Адам генетикасы


Адам генетикасы
Адам генетикасының ерекшеліктері. Генетика ғылымы қарастыратын тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің барлық заңдылықтары адамға да тән болып есептеледі. Себебі ол да тіршіліктің бір түріне (Homo Sapіens) жатады. Тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі жағынан адамның басқа жануарлардан айтарлықтай өзгешелігі жоқ. Бәрінде де тұқым қуалайтын қасиет ұрпақтан-ұрпаққа хромосома құрамында болатын гендер арқылы беріліп отырады. Адамның жануарлардан айырмашылығы оның саналылығы мен екінші сигналдық жүйесінің (системасының) болатындығында, соған байланысты оның сыртқы ортаға бейімделу мүмкіндігі де мол болып келеді.
Жалпы адамзат қоғамда өмір сүретіндіктен оның эволюциялық дамуында әлеуметтік факторлардың да рөлі бар. Бірақ, біз тек биологиялық жағын қарастырамыз.
Адамның генетикалық объект ретіндегі ерекшелігі — оның генетикасын зерттеуді қиындататын көптеген қайшылықтар бар. Олар: жыныстық жағынан кеш-пісіп жетілетіндігі; әр отбасынан тарайтын ұрпақ санының аздығы; барлық ұрпақтың тіршілік ортасын теңестірудің мүмкін еместігі, хромосома санының көп болатындығы, адамға тәжірибе жасауға болмайтындығы және басты бір қайшылық — адамның кейбір тұқым қуалайтын қасиеттерінің мысалы, қабілеті мен мінез-құлқының дамып қалыптасуына кедергі келтіретін ұлтшылдық, нәсілшілдік сияқты әлеуметтік теңсіздіктің болатындығы.
Осы аталған қиыншылықтарға қарамастан, кейінгі кездерде адам генетикасы жедел қарқынмен дамуда. Ең соңғы жаңалықтардың бірі — ХХІ ғасырдың басында адамның генетикалық кодының шешілуі.
Адамның тұқым қуалаушылығын зерттеу әдістері. Адамның генетикасын зерттеудегі кездесетін қиыншылықтар туралы жоғарыда айтылды. Соған қарамастан, оның тұқым қуалаушылығын зерттеуге мүмкіндік беретін әдістер бар. Олар: генеологиялық, цитогенетикалық, егіздік, онтогенетикалық, популяциялық және биохимиялық әдістер.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Адам генетикасы
Адам генетикасының ерекшеліктері. Генетика ғылымы қарастыратын тұқым
қуалаушылық пен  өзгергіштіктің барлық заңдылықтары адамға да тән болып
есептеледі. Себебі ол да тіршіліктің бір түріне (Homo Sapіens) жатады.
Тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі жағынан адамның басқа жануарлардан
айтарлықтай өзгешелігі жоқ. Бәрінде де тұқым қуалайтын қасиет ұрпақтан-
ұрпаққа хромосома құрамында болатын гендер арқылы беріліп отырады. Адамның
жануарлардан айырмашылығы оның саналылығы мен екінші сигналдық жүйесінің
(системасының) болатындығында, соған байланысты оның сыртқы ортаға
бейімделу мүмкіндігі де мол болып келеді.
Жалпы адамзат қоғамда өмір сүретіндіктен оның эволюциялық дамуында
әлеуметтік факторлардың да рөлі бар. Бірақ, біз тек биологиялық жағын
қарастырамыз.
Адамның генетикалық объект ретіндегі ерекшелігі — оның генетикасын
зерттеуді қиындататын көптеген қайшылықтар бар. Олар: жыныстық жағынан кеш-
пісіп жетілетіндігі; әр отбасынан тарайтын ұрпақ санының аздығы; барлық
ұрпақтың тіршілік ортасын теңестірудің мүмкін еместігі, хромосома санының
көп болатындығы, адамға тәжірибе жасауға болмайтындығы және басты бір
қайшылық — адамның кейбір тұқым қуалайтын қасиеттерінің мысалы, қабілеті
мен мінез-құлқының дамып қалыптасуына кедергі келтіретін ұлтшылдық,
нәсілшілдік сияқты әлеуметтік теңсіздіктің болатындығы.
Осы аталған қиыншылықтарға қарамастан, кейінгі кездерде адам генетикасы
жедел қарқынмен дамуда. Ең соңғы жаңалықтардың бірі — ХХІ ғасырдың басында
адамның генетикалық кодының шешілуі.
Адамның тұқым қуалаушылығын зерттеу әдістері. Адамның генетикасын
зерттеудегі кездесетін қиыншылықтар туралы жоғарыда айтылды. Соған
қарамастан, оның тұқым қуалаушылығын зерттеуге мүмкіндік беретін әдістер
бар. Олар: генеологиялық, цитогенетикалық, егіздік, онтогенетикалық,
популяциялық және биохимиялық әдістер.
Генеологиялық әдіс. Бұл әдістің негізінде адамда болатын түрлі белгілер мен
қасиеттердің немесе аурулардың тұқым қуалауын оның шыққан тегіне қарай
зерттеу жатады. Ол үшін зерттелетін мәселе бойынша әкесі және шешесі
жағынан бірнеше буын бойы мәліметтер жинақталып, соның негізінде шежірелік
сызбанұсқа жасалады. Кейбір белгілер мен қасиеттер кез келген ұрпаққа
беріле алады, яғни доминанттылық жолмен тұқым қуалап, Мендель заңдарына
бағынады. Мұндай жолмен тұқым қуалайтын белгілерге  полидактилия
(саусақтардың артық болуы), беттің секпілі, катаракта, шаштың қаралығы және
т.б. жатады. Генеологиялық әдіспен адамның кейбір қабілеттерінің мысалы,
музыкаға, шешен сөйлеуге, математикаға бейімділігі және т.б. тұқым
қуалайтындығы анықталған. Ондай қасиеттер ұрпақтан-ұрпаққа беріледі.
Айталық музыкаға қабілеттілік әйгілі Бахтардың әулетінде болған. Мұндай
мысалдарды өзіміздің қазақ дарындыларынан да келтіруге болады. Ұлы Абайдың
әкесі  Құнанбай әулетінен тараған ұрпақтардың ішінде ақындар, сазгерлер,
шешен сөйлейтіндер көп болған. Олар: баласы, қазақтың жазба әдебиетінің
негізін салушы — Абай (Ибраһим); немерелері — Шәкерім, Әбдірахман, Мағауия,
Ақылбай және т.б.
Генеологиялық әдіспен көптеген аурулардың тұқым қуалайтындығы анықталған.
Соның бірі — гемофилия. Осы ауру бойынша ағылшын королевасы Виктория
әулетінің шежірелік сызбанұсқасы жасалған.
Сонда Виктория мен оның зайыбы мұндай аурумен ауырмаған. Олардың арғы
тегінде де ешкім гемофилиядан зардап шекпеген. Бірақ Викторияның ата-
анасының біреуінің жыныс клеткасында мутация пайда болған болу керек. Соған
байланысты королева Виктория гемофилияның генін тасымалдаушы болып, өзінің
көптеген ұрпақтарына таратқан. Сөйтіп, Викториядан мутантты гені бар Х
хромосоманы алған барлық ер жынысты ұрпақ гемофилиямен ауырған.
Цитогенетикалық әдіс. Бұл әдіспен сау немесе ауру адамның кариотипіне
(хромосома жиынтығына) цитогенетикалық талдау жасалады. Цитогенетикалық
әдісті пайдаланып тұңғыш рет 1956 жылы Дж.Тийо мен А.Леван қалыпты жағдайда
адамның дене клеткаларында 22 жұп аутосомалар және бір жұп — жыныстық
хромосомалар болатындығын анықтады. Бұрынғы жыныс генетикасы тақырыбында
айтылғандай ер адамда жыныстық хромосома гетероморфты (ХУ), ал әйел адамда
гомоморфты (ХХ) болып келетіндігі дәлелденді. Бұл әдісті қолдану адамның
дене және жыныс клеткаларында пайда болатын хромосомалық өзгерістерді
байқауға мүмкіндік туғызады. Мұндай өзгерістер түрлі аурулардың тууына
себепкер ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жыныстық генетикасы
Жыныс генетикасы
Жүгері генетикасы
Микроорганизмдер генетикасы
Адамның жыныс генетикасы
Жыныс генетикасы туралы
Проэмбриональдік және эмбриональдік дамудың генетикасы
Ауытқушылықтар мен аурулар, иммунитет генетикасы
Сұлының тәжтәріздес тат ауруына қарсы төзімділік генетикасы
Бактерия мен вирустардың генетикасы. вирустарды өсіру
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь