1920-жылдардағы Қытай

Жоспар

1. 1.дүние жүзілік соғыс кезіндегі Қытай

2. 4.мамыр қозғалысы

3. 20.жылдардағы Қытайдың қоғамдық.саяси дамуы

4. Гоминдан режимі

5. Қытай.жапон соғысы
Қытай

1-дүние жүзілік соғыс басталысымен-ақ Юан Шикай Қытайды бейтарап деп жариялайды.Дегенменде бірбіріне жау державалардың елде ықпал ету аймақтарының болуы, осы оқиғалардан шет қалу мүмкін емес еді. Қытай үкіметінің соғысушы державаларға өз территиясында әскери қимылдар жүргізбеу туралы өтінішіне құлақ аспады.Жапония баяғыдан-ақ германиядық Шандун түбегіндегі «Жалға алған жерлер» есебінен өзінің ықпал ету аймағын кенейтуді көздеген болатын. 1914- ж 22-тамызында өзінің 30 мындың экспедициялық корпусын Циндао портына жақын жерде түсіре бастайды. 2 айдың ішінде түбек толық жапондардың бақылауына өтті. Жапон үкіметі максимум міндеттерінің ішінде Қытайдан Антанта державаларын ығыстарып, олардың иеліктеріне өз бақылауын орнатуды көздеді.
Ал бұл кезде Юань Шикай президенттік республиканы қайтадан монархияға айналдыру ісімен әбігер болып жатқан еді.1914ж желтоқсанда Аспан храмында бұрын Маньчжур билеушілері орындайтын салтанатты құрбандық шалу рәсімін жүзеге асырды.
1915-ж 18- қантарында Жапония өзінің елшісі арқылы Юан Шикайға ультиматум жариялайды. Оны «21 талап» деп атаған. Егер оны орындамаған жағдайда Қытайды Жапонияға толық тәуелді елге айналдырамыз деген қоқан-лоқы жасалынды.
21- талапты мағынасына қарай 5-ке бөлуге болады.
!-Қытай Жапонияның Шандун түбегіндегі билігін іс жүзінде мойындау
2-Оңтүстік Маньчжурия мен Ішкі Монғолияға бақылау орнату
3- Ханьепиндегі ірі Қытай маталлургиялық комбинатын (Орталық Қытайда) Жапонияға беру
4-Қытай территориясын бақылаға қандайда болмасын басқа державаларды жібермеу
        
        Жоспар
1. 1-дүние жүзілік соғыс кезіндегі Қытай
2. 4-мамыр қозғалысы
3. 20-жылдардағы Қытайдың қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... ... соғыс басталысымен-ақ Юан Шикай Қытайды бейтарап деп
жариялайды.Дегенменде бірбіріне жау ... елде ... ... ... осы ... шет қалу ... емес еді. ... соғысушы державаларға өз территиясында әскери қимылдар жүргізбеу
туралы ... ... ... ... ... ... «Жалға алған жерлер» есебінен өзінің ықпал ету аймағын
кенейтуді ... ... 1914- ж ... ... 30 ... корпусын Циндао портына жақын жерде түсіре бастайды. 2 айдың
ішінде түбек толық жапондардың бақылауына ... ... ... ... ... ... ... державаларын ығыстарып, олардың
иеліктеріне өз бақылауын ... ... бұл ... Юань ... ... республиканы қайтадан монархияға
айналдыру ісімен әбігер болып жатқан еді.1914ж ... ... ... Маньчжур билеушілері орындайтын салтанатты құрбандық шалу ... ... 18- ... ... ... елшісі арқылы Юан Шикайға
ультиматум жариялайды. Оны «21 талап» деп атаған. Егер оны ... ... ... ... тәуелді елге айналдырамыз деген қоқан-лоқы
жасалынды.
21- талапты мағынасына қарай 5-ке бөлуге болады.
!-Қытай Жапонияның Шандун түбегіндегі билігін іс жүзінде мойындау
2-Оңтүстік ... мен Ішкі ... ... орнату
3- Ханьепиндегі ірі Қытай маталлургиялық комбинатын (Орталық Қытайда)
Жапонияға беру
4-Қытай территориясын ... ... ... ... ... өзі 7 ... тұрды.Онда Қытай армиясына полиция ішкі ... және ... ... ... ... ... ... Қытай қаруды тек Жапониядан ғана сатып алу және Янцзы өзені
ауданында ... жол ... ... және ... провинциясында
өндірісті дамытудағы жеңілдік құқықтарды алу керектігі айтылды.
Юань Шикай өте қиын жағдайда ... ... ... түрде тойтарыс
беруге Қытай әлсіз еді. ... ... ... ... соғыс
майдандарынан қолы босамандықтан оларға арқа сүю ... емес ... мен ... ... озық ойлы ... ғана ... ... Синхай
революциясы кезінде билікке келген ... ... ... ... ... кейбір аудандарында жапон товалырына
байкот ... ... ... ... ... ереуілдер
басталды. Жағдайдың осыншама асқынуын ... ... ... ... ... ... тармақтарды
алып тастауға мәнбур болды.1915ж 5 мамыр ағылшын мен ... ... ... Юань ... ... «21 толапты» қабылдады.Бұл күнді
қытайдағы бірнеше қоғ-қ ұйымдар "Ұлттық позор масқара күні» деп жариялады.
Елде ... ... ... одан әрі күшейе тусті.
Тәжірибелі саясаткер Юань Шикай осындай қиын ... өз ... деп ... ... ... ... ... қоғамына республикалық басқару тиімсіз.Қазіргі ... оның ... ... ... дәлелдеуге тырысты.Сондықтанда императорлық
билікті қалпына келтіру мақсатында өзінің ... ... ... ... ... шығарады.Осылайша императорлық әулетпен ... ... жаңа ... ... ұпай ... ... ... бастап монархияны қалпына келтеруді ... ... ... ... қалпына келтіру туралы даулар Қытай ... ... және ... ... ... ... Шикай саясатына қарсы паразылық толқынынан қауптенген
Ұлыбритания, Франция,Италия және Дос ... ... ... 1915ж
қазан айында» тәржіпсіздіктерден аман сақтап қалу мақсатында» Қытайды
басқару формасын өзгертуді ... қоя ... ... ... ... ... бұл ... тоқтатаалмады елді монархиялық мемлекетке айналдыру
үрдісі жалғастырылды.11-желтоқсанда Орталық Мәжіліс палатасы Конституциялық
монархияны елде ... тур. ... ... ... Шикайға императырлық
билік нышандарын қабылдау ұынылады.
Ішкі қайшылықтармен ... ... ... оппозиция
монархиялық реваншқа қарсы ештеңе ұсына да алмады.Белді жетекшілерінің бірі
Суниятсен эмиграцияда болды. 1914ж ... ... және ... ... ... ... ұйым ... революциялық партиясынын
(Чжунхуа Гэлиндан) құрды. Бірақ бұл парт-ң қызметі өте ... ... сол ... болып жатқан жағдайда ықпал етерліктей қуаты
болмады.
Осындай жағдайда провинциялардағы жалдамалы әскерлердің қолбасшылары-
дуцзундар бастаманы өз ... ... ... жерлерде провинция
губернаторларын нақты билектен аластатты.
Отандық тарихнамада дуцзундерді көбінесе милитаристер деп атайды.
Бұлай атау ... ... ... атау яғни соғысты уағыздаушы адам деген
ұғымтен шатыстырылады.Олардың көпшілігі білікке Синьхай рев-да ... ... оны ... ... ... ендігі жерде Қытайдың бұдан
быласіғы даму жөнінде орталық өкіметтің жоспарынан өзгеше өзіндік жоспары
болды. Юань ... ішкі ... ... ... ... алу үшін ... ... қарасты аудандарға билеуші етіп жағайындаған болатын.
1915ж соңынап бастап Пекинненалыстау ... ... ... ... Юань Шикай билігіне қарсы көтерлістер ... ... ... (Оңт. Және ... ... территориясы)
монархияға қарсы танымал ұрандарды көтерген болатын.
Наразылық екпінен сескенген Юань Шикай 1916ж ... ... ... ... ... ... ... тура келеді, бірақ енді кеш
еді. Көтерілген дуцзюндер одан отставкаға ... ... ... 12 мамырда
Гуанчжоуда «Тәуелсіз провинциялардың оңтүстік федерациясын» жариялайды.
Оған Юньнань, Гуйчжоу, ... және ... ... Пекинге өздерін
бағынбайтындығын жариялаған провинциялар кірді.
Дағдарыстың шиеленіскен кезінде ... Юань ... ... ... ... ... ... вице-президент Ли Юаньхан
1912ж конституцияны қалпына келтіріп, таратылған ... ... ... ... ... сонымен қатар Сунь
Ятсенде эмиграциядан Қытайда ораларады. Өз мүдделеріне ... ... ... жағдай ұнай қоймады. Оның жақтаушысы үкімет басшысы Дуань
Цижуй премьер-министр болды. Оның жаңа ... ... ... ... ... 1д.ж. ... қатасуы турал мәселе жөнінде
болды.Антанта елдерінің қолдауына арқа ... ... ... бірден үзіп, Германияға қарсы коалицияға кіруді ... ... ... ... келе ... ... Солт. пен Оңт. Қытай
дуңзюндерінің көпшілінің қолдаған премьердің тұжырымы жеңді.1917ж ... ... ... ... ... мен ... ... Қытайдың
соғысқа қатысуына үзілді-кесілді қарсы шығып, ... ... ... ... үшін әрекет етіп отыр деп айыптады.
1917ж маусымда Ли ... ... ... ... болды. Оның
депутаттарының көпшілігі Оңтүстікке қарай қашты.Олардың арасында Сунь Ятсен
де болды.
Монархияны қалпына келтірушілер жеңіске жетудің ең ... сәті ... ... ... ... Чжан Сюнь Пекинге өз әскерін енгізіп 1912
жылы құлатылған «занды өкіметті» қалпына ... ... 12 ... Пу Иді ... ... ... ... 1898ж
реформаның 100 күні авторы Кан Ювэй болды. Дәл осы кезеңде оның қщғамдағы
беделі ... емес еді. ... ... күн ғана өмір сүрді.Оны Бұхара
халық түгіл, тіпті жапондақтарда қолдамады. Дуан Цижуй ... ... ... соң ... ... өзі ... болатын Чжан Сюнь
мен Кан Ювэй Пекиннен қашты.
Бұл оқиғалардың барлығы Пекиндегі орталық ... ... жаңа ... ... ... ... ... мәбжүр болды.1917ж 14 ... ... ... соғыс
жариялайды.Оның Антанта жағында әскери қимылдарға қатысуын Батыс майданға
бірнеше ... мың ... ... ... ... және 220 ... доллар көлемінде қаржылай шығыстан көруге болады.
3-қазанда Гуанчжоуда Қытай респ-ң ... ... ... ... Цижуяны сайлаудан бастартып,Сунь Ятсенді
«Солтүстікке ... ... ... ... ... ... құру және солтүстік дуцзундерге қарсы соғыс ... ... та Сунь ... ... өзінің қарсыластары сияқты дунзундердің
кепіліне (заложник) айналды.Осылайша ------- билік әскери билеушілер қолына
шоғырланды. Ал олар ... ... ... өз ... ... асыру
үшін жамилғы ретінде пайдаланды.Бұл жүйе Дуцзюнат д.а. Қытайда ол ... ... ... өмір ... ... ... нашар байналысқан,
бірнеше террит-ға бөліп тастады.Көршілес провинциялар ... ... ... ... ... ... ... аяқталғанға дейін
ықпалдысы бэйян тобы (солтүстік) болды. Ол өз ... ... ... және анхуйлік болып бөлінді. Оңт-к батыста юньнан
және гуанси ... ... ... ... өз ... шетелдік державалар осы аталған топтарға ... ... ... ... фэнтьян мен аньхуэ топтарын Англия-Чжилилік топтарды және
т.б. қаржыландырыпотырды.
Жапондарға ниеттес солт-к ... ... ... ... ... ... талабы бойынша Пекин үкіметі ... ... өз ... кері ... ... ... ... шекараны жауып тастаған еді.Мамыр айында ... ... ... ... Қиыр ... ... ... Қытай
әскеріде қатынасатын болды.1918 ж аяғында бұл ... ... ... ... ... Сунь ... пайдасына шешіле қоймады.1918ж 20
мамырда Гуанжоудағы парламент ... ... ... ... ... үк-н ... 7 адамнан құрылған жаңа басқарушы орган құру тур
шешім қабылдайды.Сунь Ятсен ... ... ... ... ... барып
белсенді саяси қызметтен уақытша бас тартып, өзінің ... ... ... құру бағдарламасы» еңбегін жазуды аяқтайды. Бұл еңбегінде
Қытайдың саяси бірік ... ... ... ... ... ... ... секторды күшейту жолдары туралы ұсынғанымен сол ... ... ... ... ... ... Қытайда Сунь Ятсен қызметінен оңаша зияла қауымның
радикалды топтары идеялық дағдарыстан шығу жолдарын ... ... ... деп ... ... ... ... топтары әлемдік мәдениет жетістіктерін
белсенді түрде қабылдай бастады.Журналдарда кең ... орыс және ... ... ... ... кең ... ... бастайды.Осы кезеңде ұлттық сана-сезімде өсе бастады. Әсіресе
жастар жаңалықты тез қабылдай ... ... ... ... ... Қытай өркениетің сақтап қалған Конфуцилік мәдени құндылыққа қайта
оралуды талап ете бастады.
Ал оппоненттер болса ... ... ... ... ... ... бас тартуды ұсынды. Олар Қытай Батыстан ... ... ... ғана ... ... ... пен ұлттық ден саулығы
жөнінде артта қалған. Батыс дегеніміз трамвай мен автомобиль мәдениеті, ал
Қытай - ... ... деп ... ... дамуын бағамдаса зиялы
қауымның кейбір өкілдері - өз ... біз ... пен ... қараумыз керек. Батстың өмірінің негізі-соғыс, ал Шығыс - ... ... ... пен ... табыс; ал Шығыс-сезім ... ... бәрі екі ... ... деп ... Өз ... т.б.
қайраткерлер Қытай мәдениеті Батыс мәдениетінен артық жоғары деп санады.
Тек Конфуция әлемге болашаққа ... ... ... ... ... "Жаңа мәдениет" қозғалыстың нәтижесінде ауыз екі ... ... жаңа жазу ... тілі ... Бол
сауаттылыққа итермелеген және милиондаған қытайлықтардың білім алуын
жеңілдеткен шынайы ... және ... ... ... д. ж. с. ... ... "жаңа мәдениет" қозғалысының кейбір өкілдері
(Ли Дачжао, Чэнь Дусю және т.б.) ... ... ... ... ... ... Қазан революциясының жеңуі және одан кейінгі Қытаймен
жасалған теңсіз келісімдердің жойылуы ... ... 1901 ... ... ... бастартуы). Саяси элита мен интеллигенция
арасында елді шетел билеушілерінен азат ... жаңа ... ... деген ұмыт оты жанған болатын. Артта қалған реакцияшыл ... ... ... ... ... ... халық революциясын жүзеге
асыруда үлгі тұтатын елге айналды.
1918 ж. ... Сунь ... ... ... ... ... В.И.
Ленинге құттықтау телеграммасын жіберіп, ортақ жаумен қүрес жүргізу үшін,
Гомендан мен большевиктер ... ... ... тең ... ... ... Большевиктік Рессейдің жетістіктері туралы хабарланған
Сунь Ятсен тіпті өзінің ... ... ... алуға жібермекші болды.
Бірақ бүл сапардың сәті түспейді.
"Төртінші мамыр қозғалысы"
"Төртінші мамыр ... ... ... ... ... ... студенттер толқулары ерекше күшке айналды. Париждегі бейбіт
конференциясында Шандун түбегіндегі ... ... ... ... ... ... шешіміне наразылық ретінде туындаған болатын.
Қытайда көпшілік Антанта соғысты жеңімпаз болып аяқтады, Қытай герман
коалициясында солармен одақтас ... ... ... ықпал ету аймағы Қытайға қайтарылады деп ... ... ... бейбіт конференцияда қатысушылар Шандун Жапония
бақылауында болу керек деп ... ж 4 ... ... ... 2 апта ішінде бастапқыда Пекин
студенттері одан ... ... ... ... ... ... тұр","21
талап жойылсын", "Мемлекеттің егемендігін сақтап ... ... ... көтеріп, белсенді түрде наразылық көрсете бастады. Нәтижесінде
Үкімет ... ... ... қол ... ... ... кетуге
мәжбүр болды.
Сунь Ятсен осы кезде Шанхайда еді, бұл қозғалысты ... ... және ... ... ... ... ... жоқ. Бұдан
бұрын Парижге жіберілетін делегаттар құрамы туралы мәселе қарағанда да,Ол
Қытайдың барлық халқының мүддесін қорғаушы ... оның ... ... ... ... ... қалпына келтіруге
шақырады,тіпті қарулы жолды да ұсынды.Солтүстік пен ... ... үшін ... ... ... ден қоя ... ж ... революцияға дайындалу үшін ... ... жету үшін Сунь ... ... дуцзуннің
қарулы құрлымдарына арқа сүйеу керек деп есептеді. Ал, олар ... ... жету үшін ... Гоминьданның беделін пайдалануға қарсы
болмады.
1920 ж аяғында Сунь Ятсен Оңтүстік Қытайға ... ... ... ... солтүстікке қарсы жорыққа дайындалып жатқан шақта
жергілікті билеушілер оны орнына түсіріп тастаған соң ... ... ... ... мәселелерді шешудегі жігерсіздігі мен әлсіздігіне
көзі жеткен радикалды қайраткерлер дағдарыстан шығу жолы марксизм ілімі мен
коммунистік партия құру деп ... ж І ... ... ... құрылып 56 дан 60 дейін мүшелер болды.Елдегі Марксизмнің басты
насихатшылары ... Чэнь Дусю мен Ли ... ... ж ... ... бастамасымен Шанхайда Қытай коммунистік
партиясының Құрылтай сьезі өтті.7 маркистік үйірмеден 12 адам ... ... ... ... ... ... ... (Гоминдан да) ынтымақтаспауға,
кәсіподақ ұйымдастыру, пролитариаттық саяси сауатын ашу, ... ... ... және т.б ... ... 1922 ж ... сьезде Комитерннің қысымы мен КПК Гоминданмен бірге
біріңғай ұлттық демократиялық майдан құру туралы шешім ... ... Сунь ... ... мол одақтас ретінде көзқарас қалыптасқан
болатын.
1923 ж ... Сунь ... ... ... оралып үкіметті
басқарып, өзінің партиясын КПК бірлесе ... ... ... ... жүргізді. Бірақта Гоминданның оңтүстік қанаты оны
қатты сынға алады, олар сыртқы күшке сенген болатын.
КПК ... ... ... істейтін болды. 1923 ж көктемде ЦК КПК
Гуанчжоуға көшірілді.
1923 ж қазанда Сунь Ятсеннің өтініші ... СССР ... ... оңтүстік үкімет қарамағына сол кездегі белгілі ... М.М ... ... П.А., ... К.А және ... ... кадрларын дайындайтын әскери мамандар тобы келеді.
1924 ж басында Гуаньчжоуда Гоминданның І-сьезі өтіп онда КПК мен ... құру ... ... қабылданды. Сьез шешімінде Сунь Ятсеннің "үш
халықтық принципіне" жаңа трактовка берілді.
"Ұлтшылдық" ... енді ... ... қанаудың жойылуы және
барлық ұлттар ... ... кең ... пен теңдік қамтамасыз
ететін мемлекеттік құрлыс құру, "народное ... ... ... ... ... ... қорғау және т.б. деп түсіндірілді.
Бастапқыда "Национализм"Қытайдың бірінші міндеті цин әулетін құлату
және ... ... ... 2- "Демократизм"монархия құлаған ... ... ... ... ... деген құқықты теңестіру және оны национализациялау (1905ж).
Жаңа трактовкада "Үш халықтық ... ... ... ... көмегі мен кеңес ақшасына 1924 ж Хуанпи (Вампу) аралында
Оңтүстік ... ... ... ... ... ашты. Қытай
коммунистері Гоминдан құрылымдарына ... ... ... ... Оңтүстігіндегі жағдаймен бір мезетте Солтүстікте ... ... ... ... ... үшін күрес жүріп жатты.
Президент Ли Нань-Хун нақты биліктің ... ... ... ... бірі ... кетіп отырды. Парламентте іске ықпал етерліктей
дәрежеде болмады.
Осы кезде І д.ж.соғыстан кейін әлемде және Қиыр ... ... АҚШ ... көп ... бөле ... Олар Чжили тобының лидері Цао Кун
президент болуын қалап 1923 ж қазанда өз мақсаттарында да ... ... ... ... 13,5 млн доллар жұмсай отырып, Жапондарды ... ... ... ... ... жерде американдықтардың
ұсыныстарын қабылдап, барлық талаптарын орындайтын болды.
Бұдан бір жыл ... ... ... ... ... ... Ол бойынша: американдықтар ақшалай
компенсацияға Жапония ... ... ... ... мәжбүр еткен
болатын. Бұрынғы ықпал ету аймағының ... елде ... ... ... Бұл ... ... ... ықпалының ... ... ... ... мойынсынбай, оңтайлысәтті
күткен болатын.
Осы кезде Пекин үкіметінің СССр мен ... ... ... ... ... мен ... Республикасының арасындағы мәселелерді
реттеудің ортақ принциптері жөніндегі келісімге"қол қойылды.
Дипломтикалық қатынастарды толық ... ... ... ... ... ... мен ... мәселелер
қарастырылды.
Экономикалық ынтымақтастық мәселелеріне ерекше мән берілді.
Арнайы келісім ... ... ... ... жолы ... үкіметі жеке
меншігіне сатып алғанға дейінгі кезеңге дейін ортақ ... ... ... 1924 жылы ... ... ... ... Чжили әскери
тобының жетекшілерінің бірі Фын ... өз ... мен ... ... ... ... соғысын тоқтату туралы келісімге келуге
шақырады. Бұл үшін ... оның ... ... ... ... ... ... біріктіру үшін жалпы ұлт қайраткерлерінің жиналысын өткізу
көзделеді. Ауыр науқасына қарамастан Сунь Ятсен бұл ... ... ... ... ... ... ... 1924 ж аяғында ол Пекинге
келіп ... ж ... ... ... кездесу кезінде Сунь Ятсен
Пекинде қайтыс ... ж1 ... ... ... өзін ... ... үкітеті деп
жариялап, елді біріктіру жолындағы күрестің басталғаны жөнінде хабардар
етті. Бастапқыда ... ... ... үшін күрес болды. 1926 ж
көкиемде Гоминданның ІІ конгресінен кейін парияның ішіндегі күштердің қайта
топтасуы ... ... ... ... мамандары соның ішінде
Брюхердің жасаған жоспары бойынша Гоминдан әскері июльде ... ... ... ... ... ... ... Нанкин, Ухан және
т.б. ірі қалалар мен ... көп ... ... Чан Кайши
бақылауына өтті. Жорқ іріленген сайын талқандалған ... ... ... ... ... тартылды.1927 ж көктемінде оның саны 3
есеге өсті.
Осы процестер бас қолбасшы Чан ... ... ... ... ... ... Ұлттық мемлекет жариялайды. Уханда гоминаның
лидерлері бұл төңкеріске қарсы шыққанымен сол ... ... Чан ... ... ... Солтүстік дуцзундер Нанкинге орналасқан Чан ... ... ... Қытайды біріктіру аяқталады. Дегенменде бұдан
былайғы ... ... ... орын ... ... ... алғанда бұл
кезең бейбіт саяси консолдация жаңа мемлекеттіліктің басталуы мен өмірдің
жаңа формаларын ... ... ... Ол қалай болды? ... ... не ... Олардың саясатына не нәрсе тән еді ... ... ... ғ І ... ... ... революциялық соғыстарға
қарамастан елдің жылдам экономикалық дамуы және қалаларда білім беру
мәдениет және т. б ... өмір сүру ... ... ... Елдің экономикасында бұрынғысынша ағылшын капиталы жетекшілік ... ол ... ... ... ... ... отырды. Ұлттық
буржуазияның ролі аса зор бола қойған жоқ,тек сауда капиталы сферасымен
шағын кәсіпорындарда ... ... ... кәсіпорындардың үлесі
күшейтілді. Гоминдан үкіметі өзінің әлеуметтік экономикалық саясатының шешу
көзіне айналдыру ... ... ... ... күшейтті.
Елдің қаржы жүйесі-банктер, қамсыздандыру қоғамы, салық және кеден салығын
өз бақылауына алды. ... ... ... елдің экономикалық дамудың
мемлекеттік жоспарын бақылайтын ... ... ... ... ... ... қызметкерлер жеке адамдардың экономикаға
салған салымдары ... ... ... ... еңбек туралы бірнеше заң қабылдап, ресми ... ... ... ... ең ... ... ... Сонымен
қатар азаматтық құқығын әсіресе жеке меншікті қамтамасыз ететін заңдардың
қабылдануы жеке кәсіпкерліктің дамуына ықпал етті. 1930 ж ... ... онда ... ... ... ... жер ... мөлшері
бекітілді, арендаторларды қорғады. Бұл заң деревнядағы әлеуметтік
қайшылықтарды жою ... ... Бұл ... ... ... ... Жаңа Қытайдағы күшті орталықтанған үкімет елдегі әлеуметтік ... ... ... ... Қытайлық тәсілдерге арқа сүйеу.
Жапон- Қытай соғысы КПК жеңісі.
Корея мен Маньжурияда бекінген Жапония Қытайдың өзінде ... ... ... 30 ж ортасында Жапония бұл елді ... ... ... ж июльде аса үлкен қарсылыққа кез болмай-ақ жапондықтар шығыс
жағалауды оның ... ... ... 100 мың ... ... ... ж Ухан мен Гуанчжоуды алды. Іс жүзінде ... ... ... барлық ірі қалаларды басып алды.. Осымен шектелген жапондықтар
"Жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа
тәртіп"бекітуге шақырды.
1931 ж 18 сентябрьде жапон әскері Солтүстік ... ... ... ... ... ... Лигасына шағымданады. Тек Кеңес Одағы ғана жапондықтардың
әрекетін айыптайды.
Осы кезеңде СССР мен келіссөздер сәтті ... оның ... 1937 ж 21 ... ... ... ... ... Қытай-Кеңес
келіссөзіне қол қойылды. Қол ... соң ... ... ... Ухан ауданындағы жапон әскеріне қарсы күресу үшін Қытайға ... ... ... 1938 ж СССР қару ... ... алу үшін 100 мың
доллар, бір жылдан соң 150 млн доллар заем береді.
Жапон-Қытай соғысының ... ... ... ... Чан Кайши
тонаушылық шарттағы ... ... қол ... ... ... ... елді ... экономикасының қызмет "сферасына тарту,
антикаминтеріндік пактіге қосылу туралы ұсынды. Ван ... ... ... ... қайта қабылданып ЦИК төрағасының орынбасары постын
иемденді және жапон талаптарымен келіссөзді ұсынады. Бірақ Чан ... ... Ван ... ... ... ... 1940 ж наурызында Нанкинде
жапондар құрған қуыршақ мемлекетті басқарды.
Қытай тарихы (ХХ – ғасыр)
Жоспар:
Кіріспе
1945 жылдан бастап ... ... ... ... – 60 ... ... ... дәуірі.
1961 – 65 жылдардағы жаңа саясат.
1966 – 1976 жылдардағы «мәдени революциясы»
1976 – 78 жылдардағы экономикалық реформа дәуірі
Қортынды
Қытай ертедегі ... ... және ... ... ел. ... бес мың жыл және ... халықтық Республиканың
революцияның туғанына бес жыл. 1949 жыл жаңа ... ... жол ... пен ... ... ұзын ... өтті.
Бүгінгі қытай - «мәдени революцияның» қиындығын басынан өткерген ел
– бұл трагедия ... пен ... ... ... түрде үлкен нұқсан
келтірген жағдай. Бұл ел ескі мен жаңа ертедегі мен ... жас ... ... қосқан, алдыңғы кедергілерді алып тастап отырған ел. Осының
барлығы қозғалысқа бүгінгі уақытта ... және ... ... ... ... бағалау обьективті түрде қиынға соғады,
сондықтан кейбір цифрлар мен уақытқа көңіл аударалық:
1945 жыл ... ... ... ... ... ... ... – белгісіздік және бағдарсыз қозғалыс – деген екі сөзбен
жазуға болады. Қытай өз жерінде ... ... ... 1945 жылдың 11
қаңтарынан ақпанның ортасына дейін жапон әскері Хунань, Гуандуй, Гуанси
провинциясында шабуыл ... ... 1945 жылы ... ... дейін Қытай әскері Бирмада ... ... ... ... ... ... мамырға дейін Хэнань
провинциясының барысында және Хубэй провинциясының ... ... ... жатыр.
Чан Кайши үкіметі Қытайды ... ... ... іс ... 1945 ... ... ... жеңісіне дейін Қытай
мемлекет ретінде танылмай келді, сыртқы жаулармен ... ... өз ... – Қытай компартиясы мен ... – осы екі ... ... ... үшін үлкен тартыс болып жатыр еді.
23 сәуір мен 11 ... 1945 жылы Мао Цзе ... жеке ... ... ... ... VII – ... болды. Ал 5 – ... ...... ... VI – ... ... ... екі партия бірігіп күресіп еді, енді біраз ... ... ... ... үшін ... аяғы азамат соғысына ұласты.
КСРО Қиыр Шығысқа әскер орналастыруға шешім қабылдап, Қиыр шығыс
Забайкалье фронтына ... ... ... ... ... ... және тынық
мұхит флотына керекті жанармай, әскери құрал, тамақ, заттарының қорын
жасауға кірісті. Онан ... ... ...... ... басталды.
Оның тақырыбы – Жапониямен болатын соғыс. Келіссөзден кейін жоғарғы ... ... ... фронтының әскери басшысы Р.Я.
Малиновский бекітілді.
1945 жылы 26 ... АҚШ, ... және ... ... ... онда ... тізе бүгуін (Потсдам декларация)
жариялады.
Тамыз айында ССРО Жапонияға соғыс жариялады, 7 тамызда ... ... ... ... ... ... Ал 9 ... Жапонияға
қарсы Қиыр шығыстағы совет әскерінің Бас қолбасшысына соғыс ашуға ... ... 9 ... АҚШ Нагасакиге атом бомбасын тастады. Осы күні
Манчжур стратегиялық соғыс операциясы ... (9 ... – 2 ... ... ... ... республикасы, Қытай коммунистік партиясының
әскери күштерін Бас қолбасшысы Чжу Дэ соғыс ашуға бұйрық берді.
1945 жылдың 12 – 14 ... ... ... ... ... Қиыр шығыс
флотының әскерімен бірлесіп, Наяжин портын босатады. 14 тамызда 1945 жылы
Қытай мен КСРО жолдастық ... қол ... Осы ... Қиыр ... 1 - әскери бөлімі Муданьцзян қаласын азат ... ал ... Бас ... ... тізе ... ... анықтамасына
түсінік береді.
17 тамызда Квантун армиясының Бас қолбасшысы О. ... Қиыр ... ... Бас ... А.М. ... ... ... тоқтатылуы
туралы келіссөзге ұсыныс жасайды. Совет әскері Қытай жерінде соғысқа
кіреді, 18 ... - Қиыр ... ... ... ... ... ... Забайкалье фронты әуе десантын Мукденге (Шэньян), Чирин ... ... ... ...... ... атты – ... бөлімі
Жэхен (Чундэ) босатады. 22 тамызда Забайкалье фронты Порт – ... ... ... ... әуе ... түсіреді, Тынық Мұхит флотының десанты
Вонсанды азат ... ... 19 ... ... ... Бас ... тізе ... қол қойды. 24 тамызда КСРО мен Қытай ... ... ... ... ... Порт – ... және Дальный порты туралы
жолдастық және одақтық келісімді бекіту туралы КСРО президиумының ... ... ... тізе ... кейін ол акт 1945 жылы 9 ... ... ... Қытай үкімет басқару жоспары туындайды, ол тіпті 1927 ж. сәуір
айында Мао Цзе Дун ... 20 жыл ... ... келе жатқан шаруа
болатын. Осы мақсатпен Қытай компартия делегациясы мен ... ... (28 ... – 10 ... келіссөз жүргізіледі.
30 қыркүйекте Қытайға американ әскері түсіріледі. ... ... мен АҚШ ... ... ... егер ... ... үкіметке
Қытай компартиясы немесе гоминьдан басшысы отырса, олар ... ... ... ... ... ... жыл ... формальды түрде гоминьдан үкіметі болды. ... 5 ... олар ... ... ... (МНР) ... тәуелсіздігін
мойындады, Совет Одағының компартиясы Қытай компартиясын жақтайды, оған
маман жағынан, оларға консультация жағынан ... КСРО ... ... ... жылы 10 ... – 14 ... ... Қытайдағы соғысушы жақтар
мәмлеге қол ... АҚШ ... ... ... ... қатысуымен
Гоминьдандықтар мен коммунистер елдің қарулы күштерін біріктіруге келіседі.
Бірақ, Қытайдағы үкіметке талас және екі партия ... ... ... ... елде ... ... ... жылы мамырда Совет одағы Қытайдың Солтүстік – ... ... 1946 жылы ... Қытайда азамат соғысы басталды. Гоминьдан мен
Халық ... ... ... ... ... ең ... ... жетеді.
Гоминьдан әскері үлкен мөлшерде шабуылға шықты. 1948 ... 30 ... Цзе дун ... ... осы уақыт туралы былай деп жазды: «Соғыс
әртүрлі жағдайда ... ... ... ... үкіметі, революцияға
қарсы соғыс ашқанда, әскері сан жағынан , қарулану, материалдық жағынан
Халық азаттық ... үш есе ... еді. ... ... ... ... жетілген еді. Олар соғысқа ерте дайындалды және американ
имперализмінің экономикалық және ... ... ... ... ... (1946 ж. ... 1947 ж. ... Гоминьдан әскері шабуылға шықты,
Халық азаттық армиясы қорғаныс қабілеттін арттырды».
1946 жылы Гоминьдан Солтүстік – шығыстағы Шэньян, ... ... ... ... хубей – хэнань- Аньхой, Цзянсу – Анхой, Хэнан – Аньхой ... ... ... көп жері және ... ... – батысын
басып алды.
Ұлы қорғанның солтүстігіндегі Чэнде, Цзинан, Чжанцэякоу және басқа
қалаларды, ... ... және ... ... көп ... ... 1946
жылы желтоқсанда Қытай – американ жолдастық және өзара сауда келісіміне
қол қойылды.
1947 жыл 1947 жылы 19 ... АҚШ ... ... ... реттеуден
бас тартты. 1947 ж. 19 наурызда қытай ұлтшылдары Янвань қаласын басып алды.
Қытай халық азаттық армиясы ... ... енді ... ... ... ... ... жасалған стратегиялық бағыт бойынша Ұлт азаттық армиясы ... ... ... ... ... ... ... Айына 8 бригадаға
(қазіргі 1 дивизияға) тең гоминьдан әскерін жойып ... ең ... ... бірдей шабуылын тоқтатып, 1947 жылдың ... ... ... ... ... ... ... фронтының қанатын
бағыттады.
1948 жыл. 1948 жылдың наурыз айында ... ... ... болып қайта сайланған Чан Кайши, өзіне төтенше өкілеттік алды.
1948 жылдың желтоқсанында азамат соғысында бет бұрыс басталды. ... ... ... Лин Бяо ... ... босатады.
Коммунистердің ең үлкен әскери тобы Чшу ... ... ... ... оны 1949 жылы қаңтарда босатады.
Мао Цзе Дун Гоминьдан ... ... ... ... ... азаттық
армиясының Ляоси – Шэньян, Хуайхе – Хайчжоу және ......... ... ... деп ... екінші жылы (1947 шілде – 1948 ... ... ... болды.
Халық – азаттық армиясы оңтүстік және солтүстік фронттарда қорғаныстан
шабуылға шықса, ... ... ... ... Гоминьдан әскерінің
негізгі күштері жойылды. Халық – азаттық армиясы бұрынғы Солтүстік – шығыс,
Шаньдун және ... ... ... ... енді ... ... Яньцзы мен
Вейшуй өзенінің Гоминьдан ауданына бұрды. Шицзячжуан, Юньчен, Сыпин, Лояи,
Ичуань, Баоцзи, Вэйсянь, Линьфень және ... ... ... ... ... жаудың іріленген күшті пунктерін алуда ... ... ... ... ... және инженерлік әскерін жасады. Халық
– азаттық армиясына самолет пен танкі ол кезде болған ... мен ... ... ... соң, гоминьданның қорғаныс
шебі оның самолеті мен танкісімен бірге көзден ғайып бола бастады. ... ... ... соғыса алатын болды.
Соғыстың үшінші кезенде (шілде – желтоқсан 1948ж.) тағы бір өзгеріс
болды. Халық – ... ... сан ... ... ... гоминьданның
өте күшті бекіністерін алуды үйренді, сонымен қатар ... ... – екі жүз мың ... тоғысқан жерін қоршап алып бір соғыста жойып
жіберуге жетісті.
Гоминьдан әскерінің Яньцзы ... ... ... ... жою, ... Қытайға оңтүстіктен шабуылын жеңілдетті.
Қытай халқы әскери жеңіспен қатар саяси және экономикалық ... ... ... ... және ... ... елдерінің
баспасөз орталығына енді Қытай халқының Азаттық соғысы жеңіспен ... ... ... жыл. ... ... мен Гоминьдан бейбітшілік келісімге қол
жеткізді. 21 ... ... ... ... ... ... ... шықты. Гоминьдан күштері Тайваньға аттанды. Пекинде қатал халық
республикасы ... ... жыл. ... айында Қытайды Ұлыбритания таныды. БҰҰ қауіпсіздік
Кеңесі қытай ұлтшылдарының адамдарын (Фармоза аралы, Қазіргі ... ... ... КСРО ... ... Оған ... ретінде 10 қаңтарда
Совет делегациясы БҰҰ жиналысынан шығып кетеді.(1тамызға ... 1950 ... ... КСРО мен ... коммунистері арасында жолдастық одақтық
және өзара көмек ... қол ... және оның ... 30 жыл ... 1 қаңтарды Чан Кайши Фармоза ... ... ... деген өкілеттікті өзіне алады.
1950 жылы мамырда Қытайдағы жағдайды ... ... ... ... ... ... Қытай коммунистік үкіметі Тибетке автономия ретінде
ұсыныс жасады, және бұл жерде коммунистік үкімет болуы тиіс. 1950 ... ... ... тізе бүккен соң, Қытай әскері ... ... ... оның ... «de facto» статусын жояды. Тибет коммунистік
тоталитаризмінің дәуіріне тап болды. Азиядағы бір ... ... ... мәдениетті жойып жіберді.
Болмаған жағдай: бұрын қытайлықтар дінге сенуші еді, Мао Цзе Дун ... ... ... – лоқы жасауына жол ашты және «артта
қалушылықты жою», оның ішінде Тибетте бар, ... ... ... ұмытып,
қытай мәдениетіне тиіспеу әдісін қолданды.
1950 жылы қазанда Қытайдың солтүстігінде жетілген индустриалды дамыған
Корея демократиялық ... ... ... ... ... ... Солтүстік Кореяға кіреді. Қытай әскері Хизанчқа кіріп, ондағы
король династиясының 1911 жылы ... ... ... тәуелсіздігі бойынша
Хизанг Қытай жеріне жататынын паш ету еді.
1950 жылы 5 қарашада ... ... ... ... ... ... БҰҰ ... Бас қолбасшысы Макартура деген генерал хабар береді.
Солтүстік Шығыс ... БҰҰ ... ... ... ұйымдастырады. Қытай
әсері Солтүстік Корея әскері жағында соғысып және БҰҰ ... ... ... айында БҰҰ бақылаушы ретінде Қытай коммунистерінің үкімет
делегациясын жібереді. БҰҰ ... ... ... соғысы жалғаса берді.
Қытай оған ... ... ... шабуыл жасап, 38 – ... ... ... ... ішкі ... ... ... агрессор деп жариялап, бұл мемлекетке Эмбарго қойды.
1951 жыл. ... ... ... ... Сеулді басып алды. Генерал Макартур
Қытайға атом ... ... ... БҰҰ әскері қорғанысқа көшеді. Корея
туралы келіссөз аяқсыз қалды.
Қытайда «революция жауларына» күрес шығады. Жер ... мен ... ... ... бөлу күресі күшейді. Елде ... ... «Үш ... және «Бес анти» деген қозғалыс өріс алды.
1952 жыл. 5 тамызда Жапония ... ... ... Қытай
ұлтшылдарымен дипломатиялық қатынас орнатады.
17 тамыз – 22 қыркүйек аралығында Қытайдан Чжоу ... ... ... – ға ... ... мен ... 10 жылға келісімге келді. Пекинде Қытай
үкіметінің ... ... Азия мен ... ... ... ... өтті.
1953 жыл. 1953 – 1957 жылға 5 – ... даму ... ... Осы жылы
бірінші келісім КСРО мен болды. Елде халық санағы болып, халық саны 583
млн. адам ... ... ... ... ... өсті. Елде ақша жоқ, жаңа
технология сатып алу үшін ... ... жыл ... мен ... ... ... және ... байланысқа қол
қойылады. 20 қыркүйекте Бүкілқытайлық жиналыста Мао Цзедун – председатель,
Чжу Де – вице-преседатель, Чжоу Эньлай – ... ...... ... ... ... АҚШ – қа Фармоза аралына жасаған агрессиясын айтады.
Желтоқсан ... АҚШ ... ... мен ... ... ... ... жасады.
1955 жыл. қаңтарда Қытаймен Фармоза аралы арасында жағдай бойынша ... ... ... ... қолдауға өкілеттік сұрайды.
Қытай компартиясында тазалау ісі жүргізілді және жалпыға бірдей ... заңы ... жыл. ... ... ...... ... автономияға қайта құруға
комитет бастығы етіп тағайындайды және Тибет ... ... ... ... елде 90 % ... ... интеграцияда партияның күші басым
болды оның басты хатшысы Ден Цяо Пин ... Елде ... ... ... КСРО – ның ... ... ... және күшті әскер пайда
болды. Бірақ 1950 жылдың ... «Ұлы ... екі ... арасында
берді.
1957 жыл. Қытай премьер – министрі Чжоу ... ... ... ... жыл. ... КСРО ... ... бастығы Н.С.Хрущев Пекинде
Мао Цзедунмен ядорлық қаруды сынауды тоқтату сыртқы елдердің соғыс ... және ... ... ... конференциясын шақыру туралы талап
қойды. Тамыз айында ... ... және НАТО – ның ... ... ... ... сауда айналымын қысқартады.
22 тамызда Қытай әскері Квемой аралын ... ол ... ... еді. ... айында Н.С.Хрущев АҚШ – тың ... ... КСРО – ға ... деп ... ... сөз ... Қытайды БҰҰ құрамына кіргізу ... БҰҰ ... ... ... дүмпуінің дәуірі 1958 – 60 жылдар.
1958 жылы Қытай ... ... ... ... жаңа ... ... етті.
Ол үшін (1958 – 62 жж.) жаңа бесжылдық жоспар алынды. Елде ... ... ... 750 мың коператив 23500 коммунаға бірікті, әрбіреуінде 5000
отбасы (қара) немесе 22 мың адам болды. Елде бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... үйде тұрды, бір жерден тамақтанды,
жер суландыру, су – ... ... салу ... ... ... жыл. ... ... Тибетте көтеріліс болып, Далай – Лама Үндістанға
қашып кетеді. 9 қыркүйекте Далай – Лама БҰҰ ... ... ... ... ... ... ... орталықтан басқарылды, коммуна
жұмысы нашарлады, төменгі сапада тамақ өнімдері ... ... 1959 жылы Мао ... ... ... ... ... алған
Ұлттық қауіпсіздік Министрі Пенг Дехуай, бір ... ... ... оны ... ... жылжу керектігін айтты. Осы сөзі үшін ол
кейіннен орнынан босатылды.
Шілде айында ... ... ... мен ... ... үнді полициясының
бір бөлмшесін үстап алады. Қытайлар Солтүстік – ... ... ... Ол кезде Үндістан Тибеттің бөлінуін жақтаған еді.
22 қыркүйекте Қытай Халық Республикасын БҰҰ мүшелері өз ... ... ... 25 қыркүйекте Н.С.Хрущев Пекинге ресми түрде келеді.
Қытай мен КСРО ... ... оның ... ... ... ... ... 1959 жылы ортасында тоқтаған болатын. 60 – жылдың ортасына
дейін ССРО ... ... ... еді. Оған ... ... себеп
болды. Қытай басшысы Мао Цзедун коммунизм мен ... ... ... ... ... соғыс арқылы шешуді ашық айтты. Мао Цзедун
Европа ... ... ... ... ... ... ... «қайта тәрбиелеуге» ... ... ... байланысын жойды, өзінше коммунистік ... КСРО ... ... тұрған «Тайван» сұрағына кіріскісі келмеді.
Үшіншіден, Қытай ... ... ... ... ... ал ... Цзе ... догматизм жасаушы деп айыптады. Бұрынғы патша заманынан ... жер үшін ... ... ... ... жыл ... ... одағы Компартиясы Қытай басшысы Мао ... ... ... ... Куба ... ... ... АҚШ пен әскери көмек туралы келісімін бұзады.
1961 жыл. 1961 – 1965 жж. Жаңа ... 1961 жылы елде ... ... Мао Цзе - дун елді ... елде жаңа ... ... болды: Лю Шаоци, Ден Хяопин, Чен Ян, Пенг Жен, Бо Юбо. ... ... ... ... ... ... алты регионалдық бюро құру
көзделді.
Елде саяси және ұлттық қауіпсіздік бағытында жаңа ... ... жаңа ... ... Мао Цзе - дун ... ... жүргізілді.
Желтоқсан айында БҰҰ Бас ассамблеясы Қытайды осы ... ... ... ... ... ж. Лаос ... және ... дипломатиялық қатынас орнатты.
9 тамызда Қытай әскері Солтүстік – шығыс Үндістанның Мак – ... ... үнді ... ... ... (Соғыс 21 қарашаға
дейін болған) Қазанда Қытай Үндінің 103,600 кв.км жерін басып алады.
КСРО Үндістан ... ... ... ... ... етеді. Енді совет –
қытай арасында келіспеушілік туып, осы ... ... ... саясатында
бұл жағдай негізге алынады.
30 ... ... БҰҰ ... ... КСРО ... ... қорғаныс министрі Кришну Менон осы соғыс үшін ... ... ... ... ... Қытай басқыншылығын жоюға қару беруге келіседі.
Желтоқсан айында Қытай дүниежүзілік ... ... ... ... ... жыл. ... айында Мәскеуде Қытай мен КСРО арасында идеологиялық айтыс
аяқталды.
1964 жыл. Қаңтарда Франция Қытаймен дипломатиялық қатынас орнатады
16 қазанда ... атом ... ... ... ... Мәскеуге коммунистік мемлекет басшыларының кездесуіне келді.
1966 – 76 жылдардағы мәдени революция
Мао – ның ... ... ... ... ... де, ... ... оқытылды. «Халық – азаттық армиясының» қозғалысы деген ... Мао – ның ... ... ... ... ... ... тиіс.
Орта мектеп пен студент жастарынан «Қызыл бригада» - ... ... ... ... ... партияның жергілікті және
региондарында ... ... ... ... үйретті 5 тамызда 1966
жылы Мао «штабтарға оқ ату» ... ... ... ол ... бақылау
жүргізеді.
Қытай саясатында, АҚШ пен КСРО ... ... ... онша
жеміс бермейді. Екі ел арасына «сына қағу» саясатын қолданып, қытай саяси
жағдайды өзіне және өз ... ... ... ... ... арқылы оқығандарды «ауылға» жер аудару,
өлтіру, қуғын жасау ... ... ... ... және кадр
жұмысшыларды «7 мамыр метебі» сияқты түрмедегі ... ... ... жыл. ... ... ... ... әскери қақтығыс болды. Қытайдың
50 – 70 жылдардағы тарихы меншікті мемлекеттендіру, ... ... ... 70 – жылдың ортасындағы жинаққа кесек, ... ... ... пен ... ... ... ел ... қалды. Отыз
жылдық коммунистік жол жаңалық әкелмеді, тек Мао Цзе - дун өлген соң, ... ... ... ... жыл. Қытай Вьетнамға басып кіреді. Қытай коммунистері ... ... елді ... ... – 78 ... ... реформа
1978 жылғы желтоқсанда Қытай компартиясының ІІІ – пленумының рефрма жасау
туралы сөз ... ... ... ... емес ... және жеке
сектор енгізілді. 20 жыл ішінде Қытайда ... ... ... екі ... ... сауда – экономикалық байланыс ... ... ... мен ... ... ... тепе – теңдік орнап
экономикалық өсу қарқыны бір қалыпты келді.
Енді осы ... ... ... ... ... жинақталды.
Реформа мынадай жағдайлар:
- шаруашылық өзін басқарғанда тауар – ақша қатынасы еске алынуы керек;
- мемлекет – ... ... тең ... ... ... ... ... қатынасуы керек;
- үш деңгейдегі – мемлекет, тауар, өндіруші мен еңбекші халықтың
қызығушылығын арттыру;
- ... ... ... ... өз жауапкершілігіне алды,
онда мемлекетке берген соң, өзінің қалған өндірісін өзінің қарауына
қалдырды.
Халық ... ... ... ... ... арақатынас
болмады. Бұл елде жаңа аграрлық реформаны керек ... ... ... ... ... ... ... босады,
онда мемлекет қарауынан басқа экономика секторы бар еді. Қытайда «екі
айрық» ... ... ... онда социализм мен капитализм элементтері
бірге жұмыс істеді.
1987 жыл. Қаңтарда Португалия мемлекеттік ... ... ... ... ... рет 1979 ... ... Мәскеуде совет – қытай шекара
келісімі болды.
Наурызда Пекинде ... ... 6 – ... ... Чжао
Цзыян жаңа ашық экономикалық қуаттарды шілдеде ... ... өмір ... рұқсат етілді.
Қазанда Тибет астанасы – Лхасада Қытайға қарсы демонстрация өтті.
Пекинде ХІІІ – ... ... Дэн ... ... кетіп, Ли Пэн премьер
мемлекеттік советінде сайланды.
1988 жыл. ... мен ... ... үш ... соғыс болды.
1989 жыл. Наурызда Қытай өкіметі Лхас соғыс жағдайын жариялады.
Сәуір айында Пекиндегі Тяньаньмын алаңында демократиялық ... ... ... ... ... оны ... күшпен басып, броньды
танк қолданады, ... ... 2 мың адам ... болды.
1990 жыл. Сәуірде Бүкіл қытайлық жиналысының 7 – шақыруының 2 – ... заң ... ... конституция қабылданып, ол Гонконг Қытайға
1997 жылы қосылған соң, қолдануы керек деп ... жылы ... ... су ... 200 млн. га жер су ... жыл. ... Цзян Цземин Қытай мемлекетін басқарды.
1994 жыл. Мамырда АҚШ ... ... ... «ең ... жағдай
жасайтын ұлт» статусун қайтарды, онда сауда – саттық екі ел арасында
Қытайда адам ... ... қою ... ... ... ... Гонконг Заң
шығарушы Советіне, 1997 жылдан кейін Гонконг Қытай ... ... ... жұмысын тоқтататынын хабарлайды.
1995 жыл. 21 – 26 ... ... ... ... ... жүргізді.
Алдағы уақытта Қытай компартиясының «келісімімен», елде көппартиялық саяси
система пайда болуы ... ... ... ... онда елдің атақ – абыройы өседі, саяси ... ... ... ... ... Қытайда тым артық өзгеруі көрінбейді.
Қытай мен Тайванның тез қосылуна әлі болжам ... ... Бұл ... ... ... ... ... түпкілікті өзгертуі мүмкін. Қазіргі
Қытайдағы жақсы жағдайлар дүние жүзіне белгілі болса, Тайвандағы ... мен ... ... одан да зор. Бұл «екі ... болашақ
бірігуінің объективті негізі жоқ емес.
Тайван бұғзының екі жағындағы қытай халық ... ... ... дамыған ел болып құрылуына қызығушылық туғызады.
ІІІ – тарау. «Ежелгі Спарта мемлекетінің тарихы» тақырыбын мектепте
оқыту әдістемесі.
3.1.Модульдік ойын ... және ... ... сабақ үлгісі
Сабақ – мектепте оқушыларға білім және тәрбие берудің негізгі буыны.
Оқу бағдарламаларының өзгеруіне байланысты ... ... де, ... ... да күрделене түсуде. Сонымен бірге сабақтардың өздері де
жетілдіріліп, жылдан жылға сана жағынан жақсарып ... ... ... ... ... ... тарих сабақтарының сапасы едәуір
арттырылды. Күнделікті сабақты шебер ұйымдастыратын тарихшы мұғалімдер саны
көбейе түсуде.
Қазіргі білім беру ... ... ... стандартының енгізілуіне
байланысты мектепте тарих пәнінің оқытылуына баса назар аударылып ... ... ие ... тарих пәнін оқытуды, халқымыздың ежелгісін
егжей-тегжей үйренуді, терең, ... ... ... ... ... ... бұқарасының қызметін көрсете білуді, барлық игілікпен
байлықты жасаушы халық ... ... ... етіп ... ... ... ... міндеті – жас ұрпақты адамзаттың шынайы
тарихы мен ... ... ... ... ... ... сын көзімен талдай отырып, келешекті бағдарлайтын,
шығармашылықпен жұмыс істеп, дұрыс ... ... ... ... ... ... орындаудың бір жолы – оқушыларды топқа бөліп жұмыс істеу.
Топпен жұмыста оқушылар бір-біріне сұрақтар қояды, ... ... ... ... өзіне қажеттіні алады,қабілеттерін көрсетеді,
өздерін ... ... ... ... қызығушылығын арттыру, ойлау, еңбек ету
қабілетін дамыту, ... ... ... ... ... маңындағы
фактілердің ішішен ең көрнектісін, ең қажеттісін бөліп алу, өз ... ... ... ... өз ... баға беру – міне бұл мұғалімнің
алдына ... ... ... Бұл мақсатқа жету жолдарын қаншама педагог –
ұстаздар, ... ... ... ... көп ... ... шығарып жатыр.
Оқыту барысында қолданылатын көптеген педагогикалық ой – түрлерінің
маңызы зор. Осы педагогикалық ойлардың пайдаланылуы үшін оның ... ... ... ... асыру және нәтижесі талдануы тиіс. Ойын
қоғамдық тәжірибені ққайта қалпына келтіретін және ... іс - ... ... үрдісінде қолданылатын ойындардың көпшілігінің мынандай
ерекшеліктері болады: оған ... өз ... ... ... жарысушылық, эмоциялық сипаты бар болады. Бұлармен қатар,
ойын мынадай қызметтер ... ... ... ... ... қарым – қатынасқа үйретеді, олардың өз мүмкіндігін
жүзеге асыруға ... ... бала ... ... ... ... қарым –
қатынасқа енеді, қиындықтарды жеңе білуге үйренеді, оқушылардың көңілін
көтеру ойынның негізгі қызметінің ... ... ... ... ... ... мазмұндық, жас ерекшеліктеріне
байланысты болып бөлінеді. Ойын ... ... ... ... ... ... деп ... Дидактикалық ойын – бұл
оқытудың басқа түрімен ... ... ... ... ... мен
бағыты бар шығармашылық іс ... С. Ф. ... мен Ю.С. ... бойынша «Дидактикалық ойын мен танымдық ойынның айырмашылығы,
танымдық ойын ... ... ...... ... ойын тек толықтырумен ерекшеленеді» дейді.
Ойын ешқашан білімнің мазмұны мен ... ... ... ... ... ... ойын ... оқушылар бір – бірінен
алғарлығымен білімділігі арқасында асып түсуге тырысады. Ойын ... ... оқу ... ... ... ... ал ... оқушыларды оқу жұмысына ынталандыру құралы ... ... ойын ... өткен сабақ қарапайым, оңай есте сақталатын болады.
Материал өте жылдам ... ... Ойын ... басқа уақытта меңгере
алмайтын үлкен көлемді оқу жұмысын орындайды. Ойын ... ... ... үй ... ... ... ... Сабаққа дайындықсыз
келетін оқушылар да – бар тапсырмаға бар зейінін ... ... ... ... қалыптастыруда өтілгелі отырған жаңа тақырыпты
оқушыларға даяр күйінде түсіндірмей, олардың алдына мәселе қою ... ... өте зор. Сол үшін де, ... ойын ... ... Ең ... сыныптарға барлық оқушылардың жұмыс істеуіне мүмкіндік
жасалады. Ойынды сабақтың соңына таман ... ... ... ... қабылдауы төмендеп, жалыға бастағанда ойын олардың
жұмыс істеу қабілетін ... ... ... ... ... ... Сабақ процесінде пайдалынатын ойындар мынадай түрге
бөлінеді:
Иммитациялық (қимыл – ... ... ... ... ... ... ... бағынатын)
Іскерлік (басқару, экологиялық)
Ұжымдық (командалық)
Жарыс сайыс (топтық)
Нәтиже көрсету ойыны т.б. болып бөлінеді
Тағы бір ойын ... ... түрі ... ойын ... Бұл
ойындар әлемдік, отандық педагогикада көзқарас алмастыру және проблемаларды
шешуде өзіндік іздену және ғылыми көзқарастар ... ... ... ... педагог М. В. Кларин мыналарды жатқызады:
«Дөңгелек үстел» - бұл ... бір ... тобы – ... ... ... ... ... отырысы» - мұнда оқушылар 4 – 6 адамнан топ
құрап, арасынан өз жетекшілерін сайлайды. Алдымен әр топқа ... ... ... ... ... әр топ өз көзқарастарын қорғайды. Ойынды
орындарында ... та, ... ... ... та ... ... - бұл ойын жоғарыда аталған ... ... ... мұнда
пікірталас топ пен тыңдаушы сынып немесе аудиториямен өтеді.
«Симпозиум» - бұл пікірталас ойынында топ ... өз ... ... ... сөз ... және аудиторияның сұрақтарына жауап
береді.
«Дебат» - қарама – ... екі ... ... ... ... екі ... қорғау.
«Аквариум техникасы» - бұл ойын техникасы екі шешімі екі жақты ... ... ... толы ... көзқарас болмаған кезде ойналады.
Проблеманы шешу барысында сынып мүшелерінің барлығының көзқарастарының
біркелкі болуын талап ету міндетті емес. Бұл ... ... ... ... жету ... оқушылардың логикалық ойлау, өз
көзқарастарын білдіру, ғылыми тұрғыдан ... білу ... ... ... бұл ... жүргізу әдістемесі төмендегідей:
1. Ойынның мәні мен мазмұнын ашу.
2. Ойынның мақсатын анықтау.
3. Ойынның түрі мен формасын анықтап алу.
4. Ойын шартын ... ... Ойын ... барысындағы мұғалімнің ролі.
6. Оқушының іс-әрекеті.
7. Ойынды бақылап, қорытынды жасау.
Ойын соңында ойын барысындағы кемшіліктер мен ... ... ... ... ... ... дұрыс. Ойын баланың көңілін өсіріп,
ойын ... қана ... ... ... оның ...... ... Балалар ойын арқылы бір – бірімен тез тіл табысып, сергектікке
тапқырлыққа үйретеді. Тапқыр да алғыр, шымыр да ... ... да ... армандамайтын бала жоқ. Демек, ойынның өзі балаға біліктің, тәлімнің
қайнар көзі ... ... ... ... жетілдіреді. Ойында ұмытыла
бастаған салт – ... елес ... ... ... да ... ... халық қазынасынан, оның тұрмыс – тіршілігінен де мағлұмат беріп
отыру керек. Мысалы, оқушыларды топқа бөлу ... ... кім көп ... ... «Хан ... ... ойнатуға болады. Сөз ойындарының
қатарына жұмбақтар ... ...... айту да ... Бұл ойындарды
белгілі бір тақырып төңірегінде өткізу арқылы ... ... және ... ... арттырып, елінің тарихы мен әдебиетін
білуге деген талпынысын ... ойын ... ойын ... ... өте ... ... келеді.
Мектепте тарих пәнін оқытуда ... ... ... іс - ... ойыны ерекше орын алады. Іс - ... ... ... ... ... жағынан елеулі нәтиже беретін әдіс. Бұл әдіс
оқушының оқиғаға «тікелей қатысуы» және «белсенді түрде ... ... да, ... ... ... ... деңгейде меңгеру іске
асырылады. Іс әрекет ойынының педагогикалық ... ... ... ... ... адамның рөліне енгізіп, оның ойын, сезімін, іс -
әрекетінің мақсаты мен мәнін түсінуге көмектеседі;
2. Оқушының ... ... ... ... ... ... қабылданып, тарихи оқиға туралы өзіндік қорытынды
жасауына мүмкіндік ... Іс - ... ... ... барысында оқушының тарихи білімі
тереңдейді.
Мектепте тарих сабағында жиі қолданылатын ойын ... ...... картографиялық ойындарды, хронологиялық іскерліктерін
қалыптастыратын ойындарды атауға болады.
Тапсырма ойындар атақты ... ... ... ... ... ... табылады. Тарихи тұлғаларды сипаттайтын «Қай ... ... ... кім айтты?», «Бұл кім?» деген ойындарды түрлерін ... кез – ... ... ... болады. «Қай тарихи тұлға?» ойнында
оқушыларға ... ... ... ... ... ... кеспе
қағаздар таратылады. Оқушы қайраткердің атын, ... ... ... ... ... ... ... кім айтты?» ойнында да
кеспе қағаздар таратылады, оларға атақты адамдардың ... ... ... олардың авторын және оның қашан ... ... «Бұл ... ойын – ... ... деңгейіне байланысты
қарапайымдалады немесе ... ... өмір ... аты – ... ... ... ... мынадай тапсырма алуы
мүмкін:
1. Спартада заң шығарған алғашқы адам.
2. ... ... заң ... кім?
3. Әйгілі Спарта флотының басшысы?
Картографиялық ойыны – кезінде бір оқушы үндемей картадағы объетіні
көрсетеді, ал ... ... ... қолын көтеріп, тақтаға объектінің атын
жазады. Егер біреуі сөйлеп қалса, ойыннан ... Ойын ... ... ... ... ... солтүстікке қарай, ... ... ... т. с. с.» ... ойын ... ... қағазға жазып араластырып, оларға байланысты оқиғаларды айтуы
тиіс. Мысалы, Мессения десе ... ... ... ... ... тиіс.
Сондай ақ «Төртіншісі артық» ойыны да жүргізілуі мүмкін. Кеспе қағазға төрт
қала немесе елдімекен ... ... бір ... ... ... ... тек ... ғана қатысты. Оқушының міндеті осы қатыссыз қаланы тауып,
қатарды қатеден ... ... ... ... да көмектеседі. Чайнворд дегеніміз – сөздің соңғы ... сөз ... ... тізбегі.
Хронрологиялық ойындар. Тарихта оқушының хронологиялық іскерлгін
қалыптастыруға зор мән ... ... ... ... ... да ... болуы мүмкін. Мысалы, оқиғаның датасын анықтау
немесе датасы бойынша оқиғаны анықтау, белгілі тарихи іс – ... ... ... ұсынылған саналуан даталардың ... ... ... ... кезеңдерін анықтау, оқиғаның қандай дәуірге жататынын
анықтау, негізгі оқиғаларды анықтау, кезеңдерге ... ... 6-7 ... ... оқиғаларды хронологиялық ретімен
орналастыру тапсырмалары ... ... ... ... ... анықтау немесе керісінше фактілердің датасын анықтау;
берілген хронологиялық қатардың арасынан басы ... ... сай ... ... ... ... ... анықтау; оқиғаның кезеңдік
даталарын анықтауға карточка, тест, ... ... ... ... ... жауап беру түрінде беріледі. Хронолгиялық ... ... ... ... ... мүшесі жетекші жариялаған оқиғаның
датасын жазады), «уақыт таспасы» (даталарды белгілі принцип бойынша ретке
келтіру; ... ... ... ... «Ортақ дата» (бір жылда
әртүрлі елдерде болған ... ... ... ... ... «Кім
бірінші» ойнында командалардың фишкалары ойын ... ... ... ... ... оқиғасы анықталады. Жауап қате берілсе, фишка
артқа жылжылытады немесе ойынды жаңадан ... ... – ақ ... жазылған цифрлардан оқушылар тарихи дата ... ... бір ... ... ... мұғалім даталарды барлық формасындағы
картонға жазып, скрепка ... ... ... «балық аулап», онда
жазылған даталардың оқиғасын ... ... ... ... ... ... жүргізуге де пайдаланылады. Мұғалім оқиғаны ... ... ... ... жазылған кеспе қағазды көрсетеді. Әрбір дұрыс жауап
үшін бір балл ... қай ... көп балл ... ... ... даусыз нәрсе.
Білімді жаңғырту кезеңіндегі ойынның маңызы ерекше. Мұндай сабақтарды
оқушылар өте ... ... Ал, ... ... ... ойындары кең
пайдаланылады. Оқушыларға өткенде не болғаны, болашақта не ... Бұл ... ... үшін ... машинасы ойынын өткізу
керек. Бұл ойын тарихи оқиғаны дәл анықтауды, қиялдай алуды, шығармашылықты
талап ... И. В. ... ... ... үшін ... ... тапсырманы
ұсынады: Сіздерде кез – келген дәуір мен елге бара ... ... ... бар
деп есептеңіз де, ұшу бағдарламасын жасаңыз:
1. Барғыңыз келетін ғасыр мен жылды көрсетіңіз.
2. Барғыңыз келетін елді ... ... ... - қайталау сабақтарында қазіргі ... ... ... ... ... ... өткізуге болады.
Мысалы, «ХХІ ғасыр көсбасшысы», «Атажұрт», «Алтын қақпа», «Ғажайып ... ... «Не? ... ... тағы ... ... оқушылардың жас
ерекшелігіне, қорытындыланып отырған бөлімге сай сұрақтар мен ... ... ... ... ... қазіргі таңда білім беруде пікір сайыс технологиясы
ойын ... ... ... ... бірі ... ... ... сайыс – дидактикалық ізденістің маңызды саласы. Коммуникативтік
пікір алмасу ... ... ... ... мен тұжырымдарды,
әдістемелік нұсқауларды, ... жүзі ... ... атты ... еңбегін басшылыққа ала отырып, тарих пәнін оқыту құралы ретінде
пайдалану – ... ... қол ... ... ... ... жатады, сондықтан ол тарих пәнінде тарихи оқиғаға баға ... роль ... ... ... сөз жарысын дамыту оқушылар ... ... ... ойлы ... тастап, ... ... ... шыңдаса, екіншіден, ұлтжандылығын
оятатыны сөзсіз. Олай болса, ... ... ... ... ... жаңа ... ... бола аларлық дәрежеде деп сенімді түрде айтуға
болады.
Тарих пәні қоғамдық білім көзі болғандықтан, әр оқушының осы білімді
меңгеруіне ... ... ... тиіс. ... ... ... бала ... оның ... ... ... келетін және ұстаз тарапынан ұйымдастырушылық қабілетті көп қажет
ететін тиімді технология ретінде – ойын технологиясы аталдып жүр. ... ... ... ... ... өз ... ... дейін ұмытылмайтын білім
беремін десе, әрбір өткізілген сабағына ойын элементтерін енгізу қажет.
Менің алып отырған тақырыбым ... ... ... саны ... жылы ... ҚР мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру
стандарты бойынша 6 сыныпта оқытылатын ... ... ... ... ... Оны ... да ... өткізу оқушы үшін маңызды. Себебі,
аталған тарихи кезең ... ... ... ... негізгі баспалдақтарының бірі болып табылады.Сондай – ақ,
өркениеттің алғашқы ошағының бірі ... ... ... ... ... ... ... отырып өткізуді жөн көрдім. Осы мақсатта
сіздерге «Ежелгі Спарта ... ... атты ... мектепте ойын
технологиясы арқылы өткізудің сабақ жоспарын ұсынып ... ... ... ... ... мемлекетінің тарихы
2.Түрі: Дәстүрлі емес ойын технолгияларын қолдану арқылы.
3. Сабақтың мақсаты:
а) білімділік: Оқушыларды ... ... ... жинақтау және жаңа тақырыпты толықтай игерту.
ә) тәрбиелік: Оқушыларды ... ... ... ... ... ... Оқушылардың ой-өрісін,тарихи танымын, сонымен қатар
қабілетін арттыру.
Көрнекіліктер: Үлестірмелі қима қағаз, плакат, ... алу ... ... ... ... талдау әдістері.
5. Сабақ барысы:
а) Ұйымдастыру: Оқушыларды түгендеу, сабаққа ... Үй ... ... ... ... ... Греция даласында қазіргі күндері қандай мемлекеттер
орналасқан?
2. Ежелгі Греция территориясындағы қала ... ... ... ... ... сұрақтарынан кейін «Теңге алу» ойыны ұйымдастырылады. Ойын
шарты бойынша кім көп ... ... сол ... ... ... ата-
бабаларымыз ат үстінде шауып келе жатып, жерде түюлі ... ... алып ... ... Сол адам ең ... епті адам ... саналған.
Сол ойынды сабаққа негіздеп өткізсек, кім көп сұраққа ... ... ... жинаса, сол оқушы осы ойынымыздың ең мықты, білімді, ойлы жеңімпазы
болмақ. Сұрақтар тақтадағы ... ... ... ... ... ... оқушы жауап бере алса, онда ол екінші сұрақты ала ... ... ... ... үш қатардан үш оқушы шығып, жауап береді. Әр
сұрақ бір ... ... ... ... берілген:
1. Грек тарихын кімдер зерттеген?
2. Греция атауы қайдан пайда болды?
3. Греция қай материкте орналасқан?
4. Крит аралдары қайда? Картадан көрсетіңіз?
5. Антика ... ... ... ... ... жазғылған дастанды атаңыз?
7. Грециядағы сарайларды атаңыз?
8. Неге сарайлар кезеңі деп атаймыз?
9. Микен мәдениетін кімдер жасады?
6. Жаңа сабақ:
Спарта ... ... ... ... ... ... ... аталады. Ертедегі Лакония жерінде орналасты.
Спарта мемлекетінің тарихын Фукидидтің, Ксенофонттың, ... ... ... және ... ... ... өлеңдерінен біліп
танысып отырмыз. Аталған тарихшылар мен философтардың шығармаларынан ... ...... ... ... болады.
Спартаның өмірі мен әлеуметтік құрылысының өзгешеліктері көбінесе
табиғи жағдайларына байланысты еді. Теңізден ... ... ... ... өз алдына томаға тұйық болуына, екінші жағынан, өздерінің
көршілеріне , әсіресе Мессенияның құнарлы батыс ... ... ... ... ... ... ... сияқты, Спартада өндіргіш күштерінің өсу,
көршілес елдермен жиі - жиі ... ... және ішкі ... ... ыдырап, құл иелену мемлекетінің ... ... ... ... өте ... шықты, ол жаулап алу нәтижесінде құрылды ... ... ... онда ру ... ... ... ... Спарта құрылысының және аздап бүкіл дорий құрылысының негізгі
өзгешелігі, күшті мемелекеттілігінің ру мекемелерімен үйлесуінде ... ... ... ... бір – ... жақсы білді. Спарта
экономикасының негізі жер игеру болды. Табиғи ... ... ... бірнеше салаға бөлінді: астық жинау, жүзім, зәйтүн, бау – ... мал ... ... ... кәсіп егін шаруашылығы болды. Ежелгі Спартада
жерге жеке меншік ... жоқ. ... жер ... тиісті болды. Ал қауым
өзінің мүшелеріне жеке ... ... ... ... ... Жер
қауы меншігі болып саналғандықтан, олар не сата, не айырбастай алмады.
Қолөнер кәсібі ... өте аз ... ... жекелеген
адамдар ғана айналысты. Олар тек ең қажетті заттарды ғана жасады. Бірнеше
ғасырлар бойы ... ... ... даму ... ... ... ... басқа грек қала мемлекеттеріндегі тәрбиеден
мүлдем бөлек болды. Плутархтың еңбегінде спартандықтардың тәрбиесін туралы
былай жазады: « Асыраушылар өте ... ... Олар ... ... тамақты талғатпады, қараңғылық пен жалғыздыққа үйретті, бұл ... ... деп ... еді. ... ... ... ... асыраушы, яғни тәрбиешілер сатып алатын кездері де болған».
Плутархтың ... ... ... ... ... ... ... жағдайды жақсы көруге болады. Онда Ликургтің ... ... ... ... да мән ... болады. Спартада
әкесі баласын өзі қалауынша ... ... ... Бала жалпы
қоғамдық тәрбиешілер қарамағында болады. Өсіп келе жатқан ... ... ... ... көптеген әрекеттерге бой ұрдырған. Мысалы: Ликург ата
– ансынан жеті жасқа жетер жетпестен ... ... ... ... ... Балалар бірге өмір сүріп, бірге ... ... ... үйренеді. Балалар ішінен ең пысық, айлакерлерін ... ... Оған ... бағынуы тиісті болады. Бұл бір адамға бағынуға
жастайынан үйренуге ықпалын жасаған еді. Балалларды ойын үстінде ... ... ... ең жау жүрек, ең мықтыларын ақсақалдар анықтаған.
Көбінесе ақсақалдар төбелесті өздері әдейі ұйымдастырып ... ... ... ... ... жас ... тәрбиелеу және
оқыту болды. Ішкі және сыртқы жауға қарсы тұра алатындай жақсы жаттыққан,
дене-күш ... ... ... ... ... Спарта жауынгері
тәртіпті, қиыншылыққа төзімді, таласқа келмей, ... ... ... Тәрбие жүйесінде оқуға, жазуға көп маңыз берілмеген.
Спартада тәрбиелік жүйе үш бөлімнен тұрған. Бірінші ... 7 мен ... ... ұл ... әке-шешелерінен алып тәрбиелеу жатады.
Агелге (табынды) бөлініп, олардың басында арнайы тәрбиешілер болмайтын.
Агелдің ... ең ... ... ... ... епті ... Басқа балалар оған бағынған. Тәрбиенің мақсаты – ... және ... ... ... адамдар олардың
ойындарын үнемі ... ... ... жиі ... ... ... ... жеңіске жетуді міндет деп ... ... ... ... ... ... қызмет адамы – педономға
жүктелген.
Грецияда, тек Спартада ғана, әйелді ... ... ... берілді.
Әйел тәрбиесі ерлердің тәрбиесіндей қаралатын болған. Мұнда бұл ... ... ... ... Спарталықтар денсаулығы жақсы бала тек
денсаулығы ... ... ... деп ... Қыздар үй тіршілігімен
айналыспайтын. Қыздар гимнастика, ... ... ... ... күні
бойы әскери отрядта өткізіп, бірге тамақ ішкен. Олар ... ... ... ... ... яғни ... ... фидития
деп атады. Ал басқа қалалардың гректері бұндай ... ... ... ... ... ... ... барысы елдің әскери қуатын
нығайту мақсатына бағытталды. Спартандық ең алдымен жауынгер болуы ... ... ... ... жақындығынан емес, қаналушы, езілуді басынан
өткізіп отырған дұшпандық пиғылдағы илоттармен үнемі бірге өмір ... ... ... ... да ... ... саудаға тиым салды. Сауда
тек ел ішінде және жергілікті рыноктарда ... ... ... Ел арасында натуралды айырбас жақсы дамыды. ... ... ... ... айырбастап күн кешкен болатын. Қала ішінде арнайы
сауда жасау орындары ашылып, ел өз өнімдерін ... ... ... ... ... Ежелгі Греция жерлерін көрсетіңіз.
2. Месенния жерлерін көрсетіңіз.
3. Пелопеннес жерлерін ... ... ... ... ... ... ... мемлекет басшыларының титулдарын
дәптерлеріңізге жазыңыздар. Сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... Ежелгі Спартада болған тарихи
оқиғалардың даталарын жеке бөлек ... ... ... жылдар одан
кейін болған оқиғаларларды ретті түрде дәатерге ... Жаңа ... ... ... ... ойын түрінде жүргізіледі. Түсіндірілген сабақтың
қаншалықты оқушының қабылдағанын және тақырыпты ... ... ... ойын өте ... жол ашады. Сондықтан да өтілген сабақты ... ... ойын ... қолдынып отырмыз. Ойын қызықты және
оқушының ынтасын арттыру үшін ... үш ... ... ... кезекпен
сабақты бекіту сұрақтары қойылады.
9.1. Қайсы ... ... ... жаңа ... тақырыпқа байланысты берілген терминдер
мен сөздердің дұрыс немесе бұрыс берілгенін анықтайды. Кепе ... бұл ... жеке ... ... ... ... ... |жауап ... ... |
|1 ... ... Рим қаласы | |
|2 ... ... заң ... Ол | |
| | ... Ү ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
|3 ... |Қаулылар мен заңдардың | |
| | ... ... | |
| | ... | |
|4 ... ... ... мен | |
| | ... тұрғындары, | |
| | ... ... ... жоқ| |
| | ... | |
|5 ... ... өз ... | |
| | ... ... бір | |
| | ... | |
|6 ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... алды. | |
|7 ... |Бес ... ... | |
| | ... Спарта | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... сайланады. Олар | |
| | ... ... | |
| | ... периектерді | |
| | ... ... | |
2. Бұл ... жаңа ... барысында түсіндірген тақырыпқа қатысты шендік
немесе басқа да термин сөздер мен ... ... ... бас ... ... әрпіне қарай отырып оқушылар жылдам жауап беруге тиісті. Топ
арасынан кім ... ... ... сол ... ... сұралады.
Жиналған ұпай әрі топқп, әрі оқушыға ... де ... О * * * * * *я – ... ... ... билеші топ.
2. М * ф – ... тыс ... ... мен ... ... ... аңыз - әңгімелер.
3. Х * * м – ең үлкен діни ... ... ... П * * * * * * а м * * * * * * і – 12 ... ... ... Онда ... жүгіру, күрес, диск, найза лақтырумен
шұғылданған.
5. А * * * * а – ... 30 ... ... ... ... кіретін
халық жиналысы.
6. Г* * * * * * * р кеңесі – ... ... Э * * * * * р – Бес ... ... коллегия. Спарта мемлекетінің
беделді органдарының бірі. Эфорлар апеллада ... ... ... ... периектерді бақылап отырған.
8. А* * * * д – ақсүйектер.
9. К * * * * * я – илоттарға ... ... ... ... ... ... А * * * * * к – ақсүйектктер кеңесі.
11. Ф * * * * * я – ... ... ... А * *л – 7 ... толған баланы тәрбиелеуге беретін топ.
13. П * * * * м – Бала ... ... ... ... ... ... ... топ арасынан белсенді аралысып ... ... ... ... мақсатында жекелеп сұрақтар қойылады.
Сұрақтарға аты аталған оқушы жауап бере ... ... топ ... ... рұхсат беріледі.
1.Спарталықтардың мекені.
2. Ежелгі Спартандықтар мінәжәт ... жер ... ... ... ... ... ... басшысы.
5. Спарта орналасқан жер атауы атауы.
6. Қала мемлекет ... ... ... ... не?
8. Елдегі жоғарғы билік қалай аталады?
9. Илоттар ерікті болды ма?
3. ... ... ... ... жаңа сабақты түсіндіру барысында ... ... ... ... Бұл ... ... бір ... Топтар өздерінің шартты ... ... ... ... сұрақтарға жауап береді.
10. Спарта әскери күшті мемлекетке қай ғасырда айналды?
11. Спарта қай ... ... ... ... ... ... ... жүрген жылдар?
13. Қай жылдары аралығында Спарта атлеттері ... ... ... ... Қай ... екінші Мессения соғысы болды?
15. Ликург Спартаның мемлекеттік құрылымын қай ғасырда құрды?
16. Қай ғасырда Спарта түпкілікті жеңіске жетеді?
9.5. ... ... ойын да ... ... ... жаңа ... ... барысында
айтылған сұрақтарды бекіту мақсатымен құрылған. Бұл барлық топтарға бір
мезетте қойылады. Топтар өздерінің шартты ... ... ... ... сұрақтарға жауап береді. Тек алдыңғы ойыннан ерекшелігі қарсылас
топ оқушылары осы уақытттарда болған ... ... ... ... ... Б.з.д. ҮІІІ – ҮІ ғ.ғ.
2. Б.з.д. 800 – 730 жж.
3. Б.з.д. 743 – 724 жж.
4. ... 720 – 576 ... ... 552 ... Б.з.д. Ү ғ.
7. Б.з.д.ҮІ ғ.
9.6. Сен білесің бе?
Бұл ойынның алдыңғы ойыннан ерекшелігі ойынның ... ... ... Бұл ойында әр оқушы қолына қалам алып, аталған сұрақтарға
жазбаша ... ... ... ... ... Бұл ... ... келесі сабақта үй тапсырмасын сұрауда әр оқушының толық жауап
бере алмаған, түсінбеген жерлерін толықтырып түсінік бере ... ... ... ... ... ... ... Спарталықтарды қалай тәрбиеледі?
3. Илоттарда неге ерік болмады?
4. Периэктер ақсүйектер тобына жатты ма?
5. Спраталықтарда неге теңіз флоты дамымады?
6. Спартандықтар парсылар ... ... неге ... көмек бермеді?
7. Пелопоннес соғысы неге болды?
8. Спарта мәдениеті ... ... ма? ... ... ... ... Спратаның негізгі қалаларын атаңыз?
9. Заң шығарған адам?
10. Үйге тапсырма беру: Ежелгі Спарта мемлекетінің ... ... ... ... мен ... ... ... түсінік
беру. Әр оқушы Ежелгі Спарта мемлекетіне байланысты он тест ... ... ... ... бағалау: Сабақ айтқан және сабақты бекіту
барысында қолданылған ойын сабағына белсенді қатынасқан ... ... ... ... күнделіктеріне қою.
Анықтамалық сөздік:
14. Спарта - Пелопоннестің оңтүстік бөлігінде орналасқан мемлекет.
15. Ликург - Спарта заң ... Ол ... Ү ... ... ... ... Ретр – ... болмасын маңызды қаулылар мен заңдардағы қысқаша
баяндалған ережелер.
17. Илоттар – Бағындырылған Лакония мен ... ... ... ... жоқ ... Периэктер - Дорийліктерге өз еркімен бағынған ахейліктердің бір
тобы.
19. Спартандықтар – ... ... ие ... ... ...... ақсақалдар кеңесі.
21. Дорийлер – Б.з.д. 2000ж. Оңтүстік Грецияға басып ... ... сол ... ... құрған тайпалар.
22. Олигархия – Ауқатты шонжарлардан тұратын билеші топ.
23. Миф – Табижғаттан тыс тіршілік иелері мен ... ... ... аңыз - ... Храм – ең ... діни құрылыс, мінәжәт орны.
25. Палестра мектептері – 12 жастан бастап, ұлдардың ... ... ... күрес, диск, найза лақтырумен шұғылданған.
26. Апелла – Спартадағы 30 жасқа жеткен ... ... ... ... ... ... – ақсақалдар кеңесі.
28. Эфорлар – Бес адамнан тұратын коллегия. Спарта мемлекетінің
беделді ... ... ... ... ... ... басқаруды, илоттарды, периектерді бақылап отырған.
29. Архонд – ақсүйектер.
30. Крмптия – ... ... ... ... ... ... ... Ареопак – ақсүйектктер кеңесі.
32. Фидития – қауымдық бірлесіп ауқаттану.
33. Агел – 7 ... ... ... ... ... ... ... – Бала тәрбиесіне басшылық етуші қызметкер адам.
Хронологиялық кесте:
8. Б.з.д. ҮІІІ – ҮІ ғ.ғ. – Спарта әскери күшті мемлекетке ... ... 800 – 730 жж. ... ... ... жерлердің көпшілігін
қаратады.
10. Б.з.д. 743 – 724 жж. Мессения соғысы жүрді.
11. Б.з.д. 720 – 576 ... ... ... ... ... ... ... жеткен.
12. Б.з.д. 552 жылы – Екінші Мессения ... ... ... Ү ғ. – Ликург Спартаның мемлекеттік құрылымын құрды.
14. Б.з.д.ҮІ ғ. – Спарта түпкілікті жеңіске жетеді.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
Грипп туралы10 бет
Достық даңғылы16 бет
Ежелгі заманғы Қазақстан414 бет
Моңғолиядағы социалистік құрылыс жылдарындағы қазақ диаспорасы83 бет
Толстаухов көтерілісі45 бет
Түркістан ұлттық элитасының қалыптасуы мен қызметінің тарихы (1900-1924 жж.)69 бет
Түркістан өлкесіндегі кеңес билігіне қарсы қарулы қозғалыс (1918-1924 жылдар)125 бет
Халық ағарту комиссариаты (Наркомпрос)3 бет
Халық ағарту комиссариатының қорындағы қазақ зиялылардың көзқарасына қатысты құжаттар53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь