Адам генетикасы

Адам генетикасы
Адам генетикасының ерекшеліктері. Генетика ғылымы қарастыратын тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің барлық заңдылықтары адамға да тән болып есептеледі. Себебі ол да тіршіліктің бір түріне (Homo Sapіens) жатады. Тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі жағынан адамның басқа жануарлардан айтарлықтай өзгешелігі жоқ. Бәрінде де тұқым қуалайтын қасиет ұрпақтан-ұрпаққа хромосома құрамында болатын гендер арқылы беріліп отырады. Адамның жануарлардан айырмашылығы оның саналылығы мен екінші сигналдық жүйесінің (системасының) болатындығында, соған байланысты оның сыртқы ортаға бейімделу мүмкіндігі де мол болып келеді.
Жалпы адамзат қоғамда өмір сүретіндіктен оның эволюциялық дамуында әлеуметтік факторлардың да рөлі бар. Бірақ, біз тек биологиялық жағын қарастырамыз.
Адамның генетикалық объект ретіндегі ерекшелігі — оның генетикасын зерттеуді қиындататын көптеген қайшылықтар бар. Олар: жыныстық жағынан кеш-пісіп жетілетіндігі; әр отбасынан тарайтын ұрпақ санының аздығы; барлық ұрпақтың тіршілік ортасын теңестірудің мүмкін еместігі, хромосома санының көп болатындығы, адамға тәжірибе жасауға болмайтындығы және басты бір қайшылық — адамның кейбір тұқым қуалайтын қасиеттерінің мысалы, қабілеті мен мінез-құлқының дамып қалыптасуына кедергі келтіретін ұлтшылдық, нәсілшілдік сияқты әлеуметтік теңсіздіктің болатындығы.
Осы аталған қиыншылықтарға қарамастан, кейінгі кездерде адам генетикасы жедел қарқынмен дамуда. Ең соңғы жаңалықтардың бірі — ХХІ ғасырдың басында адамның генетикалық кодының шешілуі.
Адамның тұқым қуалаушылығын зерттеу әдістері. Адамның генетикасын зерттеудегі кездесетін қиыншылықтар туралы жоғарыда айтылды. Соған қарамастан, оның тұқым қуалаушылығын зерттеуге мүмкіндік беретін әдістер бар. Олар: генеологиялық, цитогенетикалық, егіздік, онтогенетикалық, популяциялық және биохимиялық әдістер.
        
        Адам генетикасы
Адам генетикасының ерекшеліктері. Генетика ғылымы қарастыратын ... пен  ... ... ... ... да тән ... Себебі ол да тіршіліктің бір түріне (Homo Sapіens) ... ... мен ... ... ... ... жануарлардан
айтарлықтай өзгешелігі жоқ. Бәрінде де тұқым қуалайтын қасиет ұрпақтан-
ұрпаққа хромосома құрамында болатын ... ... ... отырады. Адамның
жануарлардан айырмашылығы оның саналылығы мен екінші сигналдық жүйесінің
(системасының) ... ... ... оның ... ... мүмкіндігі де мол болып келеді.
Жалпы адамзат ... өмір ... оның ... ... ... да рөлі бар. ... біз тек биологиялық жағын
қарастырамыз.
Адамның генетикалық объект ретіндегі ерекшелігі — оның ... ... ... қайшылықтар бар. Олар: жыныстық жағынан кеш-
пісіп жетілетіндігі; әр ... ... ... ... аздығы; барлық
ұрпақтың тіршілік ортасын теңестірудің мүмкін ... ... ... ... ... ... жасауға болмайтындығы және басты бір
қайшылық — ... ... ... ... ... мысалы, қабілеті
мен мінез-құлқының дамып қалыптасуына кедергі келтіретін ұлтшылдық,
нәсілшілдік сияқты ... ... ... ... қиыншылықтарға қарамастан, кейінгі кездерде адам генетикасы
жедел қарқынмен дамуда. Ең соңғы жаңалықтардың бірі — ХХІ ... ... ... кодының шешілуі.
Адамның тұқым қуалаушылығын зерттеу әдістері. Адамның ... ... ... туралы жоғарыда айтылды. Соған
қарамастан, оның тұқым қуалаушылығын зерттеуге ... ... ... ... генеологиялық, цитогенетикалық, егіздік, онтогенетикалық,
популяциялық және биохимиялық әдістер.
Генеологиялық әдіс. Бұл әдістің ... ... ... ... ... ... ... аурулардың тұқым қуалауын оның ... ... ... ... Ол үшін зерттелетін мәселе ... ... және ... ... буын бойы ... жинақталып, соның негізінде шежірелік
сызбанұсқа жасалады. Кейбір ... мен ... кез ... ... ... яғни доминанттылық жолмен тұқым қуалап, ... ... ... ... ... ... ... полидактилия
(саусақтардың артық болуы), беттің секпілі, катаракта, шаштың қаралығы және
т.б. жатады. Генеологиялық әдіспен ... ... ... ... ... сөйлеуге, математикаға бейімділігі және т.б. ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілік әйгілі Бахтардың әулетінде болған. Мұндай
мысалдарды ... ... ... да келтіруге болады. Ұлы Абайдың
әкесі  Құнанбай әулетінен тараған ұрпақтардың ішінде ақындар, сазгерлер,
шешен ... көп ... ... баласы, қазақтың жазба әдебиетінің
негізін салушы — Абай (Ибраһим); немерелері — Шәкерім, Әбдірахман, Мағауия,
Ақылбай және ... ... ... ... ... ... анықталған.
Соның бірі — гемофилия. Осы ауру ... ... ... Виктория
әулетінің шежірелік сызбанұсқасы жасалған.
Сонда Виктория мен оның ... ... ... ... Олардың арғы
тегінде де ешкім гемофилиядан ... ... ... ... ... ... жыныс клеткасында мутация пайда болған болу керек. Соған
байланысты ... ... ... ... ... ... өзінің
көптеген ұрпақтарына таратқан. Сөйтіп, Викториядан мутантты гені бар ... ... ... ер ... ұрпақ гемофилиямен ауырған.
Цитогенетикалық әдіс. Бұл әдіспен сау немесе ауру адамның кариотипіне
(хромосома жиынтығына) ... ... ... ... пайдаланып тұңғыш рет 1956 жылы Дж.Тийо мен А.Леван қалыпты ... дене ... 22 жұп ... және бір жұп — ... ... ... ... жыныс генетикасы тақырыбында
айтылғандай ер адамда жыныстық хромосома гетероморфты (ХУ), ал әйел ... (ХХ) ... ... ... Бұл әдісті қолдану адамның
дене және жыныс клеткаларында ... ... ... ... ... туғызады. Мұндай өзгерістер түрлі аурулардың тууына
себепкер болады. Сондықтан цитогенетикалық әдісті медицинада диагностикалық
мақсатта қолданады.
Егіздік ... Егіз ... туу адам ... жиі ... ... ... түрі болады: бір жұмыртқалық және әр ... Бір ... ... — бір ... клеткасының бір спермато-зоидпен
ұрықтануынан екі зиготаның дамуы. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... бір.
Ал әр жұмыртқа клеткаларының әр ... ... бір ... ... ... ... онша ұқсамауы мүмкін. Себебі әр
түрлі жұмыртқа клеткалары мен ... ... ... ... ... ... ішінде бір жұмыртқалық егіздер аса маңызды
жалпы  биологиялық проблеманы, атап ... ... ... үшін тұқым қуалаушылық пен сыртқы ... ... ... ... ... табылады. Мысалы, адамның бойындағы туа ... ... ... үшін оқу мен ... ... ... бар
екендігі анықталады.
Сонымен қатар, егіздік әдіс адамның кейбір тұқым ... ... ... ... және т.б.) ... ... ала
анықтауға көмектеседі.
Онтогенетикалық әдіс. Бұл әдіспен адамның онтогенезі (жеке дамуы) барысында
тұқым қуалайтын өзгерістердің бар-жоғы анықталады. Кейбір ... ... ... жауапты рецессивті гендерден тұратын гомозиготалы
организмнен ғана емес, аз да ... ... да ... ... ... ... рецессивті ген анықтайды, және ол ауру адам ата-
анасының екеуінен де сондай генді ... яғни ... ... ... ғана білінеді. Ал, гетерозиготалы (Аа) болса, ол адам ауру ... ... ... онтогенез барысында ондай адам бір ... ... ... ... ол аурудың шығуы мүмкін.
Сонымен, онтогенетикалық әдістің маңызы — онтогенез барысында белгілі бір
ауруды тасымалдайтын рецессивті ... ... ... ... ұрпақты
ауыр зардаптардан алдын ала сақтандыру.
Популяциялық әдіс. Бұл ... ... ... ... ... ... таралу жиілігі зерттеледі. Адамның әр түрлі популяцияларында
тұқым қуалайтын генотиптік ... ... ... ... ... ... және Гуам ... жергілікті тұрғындардың жұлын
клеткасының склерозы ... қаза ... ... елдермен салыстырғанда 100
есе көп. Сол сияқты Швейцарияда Роне ... ... ... ... 2000 ... ... 50 адам ... 200 адам саңырау
болып шыққан. ... ... ... жекелеген отбасылар мен
туыстар көп ... ... ... ... ... ... қуалайтын
ауруларды тасымалдайтын ген мөлшері артып кетеді.
Биохимиялық әдіс. Бұл әдіс адам генетикасын зерттеуде соңғы кездері кеңінен
қолданылып жүр. ... ... ... ... тұқым қуалайтын өзгерістер
клеткадағы зат алмасудың бұзылуына ... ... Олар сол ... кіретін белоктар, нуклеин қышқылдары, көмірсулар, майлар, липидтер
және т.б. екенін бұрынғы өткен ... ... ... ... ... ... онда ген ... деген сөз. Себебі, геннің өзі
сол ДНҚ-дан тұрады. Ал ондай өзгеріс ... ... ... ... ... та ... бар. Мысалы, ДНҚ-ға талдау жасау арқылы баланың
ата-анасын дәл ... ... ... Бұл әдіс қазір археологиялық
зерттеулерде де ... жүр. ... ... Шығыс Қазақстандағы Алтай
тауынан табылған “Алтын Адамның” кейбір ... ... ... ... сақталған. Солардың құрамындағы ДНҚ-ны алып біздің ... ... ... олар ... ... шыққан. Бұл біздің арғы
тегіміз сақтар, ғұндар ... ... ... ... ... адам ... зерттеуде жоғарыда көрсетілгендей
әр түрлі әдістер қолданылуда. Соған ... ... ... ... ... ... қатарына қосылатыны сөзсіз.
2. Адамның тұқым қуалаушылығын зерттеуде бірнеше әдістер қолданылады:
генеалогиялық, цитогенетикалық, егіздік, популяциялық, ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам генетикасын зерттеу әдістері14 бет
Бактерия мен вирустардың генетикасы. вирустарды өсіру14 бет
Жыныс генетикасы4 бет
Жыныс генетикасы туралы6 бет
Жүгері генетикасы29 бет
Имуниттеттің генетикасын зерттеу әдістері4 бет
Микроағзалардың генетикасы. инфекция және иммунитет жайлы ілім. аллергия5 бет
Микроорганизмдер генетикасы10 бет
Популяциялар генетикасы және эволюцияның генетикалық негіздері. Спонтанды және индукцияланған мутагенез9 бет
Сұлының тәжтәріздес тат ауруына қарсы төзімділік генетикасы42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь