Тұлға туралы теориялар

1. Тұлға туралы түсінік
2. Тұлға туралы теориялар
3. Кеңестік психологиядағы тұлға теориялары
Тұлға теорияларын талдау ұлы классиктер Гиппократ, Аристотель, Платоннан басталады. Ондаған ойшылдарда оған кіреді Аквинат, Кант, Гоббс, Локк, Ницше. Тұлға теорияларын жасауға клиникалық зерттеулер негіз болды (әдеби кезед, клиникалық, эксперименттік, психометрикалық) Шарко, Фрейд, Юнг. Гештальттық бағдар В.Штерн мінез-құлықты жеке бір жақтарын немесе фрагментарлы зерттеу ақиқатқа әкеледі деп түсінді.
Эксперименттік психология бақылауға көнетін эмпирикалық зерггеулер арқылы мінез-құлықты модификациялау негізінде теориялар жасады, психометрика арқылы индивидуалды айырмашылықтар өлшеніп тұлға теориялары құрылды.
Мысалы мінез-кұлықты шкалалау. Классикалық тұлға теориялары Шарко, Фрейд, Жане, ал эксперименттік психологияда Павлов, Торндайк, Гельмгольц теориялары негізделді. Олар инсайт пен интуиция арқылы тұлғаны зерттеуге тырысты, кейбіреулері клиникалық зерттеуге қарсы болды.
1. Р. С.Немов. Психология. 1-2 кітабы. Москва. 2004.
2. Сәбет.БАП-БАБА. Жантану негіздері. Алматы. 1999ж.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Тұлға туралы теориялар
Орындаған: Токтарбекова М.Н.
Топ: ... ... ... - ... ... ... түсінік
* Тұлға туралы теориялар
* Кеңестік психологиядағы тұлға теориялары
Тұлға теорияларын талдау ұлы классиктер Гиппократ, Аристотель, Платоннан басталады. Ондаған ойшылдарда оған ... ... ... ... ... ... ... теорияларын жасауға клиникалық зерттеулер негіз болды (әдеби кезед, клиникалық, эксперименттік, психометрикалық) Шарко, ... Юнг. ... ... ... ... жеке бір ... ... фрагментарлы зерттеу ақиқатқа әкеледі деп түсінді.
Эксперименттік психология бақылауға көнетін эмпирикалық зерггеулер арқылы мінез-құлықты модификациялау негізінде теориялар ... ... ... ... ... өлшеніп тұлға теориялары құрылды.
Мысалы мінез-кұлықты шкалалау. Классикалық тұлға теориялары Шарко, Фрейд, Жане, ал эксперименттік психологияда Павлов, ... ... ... ... Олар ... пен ... ... тұлғаны зерттеуге тырысты, кейбіреулері клиникалық зерттеуге қарсы болды.
Тарихта тұлға теориялары басқаша ойлау (инакомыслие) деп саналды, ... ... ... мен практиканы үйлестірді. Тұлға теориялары барлығы практикамен тығыз байланысты дамыды. Психологиядағы көптеген құбылыстарды ... ... ... ... ... ... психологтардың өздері күмәндәнді, алады деген ұнамады.
Тұлға теориялары индивидтің тірі қалуына, оның психологиялық табиғатын түсінуге негіз болады. Тұлға теорияларының фундаменталды ... ... ... ... болады, практикада дәлелденеді, теориялардың негізгі мақсаты тұлға феноменін тұтастық жүйесі.
Адамның мінез-қүлқын оның ... ... ғана онын ... ... ... Тұлға теориялары интегративті сипатқа, адамдағы барлық психикалық процестердің интеграциясын жасайды, Психологиядағы ... ... ... ... ... жасаушы теоретиктерге үнемі қарсы болды, тұлға феномені толық ашылмайды деп санады?
Тұлға феномені, түсінігі ағылшын тілінде екі ... ... ... бұл ... ... ... икемді, оқушының тұлғалық проблемасы жайлы айтқанда оқушының әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жасауға адекватты емес, екіншісінде индивидтің қоршағандарға қалдыратын әсері, яғни мұнда индивид үшін немесе ... ие ... ... ... тұлғаның табиғатын түсіндіретін өзара бір-бірін толықтыратын екі ықпал бар. ... ... ... ... ... мен интрапсихикалық қасиеттердің автономды жүйесі, уникалды деп анықтайды, ол жүйеге мінезі, қабілеттері, түсініктері, құндылыққа бағдарлануы мен ... ... ... ... болу үшін интерперсоналды кеңістікке қосылуы керек, басқа ... ... ... әлеуметтік қатынастар құрады, яғни тұлға ол интерпсихикалық байланыстары мен адамның өзара қатынастары. Тұлғаның интерпсихикалық ... ... ... Д.Зиглер оны ғылыми зерттеудің келесі аспектілерін көрсетеді:
Тұлға құрылымы ол тұрақты сипаттамалар, әртүрлі ... түсе ... ... ұйымдасқан тұтастық құрайды және тестілеуде немесе экспериментте орнықты көрсеткіштерді табуды мүмкін ете алады; мотивация ... ... ... ... ... оның ... мен ... шақыратын оятатын мотивтер.
Тұлғаның дамуы әртүрлі жас сатыларында нәрестеліктен қартайғанға дейінгі оның қасиеттері мен ерекшеліктерінің заңды өзгерістері; тұлғаның психопатологиясы тұлғаның биосоциалды ... ... ... ... ... ... және ... жұмыс жасауынан ауытқуы; тұлғаның психикалық денсаулығының негіздемесі белгілі бір критерийлермен сәйкес бөлінгендер; тұлғаның писхологиялық әсерді коррекциялау процесіндегі трансформациясы эмоциялық ерік ... ... ... ... ... ... мен ... жасайтын жағдайларға жету үшін жасалатын трансформациямен байланысты болады.
Тұлғаның кез келген теориясы мына сұраққа жауап беру үшін ... ... ... оны ... ... қандай? Адамның істерін қандай мотивтер бағыттайды? Адамның тұлға болуын не детерминациялайды, оның өсуін не қамтамасыз етеді, не ... ... ... ... ... ... аномалияны шақырады? Психикалық денсаулықты бағалау критерийі мен шарты қандай?
Тұлғаның өзіндік тиімділігін көтеру үшін және позитивті өзгерту үшін оларды не ... ... ... ... ... жалпылап, оларды біріктіретін жағдай ол сыртқы ситуациялардан тәуелсіз орнықтылық мәселесі деді. Альтернативті ықпал ... ... ... тек әлеуметтік байланыстары мен тұлға аралық қатынастардың жүйелері арқылы ғана ... ... ... ... бойынша А.В.Петровский интраиндивидуалдымен қатар тұлға аралық өзара әрекеттің ретінде белсенділіктің интериндивидуалды сферасы да бөлініп алынады. ... ... ... ... бір ... ... ... сол бірлестікке қосылу механизміне бағынады.
Тұлғаның дамуын индивид ... ... ... ... ... үшін ... ... әлеуметтік топтарға кіру сәттілігінің дәрежесі алынады, өзінің меншікті белсенділігін басқа адамдармен белсенділікпен интеграциялау қабілетінің деңгейі алынады. ... ... ... ... ... ... ... және болмайды, әлеуметтік қатынастардан автономдылығы жоқ деген идеяларды М.М.Бахтин және Л.С.Выготский жасады.
Олардың ... ол ... ... ... ... гуманитарлық білімдер жүйесінің негізі болып табылды. М.М.Бахтин оны келесі тезисте көрсетті: . Адамның өз болмысы ... мен ... ... ... Бар болу ол ... түсу ... табылады. Бар болу ол басқа үшін бар болу сол арқылы өзім үшін бар боламын.
Тұлға аралық қатынастар субъектісі ... ... ... үш ... ... бірлікті табады:
1) интраиндивидтілік тұлға оның ... ... ... ... ... құрайтын психикалық қасиеттер (темперамент пен мінез ерекшеліктері, қабілеттері, мотивтері, тұлғаның бағыттылығы және ... ... тұға ... ... аралық байланыстар кеңістігіне қосылуы ретінде қаралады, онда ішкі ... ... ... пен ... ... ... қатысушылардың тұлғалық сипаттамасы ретінде қаралады (мұнда тұлға аралық өзара қатынастарды түсінудегі жалған альтернатива жойылады, олар не ... ... не ... ... ... ... ... тұлғалық топтық, ал топтық тұлғалық ретінде алынады.
3) метаиндивидті тұлға индивидтің басқа адамдармен тіршілік іс-әрекетіндегі ретінде ... ... ... ... ... ... ... шығады; мұнда адам интеллектуалды, эмоциялық ... ... ... ... ... ... ретінде беріледі.
Индивид өзінің дамуында әлеуметтік детерминацияланған қажеттіліктерді, тұлға ... ... ... өзін ... ... ... әрекетіне сеніп тапсырады, олардағы өзінің бар болуын сезінеді, мәнді әлеуметтік іс-әрекетте өзінде тұлға болу қабілетін көреді. Тұлға индивидтің ... ... ... ... ... әртүрлі аспектілеріне қатысты қатынастардың ерекше жүйесі ретінде қарастырылады.
Ол қатынастар тұлғаның құрылымдық біріншілей элементтері болып табылады. Қатынастар психологиясының негізін орыс ... ... ... деген еңбек жазды. А.Ф.Лазурский бірінші рет туралы категорияны айтты (табиғатқа, адамдарға, ... ... ... ... ... және басқа қатынастар), ол категория психологиялық талдаудың бірлігі ретінде алынды.
Кейінірек қатынастар психологиясы В.Н.Мясищевтің еңбектерінде дамытылды. Ол мына тезисті тұжырымдады: тұлғаның мәні оның ... ... ... ... Адамның дамыған психологиялық қатынас ол әртүрлі жағы бар болмысы бар тұлғаның индивидуалды, таңдамалы, саналы ... ... ... көрсетеді.
В.Н.Мясищевтің айтуынша психологиялык қатынастың құрамына үш компонент кіреді: танымдық ... ... және ... ... бұл ... ... ... элементтері ретінде емес оны психологиялық талдаудың үш әртүрлі мағыналық ракурсы ретінде қарастырылады. ... ... ... ... ... ... құрылымның жоғарғы қабатына кірген қатынастар өзгергіштікпен сипатталады. Қатынастар тұлға ... ... ... ... ... олар статикалы болады және ішкі мен сыртқы өтіп жатқан өзгерістерге ұшырамайды. Егерде бұл терең қатынастар өзгере қалса да онда тұлғаның ... ... ... жүйелері трансформацияланады.
Кеңестік психологиядағы тұлға теорияларының жалпы постулаттары:
Тұлғаның кеңестік ... егер ... ... онда ... жалпы теориялық пункттерде қосылады:
1. Тұлғада биологиялық айналдырылған формада әлеуметтік ретінде өмір сүреді. Табиғи (органикалық) сипаттамалар тұлға ... оның ... ... ... сапасында болады.
2. Тұлғаның белсенділігі ситуацияға алғашқы берілген шектеулерді түсіруге әкеледі. Мақсатқа жету жолындағы кедергілер мен ... ... ... бағытталған ерекше іс-әрекетті оятады.
3. Тұлға деген ол индивидтің ... ... ... ... Өзіндік ұйымдасудың осы арнайы формасы туа берілген индивидтік қасиеттердің үстінде орналасады.
4. Тұлға орнықты ... ... ... ғана ... ... Кеңестік психологияның базалық жағдайларының негізінде (А.Н.Леонтьев) бұл байланыстар бірлескен іс-әрекеттің мағынасымен, мазмұнымен, құндылықтарымен жанамаланады.
5. Максимализация ... ... ... ... персонализацияға ұмтылуынан туады (А.В.Петровский) Осы постулаттан теориялық ... ... ... ... ... құндылықтары бар индивид қабылдаған кез келген бастан кешірулер қажеттілікті персонализацияға маңыздандырады және басқаның мәнділігін іздеумен анықталады онда индивид идеалды түсініктерді алуы ... ... ... кез келген ситуациясында өзінің индивидуалдылығын таратуға және анықтауға ұмтылады, осы нақты жағдайда персонализация мүмкін болады. Оны ... ... ... ... өзінде жаңа мүмкіндіктерді іздеуге апарады немесе заттық іс-әрекетте өзін табуға ... ... екі ... ... көп ... ... максималды адекватты персонализацияны қамтамасыз ететін адамды дұрыс көреді. Соған ұқсас ұзақ персонализацияны ... ... ... ... көру ...
6. ... ... индивид аралық қатынастар жүйесінде туындаған қайнар көздері қажеттілік пен персонализацияның арасындағы қайшылық ретінде өмір сүреді.
7. Тұлға ... ... ... орналасқан топтарда қалыптасады. Тұлға дамуының ... ол ... ... даму ... ... ... ... теориялары бар оларда тұлға мәселесі әртүрлі қарастырылады. Мысалы психоаналитикалық теория дамуды қоғамдағы өмірге адамның биологиялық табиғатының адаптациясы ретінде, қажеттіліктерді қанағаттандыру ... мен ... ... ... деп түсінеді.
Қырлар теориясы тұлғаның барлық қырлары өмірде қалыптасады, ал олардың туындау процесі, өзгеруі мен тұрақтануы биологиялық емес заңдарға ... ... ... ... ... ... ... үйрену теориясы тұлғаның дамуы адамдардың тұлғааралық өзара әрекет тәсілін қалыптастыру ... ... ... және ... ... ... оны ... процесі ретінде талдайды.
Алайда тұлғаның даму мәселесін қарастырған позициялар мен теориялардан ... ... ... ... ... ... әртүрлі теориялар мен ықпалдар тұрғысынан анықтайтын бағыт та бар. Осындай ықпалдың аясында бірнеше концепциялар қалыптасты, олар негізгі назарды даму барысында ... жан ... ... ... ... деп ... даму ... осы бағытты ұстаған теориялардың бірі американдық психолог Э.Эриксонның концепциясы, яғни эпигенетикалық принцип: адам туғанынан ... ... ... ... ... ... тұлғалық дамуында өтетін сатылардың генетикалық негізін алдын ала анықтады. Э.Эриксон адам өз ... ... ... ... ... ... деп ... Сену-сенбеу дағдарысы (өмірдің бірінші жылы)
2. Ұялуға қарсы автономия (2-3 жас айналасы)
3. Кінә сезіміне ... ... ... ... 4-6 жас аралығы)
4. Өзін толық қанды сезінбеу комплексіне қарсы еңбексүйгіштік (7-12 ... ... сұр ... ... жеке ... ... ... (12-18 жас).
6. Жасқа байланысты психологиялық изоляцияға қарсы көпшілдік және интим (20 жас шамасы).
7. қарсы жаңа ұрпақты тәрбиелеу ... (30-60 жас ... ... ... ... ... қанағаттану (60 жастан жоғары).
Э.Эриксонның концепциясында тұлғаның анықтамасы сатылардың алмасуы арқылы түсініледі, әрбір сатыда адамның ішкі әлемінде сапалы ... ... ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде тұлға дамудың сол сатысына тән жаңа ... ... Оның ... ... қырлар алдыңғы даму негізінде пайда болады.
Тұлға ретінде дамып және қалыптасып адам тек ... ... ғана емес ... де ... Бір теорияда әрі жағымды әрі жағымсыз өзгерулердің үйлесу варианттарын келтіру ... ... ... ... ... ... тек ... екі даму сызығын көрсетті: нормалды және аномалды. Әрине олар дәл сондай болып таза ... ... ... алайда нақты көрсетілген ол жағдайлардан аралық варианттарды адамның тұлғалық ... ... ... ... Р. ... ... 1-2 кітабы. Москва. 2004.
* Сәбет.БАП-БАБА. Жантану негіздері. Алматы. 1999ж.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке тұлғаның қазіргі психологиялық теорияларын классификациялау және оған негіз болатын факторлар: психодинамикалық, социодинамикалық және инеракционистік12 бет
Тұлға теорияларының компоненттері8 бет
Тұлға туралы ақпарат3 бет
Тұлға туралы мәлімет5 бет
Тұлға туралы теориялар жайлы4 бет
Тұлға туралы теориялар жайлы ақпарат5 бет
Тұлға туралы теориялар жайлы мәлімет5 бет
Тұлғаның даму теориялары4 бет
«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»18 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь