Темперамент – психикалық іс-әрекет пен мінез-құлықтың формальды – динамикалық қасиеттері

1. Темперамент жайлы түсігік.
2. Темперамент жайлы теориялар.
3. Гиппократ теориясы.
4. Темперамент типтері.
5. А.Г.Ковалев және В.Н.Мясищев индивидуалды зерттеу жолын 4 топқа бөлді:
6. Темперамент . психикалық іс.әрекет пен мінез.құлықтың формальды . динамикалық қасиеттері.
Темперамент тұлғаның мәнді қасиеттерінің бірі. Берілген мәселеге деген қызығушылық ерте кезде туындап, қазіргі кезге дейін психологияның зерттейтін маңызды бөлігі болып табылады.
Темперамент адамның табиғи сипатының, психологиялық іс-әрекетінің динамикалық ерекшеліктері, яғни психикалық процестер мен жағдайлардың әрекеттерінің ырғағы, қарқыны, жылдамдығы жатады.
1. Жарықбаев Қ. Жантану негіздері. Алматы -2002.
2. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.
3. Намазбаева Ж.И., Психология, оқулық Алматы-2005.
4. Алдамұратов А. Жалпы психология,Алматы,1996.
5. Тәжібаев Т. Жалпы психология. Алматы 1993.
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Шәкәрім атандағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Темперамент - психикалық іс-әрекет пен ... ... - ... ... ... ... Байдолдаева Б.
ПХ-315 топ
Семей 2015ж
Жоспар:
* Темперамент жайлы түсігік.
* Темперамент жайлы теориялар.
* Гиппократ теориясы.
* ... ... ... және ... индивидуалды зерттеу жолын 4 топқа бөлді:
* Темперамент - ... ... пен ... ... - ... ... тұлғаның мәнді қасиеттерінің бірі. Берілген мәселеге деген қызығушылық ерте кезде туындап, ... ... ... ... зерттейтін маңызды бөлігі болып табылады. Темперамент адамның табиғи сипатының, психологиялық іс-әрекетінің динамикалық ерекшеліктері, яғни психикалық процестер мен ... ... ... ... ... ... Темперамент келесі құбылыстарда көрінеді:
* Адамның жалпы белсенділігінен;
* ... ... және ... ... ерекшелігінен;
* Эмоционалды процестер ерекшелігінен: эмоцияның туындау және өшу жылдамдығы, күші мен тереңдігі, эмоционалды аймақтың ... ... яғни кез ... ... бастан кешіру жылдамдығы және т.б.
Сонымен, темперамент адамның белсендік ерекшеліктерін және реактивтілігін біріктіреді. Темперамент бойынша адамдарды ажырату ... ... ... ... және іс-әрекетте байқалады. Ерте кезден осы көріністердің ... ... ... аударды. Темпераменттің туа біткен, адамның табиғи сипаты, яғни ағзаның физиологиясымен байланысты екеніне ешкім күмәнданбайды. Ғылым тарихында темперамент жайлы көптеген теориялар бар. ... ... ... ... үш ... ... ...
* Гуморальді теориялар;
* Конституционалды теориялар;
* Жоғары жүйке жүйесі ерекшеліктеріне байланысты ... ... ...
сөзі ... ... ... Ағза сұйықтықтары қозғалымпаз, оның динамикалық бөлігі. Сондықтан мінез-құлық ерекшеліктерін ағзадағы сұйықтықтар қозғалысының ерекшеліктерімен байланыстырады. Осы бағытты ұстанған авторлардың теориялары ең ... ... ... ... және ең ... ... теория антикалық Грецияда пайда болған, дәрігер және философ ... ... ... ... адам ... төрт ... ... бар: қан, қара өт, сары өт, сөл. Гиппократ пікірінше, адам ... қай ... ... ... соған байланысты 4 темперамент типінің бірі сай ... қан ... ... -- ... типі, сөл басым болса -- флегматик типі, сары өт басым болса -- холерик, қара өт басым ... -- ... ... ... ... адам ағзасындағы сұйықтықтың біреуінің басым болуы климат жағдайына және адамның айналысатын іс-әрекетіне байланысты. Темперамент типтерін б.д.д. өмір сүрген Рим ... ... 13 ... ... И. Кант ... ... аймағын тарылтып көрсетті. Төрт темперамент типін Кант екі ... ... ... ... ... қимылдайтын холерик пен баяу қимылдайтын флегматикті жатқызды, әсершіл топқа оң эмоциялары басым сангвиник пен теріс эмоциясы басым ... ... ... гуморальді теориялары қатарына Лесгафтың көзқарасын жатқызуға болады. Ол психикалық әрекеттің динамикалық ... ... ... ... ... әр ... ұсақ ... күре тамырға дейінгі қан қозғалыс ерекшеліктерімен байланыстырды. ... дене ... ... ... ... ... Э. ... және У. Шелдонның еңбектері жатады. 1921 жылы Э. Кречмердің әйгілі атты еңбегі жарық ... Оның ... ... ... ... адамдар белгілі психологиялық ерекшеліктерге ие. Адамдарды дене бітіміне байланысты Кречмер төрт конституционалды типке бөлді: лептосоматик, ... ... ... 1. ... - нәзік денелі, ұзын бойлы, кеуде қуысы қушық, иығы тар, ұзын және арық ... 2. ... - май ... анық ... орта және аласа бойлы, жайылған денелі, домалақ басты, мойыны қысқа адамдар. 3. Атлет - бұлшық еттері күшті ... дене ... ... ұзын және орта ... кең ... ... тар. 4. Диспластик - формасыз адам, дене бітімі дұрыс емес. Бұл типтегі индивидтер әр түрлі дене ... ... ... Кречмер дене бітімінің аталған типтеріне сәйкес темпераменттің 3 типін ажыратады:
1) Шизотимик - дене құрылымы лептосоматикалық ... ... ... ... ... бейім болып келеді. Тұйық, тік мінезді, көзқарасын өзгертпейді. қоршаған ортаға қиындықпен бейімделеді.
2) Циклотимик - дене құрылымы пикниктік. ... ... ... - ... ... бейім. Шизотимикке қарсы тип. Қоршаған адамдармен қарым-қатынасы тез түседі.
3) Иксотимик - дене бітімі атлеттік. ... ... ... бейім. Салмақты, мимикасы мен жестері ұстамды. Ойлау икемділігі жоғары ... ... ... ... ... ... қайта қоныстанғанда және ауысқанда қиыншылықпен бейімделеді.
В.С.Мерлиннің пікірінше, индивидуалдылық - бұл материяның барлық деңгейлерінің иерархиялы ... ... ... яғни ... физиологиялық, нейродинамикалық, психодинамикалық, тұлғалық қасиеттер,және т.б. Экспериментальды ... ... ... ... ... жабдықтың, аппараттың жұмыс істеу негізін игеру қиындығы студенттер назарын ... ... ... ... ... ... меңгерген соң жалпы жиналыста өз білгендерін ортаға салды.Сөйтіп осындай ... ... ... психология негізі қаланды.Челпановтың зерттеулерінің арқасында эксперименталдық психологиямен практикалық техникасымен таныстыру ... ... ... ... теориялық негізділік пен эксперименталдық зерттеулердің ұштасуы психологиялық білім беруді жоғары деңгейге көтерді.Оқыту жұмысы зерттеумен қатар жүрді.Челпанов мектебі кейіннен ... ... ... ... ... Кравкова, Н.И. Жинкина, А.А. Смирнова, Н.А. Добринина, В.М. Экземплярский, Т.А. Рудник, Б.М. ... И.А. ... ... тұтас бір психологтар ұрпағын тәрбиелеп шыгарды.
АҚШ-та 1940 жылдары У. Шелдон темперамент теориясы кең танымалдыққа ие ... ... ... эмбриологиялық тұрғыда түсіндіруге тырысты. Үш типті бөліп көрсетті:
1) эндоморфты - ... ішкі ... ... ... мезодерма - бұлшық еттер жақсы дамиды;
3) эктоморфты - тері мен ... ... ... ... У. ... ... ... дене типтеріне дененің белгілі функцияларына тәуелді белгілі темперамент типтері сай келеді: ... ... ... ... (дене) және церебротония (ми). Темперамент теорияларының үшінші тобын құрайтын жоғары жүйке жүйесі ерекшеліктеріне байланысты теориялар қатарына И.П. Павлов еңбегі ... ... ... ... ... тума ... қасиеттері екендігі жайлы көзқарастың қалыптасуының негізі болды. Кеңестік психологияда ... ... ... ... үлес қосқан Б.М. Теплов еңбектері болып табылады. Теплов ... ... ... ... ... сипаттайтын тұрақты психикалық қасиеттерді жатқызды. Темпераменттің индивидуалды ерекшелігін темпераменттің қандайда бір қасиеттерінің даму деңгейімен түсіндірді. Темпераменттің ... ... ... ...
* Эмоционалды қозу;
* Зейіннің қозуы;
* Эмоцияның күші;
* Мазасыздық;
* Ырықсыз қозғалыстардың реактивтілігі;
* Ерікті мақсатқа бағытталған іс-әрекеттің белсенділігі;
* ... - ... ...
* ... ... және олардың психологиялық сипаттамасы
И.П.Павлов темперамент пен жүйке қызметінің типтерін ... ... ... деп ... Кейінгі зерттеулер жүйке қызметінің типтері темперамент типтерімен ылғи сәйкес келіп отырмайтындығын ... ... да, ... тек ... ... ... ғана ... сондай-ақ жеке адамның соматикалық (дене) құрылымдары да әсер ететіндігі белгілі. Жүйке қызметінің типін темпераменттің нышаны ретінде ... ... ... бір зерттеуде, біркелкі ортада, жүйке жүйесінің әлсіз типіне жататын жануарлар мінез-құлқының енжар-қорғаныстық түрі, ал күшті, ... ... тең емес ... ... ... байқалған.
Бұрын кейбір психологтар темперамент табиғатын адамның эмоциялық саласына байланысты түсіндіретін. Шындығында, темперамент тек эмоциялық ... ғана ... ол ... және ерік үрдістерінен де көрініп жатады. Адам темпераментті туралы сөз болғанда жекеленген психикалық үрдістердің динамикасы жайлы айтылмайды, мұнда жеке ... ... ... бар ... ... жөнінде сөз болады.
Сөйтіп темперамент -- адамның жүйке қызметінің қасиеттерінен ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Холерик темпераменті. Бұл типтің өкілі аса қозғыштығымен, соған орай мінез-құлқының ұшқалақтығымен көзге түседі. Холерик қарым-қатыста -- ... бір ... ... жаны ... ... -- пысық. Холериктер жұмысты үзіп-үзіп істегенді ... Олар ... ... ... беріледі. Осы жолда кездескен қиындықтың бәрін жеңуге даяр тұрады, кедергілерді ... ... ... ... ... өз ... сенімі кетсе, еңсесі түсіп, еш нәрсеге мойны жар бермей қояды. Осылайша, тек көңілі ауғанда ... оның ... ... бір ... ... ... болады.
Бұл жөнінде И.П. Павлов былай дейді:
Сангвиник темпераменті. Бұл ... ... ... қызу ... ... адам деп санайды. Бірақ ол ылғи қызықты іспен ... ғана ... ... болады. Мұндай іс жоқ кезде ол жабырқаңқы, ... ... ... ... - белсенділік, өмір жағдайының өзгеруіне жеңіл бейімдеушілік тән. Ол адамдармен тез тіл тауып, шүйіркелесе кетеді, жұртты жатырқамайды. Ұжым ... ... ... ... іске бар ... кірісетін, әуесқой адам. Осылайша жалындап тұрғанымен іске зауқы болмаса, яғни күнделікті күйбеңі, төзімділікпен ерінбей-жалықпай істеуді ... ... ... тап болғанда суынып қалады.Сангвиникте эмоция тез пайда болып, тез өзгереді. Бұл -- оның көңіл күйінің қолайсыз түрінен тез ... өзін ... іске ... ... ақ жарқын, жаны жайсаң жағдайға түсе алатындығының белгісі. Мида жаңадан жасалатын уақытша байланыстардың тез ... ... ... оның ... ... ... Сангвиник ойға жүйрік, өткір тілді, жаңаны тез қабылдағыш, зейінді келеді. Әр түрлі, көп қырлы жұмысты нәтижелі атқарады. Бір ... және ... ... ... ... өте қолайлы.
Флегматик темпераменті. И.П. Павловтың сипаттауынша, бұл ... ... да ... ... бір ... ... және ... еңбекқор адам. Жүйке үрдістерінің тепе-теңдігі мен баяулығы флегматикке қандай ... да ... бір ... ... ... мүмкіндік береді.
Қозу үрдісін бәсеңдететін күшті тежелу оның ырықсыз қимыл-қозғалыстары болып, ұсақ-түйекке алаңдатпай жүйелі жұмыс істеуге, бір қалыпты өмір ... ... ... флегматик ұзаққа созылатын, бірақ күшті сарқып алмайтындай жұмысты жақсы атқара (шыдамды, зейінді, орнықты). .
Флегматик -- ... ... ол ... ... сарп ... бастаған істі аяғына жеткізеді. Ол бөспелікті сүймейді. Жұртпен қарым-қатынасы да бір сарынды жүріп жатады.
Баяулық пен селқостық -- ... осал ... Оған ... ... жиналып, қамдануға біраз уақыт қажет. Селқостық оның стереотиптерінің оралымсыздығынан мінез-құлқының оңтайлы еместігінен, жаңа жағдайға тез үйлесе қоймайтындығынан жақсы байқалады. Дегенмен, бұл ... ... ... көрсетеді, істі аспай-саспай тыңғылықты аяқтауға мүмкіндік береді. Флегматиктер ұзақ ... ... ... сабырлық пен әрекет етуге төзімді болады.
Меланхолик темпераменті -- бұл типтің өкілдері аса сезімтал соның салдарынан жаны тез ... ... ... ... ... жол ... шығуға олақ, адамдардан оқшау жүргенді ұнатады. Ол қауіпті жағдайлардан қорқады.
Қозу және тежелу үрдістерінің әлсіздігі ... ... тең ... кез ... күшті әсер -меланхоликтің қимыл қозғалысын баяулатып, онда шектен тыс тежелу туғызады. Меланхоликті әлсіз тітіркендіргіштер де мазалайды, одан да зор әсер ... ... да ол ... бәріне де қатты мұңаяды немесе қатты қуанады. Психологтар мұны меланхоликтердің күшті ... білу ... деп ... ... ... тату ұжым ... ... өзін жақсы ұстайды, жұртпен қарым-қатысқа түсіп, алған ісін нәтижелі орындай алады, ... ... ... ... ... негізгі төрт типінің өкілдері бір қалыпты жағдайдың өзінде өздерін түрліше ұстайды ... ... ... ... ... ... ... түрлі қалпынан үнемі өзгерістегі сыртқы ортаға бейімделе алу жағдайынан көрініп ... ... оның ... ... ... тип ... ғана тәуелді болмай, жүйке қызметінің тікелей өмір барысында қалыптасатын түрімен де байланысты екенін еске ... ... ... ... бір ... ... ... эмоциясы бұрқанып, күйіп-пісіп, әлек болады, ал холериктің кейбір жағдайларда өз күшіне сенбейтін, енжар ... ... ... ... ... де ... ... кейбір психологтарды аралас темперамент те болады деген пікірге алып келеді. Мұндай түсінікті дұрыс деуге болмайды. Аралық темпераменттер болады ... ... ... ... де әр жағдайда түрлі мінез-кұлық көрініп отырады, оны талдауда ... ... осы ... ... ... еске ... ... мұндай жағдайларда жүйке жүйесінің түрлі типтерінде көңіл күйі түрліше байқалады. Мәселен, холерикке -- көңілдің түсуі, ... ал ... -- ... ... -- өз ... сенімсіздік т.б. тән қасиет.Олай болса осы жағдайлар ... ... ... ... табылады. Егер адам сыртқы әсерге қалай болса солай қарайтын болса, осы әсердің өзі ... ... ... ... ... ... ... типтік болып шығуы да ықтимал. Мәселен, флегматиктің ашуы мен ... ... ұзақ ... ... сан рет ... ... ... туса, холерикте осындай жағдай бірден пайда болады.
Адамның жабырқауы мен ... да осы ... ... Холериктерде бұл ұзақ зорығып жұмыс істеген кездегі қажудан туындаса, ... бұл жайт ... пен өмір ... ... ... түскен кезінде немесе қысқа мерзімді күйзеліс үстінде белең береді.
Кеңестік психологияда "мінез қаңқасын" әрекетке ... ... ... мен ... ... ... өмірлік мақсаттың бар болуы-ерікті құрайды деп үнемі ерекшеленеді. Шетелде, мінездің элементінескере отырып, өзіндік бақылау және өзіндік ... ... ... ... "Мен ... "Жоғары Мен Күші" ұғымдарын қолданады. Егер мінез және ... ... ... ... анықтау әр дайын мүмкін болмаса, онда мінез және ... бөлу одан да ... ... ... дефинициялармен қолданды. Темперамент-бұл психофизиологиялық ағымдардың тума ерекшеліктері (олардың қозғалыстары, инерттігі, қызу тағы басқа). ... ... ... ... адамға, әлемге деген қарым-қатынастың тұрақты ерекшелігі.
А.Г.Ковалев және В.Н.Мясищев индивидуалды зерттеу жолын 4 топқа бөлді:
* Мінез бен темпераментті теңдестіру
* ... ... ... ... ... ... ... элементі болып табылады
* Темперамент мінездің табиғи негізі ... ... ... ... ... ... ғылымдардың қабырғаларында пайда болған.Мұнда темперамент пен мінез бір-бірімен өзара шартталған. ... ... өзі ... ... ... темперамент негізіндегі өмірлік әсер, тәрбие және оқыту жүйке жүйесінің қасиеттері, генетикалық бағдармалар өзіндік өзін қалдырыды.Бірақ оның ... ... ол ... ... ие және мінез-құлықтың формалды ерекшеліктерін бейнелейді, мінез әрқашан және барлығында көрінбейді.
Мінездің басқа психологиялық категориялар арасынан позициялық 2 тәсілін бөліп ... ... ... жол, ... ... ... көрінген болып табылады. Мінездің темпераментпен байланысын үзбей, мінезді тұлғаның мазмұнды және рухани дүниеге көзқарастың сапасына жатқызады. Екінші жол, ... сау ... ... және ... ... ... әкелу бағыты ретінде сипаттайды. Сонымен, тұлға дамуының биік шыңы мен төменге қарай ... жолы ... ... ... ... ... ... анықтай алмаса, ал мінез нақты соларды, яғнм қалау, белгілі бір қатынастар және ... сау ... ... ... кез ... ... ... тұлғаның қандайда бір қоршаған өмірге деген көзқарасын, олардың ішінде:
* Табиғат, ... және ... ... ... ... өмір сүруінің тәсілі
* Индивидтің басқа адамдармен қоғамдық байланысы
* Өзіндік әрекет және ... ... ... ... Қ. ... негіздері. Алматы -2002.
* Зимняя И.А. Педагогикалық ... ... ... Ж.И., ... ... ... Алдамұратов А. Жалпы психология,Алматы,1996.
* Тәжібаев Т. Жалпы психология. Алматы 1993.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Темперамент -психикалық іс-әрекет пен мінез-құлықтың формальды динамикалық қасиеттері3 бет
Педагогикалық іс-әрекеттің тұлғаға бағытталуы4 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
Ішкі программалар, Процедураның программада ұйымдастырылуы20 бет
Американ компанияларындағы менеджмент тәсілдері4 бет
КЖ – грамматикасы үшін талдау анықталған және анықталмаған сұлбасы негізінде синтез алгоритмін талдау53 бет
Леонард Эйлер циклы14 бет
Педагогикалық менеджменттің әдістемесі. Педагогикалық менеджменттің тиімділігін анықтайтын факторлар6 бет
Спорттық топтардың әлеуметтік психологиясы10 бет
Трансакция түсінігі және түрлері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь