«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар

1 Тақырып ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ (ЕҢБЕКПЕН ТҮЗЕУ) ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ҰҒЫМЫ, МӘНІ, МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
1.1 МЕМЛЕКЕТТІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗАНЫ ОРЫНДАУДАҒЫ САЯСАТЫ МЕН ОНЫҢ ҚЫЛМЫСПЕН КҮРЕСУДЕГІ ОРНЫ
1.2 ҚҰҚЫҚТЫҢ САЛАСЫ РЕТІНДЕГІ ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫ
1.3 ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ
1.4 ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫ ҒЫЛЫМЫ
1.5 ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫ КУРСЫНЫҢ ПӘНІ МЕН ЖҮЙЕСІ

2 Тақырып ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ ЗАҢДАРЫ
2.1 ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ ЗАҢДАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, МАҢЫЗЫ,
МАҚСАТТАРЫ МЕН ТҮРЛЕРІ
2.2 ЕҢБЕКПЕН ТҮЗЕУ ЗАҢДАРЫНЫҢ РЕФОРМАСЫ
2.3 ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫ НОРМАЛАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, МАЗМҰНЫ, ТҮРЛЕРІ МЕН ҚҰРЫЛЫМЫ
2.4 ҚЫЛМЫСТЫҚ.АТҚАРУ ҚҰҚЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ

3 Тақырып ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ СОТТАЛҒАНДАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
3.1 ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗАСЫМЕН СОТТАЛҒАН АДАМДАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫНЫҢ ТҮСІНІГІ
3.2 СОТТАЛҒАҢДАРДЫҢ ҚҰҚЫҒЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ.
БАС БОСТАҢДЫҒЫНАН АЙЫРЫЛУҒА СОТТАЛҒАНДАРДЫҢ
ТӘРТІПТІК, МАТЕРИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ
ЖАУАПКЕРШІЛІГІ

4 Тақырып МЕМЛЕКЕТ ОРГАНДАРЫ МЕН
МЕКЕМЕЛЕРІНІҢ ЖАЗА АТҚАРУ ЖҮЙЕСІ

4.1 ЖАЗА АТҚАРАТЫН МЕМЛЕКЕТ ОРГАНДАРЫ МЕН
МЕКЕМЕЛЕРІНІҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ МІНДЕТТЕРІ
1.1 МЕМЛЕКЕТТІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗАНЫ ОРЫНДАУДАҒЫ САЯСАТЫ МЕН ОНЫҢ ҚЫЛМЫСПЕН КҮРЕСУДЕГІ ОРНЫ

Мемлекет өзінің қызметінде әлеуметтік мақсатқа жету үшін қоғам оның саяси және билік құрылымы алдына қойған белгілі стратегияны, негізгі бағыттармен, әр түрлі мақсатты жүзеге асыру түрлерін қамтиды.
Біздің мемлекетіміздің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын айқындайтын Қазақстан Республикасы Конституциясының 40-бабының 1-тармағы бойынша жоғары лауазымды тұлға Қазақстан Республикасы Президенті болып белгіленген. Сондықтан мемлекет саясаты біртұтас деп есептеледі. Сонымен қатар саясаттың бірлігін білдіретін жалпы мақсаттар күрделі иерархия оның жүзеге асырылуы мемлекеттік органдардың құлқы мен әрекетіне байланысты. Мемлекеттің саясаты әр түрлі қоғамдық және мемлекеттік тұрмыс саласына икемделеді, сондықтан олар сыртқы және ішкі саясатты жиі қуаттайды, экономикалық, әлеуметтік, ұлттық, мәдени және басқа да саясатты қолдап отырады. Дәлме-дәл айтсақ, мемлекеттің бірыңғай саясаты қоғам мен мемлекет өмірінің әр саласында байқалады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі: мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының, оның қорғаныс қабілетінің, қауіпсіздігінің, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудің негізгі бағыттарын әзірлейді және олардың жүзеге асырылуын ұйымдастырады (Қазақстан Республикасы Конституциясының 66-бабы).
Осы бағыттардың бірі – қылмыспен күресу, қоғамдық тәртіпті, мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. Онда мемлекеттіңғ қылмысты бақылап отыру міндеттері, принциптері, стратегиясы, негізгі бағыттары, түрлері мен әдістері айтылады.
Конституцияның міндеті – Қазақстан азаматтарының мүддесін, құқығы мен заңды ынтасын қылмыскерлер озбырлығымен қорғауды қамтамасыз ете білу.
Қылмыстық жазаны орындау саласын айтатын болсақ, ол қылмыспен күресу саясатымен тығыз байланысты, сондықтан мемлекет жүргізіп отырған әлеуметтік саясатпен белгіленеді. Мемлекеттің саясаты біздің қарастырып отырған тақырыпты көп салады, оны шартты түрде қылмыстан алдын ала сақтандыру саясатына, постпенитенциарлық саясатқа, қылмыстық істі жүргізу саясатына, т.б. бөлуге болады. Барлық жағдайда осы бағыттардың бәрі де мақсатына, принциптері мен стратегиясына қарай біртұтас және өзара тығыз байланысты. Дегенмен мемлекет саясатының маңызын ғылыми сұрыптау қажеттігі әр түрлі салада қылмыспен күресуді жеке-жеке қараудың керектігіне мәжбүр етеді. Осыған байланысты оқулықтар мен заң әдебиетінде қолданылатын терминдерге тоқталу қажет. Шартты түрде бөлуге қарамастан оларды саралау дәлділікті талап етеді.
«Қылмыс саясаты» («Criminal politic») терминіні 1840 жылы Ансельмом Фейербах бірінші қолданған болатын. Ол оған қылмыс құқығы туралы заң шығару актілерін әзірлегенде мән беру рөлін көрсеткен. Сондықтан бұл терминді біздің пікірімізше кең мағынада «мемлекеттің қылмыспен күресу саласындағы саясаты» терминімен бірдей пайдалану орынды сияқты, әрине құқық қорғау органдарының алдына қойылған қызмет пен міндетке ерекше назар аударған жөн.
Қылмыс саясатының маңызы едәуір күрделі болғандықтан оны шешу әр түрлі тәсілдермен дәлелденеді. Қылмыс саясатының маңызы туралы мәселе қойылғанда, алдыменен оның талабы тек қана қылмыспен күресуге арнала ма әлде жалпы құқық бұзумен күресуге қатысты ма деген ой келеді. Қылмыс саясатының өрісін көптеген авторлар қылмыспен күресумен шектейді. Бір кезде А.А.Герцензон қылмыс саясаты тек қана қылмыспен күресуге ғана емес, сонымен қатар және басқа да қоғамға қауіпті қылықтармен күресуге бағыттайды деп есептелген.
Біздің ойымызша қылмыс саясатының маңызы қылмыспен күресу саласымен шектеледі, ал қылмыстық, негативті оқиғалардан басқа жағдайларды айтсақ, онда оқырман күресуді әлеуметтік саясат қарастыруы тиіс. Қаңғыбастық, маскүнемдік, нашақорлық, жезөкшелік және т.б. қылмыс саясатының саласына тек қана қылмыстық негізі болуына байланысты ғана кіреді.
Қылмыс саясаты профессор Г.Кайзердің ойынша қылмысты бақылаудағы қоғамдық стратегия мен тактиканы көрсетеді.
Қылмыс саясатының нақтылы маңызына терең түсіну талабы саясат пен құқық арақатынасының бағалылығына әкеліп тірейді.
Қылмыс саясаты – қылмыспен күресу бағытын, түрлерін, онымен күресуге арналған мемлекет органдары қызметінің мазмұны мен міндеттерін белгілейді. Қылмыс саясаты қылмыс заңын шығарудағы ең бастылары – қылмысқа жауапкершілігі оның негіздері, жауапкершілікті даралай және дербестеу, криминализациялау мен декриминализациялау, пенализациялау мен депенализациялау, қылмыс түрлері мен жүйесін, мақсатын және де жазадан босатуды белгілейді. Ол мүмкіндікті бағалаумен жазаның тиімділігі және басқа да қылмыстық-құқықтық әсерін тигізіп, қолдану, яғни саясат әлеуметтік маңызды мемлекет тәжірибесі ретінде қолданылады.
Саясат пен құқықты ұқсастыруға болмайды. Саясат – құқықтың негізі. Мемлекет саясатқа сүйене отырып, оны айқындайды, құқықты жасайды. Құқық өз нормаларында саясаттың тиісті ережесін бекітеді, оған жалпылай міндетті мән береді. Осыған байланысты құқықтың саяси мағынасы бар деп айтуға болады.
Қылмыс саясаты талабының құқық бұзушыларға әсер ету жүйесін құруда маңызы зор, оның аясында абайсызда істелген қылмыспен күресу бағыты белгіленеді.
Осы тәрізді шаралардың ішінде қылмысты жазалау едәуір орын алады, себебі қылмыс және жазалау тығыз байланысты категориялар.
Жазалауда қылмыс саясатын шартты түрде дербес қылмыстық іс жүргізу, қылмыстық құқық, қылмыстық-атқару, пост-пенициарлық саясатқа бөлуге болады. Бұлардың тиісті салалар әрекетіне негізделетін бағыттары:
        
        «Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар
1 Тақырып ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ (ЕҢБЕКПЕН ТҮЗЕУ) ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ҰҒЫМЫ, МӘНІ,
МАҚСАТЫ МЕН ... ... ... ... ОРЫНДАУДАҒЫ САЯСАТЫ МЕН ОНЫҢ ҚЫЛМЫСПЕН
КҮРЕСУДЕГІ ОРНЫ
1.2 ҚҰҚЫҚТЫҢ САЛАСЫ РЕТІНДЕГІ ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫның қызметі арқылы
жүзеге асырылады, оларға бұл ... ... ... Қ
1.3 ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ
ның қызметі арқылы жүзеге асырылады, оларға бұл салада ұйымдастыру
қызметі: Қ1.4 ... ... ... ... ... ... ... оларға бұл салада ұйымдастыру
қызметі: Қ11.115 ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫ КУРСЫНЫҢ ПӘНІ МЕН ... ... ... ... ... ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ЗАҢДАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, МАҢЫЗЫ,
МАҚСАТТАРЫ МЕН ТҮРЛЕРІ
2.2 ЕҢБЕКПЕН ТҮЗЕУ ЗАҢДАРЫНЫҢ РЕФОРМАСЫ
2.ның қызметі арқылы жүзеге асырылады, оларға бұл ... ... 2.23 ... ... ... ТҮСІНІГІ, МАЗМҰНЫ,
ТҮРЛЕРІ МЕН ҚҰРЫЛЫМЫ
2.4 ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ҚҰҚЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ
3 Тақырып ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ЖАҒДАЙЫ
3.1 ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗАСЫМЕН СОТТАЛҒАН АДАМДАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫНЫҢ
ТҮСІНІГІ
3.2 СОТТАЛҒАҢДАРДЫҢ ҚҰҚЫҒЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ.
БАС БОСТАҢДЫҒЫНАН АЙЫРЫЛУҒА СОТТАЛҒАНДАРДЫҢ
ТӘРТІПТІК, ... ЖӘНЕ ... ... ... ... МЕН
МЕКЕМЕЛЕРІНІҢ ЖАЗА АТҚАРУ ЖҮЙЕСІ
4.1 ЖАЗА АТҚАРАТЫН МЕМЛЕКЕТ ОРГАНДАРЫ МЕН
МЕКЕМЕЛЕРІНІҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ МІНДЕТТЕРІ
1. ... ... ... ... ... МЕН ... ... ОРНЫ
Мемлекет өзінің қызметінде әлеуметтік мақсатқа жету үшін қоғам оның
саяси және билік құрылымы ... ... ... ... ... әр ... ... жүзеге асыру түрлерін қамтиды.
Біздің мемлекетіміздің ішкі және сыртқы саясатының ... ... ... Республикасы Конституциясының 40-бабының 1-тармағы
бойынша жоғары лауазымды тұлға Қазақстан Республикасы ... ... ... ... саясаты біртұтас деп есептеледі. ... ... ... білдіретін жалпы мақсаттар күрделі иерархия оның
жүзеге асырылуы мемлекеттік органдардың құлқы мен ... ... ... әр ... қоғамдық және мемлекеттік тұрмыс саласына
икемделеді, ... олар ... және ішкі ... жиі ... ... ұлттық, мәдени және басқа да ... ... ... ... мемлекеттің бірыңғай саясаты қоғам мен мемлекет
өмірінің әр ... ... ... Үкіметі: мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық
саясатының, оның қорғаныс қабілетінің, ... ... ... ... ... ... ... және олардың ... ... ... ... ... ... ... бірі – қылмыспен күресу, қоғамдық тәртіпті, мемлекеттің
қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. Онда мемлекеттіңғ қылмысты
бақылап ... ... ... ... негізгі бағыттары,
түрлері мен әдістері айтылады.
Конституцияның міндеті – ... ... ... ... ... ... қылмыскерлер озбырлығымен қорғауды қамтамасыз ете білу.
Қылмыстық жазаны орындау саласын айтатын болсақ, ол ... ... ... ... сондықтан мемлекет жүргізіп отырған әлеуметтік
саясатпен белгіленеді. Мемлекеттің саясаты біздің ... ... көп ... оны шартты түрде қылмыстан алдын ала сақтандыру
саясатына, постпенитенциарлық саясатқа, ... істі ... ... ... болады. Барлық жағдайда осы бағыттардың бәрі де мақсатына,
принциптері мен стратегиясына ... ... және ... ... байланысты.
Дегенмен мемлекет саясатының маңызын ғылыми сұрыптау ... әр ... ... ... ... ... керектігіне мәжбүр етеді.
Осыған байланысты оқулықтар мен заң әдебиетінде ... ... ... ... ... ... ... оларды саралау дәлділікті
талап етеді.
«Қылмыс саясаты» («Criminal politic») терминіні 1840 жылы ... ... ... болатын. Ол оған қылмыс құқығы туралы заң шығару
актілерін әзірлегенде мән беру рөлін ... ... бұл ... ... кең ... ... қылмыспен күресу саласындағы
саясаты» терминіменге тоқталу қажет. ... ... ... ... ... ... органдарының алдына қойылған қызмет пен міндетке ерекше назар
аударған жөн.
Қылмыс саясатының маңызы едәуір күрделі болғандықтан оны шешу әр ... ... ... ... ... ... мәселе қойылғанда,
алдыменен оның талабы тек қана қылмыспен күресуге арнала ма әлде ... ... ... ... ма ... ой ... ... саясатының өрісін
көптеген авторлар қылмыспен күресумен шектейді. Бір ... ... ... тек қана қылмыспен күресуге ғана емес, сонымен қатар ... да ... ... қылықтармен күресуге бағыттайды деп есептелген.
Біздің ойымызша қылмыс саясатының маңызы қылмыспен күресу саласымен
шектеледі, ал ... ... ... ... жағдайларды айтсақ,
онда оқырман күресуді әлеуметтік ... ... ... ... ... жезөкшелік және т.б. қылмыс саясатының саласына
тек қана қылмыстық негізі болуына ... ғана ... ... ... Г.Кайзердің ойынша қылмысты ... ... мен ... көрсетеді.
Қылмыс саясатының нақтылы маңызына терең түсіну талабы саясат пен құқық
арақатынасының бағалылығына әкеліп тірейді.
Қылмыс ...... ... ... түрлерін, онымен күресуге
арналған мемлекет ... ... ... мен ... ... ... қылмыс заңын шығарудағы ең бастылары – ... оның ... ... ... және ... мен ... пенализациялау мен
депенализациялау, қылмыс түрлері мен ... ... және де ... ... Ол ... бағалаумен жазаның тиімділігі және
басқа да қылмыстық-құқықтық әсерін тигізіп, қолдану, яғни ... ... ... ... ... ... пен құқықты ұқсастыруға болмайды. Саясат – құқықтың негізі.
Мемлекет саясатқа ... ... оны ... ... ... ... ... саясаттың тиісті ережесін бекітеді, оған жалпылай міндетті мән
береді. Осыған байланысты құқықтың саяси мағынасы бар деп айтуға болады.
Қылмыс ... ... ... ... әсер ету ... ... зор, оның ... абайсызда істелген қылмыспен күресу бағыты
белгіленеді.
Осы тәрізді шаралардың ішінде ... ... ... орын ... ... және ... тығыз байланысты категориялар.
Жазалауда қылмыс саясатын шартты түрде дербес қылмыстық іс жүргізу,
қылмыстық құқық, қылмыстық-атқару, ... ... ... ... ... ... әрекетіне негізделетін бағыттары:
1) қылмысты тез және толық ашуға, яғни заңды дұрыс пайдалануды,
жазадан құтыла ... және ... ... ... ... ... ... қылмысты дұрыс саралау мен орынды да істегеніне сайма-
сай жаза тағайындау;
3) жазаны ... ... ... ... ... баянды ету7
Қылмыстық-атқару саясаты әлеуметтік саясатқа негізделгеніне қарамастан,
азаматтардың қоғамға пайдалы ... ... ету үшін кері ... ... ... түрде күресуді анықтау тиіс. а істегеніне
сайма-сай жаза тағайындау;
тындықты және кінәсіз адамдардыағыты белгіле іпті ... ... деп ... ... жаңа ... ие, оның ... те қылмыстық та саясаттар сіңіре алмайды.
Егер де қылмыс саясатында жазаны жалпы қолданатыны анық, маңызды ... онда ... ... талап, жазаның орындалуын көрсету, қылмыстық
саясатты түгелдей ... ... ... ... ... саясаты мақсатты, принциптерді, стратегияны, мемлекет
әрекетінің бағытын, оның жазаны орындаудағы ... ... мен ... ... ... ... ... бірге қылмыс, әлеумет
саясатына әсерін тигізеді. Сөйтіп, саясат қарастырып отырған ... ... ... саясатқа, ал жекелей қабылдауға, қылмысты өтеген
адамдарды әлеуметтік ... және ... ... ... ... Бұл тағы да әр салаға бөлудің шарттылығын растайды.
Қылмыс жазасын атқарудағы саясаттың мақсаттары мен принциптері едәуір
тұрақты, ... ... ... ... ережесіндегі
сотталғандармен айналысқанда, Халықаралық актілерге, ғылыми жетістіктерге
сәйкес болуын ... ... ... Бұл ... Республикасының
Конституциясының 17-бабында былай деп жазылған:
1. Адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмайды.
2. Ешкімді азаптауға, оған ... ... ... ... ... ... қорлайтындай жәбір
көрсетуге не жазалауға болмайды.
Саясат пен құқық тығыз байланысты бола тұра қоғамдағы қолданылып ... ... ... ... ... жазасын атқару саласындағы саясаттық стратегиясы, негізгі
түрлері мен ... оның ... мен ... әр ... ... белгіленеді. Яғни заң ғылымының дамуы сияқты қоғамның саяси-
әлеуметтік және экономика жағдайымен, ондағы ... ... ... мен құқықтық сана, қылмыс жағдайы мен адам ... ... ... ... ... ... ... етудегі
әр түрлі ұйымдардың әрекеттігі.
Қылмыстық-атқару саласындағы саясат, ... ... ... ... ... дәрежесі деңгейіне байланысты. Мемлекет заңда
өнегелілік пен ... ... ... және ... ... ... әр уақытта жоғары руханилылық принциптерге ере бермеуі мүмкін, ол
қоғамның өзіне де ... ... ... ... ... ... ол адамдардың өзара қарым-қатынасына кері ... ... ... ... көзқарастар халықаралық нормалар мен ережелер
талап еткендей ... және ... бола ... ... ... ... негізіндегі жанжал қауіпті. Қазақстан Республикасының
Конституциясының 14-бабында бұл туралы жазылуы кездейсоқ ... онда ... Заң мен сот ... ... бәрі ... Тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына,
нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына, нанымына, тұрғылықты
жеріне байланысты немесе кез ... өзге ... ... ... ... ... ... Президентінің қойып отырған міндеттері –
қоғамның саяси-әлеуметтік саулықтығы, ... ... ... дәлдігі оны атқару орындарының жүйелі түрде іске асыруы, жазаны
атқару саласындағы саясаттың ... мен ... ... ... ... туғызады.
Келтірілген Конституциялық нормалардың, адам құқы жөніндегі Халықаралық
актілермен үндестігін, ол ... ... ... жаза ... ... іске асыруда, күрделі әсерін тигізетініне жағдай
туғызатындығын білдіреді.
Халықаралық келісімдерде көрсетілгендей, адам ... ... ... ... ... ... мен ... қорғау
мәнділігі, сипаты барлық мемлекеттер үшін және ... ... ... ... ... ... ... жазаны атқару саласындағы саясатқа сол елдегі ... ... ... ... ... ... ... бір дәрежеде болғанын
қарап отырған бағытымызда негізінен ... ... ... ... ... ... түрінің қоғамдағы жағдайға кері ... ... ... ... ... ... ... саяси және құқықтық шешімдер
қабылдауға апарып тірейді. Жазаны орындау саласындағы саясатты ... ... тағы бір ... - ол ... ... дәрежеде
айналыса білу, жазаны өтегенде әлеуметтік зардабы аз болу үшін ғылыми ... ... ... Ол үшін ... ... ... ... тексерумен бірге (криминология, қылмыстық ... ... ... ... ... жұмыс істегенде педагогикалық,
психологиялық мәселелері де туындайды.
Қылмыстық жазаны атқаруда саясат әр түрлі жағдайда, алдымен ... ... іске ... Оның ... ережелері ел Конституциясында,
еңбекпен түзету кодексінде, қылмыстық-атқару ... ... ... ... сонымен бірге құқық қорғау органдарының қызметі арқылы
жүзеге ... ... бұл ... ... қызметі: Қазақстан
Республикасы ІІМ, облыстардағы ішкі ... ... ... ... ... ... ... мен органдарға жүктелген.
ның қызметі арқылы жүзеге асырылады, ... бұл ... ... Қ 1.2 ... ... ... ... ҚҰҚЫҒЫ
Қылмыстық ЖАЗАНЫ атқару саласындағы саясат спен күресу проблемасын ғана
жете ... ... ... ... ... ... сонымен қтың талабы – заңда жазаның мақсаты мен маңызын бекітудің
қажеттілігіне себепші болу және ... ... ... ... ... мәселенің Қазақстан Республикасы Конституциясында ... ... ... ... ... стратегиясын барынша
жеткілікті жазаны орындауда, ... ... ... ... және ... ... ... ету.
Сонымен бірге құқықтың кез келген саласын мемлекеттің ... ... ... ғана ... болмайды. Құқық біршама дербестікке ие,
өзінің мызғымас негізді жағдайы бар, оған саясат әсер етпеуі тиіс. ... ... ... заң ... ... ... ... принциптердің негізі болып есептеледі.
Жазаны атқару әрекеті құқықты әдейі реттеуді талап етеді де жеке құқық
саласының бар екеніне жауап ... ... жеке ... бар ... ... ... ... ерекше реттеу пәнінің барлығы, құқықты реттеу
әдісі, құқықтық нормалар ... ... ... өз ... ... ... болып есептеледі, себебі ол жеке пәнімен, құқықтық реттеу
әдісімен, нормалау жүйесімен белгіленеді.
Қазіргі ... ... ... ... қылмыстық-атқару құқығына
өзгеруде. Осы жағдайға байланысты құқықтық реттеу пәні қаралуы тиіс. Дәстүр
бойынша қарап отырған құқық саласының пәні ... ... ... шарасын
қолдану арқылы қылмыстық жазаны атқаруды реттеу (өтеу) болып ... ... ... қылмыс заңынан жазаның ... ... ... ... ... ... жіберу, еңбекпен тәрбиелеу профилакториіне
жіберу, еркінен айырып, шартты жазаға соттап міндетті түрде ... ... ... 1984 ж. ... ұқық ... болып есептеледі,
себебі ол жеке пәнімен, құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... емес ... тәртібі мен
шарты туралы қылмыстық жазаны орындау Ережесі қабылданған болатын. Сонымен
еңбекпен түзеу құқығының ... ... ... ... ... ... заң шығаруын реформалау қылмыстық жаза жүйесін одан
әрі өзгерте бермек. Қылмыстық жазаның ... ... ... ... жаңа түрлері пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... барлық қылмыстық жазаны атқаруды
жатқызуға болады.
Бұл құқық саласының пәніне жазаны ... ... мен ... ... атқару процесінде жұртшылықтың, жеке ... ... ... әкімшіліктерінің арасындағы қатынастарды
реттеуде пайда болатын ... ... ... құқығының пәні болып қылмыстық жазаның барлық
түрлерін атқару және мерзімді өтеудегі қоғамдық қатынастар есептеледі.
Құқық саласы өз алдына жеке сала ... оның ... бір ... немесе бірнеше нормативтік актілерде дайындалуы куә. 1971 ... ... ... ... сондықтан қылмыстық-атқару жүйесі бар
екендігіне күмәндануға ... ... ... жеке сала ... бола ... ол өзіне басқа да
салалардан кірген кейбір нормаларды қабылдайды (қылмыстық, еңбек, азаматтық
және т.б.). мұндай әдіс ... ... ... ең көп ... ... ... жаратылысына байланысты басқадай қарым-қатынасты
да реттейтіндігін еске сақтау тиіс, солай болғандықтан, ол ... ... ... ... таза ... ... ... салаларының
нормалары деп есептемеу тиіс.
Сонымен, қылмыстық-атқару құқығы қылмыстық жазаны атқаруды жатқызуға
болады.
айда болуы күтілуде.ермек. орындау ... ... ... жі –
құқықтың дербес саласы және құқық саласының қылмыспен күресті реттейтін
жалпы ... ... Ол ... осы ... ... ... құқық,
қылмыстық іс жүргізу құқықтарымен тығыз байланысты. Сол себепті қылмыстық-
атқару құқығын ... және ... іс ... ... айыра білудің
маңыз-мағынасы күшейе түседі.
Қылмыстық құқық – қылмыспен ... ... ... ... ... ... Сондықтан мақсаттың, принциптердің, түсінусідің және заң
шығарудың осы саласындағы институттардың (жазаның мәні және оны ... ... ... ... ... ... бірлігін қамтамасыз
етеді. Шектес институттар мен нормалардың қайталауынитутттарүйесі, жазадан
босатудың негізі) бірлігін қамтамасыз ... ... ... ... оны орындау, түзеу ме бірлесіп әрекет істеу жолымен, нормативтердің
екі түрі белгілегендей материалдықтан ... ... ... Басқа сөзбен айтқанда, қылмыстық-атқару ... ... және ... ... ... ... құқықтың процессуалдық
құқығы ретінде жүзеге асырылуды қамтамасыз етеді.
Қылмыстық-атқару құқығы сот ... ... ... қылмыстық іс
жүргізу құқығымен, ... ... ... ... ... ... ... түрде босату т.с.сияқтылармен тығыз байланысты.
Сондай-ақ олар сотталғандардың ... ... ... ... ... саласындағы әкімшілік құқығын және де
азаматтық, еңбек, отбасылық, қаржы және басқа да ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады, оларға бұл салада ұйымдастыру
қызметі: Қ 1.3 ... ... ... ... – құқықтық сананың нұсқауы, негізгі ережелерімен
құқық жүйесін құрудың бастамасы ғана ... ... ... құқық нормаларын
іске асыруды білдіреді.
Қылмыстық-атқару құқығы принциптері – қылмыспен күресуді ... ... ... және оның ... принциптеріне негізделіп
сүйенеді. Олар барлық қылмыстық-атқарудың заң шығаруы арқылы өтеді ... ... ... саясатының жалпы бағытын бейнелейді;
2) қылмыстық-атқару заңын жетілдіруді және негізгі даму бағытын
көрсетеді;
3) жалпы құқықтық ... ... ара ... және ... ... тұрақтылықпен бейнелену.
Құқықтық принциптер негізіне жалпы адамгершілік бағалылықтар жатады. Ол
көптеген Халықаралық актілермен, жекелеп айтсақ, 1948 ж. ... адам ... және ... да ... ... ... жалпы
құқықтық принциптер арақатынасын реттеу бекітілген. 1988 жылғы ... БҰҰ Бас ... ... ... да ... ... ... қамаудағы барлық адамдарды қорғау ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық-атқару кодексінің 6-бабында
көрсетілгендей, бұл ... ... заң ... теңдігі, гуманизм,
демократизм және жариялылық негізінде берілген.
Жазаны орындау органдары мен ... өз ... ... ... ... пен ... ... мүддесін қамтамасыз ететін,
жазаны орындауды дифференциациялау мен даралау, мәжбүр ету амалдарын тиімді
пайдалану және құқыққа бой сұғушылық көзқарастарына ... ... ... ... біріктіру, жұртшылықтың жазаны ... ... ... жағдайды ескере отырып, жалпы салалық, салалық және құқық
институционалдық принциптерін атап көрсетуге болады.
Жалпы ... ... ... ... ... сала ... – әділеттілік және жазаның болмай қалмайтындығы,
заң жолында азаматтардың теңдігі; ...... ... мен даралау, мәжбүр ету амалдарын тиімді пайдалану және
түзеудің әсерімен жазаны ... ... ... ... ...... бір ... өтеу, сотталғандардың әр түрлі
категорияларын бөлек ұстау т.с.с.
Қылмыстық-атқару құқық жүйесі принциптерінің бірлігі мен олардың өзара
байланысына көңіл ... жөн. ... ... ... ... принциптерге негізделген. Ол өз ... ... ... жазаның
ерекше құқық шектеулерін ескеріп, қоғамдық қатынастардың өзгешелігі өзінше
жөнге салынады.
Қылмыстық-атқарудың құқықтық жүйе ...... ... ... ... ... негізделіп, сотталғандармен
айналысқанда бейнеленіледі.
Демократизм принциптері жаза ... ... мен ... жариялылық принципімен және жазаны атқару кезінде, ең бастысы
тәрбие ... ... ... ... және олардың жазаны атқару
органдарының қызметіне бақылау жүргізумен тығыз байланысты.
Демократизм принципі бостандық пен сотталғандардың ... ... ету ... тығыз байланысты. Оның себебі, сотталғандар,
яғни бас ... ... ... құқығына едәуір шек
қойылғандықтан, олар мүдделерін қорғауға мұқтаж.
Конституцияс нормаларында демократияның ... ... ... ... ережелері келтірілген. Қазақстан Республикасының
Конституциясының 12-бабында ... және ... өз ... ... ... ... ... пен қоғамдық имандылыққа
нұқсан келтірмеуге тиіс екені бекітілген. Өз ... ... ... заң ... ... ... принциптермен тығыз байланысты.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 16-бабында көрсетілгендей, ... ... ғана және тек ... ... прокурордың санкциясымен
тұтқындауға және қамауда ұстауға болады. Қылмыстық-атқару ... ...... үстемдігін және жазаны атқаруды реттейтін басқа
да нормативтік актілер алдында артықшылығын білдіреді. ... ... ... ... қылмыс жазасын атқаруда қылмыстық-атқару
заңдарын нақты және қатаң ... ғана іске ... ... азаматтардың теңдік принципі – Қазақстан Республикасының
Конституциясының ... ... ... ... ... принципі тек қана мемлекеттердің
шығарған заңдарында ғана емес, адам ... және ... ... ... Халықаралық актілерде бекітілген.
Қылмыстық-атқару құқығы салаларының ішінде жазаны ... мен ... ... ... ... ... қылмысты өтеу кезіндегі тәртібіне байланысты ... ... ... ... ... ... етеді.
Жазаны атқаруды жекешелендіру топтық түрде ... жеке ... де, әр ... ... жағдай жасау, шартты жаза ... ... ... ... ... ... ... бірге
құқыққа бойұсынушылыққа себепші болу арқылы жеткізіледі.
Жазаны түзеу ықпалымен біріктіру әр түрлі ... мәні бар ... ... ... Олар: қоғамға пайдалы еңбекпен, психологиялық-
педагогикалық қарқынды ықпалмен, мамандыққа дайындаумен, ... ... ... іске ... ... ... қатаң режим талаптарын сақтауды,
жазаны атқару орындарында тәртіпке, жөнге салуды қамтамасыз етеді.
Жоғарыда қарастырылғандай, қылмыстық атқару құқығының ... ... ... тығыз байланысты және олар жазаны өтеу процесінде жинақталып
іске асырылуы тиіс.
ның қызметі арқылы ... ... ... бұл ... ... Қ 1.4 ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫ ҒЫЛЫМЫ
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... КСРО ыдырауына дейін қылмыстық жазаны ғылыми-зерттеу
проблемалары ІІМ жүйесінде, негізінен Мәскеу қаласында ... ... ... ... ... ... орталығы Ресей
Федерациясы ІІМ қарайтын Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... органдары проблемаларын байыпты
зерттеу Ресей ... ІІМ ... ... Қылмыстық жазаны
өтеу проблемаларын зерттеуде Рязань ІІМ-нің ... ... ... бірі болып есептеледі, сондай-ақ қазіргі ... ... ... ... ... ... өріс ... қылмыстық жазаны орындау проблемалары ... ІІМ ... ... жазаны орындауды ұйымдастыру
кафедрасында, Қазақстан ... ІІМ ... заң ... ... және криминология ... ... ... ал ... заң ... ... заң колледжінде ғылыми
зерттеу жұмыстары қолға алына ... ... ... ... саласына сәйкес келгенімен, оның
пәні қылмыстық-атқару құқығының маңызынан ... кең. Оған ... ... атқару саласындағы саясаты, Қазақстанның қылмыстық-атқару
заңының және жазаны атқару ... ... даму ... заң ... мен оның басталуы, мазмұны, қарастырып отырған ... ... ... ... ... ... қылмыстық-атқару құқығы,
сотталғандармен айналысу туралы Халықаралық актілер кіреді.
Қылмыстық-атқару құқық ғылымы заң ғылымының әр ... ... ... ... Ең алдымен өзара тығыз байланыс қылмыстық және қылмыстық
іс жүргізу құқықтарымен жүргізіледі де, ... пәні мен ... ... құқық ғылымы қылмыстық-атқару құқығы ғылымының ... ... ... да ... салаларының нормалары оның кейбір жалпы
проблемалары азаматтық, еңбек, шаруашылық, әкімшілік ... ... ... мен ... ... ... тығыз
байланыс бар. Кейбір елдерде бұл сала «Криминологияның» құрамды бөлігі
«Пенология» оқытылады. ... ... ... ... - ... ...... яғни жазалау туралы ілім деп ... ... ... ... жеке ... ... ... әдістері кең пайдаланылады. Бұдан басқа қылмыстық-атқару заңдарының
ең басты міндеттерінің бірі – ... ... алу, ... ... ... болмауын ескерту. Сондықтан, құқықтың бұл саласының
кейбір нормалары мен институттары криминологиялық ... ... ... үшін ... ету ... ... қолданумен бірге олардың заңды
бұлжытпай орындауға ... ... ... Бұл ... шешу ... мен ... ... байланысына әкеледі. Біз бұдан
аталған ғылым салаларының бірін-бірі ... ... ... құқығы ғылымының әдістемелік негізі құқықтың жалпы
теориясы болып есептеледі. Бұл ғылымның ... ... ... мен
ұғым аппараты, зерттеу әдістерінің – барлығы құқық саласының негізі болып
саналады.
Бұл саладағы ғылыми зерттеулерді ... ... ... ... ... жазаны атқару проблемасын зерттеу үшін ... ... жөн ... ... ... арқылы жүзеге асырылады, оларға бұл салада ұйымдастыру
қызметі: Қ11.115 ... ... ... ПӘНІ МЕН ... құқығы курсы дәстүрлі Жалпы, Ерекше және Арнаулы
бөлімдерге бөлінеді. Жалпы бөлімде ... ... ... ... Қазақстан Республикасы қылмыстық-атқару заңдары;
сотталғандардың құқықтық жағдайы; ... ... ... ... ... жүйесі; жазаны орындау құқығының негізін ... ... жаңа ... ... Ол – жазаны орындайтын мекемелер мен
органдарда қызмет істеушілерге, сондай-ақ ... ... ... мен ... ... ... ... арналған.
Жазаны орындау мекемелері мен органдарының қызметкерлері алдын ала
тергеу изоляторына қамауға алуды ... ... ... ... ... көрсетілген проблемаларға арнайы тарау берілген.
Ерекше бөлім әр ... ... ... ... ... Негізгі
басты назар бас бостандығынан айыруды атқаруға бөлінген. ... бас ... ... жіктеу, еңбекті,
режимді, сотталғандармен ... ... ... ... реттеу, олардың
материалдық-тұрмыс жағдайын қамтамасыз ету, медициналық қызмет көрсетумен
қатар әр ... ... ... ... ... ерекшелік түйінді
проблемаларына көңіл аударылған.
Екінші бөлімде жазаны қоғамнан бөлмей өтеу ... ал ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік
бейімдеу мәселелері қаралған.
Арнаулы бөлімде қылмыстық жазаны атқарудың ... ... ... де ... ... ... ... Тақырып ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ЗАҢДАРЫ
2.1 ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ЗАҢДАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, МАҢЫЗЫ,
МАҚСАТТАРЫ МЕН ТҮРЛЕРІ
2.2 ЕҢБЕКПЕН ТҮЗЕУ ... ... ... ... ... ... ... бұл салада ұйымдастыру
қызметі: 2.23 ... ... ... ... ... МЕН ҚҰРЫЛЫМЫ
2.4 ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ҚҰҚЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ
2.1 ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ЗАҢДАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, МАҢЫЗЫ,
МАҚСАТТАРЫ МЕН ТҮРЛЕРІ
Қылмыстық-атқару заңдарын тар мағынада – жазаны атқару процесі кезінде
пайда ... ... ... ... және ... ... ... қолдану заңдар жүйесі деп түсіну керек.
КСРО ыдырағаннан кейінгі кезеңде Қазақстан заңгерлері қылмыстық жазаны
атқаруды реттеудің өз жүйесін құрды.
Қазіргі күші бар ... ... ... ... заңдар нормасын
жүйеге келтіру нәтижесінде пайда болды. Қазіргі кезде ол ... ... ... ... Республикасының өзге
де заңдарынан, сондай-ақ жазаны және сотталғандарға қылмыстық-құқықтық
ықпал ... өзге де ... ... мен ... ... мен ... нормативтік-құқықтық актілерден тұрады.
Сонымен, қылмыстық-атқару заңдары қылмыстық жазаның барлық түрлерін
атқаруды реттейтін заңдардан құралады. Жазаны атқару ... ... ... ... ... жағдайына байланысты шешілетін
болғандықтан, қоғам, мемлекет жағынан оларға ықпал ... ... ... ... ... құрылады, сондықтан соттың ... ... ... және ... ... ... асыратын, қылмыстық-
атқару құқығы нормалары заңда бекітілген болуы керек. ... ... – олар ... ... ... ... ... түрде атқару – қылмыспен күресудегі маңызды ... ... ... ... ... істейтіні қылмыспен күрес жүргізетін
мемлекеттік органдардың барлық бөлімінің жалпы күш ... ... ... заңдары – мақсатқа жетудегі жаза алдында
тұрған құқықтық бағдарлама қызметі: сотталғандарды түзеу және ... да, ... да ... ... ... ... заңдары – бірыңғай қылмыстық-құқық жиынтығынан тұрады.
Сондықтан қылмыспен күрес жүргізуде бұл заңдардың мақсаты ортақ ... Егер де ... ... ... ... мен қылмыстық
жауапкершіліктің негізін және шегін белгілесе, ал қылмыстық-атқару құқығы
нормалары сот үкімімен белгіленген жазаны ... ... ... ... ... 1997 ... желтоқсанның 13-інде
қабылданған Қазақстан Республикасының Қылмыстық-атқару кодексінен тұрады.
Ерекше ескерте кететін жағдай, бұл ... ... ... ... ... ... атқарудың тәртібі мен жағдайлары» туралы арнаулы ... ... ... да ... ... ... заң күші бар бас ... айыру орындарынан босатылған
адамдарды ішкі ... ... ... ... ... ... туралы Ереже, кәмелетке толмағандар істерін қарайтын
комиссиялар туралы Ереже және тағы да ... ... ... болады. Алдағы уақытта аталған нормативтік ... ... ... ... сәйкес келтірілгенге дейін
Қазақстан Республикасының Қылмыстық-атқару ... ... ... ... ... ... қылмыстық-атқару құқығының кең мағыналы да түсінігі бар,
себебі жазаны атқару кезеңінде түзеу мекемелерінен және ... да ... ... ... ... ... ... ұйымдардан және діни концессиялардан күнделікті нақтылы қызмет
істеуі талап етіледі. Сондықтан өне бойы ... ... ... ... ... ... ... адамдарына қатысы бар заң
тәртібін қадағалаудың ... ... ... ... Бұл ... ... ... түрінде т.с.с. болжаулар шығаруды, мемлекеттік
басқару органдары, соның ішінде жазаны атқаруға жауапты ... ... ... министрлігі іске ендіреді. Сонымен бірге ведомствалық құқықтық
реттеу заң ... ... ... ... Жоғарыда айтылғандай, қылмыстық-
атқару заңдары кең мағынада барлық нормативтік актілердің жиынтығы болып
есептелінеді. Бұлар сотталғандарға түзеу ... ... және ... ... пайда болатын, өзгеріп тұратын, яғни тоқтатылатын
қоғамдық қатынастарды ... ... да ... ... ... мыналар жатады: Қазақстан Республикасының Конституциясы,
Қылмыстық-атқару кодексі, ... ... ... қолданылмайтын
сотталғандардың қылмыстық жазаны атқару тәртібі мен шарттары туралы Ереже,
байқау ... ... ... кәмелетке толмағандар жөніндегі
комиссиялар туралы Ереже, әкімшілік қадағалау ... ... ... ... ... ІІМ сонда-ақ басқа министрліктер ... ... ... мен ... ІІм ... мен
өкімдері, облыстық ІІ бастықтары, мекеме басқармаларының т.с. сияқтылардың
қабылдаған актілері қылмыстық-атқару ... ... ... заңының міндеті Қазақстан Республикасының Қылмыстық-
атқару кодексінің 2-бабында белгілегендей, заңның бұл ... ... ... ... етуге бағытталған. Ол тек қана жасалған
қылмыстың сазайын тартуымен бірге, сотталғандарды таза ... ... ... ... орындауға, қоғамдық тәртіпті сыйлай білуге, түзелуге, қайта
тәрбиелеуге бағытталып, ... ... ... тағы ... ... ... болдырмауды ескерту.
Сонымен, қылмыстық-атқару заңының міндеттері жалпы және нақтылы
міндеттерден ... бір жүйе ... Олар ... ... ... мен ... да органдардың міндеттеріне жанама түрде қатысы бар
және сотталғандарға жазалау – тәрбие шараларының ... ... ... ... әрекетінде іске асырылады.
2.2 ЕҢБЕКПЕН ТҮЗЕУ ЗАҢДАРЫНЫҢ РЕФОРМАСЫ
Заңның кез келген саласын реформалау процесі, соның ішінде ... ... ... өзгерістерге байланыссыз, яғни саяси-
экономикалық дамумен ... іске асуы ... емес ... ... ... ... ... заң саласын реформалау кезіндегі қылмыс
динамикасы мен құрылымы, өткен ... ... да ... ... ... немесе оның жекелеген топтары құқық санасының деңгейі,
саяси партиялардың көзқарасы, елдің ... ... ... ... ... ... мен ... ойдың деңгейі еске алынуы тиіс.
Елдің қылмыстық-атқару заңының дамуы, оның саласына қылмыстық жазаны
атқаруды енгізу жолымен ... ... Бұл – ... ... ... ... ол заңдылықты жетілдіре беруге және жазаны атқарғанда
заңдылықты нығайтуға мүмкіндік береді. Қазақстан ... ... ... қабылдануы қылмыстық жазаның барлық түрінің орындалуы
тәртібін жан-жақты және толық реттейтін табиғи ... ... ... заң күші бар ... заңы отыз ... жуық ... шамасында қалыптасты. Осы уақыттың ішінде Еңбекпен түзеу заңының
негіздеріне және ... ... ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген заңдар реттемейтін кейбір
жазаның тиісті ... ... ... жекелеген заң актілері ... Біз ... ... ... уақытта жазаның барлық түрлерінің
орындалуы жоғарыда аталған заңдармен реттелетіндігін көреміз.
КСРО ыдырап ТМД құрылғаннан кейін де біртұтас қылмыстық-атқару ... ... ашық ... қала ... ТМД ... ұзақ тарихи
кезеңде бұрынғы КСРО халықтары қоян-қолтық бір қарым-қатынаста тұрғандықтан
бір қылмыстық еңбекпен ... ... ... ... ... тән ... ... болағндықтан, ол ТМД елдерінің өз
алдына жеке-жеке Қылмыстық-атқару заңдарының үлгісі болатындай ... ... ... ... ... ... үлгі ҚАК-нің негізінде Қазақстан Республикасының ҚАК-нің
жаңа жобасы дайындалып, 1997 жылы желтоқсанның 13-інде қабылданды.
2.ның қызметі ... ... ... ... бұл ... ұйымдастыру
қызметі: 2.23 ҚЫЛМЫСТЫҚ-АТҚАРУ ҚҰҚЫҒЫ НОРМАЛАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, МАЗМҰНЫ,
ТҮРЛЕРІ МЕН ҚҰРЫЛЫМЫ
Қылмыстық-атқару құқығы құрылымы ... ... ... ол әр ... ... ... айтсақ, бөлімнен тұратын аталған құқық
саласының құрастырлған, біртұтас жүйелі ... ... ... ... әлеуметтік, нормативтік, психология педагогикалық, ұйымдастыру-
басқарушылық ... ... ... ... ... тұрақты байланысын, құқықтың бұл саласында әр түрлі ... ... ... ... ... жиынтығында мазмұны мен
мемлекеттегі қылмыстық-атқару құқығының ... ... ... ... ... бастапқы бөлімі қылмыстық-атқару нормасы болып
табылады.
Норма – ереже, ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлық ережесі. Норма – құқықтың ... ... Оны құру – ... реттеуді қажет ететін және осыған
байланыты құқық нормасы мазмұнын білдіретін тиісті ... ... ... Сондықтан, құқықтық нормалар жиынтығын қабылдау –
құқықтық реттеудің ерекше ... ... және ... саласының жекелігін
дәлелдейтін айғақтың бірі.
Сонымен, қылмыстық-атқару құқығының нормасы деп субъектілердің тиісті
мінез-құлық үлгісін және ... ... ... ... ... ... ... сотталғандардың
және жеке адамдардың) құқықтық қатынасын айтамыз. Онда жалпыға бірдей
міндетті ... ... ... ... ... ... реттеледі,
жазаны атқару және сотталғандарға түзету шарасын қолданудың ... ... ... ... ... норма құқық саласының негізгі элементі, оның
бірінші деңгейі болып ... ... ... ... ... тобын реттейтін нормалар жиынтығы құрайды. Мысалы, қылмыстық жазаның
кейбір түрлерін атқаруда, ... ... ... босатқан кезде (бас
бостандықтарынан айыру, түзету жұмыстары және т.с.с.) пайда ... ... ... ... ... ... бір ... құқығы
институтын құрайды. Институттардан тұратын құқық ... өзі ... ол ... ... ... құрайды. Құқық институттары құқықтық
реттеу объектілерін нақтылы анық белгілеуге мүмкіндік ... оның ... ... ... ... құқығының нормалары ішінде де құқық саласының жалпы
ережелері мен жалпы түсінік принциптері құрылып қалыптасатын нормалар ... ... ... ... ... ... біріктіріледі. Бұл
нормалар мәлімдеме ретінде жүргізіледі. Олар қылмыстық атқару саясатын іске
асырады. Көрсетілген нормалар Ережесі қылмыстық-атқару құқық ... ... ... пен заңдық міндеттерін ... ... ... ... ... керекті бағытта реттеу үшін
қабылданады. ... ... ... ішкі ... жағынан қарайтын
болсақ, екі жақты өкілетті – ... ... ... Егер де бір
субъектіде субъективті құқық пайда ... онда ... ... ... ... міндеттер пайда болады т.с.с.
Қылмыстық-атқару құқығының нормалары құқықта айтылғандай, жазаны атқару
кезіндегі тәртіп ережесін сақтауды көрсетеді. Кейбір жазаны ... ... шара ... ... қаншалықты жүргізілсе, қылмыстық-атқару құқығы
белгілеген нормалары ереже тәртібін сақтаудың түзеу ықпалын шара ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар процесінде және
жазаны атқарудың реттеу үшін қолданылады, ал бұл орын алған кезде процесте
пайда ... ... ... және ... әсер ету шарасының жайын
реттеу болады. Қылмыстық-атқару ... ... ... ... ... ... болатын қоғамдық қатынастар субъектілерінің мінез-құлқын
тәжірибеде реттейді. Бұл қатынастар қылмыстық-атқару құқығы нормаларымен
реттеле отырып, ... ... ... ... ... нормалар маңызын түсіну үшін қандай да ... ... ... ... құқығы мен міндеттерін білдіретін құқықтың
басқа салалары нормаларымен ... ... ... білу ... ... нормалары сотталғандардың тәртібін кең көлемде
реттеген сайын оның нормаларының қимыл өрісі, құқықтың басқа салаларынан
тарырақ ... тұр. ... ... ... бас бостандығынан
айыру тәртібі және жағдайлары жан-жақты белгілегені ... ... ... азаматтық, отбасылық құқық саласымен
өзара байланыста болады. Бұл нормалар сотталғандарды тұратын мекенін таңдап
алу мүмкіндігінен айырады да ... ... да ... пен ... мен міндеттерін іске асыруға шектеулер қоя алады. Қылмыстық-атқару
құқығы нормаларына сотталғандардың жеке ... ... ... ... олар ие ... пайдалану, иелік ету немесе тек кейбір мүлік игілігін
пайдалану немесе ие болу құқығынан ... ... ... және ... ... ... шектеулер енгізеді. Сотталғандар
әр түрлі келісім жасау құқығынан ... ... ... алу ... ... ... жасау.
Нормалардың бәрі бірдей тиісті мінез-құлықтық үлгісін көрсете алмайды.
Пайдаланылатын ... ... ... құқық саласынан барлық,яғни оның
жеке институттарының мақсаттарын, міндеттерін, принциптерін ... бір ... ... ... ... ... әр ... негіздермен жіктеуге болады. Қылмыстық-атқару
құқығын материалдық және процессуалдық ... ... ... құқық нормалары мінез-құлық ережелері маңызын ... ... оның ... мен ... реттейді.
Қылмыстық-атқару құқығы нормаларын белгілейтін тәртіп ережесін ... ... ... ... ... ... Айтылған құқық
нормаларының негіздері:; ә)мадақтаушы; б)қорғаушы болып бөлінеді.
а) Реттеуші нормалар субъектілердің құқығы мен міндеттерін және басқа
да қылмыстық-атқару ... ... ... ... Құқық
пен міндеттердің белгіленген түрінің тәуелділігіне ... олар ... ... ... және ... салушы болып бөлінеді.
Міндеттеуші нормалар –субъектілерден белгілі бір қимыл істеуді талап
етеді.
Уәкілеттілік етуші ...... ... ... мінез-құлық түрін таңдауды ұсынады.
Тыйым салушы нормалар – керісінше, субъектілерге ... бір ... ... ... ... ... оның ... ол заңмен теріс деп
бағалағандық болып табылады. Заң нормасында ... салу ... да, ... ... ... ... ... құқықты ретеудегі тыйым салу нормасының екі тәсілі
ерекшеленеді: рұқсат беру және ерік ... ... беру – ... ... ... ... Ерік беру – тікелей тыйым салынбағанның
бәріне ерік беру.
ә) Қылмыстық-атқару құқығының мадақтаушы нормалары сотталғандардың заң
қабылдайтын мінез-құлқына жағдай ... ... ... ... ... ... – ол тек ... қатынасының
жалғыз субъектісіне, мекемесіне немесе жазаны атқарушы басқа бір ... ... құқы ... Екінші субъект – сотталғандар қосымша
лайықты мадақтауға құқық беруді талап ете алмайды, ол үшін ... ... ... ... ... ... ... тәртібін жасы
деп сипаттайтын мағлұматтарды басшылыққа алады.
б) Қорғаушы нормалар – қылмыстық жазаны атқару процесінде пайда болатын
құқық қатынастарын қорғауды қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... нормасын
атап кетуге болады. Олар процессуалдыққа жақын болады, ... ...... ... ... ... пен ... қаралмайды.
Мұндай нормалар негізінен ЕТМ ішкі тәртіп ... ... ... ... талап қою, сайман, бұйым тізімдерінің болуы
т.с.с.
Қылмыстық-атқару нормаларын түрлерге бөлу тек қана оның ... ... ... ол ... қолдану қызметінде нақтылы талдауға да
көмектеседі. Жаңа нормаларды ... қай ... ... ... мен ... нақты белгілеуді және құқық қарым-
қатынастарына ... еске алу ... ...... ... және ... ... шарттан тұрады, егер ол бар болса, бұл норма қолданылуы
мүмкін. әдетте ол заң тарауы аталуында айтылады.
Диспозиция ... – бұл ... ... ... ... ... бұл құқық міндеттемелерін байланыстыру үлесін беру ... ... ... ... жақтардың тиісті тәртібін, ... ... ... ... ... – бұл ... айтылған ережені бұзған кездегі
негативтік салдар.
Қылмыстық-атқару құқығы нормаларының ерекшелігі – олар ... ... ... ... ... ... ... боламйды,
бірақ диспозиция барлық уақытта болады. Көптеген нормалар ... ... ... ... ... ҚҰҚЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ
Үкімнің заңды күшіне енуімен және осы үкімнің атқарыла бастаған күнінен
бастап мемлекетте, оның қылмыстық жазаны орындайтын тиісті ... ... ... ... ... жиынтығын қолданатын, жазаға тән
және ... ... ... әсер ету ... ... ... ... өз
кезегінде құқық шектеуге көнуге міндетті және түзеу шарасын қолдануды
басынан өткеруі тиіс. Сөйтіп, ... ... ... ... ... осы құқық саласы нормаларымен реттеледі.
Қылмыстық-атқару құқығы нормалары нақты ... өтеу ... ... ... ... ... ... жағдайында және процесінде пайда
болатын қоғамдық қатынастарды мемлекет мүддесінде реттеп, оған ... ... ... ... ... осы қоғамдық қатынастарды реттейтін
қылмыстық-атқару құқығы нормаларының түрлеріне қарай топтастырылады. ... ... ... орындау, тікелей қоғамдық қатынастарда құқықты
пайдалану және ... ... ... ... онда ол материалдық нормалар
болғаны. Олардың негізінде пай да ... ... ... ... ... қатынастары болып аталады. Тәртіп туралы сөз
болғанда, яғни шын ... ... ... әр ... ... дайындағанда, онда оның процессуалдық нормалар
болғаны. Олардың негізінде процессуалдық қылмыстық-атқару құқық ... ... олар ... қылмыстық-атқару құқық қатынасының өмір сүру
түрі болып табылады.
Материалдық та, процессуалдық та ... ... ... және ... ... ... ... құқығы мен
міндеттерін іске асырудың әдеттегі процесі жүріп жатқан кезде, онда ... және ... ... ... реттеу шеңберінде іске
асырылады. Бұл құқықтық қатынастарда қылмыстық-атқару құқығы ... ... ... ... ... ... ... атқару процесінде және түзеу ықпалын жүзеге асыруда қарапайым
ғана емес, күрделі де ... ... ... ... ... ... ... элементтері бар болуы мүмкін және онда субъектілер
арасындағы ... ... ... ... ... пен ... ... бейнеленеді, мысалы, режим тәртібін іске асыру,
еңбек жағдайын т.б. қамтамасыз ету.
Қылмыстық-атқару құқық қатынасы ... ... ... ... – олар ... ... құқық қатынастар, өйткені мұнда сот
үкімімен кесілген нақты мерзімі болады.
Қылмыстық-атқару құқық ... ... ... ... ... – ол өзінің субъектілері арқылы олар жаза орындайтын мемлекеттің
тиісті органдары және қылмыстық жазаға сотталған ... ... ... ... ... ... алып ... құқықтық пен
заңдылыққа жататын міндеттер көпшілігінің теңдігіне емес, қайта бір ... ... ... (мемлекеттік органдарға) бағыныштылығына
негізделеді.
Қылмыстық-атқару құқық қатынастары үшін тән және ... ... шын ... ... әрекеті (әрекетсіздігі) қылмыстық жазаны
атқару және өткеру процесінде болады.
Сонымен, қылмыстық-атқару ... ... ...... құқық нормаларымен реттелген, мемлекеттің тиісті органдары мен
сотталғандардың жазаны атқару немесе өткеру ... ... ... ... ... ... қатынастың өз құрамы бар, яғни ол онсыз өмір сүре
алмайтын ... бір ... ... ... ... дегеніміз – субъектілер мен басқада құқық қатынастарға
қатысушылар; құқық қатынастар ... ... ... ... ... қатынастарының субъектілері мен басқа да қатысушылары қылмыстық-
атқару құқығы нормаларында көрсетілген, субъектілік құқықтары және тиісті
заңды міндеттері бар – ... ... мен жеке ... ... ... қатынастарының субъектілерідеп субъективтік құқық пен міндеттерінің
көп көлеміне ие болатын оның жан-жақтарын ... Олар ... ... ... ... ... ... кіретіндер: жазаны
орындайтын мемлекет мекемелері мен органдары, ... ... ... ... ... туралы комиссиялар, еңбек
ұжымдары, сотталғандар және олардың жақын-жуықтары.
Қылмыстық-атқару құқық қатынастарының ... ... ... шын ... және ... құқы мен ... жиынтығы
деп түсіну керек. Екі субъектінің де құқығы мен міндеттері бар. Дегенмен,
егер де ... ... ... да ... ... ... онда
екіншісінің бұл міндетке жауап ... ... ... ... және ... ... міндет немесе құқық қатынастар субъектілерін байланыстырады.
Мазмұн мен қылмыстық-атқару құқық қатынастары субъектілеріне жататын құқық
пен міндеттер көлемі, атқарылатын жаза ... ... және ... атқару
мен түзеу ықпалының шарасы процесінде де ашылады.
Маңызы жағынан қарағанда құқық ... екі ... ... өту ... Олар ... атқару кезіндегі шара қолданбай құрылатын және
түзеу шарасы ... ... ... ... ... ... қатынастары объектісін құбылыстар мен бұйымдар
құрайды немесе шын мағынадағы тіршілік жағдайлары ... ... ... ... ... ... объектісі оның субъектілерінің немесе
қатысушыларының белгілі заңды талабы бола ... ... ... ... қысқа мерзімге шығуы, жолығуға, сәлемдеме, тағам алуға
рұқсат етілуі ... ... ... ... уақиғаны көрсетеді, осыған байланысты
қылмыстық-атқару ... ... ... ... ... немесе
тоқтатылады.
Заң шындықтарының есебіне пайда болатын, өзгеретін немесе тоқтатылуды
қамтамасыз ететін құқық қатынастарына ... ... ... ... сот ... үкімнің заңды күшіне енуі мен өтеуді талап ету,
кездестіру, жолықтыру, ... ... беру ... ... ... ... сот шешімімен мерзімінен бұрын босату және т.б.
Заң шындықтарын талдау және ... ... ... заң жаратылысына
шек қоюға мүмкіндік береді. Олар ... ... ... ... ... жекелеп айтсақ, сотталғандардың жеке меншігіне байланысты азаматтық
құқық, сотталғандарды мерзімінен бұрын босату ... ... іс ... ... Олар әр ... ... ... саласына кіретін норманы
дұрыс қолдануға мүкіндік береді.
3 Тақырып ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ СОТТАЛҒАНДАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
3.1 ҚЫЛМЫСТЫҚ ... ... ... ... ... ... ... МЕН МІНДЕТТЕРІ.
БАС БОСТАҢДЫҒЫНАН АЙЫРЫЛУҒА СОТТАЛҒАНДАРДЫҢ
ТӘРТІПТІК, МАТЕРИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ
ЖАУАПКЕРШІЛІГІ
3.1 ... ... ... АДАМДАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫНЫҢ
ТҮСІНІГІ
Заң бойынша адам тендігін оған ... ... пен ... беру негізінде
тану азаматтық қоғамның басты белгісінің бірі.
XX ... ... жүзі ... ... ... ... жеке ... бағалылығын түсінушілік, оның құндылығы ... ... ... мен ... ... ең аз да ... кепілдікті
қамтамасыз етуінде болып табылады.
Жеке тұлғаның кұқықтық ... ... ... ... пен азаматтар міндеттері жатады. Жеке ... ... ... ... — оның тұрақтылығы мен біршама
өзгермейтіндігі.
Азаматтың құқығы дегеніміз — ... бір ... ... ... ... Бұл адамның мемлекеттің ұйымдасқан қоғамындағы
мінез-құлқының ресми өлшемі.
Адам құқығы — ол субъективті құқық шамамен ... ... жеке ... және заңда бекітілген нақты мүмкіндігі. Заң шығарушы тек қана
шын қоғамдық қатынастардан шығатын, алдын ала ... ... және ... мүмкіндігі бар құқықты бекіте алады.
Көбірек тараған топтастырулар төмендегідей болады:
саяси құқықтар — ол адамның мемлекеттік және қоғамдық-саяси ... ... ... мен еркіндігін өзі шешуді камтамасыз ету мүмкіндіктері,
мемлекетті ... ... ... ... мен бас ... адамның заңсыз жән орынсыз жеке өміріне, ішкі сезіміне араласпау, ... ... ... ... ... ... ... пен бас бостандықтар — ол өндіріс пен
материалдық ... бөлу ... жеке адам ... ... оған ... рухани талаптардың сай келуі және адам ... ... мен бас ... ол ... ... мәдени
игіліктері, яғни жетістіктерді пайдалану ... ... ... ... мен ... ... ... қатынасу.
Қазакстанда адам құқығын сақтаудың маңызды компонентінің бірі — ... ... ... ... және ... ... өтеп жатқан адамдар, мемлекет ... ... ... ... ... ... ... шектеуге
қарамастан, адамның азаматтық құқығы мен бас ... ие бола ... ... ... ... ... бірдей Адам құқығы Декларациясы
баяндаған адам ... және бас ... ... тек оның
шектелу тиістілігіне, бас бостандығынан айыру орындарына анық ... ... адам деп — ол ... да ... құқық бұзғаны үшін сотталып,
жеке бас бостандығынан айырылған кез келген адамды айтады.
Сотталған азаматтарға жазаны өтеу ... ... ... ... мен ... ... ... тиіс, оған тек
қылмыстық, қылмыстық-атқару және басқа да ... ... ... ... ... шектелу белгіленгендер жатпайды.
Сотталғандармен жұмыс жасау барысында, олар ... ... ... ... оның ... ... қала ... ерекше кеңіл
аудару керек.
Сондықтан сотталғандарды қоғам өміріне қайтару мақсатында ... ... ... ... ... ... ... болған жерде)
жұмылдыру керек.
Қазақстанда бұл бағытта адам құқығы мен ... ... ... ... мен ... көмектесетін Қылмыстық әділ сот
орталығы сиякты үкіметтік емес қоғамдык ұйымдар жұмыс істейді.
Сотталғандарды заңмен тікелей ... ... ... ... міндетін атқарудан босатуға болмайды.
Республиканың азаматын ешқандай ... ... ... өзгерту құқығынан айыруға. соңдай-ақ оны ... ... ... ... ... ... Конституциясы, 10-бап,
2-тармақ).
Сотталғандардың құқы мен бас бостандығы сот үкімімен және Қазақстан
Республикасы заңында ... ... ғана ... ... ... және ... ... жақындарының
сондай-ақ басқа да жеке тұлға мен заң ұйымдарының, егер де ... әр ... ... қатынастарда байланысты болса барлығының құқығы мен
заңды талаптарын сақтауға және қорғауға кепіл болуы ... ... ... ... мәртебесіне шек қоюды бұзбауға
байланысты еңбекпен түзеу мекемелерінде, ... ... ... ... ... тандырарлық әсері бар дәрілер мен басқа
заттарды, ... ас ... бұл ... ... пайдалануға рұқсат
етілмейтін бұйымдар мен затгарды заңсыз ... ... ... ... ... ... ... кейбір жағдайда сотталған атағына ие болады,
егер де ол адам қылмысты қайта жасаса жауапкершілік ауырлайды.
Сотталғандардың кейбір категориясына рецидивті ... ... ... ... ... меншік құқығы Қазакстан Республикасы Конституциясьшың 26-
бабы ... ... ... ... ... ... де өз мүлкінен
айыруға болмайды", — делінген.
Сотталғанды ... өтеу ... ... оған ... ... ... ... адамдык қадір-қасиетін қорлайтындай
жәбір көрсетуге не жазалауға ... ... ... 17-бап).
Тіпті ең ауыр өлім жазасы белгіленген адамға Қазақстан ... ... ... ... ... ... құқығы кепіл
етіледі. БҰҰ 1984 ж. 25 мамырындағы "Өлім жазасына кесілгендердін құқын
қорғауды кепіл ету ... ... ... өлім ... ... ... ... мүмкіндігіне қарай жеңіл азап шектіруі тиіс.
Бас бостандығынан айырылған адамдардың бәрінің де, ... ... тән ... ... ... сыйлатуға құқы бар. 1966 ж.
16 желтоқсанындағы ... және ... ... ... ... ... көрсетілгең-. "Пенитенциар жүйесінің қамаудағы адамдарға
режим қойғандағы мақсаты — ... ... және ... етіп кайта
тәрбиелеу". "Барлық қамаудағылар адамгершілік ... ... ... ... болуды пайдалануға тиісті" (1990 ж. 14 желтоқсаңдағы
қамаудағылармен айналысудын ... ... ... жағынан сотталғандардың құқықтық жағдайы жақсара қалса,
ондайда заңның кері күші болуы тиіс. Егер де ... ... да ... ... үшін ... ... (немесе жазалау) жеңілдетілсе, тіпті бұл
әрекеттің заңға қайшылығы жойылса, мұндай заңның ... ... кері ... ...... ... ол мемлекет жағынан күш қолдану
арқылы қамтамасыз етіледі, ол ... ... ... ... ... заң ... тиісті құқыққа ие болғандықтан, ол олардың
заңды мінез-құлқына күш қолданбаудың кепілі болып ... жаңа ... ... оны объективтік қажеттілік,
тиісті оның мінез-құлқы деп түсіну керек. ... ... ... ... ... ... қояды және оның заңды міндеті болғандықтан
оған кепіл болады.
Бұл міндеттерді бұзғаны үшін оған ... ... ... Мысалы, Қазақстан Республикасының қылмыстык заңында, егер бас
бостандығынан айыру түріндегі ... жаза ... ... ... ... ... қудалағаны немесе қамаудан қашқаны, бас
бостандығынан айыру жазасын ... бас ... ... ... мекеме
әкімшілігінің талабына қасақаналықпен ... үшін ... ... қарастырылған.
Сотталғанның мұндай құкық шектеулер көлемі жынысына, азаматтығына,
жасына, жаза түріне, ... ... ... ... күші бар 1995 ж. 28 ... ... Республикасындағы
сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Президенті Жарлығының 4-бабына
сәйкес, сот үкімімен еркінен ... ... ... ... ... қатыса алмайды, яғни актив, пассив сайлау құқығынан айырылады.
Сотталған әйелдердің құқық жағдайының басқа ... ... ... бар. БҰҰ 1985 ... 6 ... Ең аз үлгі Ережеде
кәмелетке толмағандарға әділ сот қолданылғанда жеңіл жазалау ... ... ... ... ... ... ... жас әйелдерге де
айырықша көңіл бәлуді ... ... ... ... ... әйелдерде,
әдетте, ерлерге қарағанда аз назар аударылатындығы көрсетілген.
1990 ж. 14 желтоқсандағы БҰҰ Ережесі бас ... ... ... ... ... оларға ашық түзеу мекемелерін
көбірек құруды ... Онда ... ... ... ... ... ... шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ ... ... және ... ... жауапкершіліктері де бар, мысалы, Қазақстан
Республикасының халықаралық шарттарында шетел азаматтары және ... ... ... ... көрсетілген, бірақ оларға Республика заңдарына
сәйкес алып тастаумен шектеулер қойылған.
БҰҰ 1985 ж. 13 ... ... ... ... Декларациясына
сәйкес тұрып жатқан немесе уакытша келген шетелдіктер сол мемлекеттің
заңдарын ... ... ... ... ... заңмен белгіленген
негізсіз және тиісті процедураға сәйкессіз бас бостандығынан айырылуға
тиісті емес.
Қазақстанда тұратын ... ... ... ... жоқ адамдар
құқықтық мәртебеге шектелген көлемде ғана ие болады.
Сотталған ... ... мен ... жоқ ... құқық
шектелу көлемі аз болады, тек олар, мысалы, жалпы әскери міндетті ... ... ... ... ... ... орнын тандауға және оны ауыстыруға белгілі шектеулер қойылады.
Сотталған шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ ... ... және ... да ТМД ... ... ... бөлек
отырады. Сотталған шетелдікке жазасын өтеп шықпайынша немесе жазадан
босатылмайынша Республикадан кетуге рұқсат ... аз үлгі ... ... ... ... шетелдік ұсталғандармен
айналысқанда өз елінің елшілік немесе консулдық өкілдерімен ... ... ... ... ету ... ... халықаралық-құқықтық шарттарға қосылған жоқ. Соның
бірі — бас бостандығынан айыруға сотталған ... жаза ... ... ... ... беру Конвенциясы. Осы ... ... ... өткергенге дейін кез келген уақытта өзінің бастауымен
немесе шет мемлекеттің құзыретті органдарының сұрауымен және сотталғанның
немесе оның ... ... ... ... ... Бұл ... ... қарау үшін жазаны аткаруға жіберілген адам сот үкім ... ... ... ... ... ... ... тежеу себебі ғылыми әдебиетте бір түсінікке
келмейді. Кейбір ... ... ... ... тек қана сотпен
айырылған құқықтарынан басқа өздерінің барлық құқығына ие бола ... ... ... ... ... басқа салаларының
нормаларына, әсіресе сотталғанның қимылына шек қою жағына ықпал етіп, ... ... ... М.И. ... ... Оның ... сотталғанды құкық
шектеу тек қарапайым азамат құқығы көлемінің саңдық ... ... ... оны ... жасағаны үшін сотталғанның айрықша құкыктық ... ... ... ... көзқарасқа ортақтасқан — Н. А. Стручков. Ол сотталғанның ... оған ... ... ... ... және ... аткару
кезіндегі ие болған құқығы ретінде түсінеді.
Біздің ойымызша, жаза өтеп жатқан адамдардың құқықтық ... — ол ... ... ... ... ... және ... жазаны атқару
(өтеу) кезіндегі сотталғандардың құқықтық жиынтығы арқылы ... ... ... мен ... ... жеке ... заңды талаптары, азаматтардың тікелей құқық
маңызы, бас бостандығымен қамтылмайды. Бұл — заңнын маңыздылығы және заңмен
ақталған адамның ... ... ... ... ... мынадай кепілдіктер жүйесімен қамтамасыз
етіледі: сотталғандардың ұсыныс, ... ... ... және оны ... ... құқығы; мемлекеттің үкімет органдарының бақылауы; ... ... ... ... ... ... өтейтін мекемелер
мен органдар әкімшілігінің заңнын сақталуын қарайтын қоғамдық бақылау;
халыкаралық және ұлттық құқық ... ... ... осы ... ... адам ... ... халықаралық нормалар әділ сот
жүргізу саласында жеке адам ... ... ... ... әсер етеді.
Қазақстанның халықаралық шартты бекіту акті мемлекет үшін заңдарын өзіне
алған міңдеттеріне ... ... ... Халықаралық
құкық бірте-бірте жан-жақты болуда, ал оның нормалары мен принциптері
халықаралық бірлестіктің барлық ... ... ж. ... ... ... ... қабылдаған Еуропадағы
түрмелер туралы "Ережесі пенитенциарлы ... ... ... ... ... бірі — ... денсаулығын сақтау мен жеке басының
адамгершілігін ... және жаза ... ... ... ... ... ... ояту және бейімділігі мен дағдысын дамыту.
Бұлар сотталғандардың босатылғаннан ... өз ... өмір ... ... ... ... береді.
1985 ж. 6 қыркүйегіндегі Әділ соттың негізгі принциптері қылмыс кұрбаны
және билігін пайдаланып киянат жасағандар туралы Декларацияға сәйкес БҰҰ-на
мүше мемлекеттерге ... пен әдеп ... атап ... ... ... түзеу мекемелерінің құқык қорғау қызметкерлеріне
халықаралық үлгілерді сақтауға ... ... ... ... анықтай отырып, құкық шығармашылығы мен
заңға, оның қорытындысы ретінде өмірде ... ала ... ... және ... ... ... ... есептесуі
тиіс. Құқықты орнату шындыққа негізделуі ... ... ... және ... дамуынын заңдылығы мен кажеттігін есепке алуы
тиіс, ол тиісті мен мүмкіндіктің ... ... білу ... ... жүзі ... мекемелерінің көптеген проблемалары ұқсас: ол
алдымен құқық бұзушыны қамауға алып күзет қоюдың мақсатына нақты ... ... ... ... ... түгелдей көңіл қойылмауы,
қамауда отырғандарға халықаралық нормалардың сақталынбауы.
Қазақстан ... 1992 жылы ... ... ... ... ... өзінін халықаралық құқық принциптер негіздерінің ... ... елді ... ... ... астам мемлекеті таныды, олардың 105-і
мен елшілік қатынас орнатылды. ... ... ... және
үкіметаралық шарттар мен келісімдер жасалды.
Егеменді Қазақстан дүние жүзі қоғамдастығының ... ... ... ... ... бола ... сонымен бірге БҰҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... ішінде әділ сот пен жаза атқару саласында өзіне міндеттемелер ... ... жаңа ... ... ретінде қоғам өмірін
демократизациялауда қым-киғаш қиын жолдан өту кезегі тұр. ... ... ... ... құкық құжаттарына қосылу және оны ... ... ... ... ... жол ... ... қазіргі уақытта 74 түзеу мекемелері бар, онда ... ... ... ... ... 3,5 пайызы — әйелдер.
Қазақстандағы тергеу мекемесі мен еңбекпен түзеу ... (ЕТМ) ... ... және ... талап етеді.
Материалдық қордың жетіспеуі, құкық жүйесінің ... ... ... ... қамаудағыларды бүгінгідей жағдайда ұстау ақтауға
келмейді, оларды аурудан немесе дистрофиядан (жүдеуліктен) қаза ... ... ... ... ... көбейіп келеді, олардың саны
бүгінде 17,5 мың адамға жетті, бұл елдегі басқа аурулар денгейінен 40 ... жылы ... 1273 ... ... Барлық түзеу мекемелері
аса қиындап кеткен қаржыландыру мәселесінен кемтарлық көруде, азық-түлікті
несиеге ... ... т.б. ... бере ... есептесе
алмауда. Колонияларда төсек-орын, киім-кешек мүліктерін алуға мүмкіндік
жоқтың қасы. Сотталғандарға жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... ретінде негізсіз күзетке алу және бас
бостандығынан ... ... кең ... ... елде 100 мың ... ... қамауда отырғандар келеді, бұл ... ... ... ... ... ... ... болып тұр.
Қазақстанның түзеу басқармасы мен тергеу изоляторлар бастықтарынын
бағалауынша қамаудағылардың санын халықтың ... зиян ... ... үштін біріне қыскартуға болады.
Құкығы ең жиі бұзылатындардың бірі, ол ... ... ... ... ... ... жүргендерге және ұсталғандарға ұсталған
кезінен бастап адвокат қатысу ... ... ... адвокатты алмауға
мәжбүр етеді. Адвокатты корғалушыларымен ... үшін тек бір ... ... ... ... олар ... изоля-торындағы "клиентімен" кездесу
үшін кезекте сағаттап тұруға мәжбүр болады. Қорғаушылардың тілегі ... ... ... ... халықаралық үлгіге, жекелеп айтсақ,
1990 ж. ... БҰҰ ... ... ала ... ... ... ... рөлі жөніндегі негізгі ережелерге қайшы келеді. Онда
үкіметтің құзыретті билікшілері әрбір адамға оның ез ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаған
деп жауаптағанда адвокат комегін алуды хабардар етіп, ... ... етуі ... ... ... ... ... адамдар адвокатпен
жиі кездесуге мүмкіндік алуы керек, қайткенде де мерзім 48 ... ... ... ... ... ... отырғы-зылғанға керекті жағдай
жасалып және адвокатпен кездесу үшін ... ... ... ... ... ... құпиясы толык қамтамасыз
етілуі керек.
1990 ж. қыркүйекте Халықаралық заңгерлер конференциясында қабылданған
(ХАЗ) ... зан ... ... ... сай ... айрылған адамдардың ісін жүргізгенде адвокаттар тәуелсіздігін
кепіл етуі керек, оларға еркін, әділетті және ... ... ... ... ... ... ол ... бару құқығын қамтамасыз етуі
тиіс. Кепілдік етіп және сақтық шараларын қамтамасыз ... ... да ... жасырын ымыраласу мүмкіндігін болдырмау, ... ... ... ... және ... еркінен айырылғандар
мүддесіне қызмет істеп жүргенін жасатпау қажет. Адвокат "клиентімен" карым-
қатынас жасаған уақытында оның құпиялылығы ... ... ... ... ... және ... ... барлык адвокаттық іс жүргізуін және
адвокат ... алу мен ... ... ... ... ... электронды
байланыс кұралы мен хабарласу жүйесін пайдаланғанда кіріспеуді қамтамасыз
ету ... да ... ... ... ... ең көшірілмейтіні —
ол тергеу жүргізіп жатқан кезде, ... ... алу ... ... ... ... ... реформалау Алматыда өткен 1993 ж.
"Қазақстандағы қылмыстық-атқару жүйесінің реформасы", 1995 ж. "Сот ... ... ... кезіндегі адам құқығының Концепциясы"
туралы ... ... ... ... ... ... бекіткен Қазақстан Республикасының 2005 ж. ... ... даму ... ... асыруды болжайды. Жаңа
қылмыстық, қылмыстық іс жүргізу, ... ... ... сот ... және сотталғандармен айналысу саласындағы Халықаралық
актілері өзінің лайықты орнын табуы ... ... құру ... қойған Қазақстанда заңға негізделген
ведомстволық актілерді салыстырмалы түрде өзгертуге болады және олай ету
қажеттілігі бүгінгі күн ... ... ... ... ... ... қайшылықты жеңіп шығу, ішкі біртұтас,
қарама-қайшылықсыз заң құру өте қажет.
Кейбір жағдайларда заң сотталғандарға негізсіз тыйым салады да, ... ... ... ... қамтамасыз ете алмайды. Көптеген мәселелер
ведомстволык актілермен реттеледі, ал олар кей кезде занды ... ... ... үлгіге сәйкес келмейді.
Бас бостандығынан айырылғандардың жазаны өтеу жағдайы ... ... ... ... ... ... ... амалы мен
посшенитиенциарлы механизмдері құкық бұзушы адамға дұрыс емес бағытталған.
Оңда оның тиісті шамасын, жеке басының ... ... ... ... ... ауырлығын есепке алмайды.
Қылмыстық жазаны атқарудың жаңа заңын ... ... ... ... елдің өзіне алған халықаралық құқық міндеттемелеріне сәйкестендіруге
байланысты.
Құкықты мемлекеттің сипаты — ол азаматтардың өмір сүру кезінде құқы мен
бас ... ... және ... және азамат пен мемлекеттің
өзара жауапкершілікті орнатуы мен қолдау принципі болып табылады.
3.2 ... ... МЕН ... ... ... СОТТАЛҒАНДАРДЫҢ
ТӘРТІПТІК, МАТЕРИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ
ЖАУАПКЕРШІЛІГІ
Қазақстан Республикасының қылмыстық-атқару ... ... ... ... ие бола ... онын ... субъективті құкық,
заңды міндеттері және олардың ... ... ... ... ... ... қоса ... заңдары, сот үкімімен
шығатын режим мазмұны қойған шектеулер ... ... ... (Қазақстан Республикасы ҚАК-нің 8-бабы)
сотталғандардың құқық жағдайын орнатумен бірге ... де, ... ... ... Заң ... бас ... айыруға сотталғандарды Қарулы
Күштерде қызмет ету, сайлау, сайланылу, мемлекет аумағында ... жүру ... ... ... шектеулер сот үкімінде қосымша жаза ретінде
көрсетілуі мүмкін, яғни ... бір ... ... ... ... ... шұғылдану құқынан айыру, арнаулы немесе әскери лауазымнан айыру
т.с.с. Тікелей шектеулер тұрақты қорғау мен ... ... ... ... білдіреді.
Жанама — ол соттың да үкімі және жазаны атқару режимі. Сондықтан бас
бостандығынан айыруға сотталғандар жазаны ... ... ... ... өне бойы ... ... ... оны бұзғаны үшін тәртіп
жауапкершілігіне тартылады.
Қазақстан Республикасының жаңа ... ... (ҚАК) ... рет, ... ... ... ондағы тәртібі мен жағдайын,
сотталғандардың құкықтық жағдайын реттейтін жеке ... ... ... ... ... ... ... талабы мен құқын қамтамасыз
етуге көңіл бөлінген. Қылмыстық-атқару ... ... ... адам мен азамат құқын жалпы танылған халықаралык принциптер
мен нормаларды, соның ішінде қылмыстық жазаны ... ... ... ... сәйкестендіріліп анықтай түседі. Мемлекет
сотталғандардың заңды талабы мен ... ... ... оны ... ... және оларды жүзеге асыру мүмкіндігіне кепіл болады.
Субъективті құқық деп мемлекет кепіл ... және ... ... ... ... ... бір кезеңдегі ісіне немесе ... ие ... ... айтамыз. Субъективтік деп аталу себебі: оның
тек қалай пайдаланатыны субъектінің еркіне ... ... ... ... ... ... ... міндет — ол құқық
нормаларымен алдын ала жазылып қойылған объективті қажеттілігі, ... ... ... ... адам ... ... ... міндет белсенді, жағымды әрекет жасауымен ... ... ... ... ... да мүмкін. Заңды мүдде түсінігі дегеніміз — ... ... ... пен ... ... ... бірақ
мемлекет жағынан қорғалуға тиісті және құқық нормаларымен сақталатын жеке
адамның қажетті талабы.
Қылмыстык-атқару ... ... ... ... ... ... осы Кодекспен, өзге де нормативтік-
құкықтық актілермен және үкіммен белгіленген құкықтық
шектеулерден туындайтын ... ... ... ... ... ... мінез-құлық ережесін,
жазаларды атқарушы мекемелер мен органдар әкімшіліктерінің
заңды талаптарын орындауға міндетті.
3. ... ... ... ... ... ... ... мекемелер мен органдар
әкімшілігінің заңды талаптарын орындамауы Қазақстан Рес-
публикасының заңдарында белгіленген ... ... ... ... жүктелген міндеттердің бір құрамдасы
болып есептеледі. Негізгі міндеттер деп аталу себебі: олар жаза ... жаза ... ... ... ... және ... маңызды талаптарын бекітеді. Сотталғандар міндеттерінің көпшілігі
құқық нормаларында бекітіледі де ... өтеу ... ... ... ... ... әсіресе айта кетерлік жайт, ол сотталғандар жаза
атқаратын мекемелер мен органдар әкімшілігінің кез келген ... ... ... ғана ... ... Яғни алдын ала заңдарда негізделіп жазылған
талаптар (Конституцияда, Қылмыстық-атқару ... заң күші ... ... және ... ... ... ... соның
ішінде жазаны өткеру мен атқару тәртібіне ... ... ... қаулылары мен өкімдері; ІІМ бұйрықтары, нұсқаулары,
ережелері, өкімдері; Қорғаныс министрлігі шығаратын ... ... ... ... ... мен тәртібі жөніндегі нормативтік
актілер және т. б. Бұл ... ... ... ... ... ... зор, ... ол сотталғандарға талап етілетін заң өрісін
шектейді. Сотталғандар ... ... ... үшін ... әр ... ... ... санкция қолдану мүмкіндігі кепіл ... ... жаза ... ... КазССР ҚАК-нің 72-бабында
көрсетілген), жарлық құкықтың қандай саласына жататынына және ол ... ... ... ... ... ... ... құқықтарына кіретіндер:
Сотталғандардың сот тағайындаған жаза түрін өтеудін тәртібі мен жағдайлары,
өздерінің ... мен ... ... ... ... ... ... жазаны атқарушы мекеме немесе орган береді.
Сотталғандар жазаны атқарушы мекеменің немесе органның ... ... ... мен ... ... ... ... органдарына,
сотқа, прокуратура органдарына, басқа мемлекеттік органдарға, қоғамдық
бірлестіктерге, ... адам ... мен ... ... ... ... ... және жазбаша ұсыныстар, өтініштер жасауға,
шағымдануға құқылы.
Сотталғандар түсініктеме беруге және хат ... ... осы ... ... аталғанындай ана тілінде немесе өзі білетін кез келген басқа
тілде ... ... ... және ... ... ... ... қызметін пайдалануға құқылы. Сотталғандарға жауап
өтініш жасаған ... ... ... ... тілде жауап қайтаруға
мүмкіндік болмаған жағдайда ол ... ... ... ... ... қолданыстағы орыс тілінде беріледі. Жауапты
өтініш жасаған тілге аударуды ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ осындай көмек беруге уәкілетті
басқа адамдардың заң көмегін пайдалануға құқылы.
5.Сотталғандар әлеуметтік қамтамасыз етілуге, Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес зейнет ақы алуына ... ... ... бас ... айыруға сотталғандар өздерінің
денсаулығын сақтау үшін ... ... және ... қамтамасыздандырылу құқығын пайдаланады.
7.Соттың үкімі бойынша бас бостандығынан айыру орындарында ұсталатын
адамдарды қоспағанда, сотталғандардың ... ... ... өзін-өзі басқару органдарын сайлауға және оларға сайлануға,
сондай-ақ республикалық референдумға ... ... ... ... және ... ... атқарып жүрген қызметінен
босатылған адамдардың Қазақстан Республикасының ... ... ... және тұрмыстық жағынан, әлеуметтік көмектің басқа түрлерін алуға
құқығы бар.
9.Жазасын өтеп ... ... ... ... сыпайылық көру құқығы бар. Олар қатаң немесе адамшы-
лық қасиетін қорлайтындай жағдайға ұшыратылмауға тиіс. Сот-
талғандарға мәжбүрлеу шараларын заң негізінен өзгеше қол-
дануға ... бас ... ... ... бас ... ... шетелдіктер өз мемлекеттерінің дипломатиялық ... ... ... ал ... ... ... және
консулдық мекемелері жоқ елдердің азаматтарының мүдделерін қорғауды өз
мойнына алған мемлекеттердің ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдармен байланыс жасауға құқығы бар.
Сотталғандардың құқықтарын іске асыру тәртібі ... ... ... ... және өзге де нормативтік-құқықтық
актілермен, Қазақстан Республикасы бекіткен мемлекет аралық ... ... ... ... ... ережелерінде
Халықаралық-құқыктық актілер мен үлгілердің жазаны атқару ... ... ... кезіндегі жарлық-бұйрық пен ұсыныстарын ... ... ... ... ... ... көпшілік
таныған халықаралық құкық принциптері мен нормаларына және ... ... ... ... оның ... ... сонда болып отыр.
Мемлекет Халықаралық актілерге сәйкес қылмыскерді жазалай отырып, оның
құқын қаншалықты жаза ... жету үшін ... ... ... ... ... ... үкімі заңды күшіне еңгеннен кейін де Қазақстан
Республикасының ... ... қала ... ... ... ... жеке басының ар-ождан конституциялық құқы сақталады. Бұл ... ... құкы және оны ... ... ... ... — ол адам ... құкық нормалары
саласындағы толық, әбден реттелгендерінің бірі. Құкық қорғау мен адамның
бас ... ... ... ... ... құкықтық актілер
тәжірибеде оған айрықша кеңіл бөледі.
Мысалы, адам ... ... ... ... (1948 ж.) ... азаматтық және саяси құқықтар туралы пакт (1966 ж.) 7-бабы,
азаптау және басқа да ... ... ... ... қорлап
айна-\лысу және жазалау түрлеріне қарсы Конвенциясының (1984 ж.) ... ... ... бостандыктарды қорғау туралы Еуропа Конвенциясының
(1959 ж.) 3-бабы және баска да ... ... ... ... ... қана ... ... да адамгершіліктен тыс түрлерін немесе
адамгершілік абыройын қорлап айналысуға тыйым салады. ... ... және бар ... да ... талабын орындамайтыны сөзсіз. Осыған
байланысты, жазаны атқарушы ... мен ... ... ... ... ... ... соның ішінде тәртіп
бұзушыларға ескерту шарасын қолдану мүмкіндігі ... ... ... — ол ... шара мен ... бекіту болып есептеледі.
Сотталғандардың жеке басының қауіпсіздігіне құқы бар. ... ... ... ... құқының жалпыға бірдей Декларациясы,
адам құқы мен ... ... ... ... ... Конвенциясы,
сотталғандармен айналысқандағы Ең аз үлгі Ережесі және т.с .с.) адамның
негізгі құқын ... ... ... бас ... айыру
жағдайындағылардың қауіпсіздігінқкамтамасыз етудің жайын көрсетеді, жеке
тұлғаның негізгі құқын бекітеді.
Жазаны атқарушы ... ... жеке ... ... мінез-құлқын қадағалау, олардың өздерін, меншікті заттарын,
жайларын, сәлемдемемен алған заттарын тінту мен тексерулер жүргізу, жедел ... ... ... бірге басқа да аталған ұйымдар әкімшіліктерінің
түрлі әрекеттерімен қамтамасыз етіледі. Ерекше жағдайларда сотталғандар мен
дербес ... ... ... үшін түзеу ... ... ... енгізуге рұқсат етіледі (резин сойылы, қол кісен,
жуасыту көйлегі, жас ағызатын газ т.с.с). Жеке бас ... ... шара ... ... негізі ол сотталғанды шын ... ... ... ... ... ... ... түсінігін сөзбен
жеткізу немесе өзгеше тәсілмен ... бір ... ... ойын ... ... сотталғанға қорқытқаны жөнінде әр түрлі ... яғни ... жеке ... ... бір адамдар арқылы, жазбаша,
ымдау арқылы, қару көрсету т.с.с. ... жеке ... ... ... қауіп-катер төндірудің негізі баска да ... ... ... ... ... заңсыз әрекеттері болуы әбден
мүмкін. Сотталғанның жеке басына ... ... ... ... ... ... өз бетімен білуі ... ... ... жедел-
іздестіру шараларын жүргізген ... ... жеке ... ... ету шарасының (формальды негіз) себебі болып
сотталғанның жеке басы кауіпсіздігіне қатер төнгенін ... ... ... ... ... ... ... жазбаша) өтініші
есептеледі.
Сотталғанды қауіпсіз жерге ауыстыру міндеті қылмыстық жазаны атқаратын
мекеме ... ... ... айып ... карцерге т.с.с. немесе
жеке басына қауіп тудырмайтын шаралар қолданылады). Көрсетілген ... бір ... ... ... ... ... жаза болып
есептелмейді. Мұндай сотталғандардың жолығуға, тағам және кажетті бұйымдар,
сәлемдеме, тамақ, заттар алуға т.б. құқы сақ-талады. Сотталғанның ... ... ... ... ... ... ... болуын тоқтатудың негізі — оның жеке басына
төнген қауіпті жағдайдың жойылуына байланысты.
Қылмыстық-атқару ... ... ... ... мен ... бостандығына кепілдік береді. Ар-ождан еркіндігінің жеке бастың
демократиялық еркіндігіне қатысы бар. Ол ... жеке адам ... және ол ... ... ... ... Діни ... Қазақстан Республикасы Конституииясына сейкес негізгі ... бірі ... ... ... ... туралы соның ішінде
діни тұрғыдағы Конституция нормасын бұзу, яғни діни ұйымдардың қызметіне
немесе діни ... ... ... ... ... ... болып есептеледі
және қылмыстық заңмен жазаланады. Сонымен бірге қылмыстық Және әкімшілік
жауапкершілікті ... ... ... ... ... ішкі ... тәртібін бұзғандарына, діни ырымдарды сақтауда
тәртіптік Жауапкершілік шарасын қолдану мүмкіндігін де ... құқы мен ... ... ... жөнінде Ұсыныс, арыз, шағым
жібере алады. Сотталғандар кез келген мемлекеттік немесе жергілікті өзін-
өзі басқару ... әр ... ... ... ... ... құқы мен ... талаптарына байланысты болмаса да, арыз ... ... хақы ... ... ... мен өтеуге байланысты емес арызы мен
ұсыныстары тиісті хабардар органдарға ... ... тек ... ... керек етпейтін болса бір ай мерзім ішінде қаралады, ал ол
жөнінде ұсыныс ... ... ... ... Арыз да бір ай ішінде қаралуы
тиіс, ал ол ... ... ... онда ... арыз ... ... 15 ... кешіктірмей жауап беруі керек.
Шағымның ұсыныс пен арыздан айырмашылығы — оны сотталғандар құқығы мен
заңды ... ... ... ... ... ... ... мекеме мен
органның әкімшілігіне, немесе қарауға құқығы бар басқа да органдарға ... Ол ... да, ... да айтылуы мүмкін. Жалпы шағым, арыз т. б.
жазаны атқарып жатқан мекемелер мен органдардың ... ... ... ішінде қаралып қорытындысы немесе шешімі сотталғанға
мәлім етіледі. Сотталғандардың сотқа, прокурорға ... ... ... ... мен орган қызметін бақылауға хақы бар ... ... ... ... ... ... және бір тәуліктен
кешіктірілмей (мейрам және демалыс күндері ... ... ... ... ... Сотталғандардың жалпы немесе арнаулы өз міндеттерін
нақтылы, дәл және сөзсіз орындауы оларды тәрбиелеудің ... де ... ... Заңды сыйлауға дағдыландыру әдетте тәртіпке және өзін
ұстай білуге үйрету, тек ... ... ... және ... талаптан шегінуден
шығатын, жазаны атқару, яғни өтеудегі белгіленген режимді сақтамағаны үшін
жаза қолданып отырудан пайда болады. ... ... ... үшін ... ... немесе қылмыстық жауапкершілік шаралары қолданылуы
мүмкін. Жауапкершіліктің нақты түрі ... ... ... оның ... ... іс әрекетінде тиісті бір құқық бұзудың құрамы болса немесе
жауапкер іс-қимылымен нақты құкық ... ... ... ... бұзған болса сонда ғана жауап беру басталады.
Тыйым салынғанды бұзғаны үшін, яғни ... ... ... ... ... немесе әдейі міндеттерін орындамағаны
үшін тәртіптік жауапкершілік басталады. Жалпы міндеттерін соның ішінде, ... ... ... субъектісі ретінде сотталған-дарға
тәртіп бұзбауды орындамағаны үшін де ... ... ... жауапкершілік тек құқық нормаларына негізделген талаптарды
ғана орындамағаны үшін болады. Туысқандарымен хат жазысып ... ... үшін ... ... ... тартуға болмайды. Тәртіптік
жазаны қолдануды оған ... бар ... ... ... ... рұқсат етеді (мекеме бастығына, оның орынбасарларына, жасақ бастығына
т.с.с.) Ал жаза қолдану шаралары, тек ... ... ... ... ... ... ... айырмашылығы — ... ... ... ... әрекеттерімен мемлекеттің мүлкіне зиян
келтіргені үшін ғана басталады. Келтірілген материалдық зиян мөлшері соттың
шешімімен түгелдей ... ... ... сот ... ... ... да ... заңы (егер
де шығын еңбек-шарттың міндетін атқару кезінде ... ... да ... ... әрекетке жататын болса) шығынды төлеудің әкімшілік түрін
белгілейді. Шығынды өндіріп алу, ... ... ... ... ... бұлардың барлығы жауапкерге таныстырылып және ол ... ... Бұл ... ... жауапкер жоғары бастыққа шағым етуге хақы бар,
бірақ ол зиянды өндіріп алу қаулысының орындалуын тоқтатпайды.
Қаулы бұзылғаннан кейін егер де ... зиян ... ... ақысынан
заңсыз ұсталған болса, оның дербес шотына жазылып, қайтарылады. ... ... ... тек қана ... ... ... киім, аяк
киім бағасын және үкім қағазы сомасын ... ... ... Егер де
сотталған босатылып шығатын кезінде материалдық шығыны өтелмей ... ... ... әкімшілігі сотқа жалпы талап ретінде беруге хақы бар. Бұл
жағдайда соттың ... ... ... ... ... шығын
төлетіп алынылады.
Сотталғандардың ішінде жазаны атқару кезінде, тағы да Қылмыс жасап
қылмыстық жауапқа тартылатын ... ... жиі ... ... ... дәрежесі тек қана қылмыстың ауырлығынан,
жауапкердің жеке басынан емес және тағы ... ... ... ... ... байланысты болып келеді. Сот жаза тағайындағанда
қылмыстың бұрынғы қылмыстық жазаны ... ... ... еске алуы
тиіс. Бұл – жауапкершілікті ауырлататын жағдай, сондықтан еске алынып жаза
қолданғанда бұрынғы ... ... үкім ... сот ... жаңа ... жазаға түгелдей немесе жарым-жартылай
бұрынғы ... ... ... қосады. Жаңа істеген қылмысы үшін ... ... ... адам ... ... режимді колонияға
немесе түрмеге жіберіледі.
4 Тақырып ... ... ... ЖАЗА ... ... ЖАЗА АТҚАРАТЫН МЕМЛЕКЕТ ОРГАНДАРЫ МЕН
МЕКЕМЕЛЕРІНІҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ МІНДЕТТЕРІ
Біздің елде қылмыспен ... ... ... ... жұмысын
ұйымдастыруды, алдын ала қылмысты ескерту және оны істеуге ... ... мен ... ... сонымен қатар жасалған қылмысты
тергеу және сотта ... ... ... мен ... ... ... ... күресудің арнайы шараларының барлық жиынтығын іске
асыру ... ... ... іс ... ... ... ... онымен айналысу үкім
шығаратын сотқа жүктелген. Үкімді орындау туралы жарлықты сот ... ... ... ... қоса үкім орындау міндеттелген органға
жібереді. Ол орган ... ... ... ... ... хабарлайды.
Жазаны өтеуді басқаратын түзеу мекемелері мен органдаының арнайы
мекемелер мен ... ... ... ... ... ... бір жеке
органдарға өзге де міндеттермен бірге жүктеледі.
Жазаны өтеуді басқаратын түзеу мекемелері мен органдарының ... ... ... ... ... ... ... белгіленген тиісті
қылмыстық жазаны лайықты түрде атқару.
2. Сотталғандарды заңды нақтылы ... және ... ... ... ... түзету мен тәрбиелеу.
3. Сотталғандардың өздерінің жаңа қылмыс жасамауын ескерту
(арнайы немесе жеке ескерту).
4. Басқа ... ... ... ... ескерту (жалпы
ескерту).ғандардың өздерінің жаңа қылмыс жасамауын ескерту
(арнайы немесе жеке ескерту).
дарды ық жазаны лайықты түрде ... ... ... ... ... былай
делінген: «... қылмыстық-атқару заңдарының мақсаттары ... ... ... ... ... ... да,
өзге адамдардың да жаңа қылмыстар жасауының алдын алу ... ... ... ... ... ... ... мен
жағдайларын реттеу, сотталғандарды ... ... ... ... бостандығы мен заңды мүдделерiн қорғау, оларға әлеуметтiк
бейiмделуге көмек көрсету деп ... ... әсер ... байланысты соттың жиірек тағайындайтын
жазасы – ол бас бостандығынан айыру болып ... Осы ... ... бұл ... ... ... ұйымдастыру құрылымын
толығырақ қарау қажет сияқты. Түзеу мекемелерін ... бас ... ... орындату үшін мемлекет құрады. Түзеу мекемелері ұйымдастыру
жағынан дербес ... және оның ... ... ... бар да басқа
функциясы жоқ болып келеді. Бас бостандығынан ... ...... ... ... ... мерзімге түзеу мекемесіне
орналасуға мәжбүр ету, сонымен оны қоғамнан бөлектеу.
«Қамауда ұстау ... мен ... ... ... ... ... ... ұстау орнына: тергеу қапасы (ТҚ), уақытша ұстау қапасы ... ... ... ... ... ... қамауда ұстау
орындарынан айырмашылығы – бұларда сот үкімінің ... ... ... тек қана бас бостандығынан айыруға сотталғандар ғана отырады. ... ... ... ... мен абақтыда сотталғанға немесе үкім
заңды күшіне енгенге дейін күдіктілер мен ... ... ал ... ... мен ... оған қоса ... және ... реттерінде
қамалғандар отырады.
Сотталғандардың әр түрлі дәрежесі болатындықтан жәнек оларды бір-
бірінен бөлек ұстау ... ... әр ... ... ... ... күші бар заң соталғандардың жасына қарай түзеу ... ... ... а) ... үшін (18 жасқа толғандар); ә) кәмелетке
толмағандар үшін (14-тен 18 ... ... ... ... үшін ... түрі ... Олар ... жөніне, жағдайына (ұстау режиміне), қоғамнан бөлу, оларда отырған
адамдардың қауіптілік ... ... ... ... ... қатаң және ерекше режимдегі колониялар болады.
Кәмелетке жетпегендер үшін екі ... ... ... бар: ... режимді тәрбиелеу колониясы; ә) режимі күшейтілген тәрбиелеу
колониясы (тек қана ер ... ... ... сотталғанға жынысына, жасына, жасаған қылмысының ауырлығына,
бұрынғы бас бостандығынан айыруға қанша рет сотталғанына және басқа да ... ... ... ... ... байланысты
түзеу мекемесінің түрін белгілейді.
Сотталған ауруларды емдеу үшін арнайы емдеу мекемелері ашылған, олар
жынысына, ... ... ... ... ... ... қызметі үшін сотталғандар қалдырылуы мүмкін.
Жазалаудың мақсатына жету үшін түзеу ... ... ... ... ал олар ... ... мен тәрбиелеу амалдарының көмегімен
іске асырылады. Ол жазаны атқару режимін орындау, ... ... ... ... ... тәрбие жұмысы, жалпы білім мен техникалық-
мамандыққа оқыту. Жоғарыда айтылған түзеу мекемелерінің барлық түрлері
сайып ... ... ... ... қарауына кіретін қалмыстық-
атқару жүйесін құрайды. Әрбір облыстағы облыстық түзеу мекемелерін басқару
үшін түзеу мекемелерінің саны мен ... ... ... ... ішкі істер басқармасына қарайтын (ОІІБ) қылмыстық-атқару жүйесінің
бөлімдері немесе басқармасы құрылады. ... ... ... жалпы
басқаруды Қазақстан Республикасы ІІМ-нің ... ... ... ... ... дұрыс бағыттап-басқару
министрдің орынбасарларының біріне жүктеледі.
4.2 ЖАЗАНЫ АТҚАРУШЫ МЕКЕМЕЛЕР МЕН ОРГАНДАРДЫҢ СОТТАРМЕН ЖӘНЕ БАСҚА ДА
ҚЫЛМЫСПЕН КҮРЕС ... МЕің ... ... ... ... ... КӨМЕК ӘРЕКЕТТЕСТІГІ
Қылмыспен күрес жүргізетін мемлекеттің барлық құқық қорғау органдарының
қызметі өзара ... Бұл ... ... ... ... яғни біздің
елде қылмыспен күресуге бағытталған.
Жазаны ... ... ... ... да органдардың алдына
қойылған міндеттерді тиімді орындауы үшін ... сот, ... ... ... қызмет істеуі тиіс. Осы мемлекеттік органдардың
әрбіреуімен өзара ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері де
бар. Ол қылмыспен күресу кезеңінің ерекшеліктері мен ... ... ... ... орны мен ... өзгешелігімен
себепші болады, көрсетілген органдардың әрекет ету ... және ... ... ... мекемелер мен органдардың ... ... ... ... ... ... анықтау және тергеу
органдары, жазаны атқарушы түзеу мекемелері мен ... ... ... ... шешу үшін өзара бірлесе белсенді ... ... ... ... ... әшкерелеумен қатар қылмыс жасауына
мүмкіндік болған себептер мен жағдайларын анықтауы ... ... ... ... мен жағдайларды болдырмаудың тиімді шараларын қолданулары
керек. Мұның жазаны өтеп ... мен өтеп ... енді ... ... үшін ... зор. ... өзінің іс-әрекеті кезінде
жазаны атқарудағы тапқан кемшіліктерін мекеменің әкімшілігіне оларды жою
жөнінде ұсыныс енгізеді. Бұл ... ... ... ... ... ... басқа тергеу органдары жазаны атқарушы мекемелер мен органдар
әкімшілігіне сотталғандардың жеке басын, олардың ... ... ... ... ... ... ... мекемелерінің әкімшілігі тергеуші органдарға бұрын
бас бостандығынан айыру орындарында жазаны атқарған ... ... ... және ... ... ... ... бірақ қылмыстық
жазаға тартылмаған қылмысын ашуға көмек керсете алуы мүкін.
Жазаны атқарушы органдарр мен ... ... ... Сот бас ... ... түріндегі жазаны белгілей
отырып, оның тез ... мен ... ол оған қоса ... ... ... түрін, жазаны өтеудің режим ... ... сот ... ... отырып, сотталғанның бас бостандығынан айыру
орындарында оның атқаруында даралау үшін алдын ала ... ... ... ... айыру түріндегі жазаны өтеп жатқан немесе өтеп кеткен
адамды айыптайтын қылмыстық істі ... ... сот бұл ... ... ... ... мен жағдайын анықтауы немесе мерзімнен бұрын
шартты түрде босатуға негізсіз ұсынудың шындығын ашуы ... Сот ... ... ... да ... ... оларды жою мақсатында орган
бастықтарына арналған жеке ұйғарым шығаруға тиісті.
Соттар үкімді өткеру процесінде жаза түрінің ... ... ... ... ... т.б. ... жүргізеді.
Заңға байланысты тек сот жазаны атқарып жүрген сотталғандардың үкімін
өзгертуге шешім қабылдай алады.
Сонымен, соттар мен ... ... ... басқа да қылмыстық
жазаны атқарушы органдар өзара әрекеттесе ... ... ... ... жету үшін жағдай жасайды.
Жазаны атқарушы мекемелер мен органдардың, түзеу ықпалының қорытындысын
баянды ету үшін ... ... ... ... ... ... ең ... бағыттың бірі – ол бас бостандығынан ... ... ... жаңадан қылмыс болмауын ескерту. Бұл
жағдай бас бостандығынан ... ... ... сотталғандардың
кейбіоеулері өздерінің қылмыскерлік көзқарасы мен ... ... ... ... ... орындарынан босап шыққандарға түзеу әсерінің
жағымды қорытындысын бекітуді ... ... ... ... ... ... ... қойылуы мүмкін. Оларды қызметке
орналастыру мен ... ... ... ... ... ... мен ... жөніндегі аға инспектор сотталғандарды
босатудан 3 ай бұрын жергілікті ... ... ... ... туралы хаттама арқылы мінзедеме жібереді; онда тағы да қылмыс
жасамауын алдын ала ескерту үшін жазаны өтеп ... ... ... ... ... мен т.б. ерекшеліктері жазылады.
Сонымен түзеу мекемелері мен басқа да қылмыстық жазаны ... ... ... ... жазаны атқаруды заңдылықты
сақтауды бақылап отыратын прокуратура ... ... ... ... Бұл ... ... отырып, прокуратура органдары қылмыспен күрес
жүргізетін басқа да органдардың жұмысын ... ... ал ол ... ... ... ... мен олқылықтарын тауып және
оларды жойып, болдырмауын талап ... ... ... ... немесе басқармасы құрылады.ына
байланысты обл

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Смиттің зерттеу әдісі және пәні5 бет
Дәрістік кешен87 бет
Экологиялық білім және тәрбие бағыттары44 бет
Қазақстан тарихына кіріспе12 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстар әдістемесі4 бет
Сұрақ кітапшасы 3804 нұсқа 8 сынып12 бет
"Физика" пәнінен тест сұрақтар6 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
"Қазақ әдебиеті" пәнінен тест сұрақтар3 бет
Html тілінде математикалық логика пәнінен электрондық оқулық құру40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь