... ... ... түріне және онын физиологиялык күйіне байланысты жеке іріктеліп алынады. Көбінесе ферменттер ... ... ... ... коректік ортада ерітіліп дайындалады. Ферменттік I ерітіндінін рН көрсеткішін бір ... ... ... үшін ... ... бөлу ... аэрациянын маңызы зор. Сондыктан ортаны араластыратын жабдыктар колданылады немесе ... ... ... ғана ... Петри табакшасында бөліп шығарады. Протопластарды ала көлеңкеде немесе каранғыда бөліп алады. Ферменттік ... ... ... ... үйлесуіне, рН және температураға байланысты, 1-2 сағаттан 15-16 сағатка дейін ... ... ... үлпа үшін ең ... ... өндеу уакытын жеке іріктеп алу кажет. Температура әр денгейде болады, мысалы бидайға 14°С болса, ... ен ... 27°С. ... бөлініп алынған сон, олар үлпанын калдыктары мен ферменттерден тазалануы керек. Ол үшін оларды центрифугалайды ... ... ... Инкубациялык коспаны тесіктері 50-100 мкм електен сүзеді, одан кейін протопласт суспензиясын центрифугалайды. Центрифугалау ... ... ... ... Егер ... ерітіндісі 0,4-0,5 М сахарозада дайындалса, 100-200 § 2-3 мин бойы центрифугалайды. Протопластар үстіне ... ... ... ... ... сорып алып, екі рет түздың ерітіндісінде шаяды. Тығыздығы төмен баска осмостык заттарды ... ... ... ... ... ... кезінде түнба болып шөгеді. Оларды екі ретжуады. Одан кейін протопластарды түздын ерітіндісінде немесе 0,4 М маннит, сорбит, глюкоза ерітіндісіне ... ... ... ... ... ... ... 8.2. Тіршілікке кабілетті протопластарды алу Протопластарды нәтижелі бөліп алу көптеген факторларға байланысты. Олар атап айтканда: үлпанын шығу тегі ... ... ... ... ... ... үлпасы, суспензиядағы клеткалар), өсімдіктің түрі мен сорты, өсімдіктін физиологиялык күйі, ферменттердін күрамы, олардын сапасы, ортанын рН және осмостык заттын ... ... ... яғни ... ... ... аныктайтын арнайы әдіс бар. Ол протоиластардын флуоресцеиндиацетатпен (ФДА) боялуы. ФДА- бүл флуоресценциясы жок косылыс, протопластар мембранасы аркылы женіл өтеді, тірі ... ... ... ... ыдырайды. Сонын нәтижесінде флуоресцеин босайды, оны протопластардын бүтін мембраналары ұстап калады. Соидыктаи метаболиттік активтігі бар (тіршілікке ... ... ... ... ... көрінеді, себебі іипсрінлс жинакталған флуоресцеин ультракүлгін сәулесімен коідырыдып, жасыл сәулені тарата бастайды.Протопластар ... ... ... ... ... санымен (процент мөлшерінде) белгіленеді. Протопластардын саны Фукс-Розенталь камерасында есептеледі. Протопластардын тығыздығы (суспензияньщ 1 мл-дегі саны) сусиеизияның манызды сипаттамасы. Егер ... ... ... ... ... ... 1 ... ІхІО5 теп Iх 1 ()*' дейін тіршілікке икемді протопластар ... онда ... ... ... ... деп ... ... кеткендей, протопластардың бөлініп алынатын мөлшері және олардын ... ... ... ... және физиологиялык күйіне, яғни генетикалык және эиигенетикалык ерекшеліктеріне байланысты. Протопластарды коп молиіерле түракты алып отыру үшін өсімдіктерді белгілі бір жагдайда ... ... және ... ен ... өсу ... ... бір ... аныктап тандап алу кажет.
Іп vitro өскен клеткалар мен үлпалардан протопластарды бөліп алулып. мыпадай өз артыкшылыктары бар: стерильдік, іп ... ... ... ... ... ... ... химнялык күрамынын күрделі болып өзгеруі және онын калындауы ферменттік гидролизді киындатады. Бүтін протопластардың бөлініп алынуы өсірген клеткалардын ішінде ... ... сан ... ... сай ... ал ол ... ... клеткаларды жиі-жиі (әрбір 2-3 тоулігііідс) жаңа коректік ортаға көшіріп отыру керек. Суспензияда өсірген клеткалардан протопластарды алу үшін ен колайлы мезгіл, ол ... өсу ... ... ... ... Осы ... клетка кабыкшалары фермепттердін әсерімен онай ыдырап, өміршең протопластарды береді. Протопластардың тіршілікке икемділігі оларды бөліп алу ... мен ... ... ... плазмолиз кезінде сусыздандырылуы және кабығының бүзылуы оны шок күйіне ... ... ... Бүл ... ... ... ... көптеген липид тамшылары пайда болады, полисомалардың саны азаяды, ядро мен хлоропластар коюланады.Фермент препаратының сапасы протопластардың бөліп алынған санына, мөлшеріне ғана ... ... ... касиеттеріне де әсер етеді. Пектиндер мен целлюлозаларды гидролиздейтін саудалык фермент препараттарына коспа ретінде протеазалар, липазалар, нуклеазалар және баска ферменттер, фенолдык ... ... ... Олар ... ... ... мүмкін. Осы токсикалык заттардан күтылу үшін және ... ... ... үшін ... ... ... Бірак айта кететін мәселе, өте жаксы тазартылған ферменттер протопластарды көп мөлшерде ... ... ... Кейде ферменттер ерітіндісіне корғаушы заттар (протекторлар) косылады, мысалы декстраннын немесе калий ... 0,5 % ... Олар ... ... ферменттердін зиянды әсерін төмендетеді.
Пайдаланылған әдебиет:
1.М.Х.Шығаева, Ә.Т.Қанаев . Алматы, баспасы, 2008ж.
2.Сартаев А., ... М. С22 ... ... ... ... ... мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық. -- ... ... ... 2006.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасушалық инженерия жайлы13 бет
Жасушалық инженерия жайлы ақпарат12 бет
Жасушалық инженерия жайлы мәлімет10 бет
Жасушалық инженерия жайында14 бет
Жасушалық инженерия туралы4 бет
Жасушылық инженерия5 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Микроорганизмдер генетикасы10 бет
Селекция туралы жалпы түсінік14 бет
Селекция туралы жалпы түсінік туралы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь