Тұлғаны қалыптастыру ерекшеліктері

Этнопедагогика
Халық педагогикасы
Тәрбиенің негізгі қағидалары
Қазақ халқының ұлы ұстаздары
«Этнопедагогика – халықтың жас ұрпақты тәрбиелеу тәжірибесі туралы, олардың педагогикалық көзқарастары туралы ғылым. Халық педагогикасы – халықтың ауыз әдебиетінде, салт-дәстүрлерінде, ырымдарында, балалар ойындары мен ойыншықтарында кездесетін педагогикалық мағұлматтар мен тәрбиелеу тәжірибесінің жиынтығы. Этностық педагогика тарихи жағдайда қалыптасқан ұлттық мінездегі ерекшеліктерді зерттейді . Онда халыққа қажетті қасиеттерді қалыптастыру үшін пайдаланылатын педагогикалық мақсаттың , міндеттердің, әдіс-құралдардың, тәсілдердің жиынтығы мен өзара байланысы қарастыралады» дей келсе , оның зерттеу тақырыбы – тәрбие, ол тәрбие нысаны-адам, тұлға»,-дейді Г.Н. Волков.
Ал педагог және философ ғалым Г.Н.Филонов: «Халық педагогикасы- жергілікті халықтың қабылдаған тәрбиелеу әдіс-тәсілдері. Бұлар ұрпақтан-ұрпаққа өмір барысында білім мен дағдылар арқылы жалғасып отырады . Халық педагогикасы қоғамдық тәжірибенің ,мінез-құлық , жүріс-тұрыс ережелерінің , қоғамдық дәстүрлердің, бергілі идеологияның жалғасуын бағыттап отырады. Халық педагогикасы моральдық заңдар мен салттарда көрініс табады»,-дейді.
1. Ә.Табылдиев, Қазақ Этнопедагогикасы, Алматы 2001 ж.
2. Қалиев С., Молдабеков Ж., Иманбекова Б., Этнопедагогика, Астана 2007 ж.
3. В.С.Кукушин, С.Қалиев. Этнопедагогика.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ №2
Тақырыбы: Тұлғаны қалыптастыру ерекшеліктері.
Тексерген: Оралбекова Б.С.
Орындаған:Мухтарханов А.
Т-441 тобы
Семей 2015 ... дей ... , оның ... ... - ... ол тәрбие нысаны-адам, тұлға>>,-дейді Г.Н. Волков.
Ал педагог және философ ғалым Г.Н.Филонов: ,-дейді.
Ұшы-қиырсыз ... дала ... ... сан ... ... тарихында жас ұрпаққа тәрбие берудің бай тәжірибесін жинақтап, ұлттың өзіндік салт-сана мен ... , ... ... ... ... ... өзі өмір ... қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайына , мәдениетіне, тарихына орайлас жас буынға тәлім-тәрбие берудің айрықша талап-тілектерін дүниеге әкелді. Мәселен, жас ... ... ... ... ... ... оның мәні шынайы, отаншыл, азамат тәрбиелеу еді. ... осы ... сан ... дала тұрғындарына қойылатын моральдық талаптарды айқындады. Ол ... ... мал ... жете ... ... , ... төзе ... ел намысын қоғау, жаудан беті қайтпау, ата-тегін жадында сақтау, сөз ... ... ... пен ... , ат құлағында ойнау, ата салтын бұзбау ... ... ... ... ... ... ... қайтармау, көрші ақысын жемеу, қайырымды, ізгі жүректі, бауырмал болу, т.б.). Осындай қоғамдық ... ... ... ... адамдарда мүдделестік, өмірге көзқарастың сәйкестігі кісілік қарым-қатынас барысында айқындалып, жеке бастың бұра тартуына мүмкіндік қалдырмаған, психологиялық жағынан ... ... ... ... ... сіңіскен салттар мен дәстүрлерді ұстанады. Ал бұл принцип ұлттық психология мен ұлт ... ... ... ... ... ... ұлттың өзіне тән тіршілік кәсібі, тарихы мен мәдениеті бар. Ол мәдениет сөйлеу тілінен, ойлау жүйесінен айқын ... ... ... , ... ... ерекшелік сол халықтың өмір сүру тәсілінен , діни-наным сенімінен, әдет-ғұрпынан , салт-санасы мен дәстүрінен ... орын ... ... ... орыс офицері А.Левшин өзінің (1832 ж.) атты кітабында: деп, қазақтардың ... , ... ... , ... сүйсіне паш етеді.
Халық педагогикасының негізгі мақсаты- өзінің бай тарихи тәжірибесіне сүйене отырып, келер ұрпақты еңбек ... ... ... ... ауыл-аймақ, Отанның ар-намысын қорғай білетін, жаны жайсаң, арлы азамат тәрбиелеу.
Ақын, жырау, ... ... жыр, ... толғауларының мазмұнына ой жүгіртсек, онда дидактикалық ақыл-нақыл, өсиет-өнегенің тұнып тұрғаның байқаймыз. Олар сол арқылы ненің жақсы, ... ... ... ... ... ... ... аулақ, неге ынтық болуға баулып өсіруді мақсат етті. Ал ақыл-ойға, терең тәлімге ... ... сөз ... ұлттық ойлау ерекшелігін, мәдени мұраның өзіндік сипатын айқын танып-білуге болады.
Жыраулардың поэзиясында келелі сөз болған мәселе- ... ... ... ... , , деп, ... ... баға беру , ... құнын адамгершілікпен, ар-ожданмен өлшеу (, , , т.б.). Сол ... , , деп ... ... ұлттық философиясының тағы бір гносеологиялық, танымдық ерекшелігі- атамекен, ... ... ... ... ... ... ... қаны тамған жерін, ата-баба әулетінің мәйіті жатқан жерді ерекше қадірлейді . Оны тастап кетуді өлім санайды. Ақындардың деп әндетуінде, , деп ... ... ... ой ... ... елінің табысына масаттанған, елін сүйген ерді мадақтап деуінде де терең ... ... бар.
деп ... ... ... ... өсиет сөздерін, табан аузында тақпақтап айтқан мақал-мәтел, афоризм сөздері мен ақындардың терме, толғауларын жазу-сызусыз жаттап, жадында ... қаз ... ... ... ... Оның себебі- аталы сөздердің өміршеңдігінде, халықтың тіл құдіретін бағалай білуінде жатыр. Осы пікірді , , , , , т.б. ... ... ... ... ұлттық философиясының төртінші ерекшелігі-ұлттық тірегінің көшпелі өмірмен, мал шаруашылығымен тығыз байланыстылығы. Тіршіліктің тұтқасы төрт ... ... деп ... ... ... ... бірдей санаған. Терісі мен жүнін киім қып киіп, еті мен сүтін азық етіп күн көрген, сауса сауын, мінсе ... ... ... төрт ... ... жылқы малын) қадірлеп, қастерлеу қазақ баласы үшін өмір заңы болып есептелген. , , , деп, ерінбей еңбек етсең ғана мал ... ... жоқ, күн ... ... ... ой ... Ол ... да. Себебі, тіршілік етудің басқа түрі жоқ көшпелі қазақ елі үшін мал бағып күн көру-өмір сүрудің негізгі ... ... ... ... негізгі қағидаларының (принциптері) болуы заңды құбылыс. Халық педагогикасының негізгі қағидалары:
* Келер ұрпақтың ақылды, намысқор, арлы, өміршең азамат ... ... ... ... ... ... ... сәбидің алғаш дүниеге келген күнінен бастап айқара ашылады. Ол ... ... ... туындайды. Отбасы үлкендерінің бәрі жаңа туған жас баланы Отанның, елдің асыл ... ... ... ... ... ... деп дарынды, өнерлі, ақылды ақсақалдарға баланың аузына түкіртіп, азан шақыртып, атын қойғызған. деп жаңа ... ... ... ... етегіне орайды. Ұрпағы өскен қадірлі анаға кіндігін кестіртеді, бесікке салдырады, қырқынан шығару ырымдарын ... ... ... ... бата алғызады. Тәрбиенің алғашқы қағидасы ата-ананың аңсау арманымен, баладан күтер ... ... ...
* ... жастайынан еңбек сүйгіш , елгезек азамат етіп тәрбиелеу. Олбесік жырлары мен тұсау кесер жырларынан, ... ... ... ... өзекті орын алған. Еңбек қағидаларын жастардың бойына сіңіру отбасындағы еңбектің қарапайым түрлерінен басталып, қоғамдық маңызды істермен ұштасқан. Ұл баланы қозы,лақ ... ... ... мал ... ... қажетті құрал-жабдық (қамшы, шідер, жүген өру, тері илеу, қару-жарақ,т.б.)жасауға әзірлеу, қора салу, киіз үйдің ағашын істеу, ұсталық, ... ... ... т.б. ... ал қыз ... ... жуу, үй сыпыру, шай қою, төсек жинау, кесте, өрмек тоқу, ас пісіру, бала күту, қонақ ... т.б. ...
* ... ... ... ұғым ... орын ... , , деп рухани, материалдық байлықтың негізін жеке бастың, яғни тәннің саулығына байланысты қарастырған. Баланы туған күнінен бастап ... ... ... ... ... дене ... ... мән беріп шынықтыру, мерзімінде жақсы ас беріп тамақтандыру мен ұйықтатудың бәрі тән саулығы үшін жасалған ...
* ... ... ... қасиеттерді баланың бойына дарыту, ізгілікке, имандылыққа, адалдыққа ... ... ... ... ... болып есептелген.
* деп арды адамгершілік қаситеттің үлгісі санаған.
* Гуманизм мен патриотизм- халықтық тәрбиенің басты ... ... деп ... ата-бабамыз отбасының, ананың, рудың, отанның намысын қорғауды, қарттарға, ауру, кемтарларға көмектесуді, басқа ұлт ... ... ... ... ... ... деп ... , , деген өсиет тәрбиеден өзекті орын алған.
* Елді, жерді қорғайтын, ... ете ... ... болу үшін дене ... ... ... ... деп ой қорытқан ата-бабамыз ұлттық ойынға жаттықтырып үйрету (аударыспақ, күрес, теңге алу, қыз қуу, т.б.) арқылы дене ... баса ... ...
* ... тұтқасы, өмірдің шамшырағы өнер мен білім деп түсінген. Халқымыз жастарға , , дегенді насихаттап ертегі, өлең-жыр, мақал-мәтел, аңыз әңгімелер ... Адам ... ... ... құшағында өтетін болғандықтан, ата-бабамыз өз ұрпағын ағаш бесіктен жыр ... ... ... ... аялауға, әсемдікке тәрбиелеп келген. Ол туралы әлденеше жұмбақ, өлең-жыр, ертегі, аңыздар шығарған. ... бәрі ... ... ... арлы азамат тәрбиелеуден туған халықтық қағидаға негізделген.
Әлемнің екінші ұстазы аталған ғұлама Әл-Фараби (870-950 жж.) ұлттық мәдениет жеке ... ... ... ... ... әдеттен бастау алып, инабатты (мәдениетті) мінез-құлықты қалыптастыратының айтады. Білімді адам тәрбиелі (мәдениетті) болу керек дейді. ... ... ... ... мәселелер-білім, өнер, әдебиет (поэзия), музыка деп көрсетеді.
Нағыз ұстаз (хас қажып) аталған Жүсіп Баласағұни (ХІ ғ.) адам ... ... 2 тегі бар: ... ... деп ... тіл ... мәні зор екенін, егер ол мәдениетті игере алмасаңыз деп ... ... ... ата-ананы сыйлаудан басталатының дәлелдейді. Елді мәдени кемелденту үшін ұлттық білім беру ... ... ... ... ... ... ... деп көрсетеді. ,-дейді.
Ұлы тәлімгер, тарихшы Мұхаммед Хайдар Дулати (1499-1551 жж.) ел басқарушы, халықтың ... ... ... болу үшін ... ... сөзге шебер, көргенді, көсем, адал, әділ (яғни мәдениетті) болу ... ... ... ... ... ... ... әдепті (мәдениетті) тұлға болу үшін : жеті түрлі күнәдан (қан төгу, бұтқа табыну, адамды ... ... ... ... ... ұрыс кезінде бас сауғалау, ата-ананы сыйламау) аулақ болу керек деп уағыздайды.
Қазақ халқының ұлы педагогы Ыбырай ... ... ... ... ... құралы- оқу,мектеп ашу (елге білім беру) деп, ауылдық, болыстық мектептер ашып, қыздар училищелерін, мұғалімдер семинарияларын ұйымдастырды. үлгі-өнеге ... ... ... дана деп, ұлттық мәдениетті дамытудың түп негізі-білімде, өнерде деп көрсетеді. Ол үшін сала ... ... ... ... ана ... қадірлеу қажет екенін айтып, бес нәрседен(өсек,өтірік,мақтаншақ, еріншектік, бекер мал шашпақ) қашық болуды, бес нәрсеге(талап, еңбек, терең ой, қанағат, ... асық ... ... ... ... ... Ә.Табылдиев, Қазақ Этнопедагогикасы, Алматы 2001 ж.
* Қалиев С., Молдабеков Ж., Иманбекова Б., ... ... 2007 ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке тұлғаны қалыптастыру7 бет
Жеке тұлғаны қалыптастыру жолдары15 бет
Жеке тұлғаны қалыптастыру факторлары6 бет
Жеке тұлғаны қалыптастырудағы отбасы рөлі10 бет
Жеке тұлғаның ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жолдары10 бет
Тұлғаның ақыл-ойын қалыптастыру әдістері16 бет
Жеке тұлганың танымдық қызығушылықтарын арттыру45 бет
Жеке тұлға белсенділігі30 бет
Жеке тұлғаның қалыптасу философиялық негізі9 бет
Оқушылардың білімге құндылық бағдарын қалыптастырудың теориялық негіздері41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь