ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары

1.Кіріспе
2.Негізгі бөлім
2.1 Электр қозғаушы күші
2.2 Тоқ көздері
2.3 Ом және Кирхгоф заңдары
3. Қорытынды
Электр тізбегі деп, генерациялауға арналған, тапсырулар, өзгертулер және электрлік энергия қолдану құрылғылар жиынтығын атайды, осы процестер электрлік ток, электр кернеу және электр қозғаушы күш (ЭҚК) ұғымдар арқасында жазылады.
Электр тізбегіне кіретін бөлек құрылғыларды электр тізбегінің элементтері деп атайды .
Электр тізбек элементтері электр энергияны генерациялауына арналған, электр энергия көзін атайды, ал электр энергияны қолданатын элементтер электр энергиясын қабылдағыштар деп атайды.
Тізбектің тапсырушы элементтері көздер және қабылдағыштарды байланыстырады. Сымдардан басқа, тапсырушы элементтерге бақылау құралдары және басқарулар жатады , сонымен қатар қайта құрушы құрылғылар (трансформатор,түзетуші және т.б.).
Электр тізбегінің әрбір элементі тізбектен электр энергияны жұту қасиеттеріне және энергияның басқа түрлеріне ауысуына ие болады (қайтымсыз процес ), өздерінің магнит және электр өрістерін еңгізеді, энергиялар жиналады және белгілі бір шартта қайтып келеді ( кері процес ).
Бұл қасиеттердің мінездемесін беру үшін , элемент параметрлерінің ұғымын енгізеді .
Электр тізбегінен энергияны жұту элементтер қасиеттеріне кедергі параметрлері мінездеме береді және оны энергияның басқа түріне ауыстыруын.
Қазақ энциклопедиясы, 7том 6 бөлім
Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдары (2001-2005 жж.)Анықтамаламық: Екінші шығарылым./Қазақстан Республикасы Президентінің Марағаты. – Жауапты редакйия. В.Н. Шепель; Алматы: “Эдельвейс” БҮ: 2007. ISBN 9965-602-37-9

Физикалық шамалар

Касаткин А.С.,Немцев М.В. Электротехника. М.:Энергоатомиздат,1983
6.Касаткин А.С.,Перекалкин М.А.Электротехника.М.-Л.:Госэнергоиздат,1959
Основы теории цепей.М.:Энергия,1975
Поливанов К.М. Теорические основы электротехники.Т.1.М.:Энергия,1972
Сылкин М.И. Теорические основы электротехники.Алма-Ата,Қайнар,1987
        
        Қазақстан Республикасы
Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының
Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
‎ ‏ ... және ... ... ... №‬1
Тақырыбы:‭ «‬ЭҚК көзі және ток көзі.‭ ‬Ом және Кирхгоф ... ... ...... ... ... ‬2015‭ ‬ж
Жоспар
1.Кіріспе
.Негізгі бөлім
‎ ‏2.1‎ ‏Электр қозғаушы күші
‎ ‏ 2.2‎ ... ... ... ‏Ом және ... ... ‏Қорытынды
... ... ... ... ... ... ‬өзгертулер және электрлік энергия қолдану құрылғылар жиынтығын атайды,‭ ‬осы процестер электрлік ток,‭ ‬электр кернеу және электр қозғаушы күш‭ (‬ЭҚК‭) ... ... ... тізбегіне кіретін бөлек құрылғыларды электр тізбегінің элементтері деп атайды‭ ‬.
Электр тізбек элементтері электр энергияны генерациялауына арналған,‭ ‬электр энергия көзін атайды,‭ ‬ал ... ... ... ... ... ... ... деп атайды.
Тізбектің тапсырушы элементтері көздер және қабылдағыштарды байланыстырады.‭ ‬Сымдардан басқа,‭ ‬тапсырушы элементтерге бақылау құралдары және басқарулар жатады‭ ‬,‭ ... ... ... ... ... ... және т.б.‭)‬.
Электр тізбегінің әрбір элементі тізбектен электр энергияны жұту ... және ... ... ... ... ие болады‭ (‬қайтымсыз процес‭ )‬,‭ ‬өздерінің магнит және электр өрістерін еңгізеді,‭ ‬энергиялар жиналады және белгілі бір ... ... ... ( ... ... ... қасиеттердің мінездемесін беру үшін‭ ‬,‭ ‬элемент параметрлерінің ұғымын енгізеді‭ ‬.
Электр тізбегінен энергияны жұту элементтер қасиеттеріне ... ... ... береді және оны энергияның басқа түріне ауыстыруын.
Индукция параметрі электр тоғы аққан кезде өзіне меншікті магниттік өрісін шығаратын элементтер қасиеттеріне ... ... ( ... ... ... ... заряд жинауына немесе олармен электр өрісін қоздыруына сыйымдылық‭ (‬С‭) ‬параметрлері мінездеме ... ... ... ток үшін ... ... тоқ үшін ... ... анықталады.
Кедергінің ХБЖ-гі негізгі өлшем бірлігін‭ ‬-‭ ‬Ом‭ (‬Ом‭ )‬.
Индукция параметрі L ток‭ ... ‬i‭) ... ... ... және ағын ... ... ... (‬ψ,‭ ‬ψi‭)‬:‭ ‬ψ=LI және‭ ‬ψi=Li.‭ ‬Оны өздік индукция коэффициенті деп атайды және ХБЖ-де өлшем бірлігі‭ –‬Генри‭ ( ‬Гн‭ ... ... ... және ... ... ... ... коэффициент:‭ ‬q=CU,‭ ‬q=Cu‭ ‬.‭ ‬ХБЖ-де өлшем бірлігі‭ ... ... ... кез ... ... ... ‬3‭ ‬параметргеде ие болады R,‭ ‬L,‭ ‬C.
Кедергі,‭ ‬индукция,‭ ‬сыйымдылық параметрлерінің көмегімен сипаттауға болатын ... ... ... ... ... ... міндетті тізбек элементтерін активтік деп атайды.‭ ‬Активті элементтерге барлық энергия көздері кіреді.
Негізгі бөлім
2.1‎ ‏Электр қозғаушы күші
‎ ‏Электр Қозғаушы Күш‭ –‬электр тізбегіне ... ... ... емес энергия көзі.‭ ‬Тек қана электрстатик.‭ ‬күштер ... ... ... ... ... жүруін қамтамасыз ете алмайды.‭ ‬Өйткені бұл күштердің ... ... ... ... қозғалтуы үшін жұмсайтын жұмысы нөлге тең,‭ ‬ал ток жүрген кезде әдетте энергия шығыны болады.‭ ‬Сондықтан тұйық ... ... ток ... үшін ... ... тыс басқа бір энергия көзі болу керек.‭ ‬Бұл энергия көзі энергияны сырттан ала отырып,‭ ‬оны зарядтардың ... ... ... да,‭ ... ... ... (‬Е‭) ‬тудырады.‭ ‬Мұндай қосымша электр өрісі күшінің тұйық ... ... ... жұмысы нөлге тең болмайды:‭ ‬.‭ ‬Е‭' ‬шамасы Э.‭ ‬қ.‭ ‬к.‭ ‬деп аталады және оның шамасы бірлік зарядты қозғалтуға ... ... ... ... ... тең.‭ ‬Потенциал сияқты Э.‭ ‬қ.‭ ‬к-тің де өлшеу бірлігі‭ ... ... ... ... ... ... арқылы өткен магнит ағынының өзгеруі‭ (‬эл.-магн.‭ ‬индукция‭)‬,‭ ‬т.б.‭ ‬Э.‭ ‬қ.‭ ‬к-ін тудырады.
2.2‎ ‏Тоқ көздері
Ток күші.‭ ... ‬-‭ ... ... ... және салыстыру үшін‭ ‬ток күші деген арнайы шама енгізіледі.‭ ‬Көлденең қимасының ауданы S ... ... ... әсерінен кейін заряд тасымалдаушылар қандай да бір жылдамдықпен қозғалады деп алайық.‭ ‬Барлық заряд тасымалдаушылардың ... ... ... ... ... электр тогы жүреді.‭ ‬Бұл кезде әр секунд сайын өткізгіштің кез келген қимасы арқылы электр мөлшері деп аталатын қандай да бір ... ... ... ... қимасы арқылы қандай да бір уақыт аралығында тасымалданатын электр мөлшерінің сол ... ... ... ток күші деп ... ... ... бірліктер жүйесінде‭ (‬SI‭) ‬ток күші ампермен‭ (‬А‭) ‬өрнектеледі:‭ ‬1А‭=‬1КЛ/1с‭ ‬1ампер‭ = (‬1Кулон/‭(‬1‭ ‬секунд‭))‬.‭ ‬Ампер‭ ‬-‭ ‬негізгі бірліктердің бірі.‭ ‬Оны ... ... тогы бар екі ... ... ... ... ... бойынша анықтаған француз ғалымы А.Ампердің құрметіне осылай атаған.‭ ‬1‭ ‬ампер‭ ‬-‭ ‬вакуумде бір-бірінен‭ ‬1‭ ‬м қашықтықта орналасқан,‭ ‬көлденең ... ... өте аз,‭ ... ұзын түзу екі өткізгіштің бойымен өтетін тұрақты тоқ күші.‭ ... тоқ ... ‬1‭ ‬м ... ... кесіндісінде‭ ‬2‭*‬10-7‭ ‬Н-ға тең өзара ірекеттесу күшін ... ... және ... ... ... үшін тоқ ... ... және еселік бірліктерін қолданады:‭ ‬1‭ ‬мА‭= ‬10-3‭ ‬А‭; ‬1‭ ‬мкА‭= ‬10-6А‭; ‬1кА‭ ... ... ... ... ... ... ... ток күші,‭ ‬олардың қуатына сәйкес‭ ‬7-ден‭ ‬400‭ ‬мА-ге дейін болады.‭ ‬1А ток күші адам өміріне ... ‬1А ток ... ... ... ... зарядының бірлігі немесе‭ ‬1Кл электр мөлшері анықталады.‭ ‬I=q/t болғандықтан,‭ ‬q=It.‭ ‬I‭=‬1A,‭ ‬t‭=‬1c деп алып,‭ ‬электр зарядының бірлігін аламыз:‭ ‬1Кл‭=‬1А‭*‬1с.‭ ‬1Кл ток ... ‬1А ... ‬1с ... ... ... ... ... арқылы өтетін электр зарядына тең.‭ ‬Ток күші ... ... ... деп ... ... ... ... ‬Амперметрді ток күшін өлшейтін құралмен тізбекпен қосады.‭ ‬Амперметрде екі қысқыш бар:‭ "‬+‭"‬,‭ "‬-‭"‬. :‭ "‬+‭" ... ток ... оң ... ... ... жалғайды.
2.3‎ ‏Ом және Кирхгоф заңдары
Түйін ‭–‬электр тізбегінің үш немесе одан көп тармақтардың жалғанған нүктесі.
Тармақ деп электр тізбектерінің түйіндерін өзара қосып тұратын бөлігін ... ... ... өзара тізбектей жалғанады және олар арқылы бірдей тоқ өтеді.
Контур -‭ ‬Тармақтар ... ... ... ... ... өту ... заңы электр тізбегінің негізгі параметрлерін байланысын сипатайды
а)Толық тізбек үшін Ом заңы
 ‎(‏1.2.1‎)
б‭) ‬Тізбектің ... үшін Ом ... ... ... ... ... ... арасынадағы кернеу
R12 тізбектің‭ ‬1-‭ ‬ші және‭ ‬2‭ –‬ші нүктелері арасынадағы кедергісі.
Ом заңдары
1827‎ ‏жылы неміс ғалымы Ом‭ (‬1787-1854‭) ... ... ... ... ... шығарды:тұрақты температурада‭ (‬Т=const)өткізгіштің ұштарындағыкернеудің ток шамасына қатынасы әри уақытта тұрақты ... ... ... R ... ... деп ... ‬Өткізгіштің кедергісі оның пішініне және мөлшеріне,‭ ‬сол сияяқты табиғаты мен температурасына тәуелді.‭ ‬Осы формула арқылы кедергінің ... ... ... ... ... үшін ... ‬1В ... кедергісі алынады.‭ ‬Оны ом деп атайды.1Ом‭=‬1В‭\‬1А.‭
‬Бұл Ом заңының формуласы болып ьабылады.‭ ... тек ... ... ... кернеуге тура пропарциянал да,‭ ‬кедергісіне кері пропарциянал екен.Өткізгіштің‭
‬кедергісіне кері шама өткізгіштік деп аталады‭
‬μ‭=‬1‭\‬R.‭
‬Кедергінің кері шамасы,‭ ... ... ... ... ... түрлі өткізгіштер үшін ток пен кернеу арсындағы мынадай тәуелділік бар:I=f(U‭)‬.‭
‬Бұл байланыс ... ... ... ... ... Ом заңы ... ұштарындағы кернеу мен токтың сызықтық байланысын білдіреді.‭ ‬Мысалы,‭ ‬металдар мен электролиттер үшін Ом заңы кең түрде орындалады.‭ ‬Ом табиғаттары мен ... әр ... ... өткізгіштерді зерттей отырып,‭ ‬біртекті цилиндр тәрізді басқа өткізгіштердің кедергісі оның ұзындығына тура пропарциянал да,‭ ... ... кері ... ... ... ... ... коэфицент p-‭ ‬өткізгіштің меншікті кедергісі,‭ ‬ол өткізгіштің қандай заттан жасалғанын көрсетеді.‭ ‬Меншікті кедергінің кері шамасы меншікті өткізгіштік деп ... ... ... бірлігі сименс бөлінген метр‭ (‬См/м‭)‬.Ал меншікті кедергінің өлшеміне Ом*м алынады ... ... өте аз ... материялға күміс және мыс жатады.‭ ‬+Өткізгіштердің меншікті кедергісі зат құрамындағы ... ... ‬.‭ ... ... ... екі түрі бар:‭ ‬Егер өткізгіштерді тізбектей қосқанда,‭ ... ... ... ... ... кері шама оның ... өткізгіштігі екенін ескерсек,‭ ‬онда тізбекке параллель қосылған өткізгіштердің ... ... ... ... ... электр өткізгіштерінің қосындысына тең болады.‭ ‬Ом заңына сәйкес өткізгіштің ішкі бөлігі үшін кернеудің ... ... ... ... мынаған тең U1‭= ‬Ir,‭ ‬мұндағы r-ішкі кедергісі,‭ ‬I-‭ ‬ток күші.‭
‬Егер тізбек тұйықталған болса,‭ ‬онда ток көзінің э.қ.к.-і ішкі бөлігіндегі ... ... ... ... ... ... ... ‬Осы өрнек қарастырылып отырған дербес жағдай үшін энергияның сақталу заңын сипаттайды.‭ ‬Тұйық тізбекте электростатикалық күштердің жұмысы А‭=‬0‭ ‬болады да‭ ‬,‭ ... ... тек ... ... арқылы істелінеді,‭ ‬яғни U‭=‬ε-Ir.‭
‬Тізбек бөлігі үшін Ом ... ... U=IR ... ... ток ... тапсақ:I=ε\R+r.‭
‬Осы формула тұйық тізбек үшін Ом заңы деп аталады да,былайша тұжырымдалады:‭ ‬тұйық тізбектегі ток күші э.қ.к.-і ... тура ... да,‭ ... ... және ішкі ... ... кері пропарционал болады.‭ ‬Э.қ.к-нің мәні‭ ‬ε=IR+Ir‭ ‬,мұндағы IR-‭ ‬зарядты сыртқы тізбекте тасымалда үшін істелетін жұмыс:‭ ‬Ir-ток ... ішкі ... ... ... ... ‬Осыған байланысты э.қ.к.-не басқаша анықтама беруге болатынын э.қ..к-і тұйық тізбектің барлық бөлігі арқылы зарядты тасмалдау үшін істелген жұмыс ... ... ... әр уақытта ток болуы үшін электр өрісі де,‭ ‬ток көзіде міндетті түрлде бар болуы және ... ... ... ... ... орын ... ... екен.I=U\R.‭
Кирхгоф заңдары
Бірініші заң ‭–‬Электр тізбегінің тұйініндегі тоқтардың алгебралық суммасы әрқашанда ... ... ... ... ... ... ... ‬- Кирхгофтың екінші заңы контурлар үшін жалғанған.‭ ‬Электр тізбегінің контурындағы кернеулердің алгебралық суммасы осы ... ЭҚК дің ... ... тең ... кіретін тармақтар саны.
Кирхгофтың заңдарын тізбектерді есептеуде қолдану.‭ ‬Электр тізбектерін талдау немесе есептеу тізбектің және тізбек элементтерінің электрлік күйін ... ... ... мен ... ... табу деп ... ‬Тізбектің электрлік күйі ұғымы өте кең ұғым болғанмен,‭ ‬көп жағдайда Кирхгофтың екінші заңы бойынша ... ... ... электрлік күйінің теңдеуі деп атайды.
Тізбектерді Кирхгоф заңдарын қолданып есептегенде белгілі-бір реттілікті ұстанған жөн.‭ ... ... ... ... ... ... ЭҚК-тері мен кернеулерінің және пассивті элементтерінің кедергілерінің сан мәндері ... де,‭ ... ... ... кернеулерін,‭ ‬қуаттарын және жұмыс әлпін анықтау керек болсын.
Әдетте токтардың нақты‭ (‬шын‭) ‬бағыттары белгісіз болатындықтан,‭ ‬алдымен олардың ... оң ... ... ... ... алынады да,‭ ‬тізбектің электрлік схемасында стрелкамен көрсетіледі.
Бұдан кейін Кирхгофтың бірінші заңы бойынша бір ... ... ... үшін ... жазылады.‭ ‬Қарастырып отырған тізбекте екі түйін бар,‭ ‬ендеше Кирхгофтың бірінші заңы бойынша бір теңдеу құру керек:
a түйінінде  ‭(‬1.2.5‭)
б ... ... табу үшін ... ... саны ... санына тең болуы шарт.‭ ‬Қарастырып отырған теңдеуде үш ток ... ... ... ... үш теңдеу құру керек.‭ ‬Сондықтан қалған жетіспейтін теңдеулер Кирхгофтың екінші заңы бойынша тәуелсіз контурлар үшін жазылады.
Кирхгофтың екінші заңы ... ... жазу үшін ... ... өту ... еркінше таңдап алынады.‭ ‬Қарастырылып отырған тізбекте бірінші және екінші контурларды сағат ... ... ... өту ... ‬Ал ... алғанда әртүрлі контурларды әртүрлі бағытта айналып өтуге болады.‭ ‬Контурларды айналып өткен ... ... ... көзінің кернеуі,‭ ‬ЭҚК және пассивті элементтегі ток,‭ ‬айналып өту бағытымен ... ... ... олар оң ... ‬ал қарсы бағытта болса теріс таңбамен алынады.
бірінші контурында  ‭(‬1.2.7‭)
екінші контурында  ‭(‬1.2.8‭)
Құрылған теңдеулер жүйесі ретінде шешіліп,‭ ‬белгісіз токтар анықталады.
Теңдеулер жүйесінен токтар анықталған ... ... ... оң ... ‬ал кейбіреулері теріс таңба қабылдайды.‭ ‬Бұл оң таңбалы токтардың шын бағыттарының еркінше алынған бағыттарымен бағыттас та,‭ ‬теріс таңбалы токтардың шын ... ... ... ... ... бағытта екендігін көрсетеді.
Қуаттар балансы.Тізбектің пассивті элементтері,‭ ‬олармен токтың қай бағытта жүріп жатқанынан тәуелсіз ... ... ... ... ... элементтерінің электр энергиясын қаншалықты қабылдап немесе өндіріп ... ... ... үшін олардың қуаты алынады.‭ ‬Тізбектің элементінің қуаты деп ... ... ... осы ... ... ... ... электр энергиясын айтады. Тізбек элементінің қуаты,‭ ‬жалпы алғанда,‭ ‬оның кернеуі мен ... ... ... ‬Пассивті элементтің қуаты әрқашанда оң таңбалы және келесі формуламен анықталады.
 ‎(‏1.2.9‎)
Қорек көздері өндіріп,‭ ... ... ... ... ... ... қабылдап тұруы мүмкін.‭ ‬Қорек көздерінің жұмыс режимдері олардағы ток пен ЭҚК-тің немесе ток пен кернеудің оң бағыттарына байланысты,‭ ‬егер ЭҚК ... оның ... ... ... бірдей болса,‭ ‬онда ЭҚК көзі тізбекке энергия ... ... ... ... көзі ... ... ... жұмыс жасап тұр‭)‬,‭ ‬ал қарама-қарсы бағытта болса,‭ ‬онда энергия тұтынып тұрады,‭ ‬яғни электр қабылдағыш режимінде жұмыс жасап тұр.
ЭҚК көзінің қуаты:
 ‎(‏1.2.10‎)
Тоқ ... ... ЭҚК ... тоқ ... энергия көзі режимінде жұмыс істеп тұрса,‭ ‬онда олардың қуаттары оң таңбамен,‭ ‬ал электр қабылдағыш режимінде істеп тұрса,‭ ... ... ... ... ... ... ... қуаттар балансының теңдеуін құрып,‭ ‬оны тексерумен аяқталады.‭ ‬Қуаттар балансының теңдеуі деп тізбектегі энергия көздерімен қабылдағыштардың ... ... ... ... ... ... балансының теңдеуінде теңдіктің сол жағы оң жағына тең ... ... ... ... тізбекке берген қуаты мен электр қабылдағыштардың тұтынған қуаты өзара тең болса,‭ ‬онда ... ... ... ... ... ... мен ... және олардың шын бағыттарының дұрыс анықталғандығын көрсетеді.
‎ ‏ ... ... ... ‬6‭ ‬бөлім
Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдары‭ (‬2001-2005‭ ‬жж.‭)‬Анықтамаламық:‭ ‬Екінші шығарылым./Қазақстан Республикасы Президентінің Марағаты.‭ –‬Жауапты редакйия.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬9965-602-37-9
Физикалық шамалар
Касаткин А.С.,Немцев М.В.‭ ‬Электротехника.‭ ‬М.:Энергоатомиздат,1983‭
‬.Касаткин А.С.,Перекалкин М.А.Электротехника.М.-Л.:Госэнергоиздат,1959‭
‬Основы теории цепей.М.:Энергия,1975‭ ... ... ... ... ...
‬Сылкин М.И.‭ ‬Теорические основы электротехники.Алма-Ата,Қайнар,1987

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары жайлы6 бет
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары жайлы ақпарат5 бет
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары жайлы мәлімет6 бет
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары туралы5 бет
Тұрақты ток тізбектері15 бет
Автотербелмелі жүйе - Ван-дер-Поль генераторы5 бет
Электр тізбектер және оның элементтері8 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
А. Г. Серебренников мұрағаты, патшалық Ресейдің Түркістан өлкесін отарлау саясатының тарихи дерек көзі (1840-1870 жж. )50 бет
Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері мен заңдары.6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь